კონსერვატორობის დაკარგული ხიბლი


trump-lepenn-putin-2
რა თქმა უნდა, არსებობს სხვა მიზეზებიც, მაგრამ ერთი საერთო მიზეზი, რაც აერთიანებს ისეთი პოპულისტი და დემოკრატიული სამყაროსათვის საშიში პოლიტიკოსების აღზევებას, როგორებიც არიან მარინ ლე პენი, დონალდ ტრამპი, ნაიჯელ ფარაჯი და ზოგი ცენტრალურევროპელი ლიდერი, ეს არის დასავლური კონსერვატიზმის დეგრადაცია და დასუსტება.
 
“Cвято место пусто не бывает”-ო, ამბობენ რუსები და როდესაც კონსერვატულ ფრონტზე დამთავრდა რეიგანის, თეტჩერის და კოლის ერა, როდესაც კონსერვატორი პოლიტიკოსები სულ უფრო მეტად ეჯიბრებიან დემოკრატ და ლიბერალ ლიდერებს ლიბერალიზმსა და დემოკრატიაში, კონსერვატიზმის ფლანგი საჩუქრად დარჩა ვლადიმერ პუტინს, რომელიც თავის დიქტატურას ტრადიციული ფასეულობების – ოჯახის, რწმენის, პატრიოტიზმის და სხვათა – დაცვის ლოზუნგებით ღებავს და აძლიერებს. განა სავალალო და აშკარა არ არის, რომ ყველა ზემოთჩამოთვლილი ულტრამემარჯვენე/პოპულისტი ლიდერი სწორედ ვლადიმერ პუტინზე, როგორც ერის მამაზე და ძლიერ პოლიტიკოსზე აკეთებს სწორებას?
 
ვშიშობ, დონალდ ტრამპის ხელისუფლებაში შესაძლო მოსვლა ძალიან სერიოზული კატაკლიზმების დასაწყისი შეიძლება აღმოჩნდეს. – პირველ რიგში ეს იქნება მსოფლიოში ულტრამემარჯვენეების გაძლიერება, დასავლური სამყაროს შემობრუნება ნაციონალური იზოლაციონიზმისაკენ, სამყაროს ახალ-ახალი ეკონომიკური და პოლიტიკური ფარდებით გადატიხვრა, მიგრანტების წინააღმდეგ დაწყებული მკვეთრი შოვინიზმი და “წმენდა” და მთელი რიგი აფეთქებები და შეჯახებები რელიგიურ თუ ეთნიკურ ნიადაგზე, რასობრივი შუღლისა და ეთნოციდის დაბრუნება მსოფლიო არენაზე… თუნდაც განვითარებული ქვეყნებში ჰეიტ-პოლიტიკის რეალიზაცია, რომელიც ძალად დაშაქრული რეალპოლიტიკის ალტერნატივად შეიძლება მოგვევლინოს.
 
რა თქმა უნდა, ეს სურათი ზედმეტად ჰიპერბოლიზებული და სუპერპესიმისტურია. მაგრამ კარგად მახსოვს ერთი მშვენიერი გამოთქმა – “პესიმისტი არის ადამიანი, რომელმაც დიდხანს ოპტიმისტების გარემოცვაში იცხოვრაო”. არც 30-იანი წლების დასაწყისში არ ეგონა ვინმეს, თუ გულჩახვეული ფანატი ეფრეიტორი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული ქვეყნის (ბახის, ბეთჰოვენის, კანტის, ფოიერბახის, ჰაინეს, და სხვათა) შლეგ დიქტატორად იქცეოდა და ამ ქვეყნის მრავლმილიონიან მოსახლეობას, ხოლო შემდეგ ლამის ნახევარ მსოფლიოს ფაშიზმის იდეებს თავზე მოახვევდა. მაგრამ ეს მოხდა. და მოხდა სწორედ იმის გამო, რომ ის რეალური პრობლემები, რაც ჰიტლერმა თავისი აღზევებისათვის ასე უნაკლოდ გამოიყენა, უფრო ჭკუადამჯდარმა პოლიტიკოსებმა ვერ და არ გადაჭრეს.
 
როდესაც დღეს ყველას გვიკვირს, როგორ მოხდა, რომ ტრამპის ცოდნის და პრინციპების მქონე გაქნილი პოპულისტი ასე ახლოს მივიდა მსოფლიოს უდიდესი და უძლიერესი, ამავდროულად, – დემოკრატიის ლიდერად ცნობილი ქვეყნის სათავეების ხელში ჩაგდებასთან, უნდა ვაღიაროთ: ის იმას ამბობს, რაც ძალიან ბევრ ადამიანს, ლამის ამერიკის მოსახლეობის ნახევარს, ან ვაითუ ნახევარზე მეტსაც, – მოსწონს!
ამიტომ, თუ ტრამპი დამარცხდება და მსოფლიო გადაწყვეტს, რომ ამით ტრამპიზმი დაამარცხეს, ისე იქნება ყველაზე სულელური დასკვნა ამჯერად ყველაზე სასურველი სცენარის რეალიზებიდან…
ფოტო: Ian Bremmer-ის ბლოგიდან

არჩევნები 2016 – ასპექტები: 2. სოციოლოგიური კვლევები და ეგზიტპოლები


2016 წლის არჩევნების ერთ-ერთი მთავარ ნიშნად დარჩება თავისებური ბატალიები სოციოლოგიურ-სტატისტიკურ კვლევათა ავტორებს, დამკვეთებსა და მხარდამჭერებს შორის, რომელთაც, სამწუხაროდ, არა იმდენად მოსახლეობის განწყობათა სტატისტიკური შესწავლა მოახდინეს, რამდენადაც, სავარაუდოდ, მოსახლეობის განწყობების შესაძლო მოდელირება ან – ამ მოდელირების პრევენცია ჰქონდათ მიზნად.

ფრონტი რუსთავი2-მა გახსნა, რომელმაც მსოფლიოში საკმაოდ ცნობილი გერმანული კომპანია GFK დაიქირავა. რუსთავი2-ის დირექციის მიერ ყურადღება მახვილდებოდა იმ ფაქტზე, რომ წინა საპრეზიდენტო და ადგლობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მათ მიერ შერჩეულმა ამ კომპანიამ ცესკოს შედეგებთან მიახლოებული მაჩვენებლების პროგნოზირება გააკეთა ეგზიტ-პოლში. თუმცა არც ექსპერტებს და არც მოსახლეობას არ გამოპარვია ის ფაქტი, რომ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, სწორედ GFK-მ, რომელიც მაშინ საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ იქნა მოწვეული ეგზიტ-პოლის ჩასატარებლად, რეალობისაგან მეტად  (22%-ით!)  აცდენილი შედეგი დადო, როცა ქართულ ოცნებას და ნაცმოძრაობას თანაბარი – 33%-33% პროცენტიანი შედეგი დაუწერა, რაც ცესკოს საბოლოო შედეგისაგან არა დასაშვები 2-3%-ით, არამედ ლამის 15%-ით აღმოჩნდა განსხვავებული.

ძველი ლაფსუსის გამართლება რუსთავი2-ის გენერალურმა დირექტორმა ნიკა გვარამიამ საზოგადოებრივი მაუწყებლის მაშინდელ დირექციას (გია ჭანტურიას) გადააბრალა, იმათ ვერ გაიგეს და შედეგები ისე გამოაცხადეს, რომ ეგზიტ-პოლში მონაწილეობაზე უარისმთქმელთა რაოდენობა არ გამოაკლესო. ეს “ახსნა-განმარტება“ უბრალოდ სასაცილოა, რადგან ჯერ ერთი შალვა რამიშვილმა მალევე მოიპოვა 2012 წლის კადრები, სადაც სწორედ GFK-ის წარმომადგენელმა (და არა გია ჭანტურიამ) გამოაცხადა ეგზიტ-პოლის ზემოთდასახელებული შედეგები. თანაც, როგორც არ უნდა დათვალო – გინდათ, უარისმთქმელთა გათვალისწინებით, ან მათ გარეშე, თუ ორ პარტიას ზუსტად თანაბარი შედეგი (33%-33%) ჰქონდა, ეს შედეგები, კვლევაში მონაწილეობაზე უარისმთქმელთა გაბათილებით კი მოიმატებდა, მაგრამ  სიმეტრიულად – 47%-47%-მდე მოიმატებდა, ხოლო ორ პარტიას შორის ცესკოს მიერ დაფიქსირებული 15%-იანი განსხვავება ჰაერიდან ვერაფრით გაჩნდებოდა! ნიკა გვარამია კია ცნობილი, როგორც ნიჭიერი, მაგრამ ეგრეთ დაბოლებას ჩვენ „არ ვჭამთ“! D:D

უფრო საინტერესო კი ის იყო, რომ რუსთავი2-მა ცოცხალი თავით არ მოინდომა იმის გამხელა, გერმანულ კომპანიას ვინ უტარებდა ადგილზე საველე სამუშაოებს. საბედნიეროდ, GFK-მ თავად არ ისურვა ზედმეტი კუკუდამალობანას თამაში და გულახდილად აღიარა, რომ ეს კომპანია ნაცმოძრაობის დეპუტატის და დეპუტატობის კანდიდატის, ცესკოს ყოფილი თავმჯდომარის – ლევან თარხნიშვილის მიერ დაფუძნებული და მისი მეუღლის – ანი თარხნიშვილის მიერ დღემდე მართული კომპანია BCG იყო. ამან, რა თქმა უნდა კიდევ უფრო გააძლიერა ეჭვები, რომ GFK-ის მიერ ჩატარებულ კვლევებსა და ეგზიტ-პოლებს საზოგადოებისათვის რეალობის მოდელირების ფუნქცია უფრო შეიძლებოდა ჰქონოდა, ვიდრე რეალობის დადგენა. ამის გამჟღავნების შემდეგ, ნიჭიერთა და საზრიანთა კლუბის კიდევ ერთმა წევრმა და ნაცმოძრაობის დეპუტატობის კანდიდატმა, სერგი კაპანაძემ ასეთი ფანტასმაგორიული ახსნა შემოგვთავაზა: ის კი არაა მთავარი, საველე სამუშაოებს ვინ ატარებსო (თარხნიშვილის ცოლი, თუ რომელი კამპანიაო)! და არც იმას აქვს დიდი მნიშვნელობა – სამუშაოთა მთავარი შემსრულებელი GFK იქნებოდა, თუ ვინმე სხვაო! მთავარი – დამკვეთიაო!!  ანუ, კვლევის ხარისხის გარანტიისთვის რუსთავი2 ყოფილა მთავარი და უმთავრესი ფაქტორი – შეუცდომლობის ვარსკვლავი და სისპეტაკის აპოთეოზი! ამაზე კომენტარს ვერ გავაკეთებ, „ნიჭი“ არ მეყოფა! 🙂

სამწუხაროდ, არც იმედის მიერ დაქირავებული კომპანიის JPM-ისა და მის მიერ საველე სამუშაოებისათვის შერჩეულ GORBI-ის კვლევების მიმართ არსებობდა საზოგადოებაში მაღალი ნდობის ფაქტორი. JPM ნამდვილად არ მიეკუთვნება მსოფლიოში ანალოგიური კვლევების გრანდებს, ხოლო GORBI-ის ნაცმოძრაობასთან დაახლოებული წრეები მის მიერ პოლიტოლოგიური კვლევების სიმცირეს უწუნებდნენ. აღნიშნული ეჭვები გააძლიერა პირველი კვლევის პრეზენტაციის დროს დაშვებულმა რამდენიმე ტექნიკურმა უზუსტობამ, მაგალითად იმან, რომ კვლევის პროცენტების ჯამმა არა 100%, არამედ 101% შეადგინა. ზოგიერთი სოციოლოგი იმასაც კითხვის ქვეშ აყენებდა, რომ განსხვავებით NDI/CRRC და IRI/IPM  კვლევებისაგან, JPM-ის კვლევებში ქართული ოცნების უპირატესობა ნაცმოძრაობისაგან არა 2-3%-ით გამოხატებოდა, არამედ ორმაგი, ხოლო ოქტომბერში კი – კიდევ უფრო მაღალიც – კი იყო. ამას ემატებოდა ისიც, რომ ყველა კვლევის თანახმად, ამომრჩეველთა მინიმუმ 1/3-ს მაინც არ ჰქოპნდა ბოლო დღეებამდე არ ჰქონდა გაკეთებული არჩევანი, ან – არ აპირებდა მის გამხელას.

საბოლოო ჯამში, შეიძლება ითქვას, რომ არცერთი გამოკითხვის პროგნოზი, თანაც არც არჩევნების დღეს ჩატარებული ეგზიტ-პოლებიც კი, არ გამართლდა. მათ შორის ის ეგზიტ-პოლიც, რომელიც 4 ტელეკომპანიის (იმედი, GDS, მაესტრო, საზოგადოებრივი მაუწყებელი) დაკვეთით მსოფლიოში ერთ-ერთმა ყველაზე ავტორიტეტულმა კომპანიამ TNS-მა ჩაატარა (ისევ იმავე GORBI-სთან ერთად).

არ დადასტურდა GFK-ის (ისევე როგორც NDI და IRI) კვლევებზე დაყრდნობილი მოლოდინები იმაზე, რომ ნაცმოძრაობასა და ქართულ ოცნებას შორის სხვაობა მინიმალური იქნებოდა – ეს სხვაობა 21%-ს აჭარბებს! ისევე როგორც არ დადასტურდა TNS-ის ეგზიტ-პოლის პროგნოზი იმის თაობაზე, რომ ქართული ოცნება 2.5-ჯერ და მეტად უფრო მაღალ შედეგს დადებდა, ვიდრე ნაცმოძრაობა (ეს სხვაობა 1.8-ჯერ მეტი იყო მხოლოდ). ახლა, ორივე ამ კომპანიის ხელმძღვანელობას ასახსნელი ექნება, როგორ მოხდა, რომ ეგზიტპოლების 1-2%-იანი სავარაუდო ცდომილების ნაცვლად ეს ცდომილება ლამის ორმაგი ციფრებითაა გამოხატული. სწორედ ამიტომ ვიყავი იმის წინააღმდეგი, რომ საზოგადოების გადასახადებით დაფინანსებულ საზოგადოებრივ მაუწყებელს ამ ოთხეულში მონაწილეობა მიეღო.

და მაინც, თუ ციფრებს კარგად დავაკვირდებით და გარკვეულ ანალიზს მოვახდენთ, შეიძლება საკმაოდ საინტერესო დასკვნების გაკეთება იმაზე, სად იყო უფრო მეტი და უფრო ნაკლები სიზუსტე თუ ტენდენციურობა. და, რაც მთავარია – აწი რა ვქნათ – საბოლოოდ დავასაფლაოთ ეგზომ დისკრედიტირებული სოციოლოგიური კვლევები, თუ უბრალოდ, ის გავასწოროთ, რაც გასასწორებელია და რასაც, სამწუხაროდ  ჯიუტად ეწინააღმდეგება ჩვენს ქვეყანაში ლამის ყველა – შინაურიც და უცხოელიც… – როგორ აღვადგინოთ სოციოლოგიური კვლლვების სიზუსტეც და მათდამი საზოგადოების ნდობაც.

======

პირველ რიგში, უნდა გვახსოვდეს, რომ მიუხედავად დიდი მსგავსებისა, არჩევნებამდე ჩატარებულ სოციოლოგიურ კვლევებსა და ეგზიტ-პოლებს შორის არსებობს საკმაოდ მნიშვნელოვანი სხვაობა: დროში, ველში, გამოკითხულთა რაოდენობაში, დათვლის შემდეგ ექსტრაპოლირების მეთოდებში და ა.შ. რაც მთავარი – კვლევას ატარებ მაშინ, როცა ხმა ჯერ არ მიუცია ამომრჩეველს. ხოლო ეგზიტ-პოლს – უკვე ბიულეტენის ურნაში ჩაგდების შემდეგ (თუმცა ეს სულაც არაა გარანტია, რომ ამომრჩეველი თავის არჩევანს პირუთვნელად გაგიმხელს). და მაინც ამ განსხვავებებზე, მირჩევნია, პროფესიონალებმა ისაუბრონ.

მე კი მოკლედ გეტყვით –

ა) მთავარი პრობლემა სწორედ სოციოლოგიურ კვლევებში იყო!

ბ) ეგზიტ-პოლების მაღალი ცდომილების პრობლემა (ნაწილობრივ მაინც) ძალიან იოლად ახსნადი მგონია.

გ) ეგზიტ-პოლებზე, დროებით, აჯობებს, უარი ვთქვათ – არაფერს მაგით არ წავაგებთ, გარდა იმისა, რომ ცოტა მეტ ხანს მოგვიწევს ცესკოს დაველოდოთ! თუ ცესკოს კონტროლი გვსურს, აჯობებს, პარალელური დათვლის არსებული გამოცდილება გავაგრძელოთ.

დ) ხოლო სოციოლოგიურ კვლევებში კი მოგვიწევს იძულებითი ღონისძიებები გავატაროთ და “ცეცხლით და მახვილით ამოვშანთოთ” 🙂  როგორც არაპროფესიონალიზმი, ასევე და უფრო მეტადაც კი – იქ გამეფებული პოლიტიკურად მოტივირებული გაყალბება, რომლის მთავარი არეალი ის მგონია, სადაც უცხოური კომპანიები შეგნებულად არ შედიან, რათა არც თავი დაიღალონ და არც რეპუტაცია შეიბღალონ – კვლევების ველი. სწორედ ველშია ძაღლის კუდები დამარხული!

====

წარმოგიდგენთ 4 ცხრილს, სადაც GFK-ის და JPM-ის 2-2 კვლევაა ასახული. საბედნიეროდ, ეს კვლევები თითქმის დაემთხვა დროში, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია:

gfk-1-aug

jpm-1-sept-geo

gfk-2-oct

jpm-2-oct-geo

როგორც თავად ხედავთ, კვლევების შედეგები (4-ვე მათგანში!) მკვეთრად აცდენილია არჩევნების საბოლოო შედეგებს. თავისთავად ეს ფაქტი გასაოცარი არ არის ორი რამის გამო – ჯერ ერთი, ეს კვლევები არჩევნებამდე 1-2 თვით ადრე ჩატარდა და თეორიულად შეიძლებოდა, რომ ამომრჩევლების განწყობებში უკვე შემდგომ სერიოზული ცვლილებები მომხდარიყო. წინა საპარლამენტო არჩევნების დროს NDI-ის  და IRI-ის კვლევების ავტორებმა და თანამონაწილეებმა სწორედ ახსნეს კატასტროფული ცდომილება, რომ მათ კვლევებსა და არჩევნებს შორის საკმაო დრო და ძალიან მნიშვნელოვანი მოვლენები (მაგ. ციხის კადრების გასაჯაროვება) იყო მოქცეული.

მეორე შესაძლო მიზეზი კი არის ამომრჩეველთა დიდი რაოდენობა, (29-41%), რომელიც თავის არჩევანს არ ამხელდა, ან გამოკითხვის ჯერაც არ ჰქონდა გადაწყვეტილი. ეს ფაქტორი 2012 წელსაც ძალიან სერიოზულ როლს თამაშობდა, მაშინ დაშინების და ავტორიტარული რეჟიმის მხრიდან მოსალდნელი რისკების გამო, ხოლო ამჟამად,  სავარაუდოდ, ამომრჩევლის ბოლო მომენტამდე მოცდით შეიძლებოდა ყოფილიყო უფრო მეტად განპირობებული.

თუ დავაკვირდებით 6 პირველ ადგილზე გასული პარტიებთან მიმართებაში ე.წ. ჯამურ ცდომილებას, ნიშანდობლივია, რომ 4-ვე კვლევა საკმაოდ აცდენილიცაა და პრაქტიკულად უმნიშვნელოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან (28-33%). მაგრამ გაცილებით საინტერესოა ორ პირველ ადგილზე გასული ლიდერების მაჩვენებლების ცდომილების შედარება ცესკოს საბოლოო შედეგებთან. თანაც ამ შემთხვევაში მათემატიკური შეკრების ნაცვლად გადავწყვიტე ერთმიმართული ცდომილებები ერთმანეთისათვის გამომეკლო, ხოლო საპირისპიროდ მიმართული – პირიქით, შემეკრიბა, ცდომილების “ტენდენციურობის” დასადგენად. და აი, რატომ:

თუ, მაგალითად, ერთსადაიმავე კლასში ორ სხვადასხვა მასწავლებელს ჩაატარებინებთ გამოცდას, შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ ერთი მათგანი ყველა მოსწავლეს უფრო ლოიალურად და რბილად გამოცდის და უფრო მაღალ ნიშნებს დაწერს, ხოლო მეორე –  პირიქით, უფრო  მკაცრად მოეკიდება ყველას და ნიშნებიც უფრო დაბალი იქნება!  მაგრამ თუ  მოხდება, რომ რომელიმე მასწავლებელი მოსწავლეთა ერთ ჯგუფს გაცილებით რბილად გამოცდის, ხოლო დანარჩენებს – პირიქით – უფრო მკაცრად, უნდა ვივარაუდოთ, რომ იგი ობიექტური არ არის და მის ამ მიკერძოებას რაღაც მიზეზი აქვს (საქართველოს სინამდვილეში, უხშირესად, ეს ნეპოტიზმი იქნება, ალბათ).

ამის ანალოგიურად, თუ გამყიდველს ასაწონი საქონლის წონაც და ფასიც ხშირად ეშლება, შეიძლება ვიფიქროთ, რომ სასწორის და კალკულატორის გამოყენება არ იცის. მაგრამ თუ მუდმივად წონაში აკლებს და ფასს კი ყოველთვის უმატებს, აქ უკვე სულ სხვა ამბავთან გვაქვს საქმე და გამყიდველი იქნებ იმაზე „ჭკვიანიც“ აღმოჩნდეს, ვიდრე სრული შეუცდომლობის შემთხვევაში იქნებოდა. ანუ, მოდით, დავფიქრდეთ იმაზე, როდის და როგორ შეიძლება ცდომილება იყოს სიმეტრიული ანუ ნაკლებტნდენციური და როდის და როგორ – მიკერძოებული.

თუ დავაკვირდებით, GFK-ის ორივე კვლევაში ლიდერებს შორის ცდომილება თანაბარზომიერად არ იყო გადახრილი მეტობისკენ, ან ნაკლებობისაკენ. ამ კვლევებში ქართული ოცნების მაჩვენებელი ორივეჯერ გაცილებით უფრო აცდენილი აღმოჩნდა, ვიდრე ნაციონალური მოძრაობის მაჩვენებელი. რის გამოც პარტიების ცდომილებათა ვექტორული ჯამი ძალიან მაღალი იყო: 19.8% (12.7%+7.1%) და 22.1% (23.2%-2.1%).

პრაქტიკულად იმავე პერიოდებში JPM-ის მიერ ჩატარებული კვლევა კი სულ სხვა სურათს იძლეოდა: ლიდერი პარტიების  ცდომილებათა სხვაობა ძალიან უმნიშვნელო იყო – აგვისტოში მხოლოდ 5.5% (16.6%-11.1%), ხოლო ოქტომბერში სულაც – მხოლოდ 1.5% (14.1% -12.6%), რაც GFK ანალოგიურ მაჩვენებლებთან შედარებით პირველ შემთხვევაში  3.8-ჯერ ნაკლები იყო, ხოლო მეორე შემთხვევაში – სულაც 14.7-ჯერ უფრო ნაკლები:

2012-polls-difference-geo

აქედან რა დასკვნა უნდა გამოვიტანოთ?

ის რომ გაცილებით უფრო ნაკლებგამოცდილმა JPM-მა შეუდარებლად უკეთ – 4-15-ჯერ უფრო ზუსტად და/ან ობიექტურად – ჩაატარა კვლევა?

თეორიულად ესეც არაა გამორიცხული! თუმცა არა მგონია, ამ დასკვნის საფუძველი გვქონდეს. ჯერ ერთი ჯამური ცდომილების მაღალი მაჩვენებელი არ გვაძლევს საშუალებას სიზუსტეზე სერიოზულად ვისაუბროთ. საქმე მე მგონი, ველშია და ამის დადასტურების საფუძველს იძლევა ეგზიტ-პოლების შედეგების ანალოგიური შედარება:

2016_exitpolls-gfk_geo

2016_exitpolls-jpm_geo2016-exit-polls-difference_geo

 

როგორც ვხედავთ, მიუხედავად იმისა, რომ ცდომილებები აქაც სერიოზული იყო, თავად ცდომილებების სხვაობები პრაქტიკულად არ განსხვავდებოდა! ანუ, TNS (რომელიც გაცილებით უფრო გამოცდილია, ვიდრე JPM) ვერაფრით დაიკვეხნიდა GFK-ის ეგზიტ-პოლთან შედარებით. თუ GFK-ის კვლევაში ქართულ ოცნებას „დააკლდა“ თითქმის 9%, ხოლო ნაცმოძრაობას „მოემატა“ ლამის 5%, TNS-ის კვლევაში, პირიქით, ოცნების მაჩვენებელი იყო თითქმის 5%-ით მაღალი, ხოლო ნაცმოძრაობისა – -ლამის 8%-ით დაბალი, ვიდრე ცესკოს შედეგებში! შედეგი კი ისაა, რომ ორივე ეს ეგზიტ-პოლი ზუსტად თანაბრად აცდენილი აღმოჩნდა, ან უფრო ზუსტად – თანაბრად ტენდენციურიც!

ცდომილებათა ზემოთმოყვანილი დისონანსის (კვლევების დროს) და უნისონის (ეგზიტპოლების დროს) ახსნა მე მგონი შემდეგია: – საქმე ველშია!

კვლევების დროს GFK-ის კვლევის ველი გაცილებით მკვეთრად გაჯერებული შეიძლება იყოს ნაცმოძრაობის ამომრჩევლით, მაშინ როცა JPM-ის ველი, ალბათ, უფრო თანაბარია. ამის გამო, GFK ველში გაკეთებული „არჩევანი“ 4-15-ჯერ უფრო გადახრილია ერთ მხარეს (და გასაგებია, რომელ მხარესაც!), ვიდრე JPM-ის ველში იმავე პერიოდებში დაფიქსირებული არჩევანი. განსაკუთრებით ეს აშკარაა არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე გამოქვეყნებულ კვლევაში: – მართალია, ორივე მთავარ სუბიექტს ცდომილების გაცილებით დაბალი მაჩვენებელი დაუფიქსირდა (გასაგებიცაა – უკვე უფრო მეტი ადამიანია მზად არჩევნის გასაკეთებლად), ვიდრე შემდეგ ცესკოს საარჩევნო ურნებში, სამაგიეროდ, ეს ძალიან სიმეტრიული (ანუ – ნაკლებტენდენციური) გადახრა იყო.

ეგზიტ-პოლის დროს ველი უფრო დიდიცაა და მისი მოდელირებაც გაცილებით რთულია. თუმცა, ის, რომ ამ შემთხვეევაშიც GFK/BCG-ის ეგზიტ-პოლში მონაწილე პირების არჩევანი უფრო ნაცმოძრაობის სასარგებლოდ იყო, ხოლო TNS/GORBI-ის ეგზიტ-პოლში – ოცნების სასარგებლოდ, ეს ამომრჩეველთა განწყობითი არჩევითობით შეიძლება აიხსნას: შესაძლებელია ოცნების ამომრჩევლები, რომლებმაც ბევრჯერ მოისმინეს იმის შესახებ, რა არაობიექტურია GFK კვლევა, ნაკლებად იყვნენ განწყობილნი მისულიყვნენ ამ კომპანიისა  და რუსთავი2-ის სიმბოლიკით გაწყობილ ყუთებთან, და პირიქით, – ნაცმოძრაობის ამომრჩევლები – სულაც არ აპირებდნენ TNS-ის კვლევაში მონაწილეობის მიღებას. ანუ, განწყობის გამო ე.წ. “ბუნებრივი გადარჩევა” მოხდა და ორივე კვლევა ტენდენციური აღმოჩნდა – ორივემ მათდამი ლოიალური ამომრჩევლების არჩევანი გვიჩვენა და არა – მთელი საზოგადოებისა…

ამერიკაში 6-7 კომპანია ატარებს არჩევნების დროს გამოკითხვებსაც და ეგზიტ-პოლებსაც. ზოგ მათგანს თავისი პარტიული პრეფერენცია ასე თუ ისე, შეიძლება ეტყობოდეს, მაგრამ ამერიკელი ამომრჩეველი არ ირჩევს „თავისი“ და „მოწინააღმდეგე“ პარტიის ეგზიტ-პოლებს და სწორედ ამიტომაც მათ შედეგებს შორის განსხვავება უმნიშვნელოა. და ოფიციალურ შედეგებთანაც ყველა საკმაოდ ახლოს არის.

ამიტომ, სანამ ჩვენი ეგზიტ-პოლების ჩამტარებელი კომპანიებიც ისეთივე ნეიტრალურები არ იქნებიან, როგორც ამერიკაში, ხოლო ჩვენებური ამომრჩეველი – ისეთივე მიუკერძოებელი იმ საკითხში, რომელი კომპანიის ეგზიტ-პოლში მიიღოს მონაწილეობა, ეგზიტ-პოლების ჩატარება დროის და ფულის ფუჭი კარგვაა. მოვიცადოთ არჩევნების შემდგომ დილამდე და ჯერ პარალელური დათვლის შედეგები მოგვცემს ძალიან ზუსტ სურათს (ამისათვის ISFED-ის მრავალწლიანი გამოცდილებაც კმარა), ხოლო შემდეგ 24 საათში უკვე ცესკოს შედეგებიც გვეცოდინება.

აი, რაც შეეხება სოციოლოგიურ კვლევებს, ისინი აუცილებლად უნდა გადავარჩინოთ საზოგადოებაში ამჟამად მათ მიმართ გაბატონებული სკეფსისისა და ირონიული უარყოფისაგან. სოციოლოგია მეცნიერებაა და ჩვენ უნდა შევძლოთ ამ მეცნიერების აღორძინება და ნდობის დაბრუნება. ამისათვის გამოკვლევები სხვადასხვა საკითხზე უნდა ვატაროთ ხოლმე (არა მხოლოდ პოლიტიკაზე). უნდა გამოვარჩიოთ იმ კომპანიები და ის პროფესიონალები, რომელთა რეპუტაცია მათი შედეგებით არის გამყარებული და პირიქით… ასევე, ვფიქრობ, აუცილებელია ის, რაც ამ დარგის ერთ ჭკვიან პროფესიონალს ჯერ კიდევ 1 წლის წინ ვურჩიე – ველის და მეთოდოლოგიის მაქსიმალური გახსნა და რამდენიმე ორგანიზაციის მიერ ერთდროული პარალელური კვლევების ჩატარება! სწორედ 1 კვირის წინ წავიკითხე, რომ იგი ახლა თავად ითხოვს იმას, რაზედაც 1 წლის წინ უარი არ მითხრა, მაგრამ საერთოდ აღარც გამომპასუხებია. რას ვიზამთ –  სჯობს გვიან, ვიდრე არასდროს…

 


Last Week before Georgian Elections – Ruffle, Reality and Mirage


There has been a ruffle in the Georgian TVs lately, whether the revolution, coup d’état, destabilization, provocation or at least – some clash will take place in Georgia.

This question popped up on September 26th, when the United National Movement-affiliated group “Free Zone” was left by some activists, among them – 117th MP candidate of the UNM electoral list. The former “Free Zone” activists declared the UNM leaders, among them Mikheil Saakashvili, were demanding they stirred and participated in modelled provocations and civic disturbances on Election Day. They noted leaving the group was a sign of protest and added UNM had created a new organization– “In the name of loyalty to Georgia” – for meeting the above-mentioned purposes.

Next day (27.09) an audio file was uploaded on YouTube. The file reveals, most likely, Mikheil Saakashvili and four United National Movement elite leaders of the UNM’s electoral list, agree their party will lose the elections. However, as it is unacceptable for them to represent a second party or join some coalitions (unlike Giga Bokeria’s vision), speakers are discussing coup d’état  scenario and are going through various components of civic disturbances, such as – the tent protests, hiring demonstrators, intruding buildings, sexual abuse and other details. One of the speakers proudly announces about his experience in participating and carrying out a military coup (presumably – in 1991).

Soon afterwards (28.09) and day after the Aghmashenebeli Avenue was festively opened, a march of Georgian Nationalists – embellished with fascist symbols and storming the Avenue, trying to raid Turkish shops and restaurants – took place. Police managed to neutralize their attempts and arrested 10 participants.

Finally, on September 29th the Ministry of Internal Affairs rather suddenly announced the discovery of a large arms stock. MIA declared, the arms stock (hidden on different territories of Norio, Gori, Saguramo and on two other places in Tbilisi) was hidden within 2009-2011 years. The fact is impressive but also interesting, why this announcement coincided with the events described above. It is obvious the MIA had been discovering the arms stocks at different times.

Above these, we hear statements of Mikheil Saakashvili and the director of Rustavi2 TV that for them the principal source of legitimacy of the election outcome will be exit poll results of the GFK (German polling organization hired by Rustavi2).

 

Now, let’s try to analyze the situation in the country and try to answer the questions posed above – if anyone is trying to stage some coup d’état or whether they can manage to do so.

====

  1. Revolution or Ruffle?

 There are different possibilities for a noisy and violent development of conditions, or – different phases. It can be a ruffle or confrontation among various party/candidate supporters, which usually characterizes the electoral campaign. Such cases have never been a surprise for independent Georgia but it is a little unexpected we witnessed similar developments in the US at the electoral meetings of Donald Trump.

Regarding the possibility of a coup d’état or a revolution:

For a coup, Mikheil Saakashvili needs some devoted (ready to fight) personnel at the law enforcement agencies (medium or high level) and guerrilla forces, quite a heavy armament, supportive TV/media and a distinct political support of a foreign power – the USA, Europe, Russia or Turkey. Except the strong media resource (Rustavi2), Saakashvili doesn’t possess any other listed requirements.

If Mikheil Saakashvili is left only with the experience of Kako Bobokhidze (apparently the UNM MP, proudly reminding his military coup experience), he really must not have anything else to rely on… The statement of the US ambassador to Georgia – noting the electoral environment in the country is so good that he wishes it was currently similar in the USA, was unexpected cold shower for the United National Movement; as the MP members of it – Giorgi Kandelaki and Tinatin Bokuchava, also – former Ambaasador in US Temur Iakobashvili try their best in the USA and Europe to paint a bad picture of electoral campaign in Georgia as if there is a terrible terror raged against the opposition party.

Revolution needs even more factors – people’s attitudes, high level of dissatisfaction, readiness for confrontation or coming out in the streets, total ignorance of people’s needs by the government, etc. The truth is, there is no such thing right now, and let us not forget that:

  • Georgia and Georgian society vividly remember how coups and revolutions have “benefited” us! I think, Georgian society is sufficiently mature, thus far from supporting an aggressive development of scenarios as they will not trade a barely-achieved stable life over a coup. Even though stable life may really not be enough and, quite possibly, many citizens are not satisfied, it doesn’t reach the levels they rose up to overthrow the government.
  • Return of Mikheil Saakashvili and his destructive, inhuman team/methods, will be perceived by many as a return of a regime thirsty for revenge. I do not know, if Sandra Roelofs really saw a beam of repentance in the eyes of his spouse, but we remember rather well Saakashvili’s sarcastic giggle in conversation with other female, saying: “I swear, blood is going to spill over there”. And no one shall forget that there is a perception in the society that the current Government has been too loyal to the members of this regime. Thus, revoking such scenario could put the masterminds – legally as well as practically – in a grave position!

Therefore, to my mind, the most realistic, that the UNM and its de-facto leader can make – is a destabilization. Destabilization by stirring provocations, which we are probably going to see in the following days.

 

  1. Destabilization Effort and Two Versions of it

2.1. Creating a ruffle

It is possible that besides the actually planned provocations, the UNM tactics will include rigging elections (falsifications) for creating a ballyhoo about expected revolutionary disasters! Do not forget, that weakness of power obliges them to strengthen the power of their noise, and this is the area where they still maintain the most robust resource they possess – Goebbels-like skills of demagogue + Rustavi2 TV.

We have already seen many examples of such modelling/simulations:

2.1.1 – Mikheil Saakashvili “preaching” from a pulpit of a church in New York (message – Georgian church and Georgian believers, at least abroad – support Mikheil Saakashvili!). Later, it was figured out that the speech was made at the Ukrainian Catholic Church – rented by Saakashvili’s electorate for the scheduled meeting and no one else was allowed in there!

2.1.2. –  Mikheil Saakashvili’s video with the Washington Monument in the background! Message – the US, its (deceased, alive or future) leaders and its democratic symbols support “the beacon of democracy”! – The truth of the matter is, any dictator, if she/he is granted the visa, will manage to record a video with the Washington Monument in the background. It is also said Mikheil Saakashvili attended some kind of conference in DC and delivered a speech but what he talked about or what responses he received, is unknown. Rustavi2 showed the footage of Saakashvili’s meeting with John McCain without any comments or statements, which makes me thinking Misha did not receive a desired welcome from the US political elite.

2.1.3 –Giga Bokeria and Nick Melia recently “informed” society that Bidzina Ivanishvili is planning to leave the country after losing the elections! And they begged him not to do so – advising him to simply move to the opposition, and promise not to persecute or imprison him. The same was affirmed by their leader from Washington. In short, it was a pretty disturbing, surrealistic episode – Salvador Dali would be jealous!

2.1.4 – And finally, I’m not sure if anyone was surprised after hearing that GFK, a polling company hired by Rustavi 2 revealed in its latest parliamentary election polls that the UNM is already ahead of the Georgian Dream in their survey results. It’s true that the advantage is only minimal and equals to 0.6% (26% vs. 25.4%), but rest assured that in the remaining few days, it will grow quasi-geometrically and by the election day it might even be 51% vs 22%. Who’s going to discourage them from announcing such a result? By the way, the field work of GFK is done by a company called BCG, the founder of which is Levan Tarkhnishvili, the MP from UNM and the former head of the Central Election Commission in 2008, the master of multiple mishandling during two elections that year. The current director of BCG is his wife, – Mrs Ani Tarkhnishvili. How convenient? Coud you imagine, what kind of “fieldwork” they provide for statstical analysis to GFK?

2.1.5 – The most interesting detail in all this was the fact that Rustavi2 and UNM propagandists came up with a blatant lie that 30% of Georgia’s population supported the UNM. And they supposedly based this number on Ivanishvili’s comment. In reality, what Ivanishvili actually said was that 30% of the population was still undecided and that some 150,000-200,000 people were loyal to UNM. If we convert these numbers into percentage points, it’s around 10-12% of the expected electorate out of 1.5-1.7 million people.

This fact-less propaganda serves one purpose: to cheer up UNM’s loyal base, which seems to be slowly imploding and unraveling itself. The party leaders are trying their best to assure their supporters that all is well and the UNM is surely winning the elections. As Saakashvili proclaimed recently from a pulpit of a New York church, if government loses one region, they will lose it all. (Quite honestly, I do not know in which election code he read this absurdity or based on what logic he arrived at that conclusion, very interesting indeed!)

 

2.2   Real attempt

Saakashvili will have a go, and he already did.

2.2.1 – We ought to recall his leaked telephone conversations a year ago with Rustavi2 Director Nika Gvaramia and one of UNM leader – Giga Bokeria. That phone talk was not disavowed by these individuals. In the leaked audio files, Saakashvili demands that Gvaramia filled Rustavi 2 premises with “combatants” and emphasizes the benefit of a mother or a child getting hurt in the clashes when police storms the TV. After these dialogues surfaced, law enforcement agencies launched an investigation into an attempted coup.

2.2.2 – In recent leaks, which include conversations probably initiated by Saakashvili (participants of the dialogues do not doubt the authenticity of their voices, they simply state that the audio files are edited and reflect different periods and conversations), the participants are pretty assured that they will lose the elections (they all agree on that) and therefore, it is indispensable to have a revolutionary scenario. Saakashvili says that Bokeria is contemplating a possible coalition after the defeat in elections and he underscores how unacceptable that path is. He says he is hopeful of Kako (a party member), who in turn proudly declares that he has experience in organizing and carrying out a coup.

2.2.3 – It is noteworthy that both Saakashvili and the director of Rustavi 2 Nika Gvaramia believe that the revolution can be prompted if the election results after the elections do not match the exit-poll presented by GFK (a polling company hired by Rustavi 2) on election day evening. There was a time when the success of the elections for Saakashvili was simply confirmed by the full loyalty of the head of Central Election Commission, or a congratulatory call from George W. Bush in the late afternoon of yet election day, or a preliminary report of the OSCE-ODIHR, or a statement by the US Ambassador in Georgia… However, the bar of legitimacy for him is very low at this point and the exit polls carried out by a polling company, hired by his loyal TV company is his only “trump card”! We are talking about the same polling company that in 2012 was hired by the government-controlled Georgian Public Broadcaster and which gave the Georgian Dream 33% in its polls, a number which missed the final result not by acceptable error (3%), but by 22% (GD received 55%)! Today, the GFK polls show that the UNM is “winning” and quite possibly this advantage will increase progressively or geometrically in subsequent days. Sergi Kapanadze and other de-jure leaders of UNM maintain that they trust the results of the Central Election Commission, but these are statements that can be swiftly neglected when UNM’s top 10 proportional list candidates get the appropriate orders from Saakashvili.

2.2.4 – Few days ago, in the village Didinedzi of Zugdidi municipality, the UNM activists, including the former governor of the village, severely beat up the representatives of Georgian Dreams youth organization. They injured a girl (Lika Demetradze) by hitting a stone at her head and 3 other members of the Georgian Dream have been transferred to the hospital (she still remains at the hospital). This incident shows preparedness for a bloody confrontation and sets an example for future illicit activity.

2.2.5 – The leaders of the UNM probably believe that getting into the parliament and having 4 more years of political activism would be a satisfactory result for them, but Mikheil Saakashvili believes otherwise! He absolutely refuses to accept that outcome. Even seeing his wife as an MP is not sufficiently pleasing to him, because the parliamentary immunity cannot shield the MP’s spouse. Therefore, as is typical of a feverish brain of an adventurer, the mind of the Odessa governor is processing several different provocation variations, which will enable him to return to Georgia, triumphantly mounted on a white horse. His provocative nature has no bounds; he is capable and ready to endanger not only his countrymen, but his own party members and a close circle of supporters, friends and relatives, just to procure even minimal, illusory chances. On the other hand, it is interesting to see if his inner-circle decides to follow him into the political grave and whether citizens do decide to get trapped by his deliberate provocations.

 

  1. Pre-election environment – a positive reality

3.1 – I have already written about the utterly positive statement made by the US Ambassador to Georgia.

3.2. – The preliminary report of the OSCE observers mission was also quite positive, although it was clearly stated that animosity and mutual antipathy is prevalent between the two parties.

3.3. – Fortunately, Georgia is not anymore a country, where the fate of the elections is decided by secret fax reports received on a fax machine, hidden in the safe in the office of the chairperson of the Central Election Commission, loyal to the United National Movement. That was the past – case of 2008 elections. The false IDs were used extensively during that period; the government arranged the so-called “carousel voting”; police was illegally and indiscriminately seizing the ballot boxes, and the ballots in massive numbers were dumped into trash containers. There was intense pressure on voters, as well as on the opposition members of the Commission; even in 2012 we witnessed incidents where masked gunmen would remove the ballot boxes from the districts by force. Furthermore, in 2008, the head of the EU mission to Georgia, Mr. Peter Semneby was literally kidnapped by the UNM gangs from the polling station and was locked away in a barn at an undisclosed location. It’s striking that Peter Semneby, who early on realized with whom he was dealing, preferred not to say anything about the incident, which by itself is a shameful act and further underscored the ugliness of the violent regime of Saakashvili. In 2008 presidential elections, Saakashvili won only by 3.7% in the first round. Only after several months did OSCE-ODIHR final report announced that the vote counting was flawed, – either “bad” or “very bad” – in 19% of all polling stations. I think it is obvious who was a benefactor in those 19%, and who has suffered, and so if not this rigged election, Saakashvili would not have won by 3.7%. Therefore, second round would have been inevitable.

3.4. – This was all in the past. Now instead of 30% majoritarian barrier (decreased by UNM previously)  it has been raised back to 50% based on the Venice Commission recommendations. And, similarly, based on the Venice Commission  recommendations the majoritarian districts have been equalized, now having more or less equal number of voters. Electronic ID cards reduced the chance of forgery to the minimal level. The voter lists are dramatically more accurate at the polling stations and now contain photos of voters, which again, reduces the chances of rigging to their minimum. And finally, the vote counting will be transmitted live by streaming on the internet, so anyone can watch the process from their computers. All of these measures predispose transparent elections. Nowhere in the world do exit polls serve as the basis of the elections. On the contrary, the closeness of exit poll data to the election results, reflects the accuracy of those exit polls and not vice versa, as Mikheil Saakashvili and Nika Gvaramia would like it to be!

 

  1. Questions to the government:

4.1. Are there any updates on the investigation initiated last year in connection with the Coup d’état? Who has been interrogated so far and what results have been achieved? Wouldn’t it have been more appropriate to conduct legal phone call interceptions of Mikheil Saakashvili and his party activists, who constantly fly to Odessa where they get new directives, and label these interceptions as official sources instead of using other, unknown informers?

4.2. Why exactly now has the information on illegal arms stock been made public? If such an amount of illegal arms was discovered – has anyone been questioned yet? What information do we have so far and who organized these secret hiding places?

4.3. Who was the mastermind behind the protest demonstration of the Nationalist Group that marched on Agmashenebeli Avenue? Who drives the ideological and financial mechanisms of this group? Does anyone think that this is the time when Mr. Saakashvili would want to prove to Mr. Erdogan that after he left the country, Turkish nationals and businessmen are being targeted?

4.4. If the UNM leaders refuse to show up now at the State Security Service for an interrogation when are they going to be interrogated, then?

4.5. How long before the interception recordings are declared authentic? If they are proved to be genuine and if we still have ongoing elections what procedures are there to make sure that no one can escape from justice?

4.6. During the last week until the elections, besides the rise of UNM activity society could have questions about parallel, sudden discoveries of secret phone recordings, of illegal arms hides or something else as well in future: how can one dismiss a logical doubt that these discoveries were pre-saved to be revealed at the last minute? And when we see the obvious manipulations of voters opinion from UNM side, how “justified” it would be to have counter-manipulations from the government or law enforcement officials?

 

  1. Possible demonstrations of the other parties

The UNM is not the only party possibly willing to put questions about the results of the elections: Both pro-Russian parties’ leaders – Nino Burjanadze and also Shalva Natelashvili (Labor Party) stated that the rating of their parties may be… even 80%!  The Patriotic Alliance of Georgia (another party leaning to Russia) has also declared that they are winning the elections (claiming minimum of 30% of the votes). Paata Burchuladze’s party, despite the disorganized processes inside his party, often reminds us that it is the only opposition party oriented on people and having real chance to come to power (despite of polls giving them something 3-10%). Free Democrats and Republicans also do not hide their ambitions. If all of these parties get the minimum number of votes necessary to overcome the electoral threshold, this should already amount to more than 30% of all votes ad minimum.  And if we envisage the ambitions of the leaders of these parties, it is not inconceivable that even if entering the parliament, some of them express protest and join the doubts articulated by the UNM. It is possible that many of them conduct their own exit polls and announce that they trust these “accurate exit polls” and not the ones of the Central Election Commission.

Thus, it is very important that no doubts prompted by the announcement of the election results. The Central Election Commission and the authorities must conduct an active, open and transparent communication with the population. Law-enforcement agencies should be mobilized, but very cautious not to help raise doubts on the fairness of the electoral process by offering undue intervention and pressure.

========

 Conclusion:

In my opinion, in spite of the possible, diverse range of provocations, October 8 will be a peaceful process, because the majority of Georgian population has gotten some harsh lessons in the past 25 years. Georgian people do not see any real benefit from revolutionary processes and exalted adventurers. In other words, attempts at destabilization will not find a fertile ground.

At the same time, we should not forget that if on October 8 we have destabilization in parts of the country (mainly in Samegrelo or Adjara), this might be used well by Russia, which currently does not have much time for Georgia, but will not refuse to use the chance, if such chance is served to it by Georgian political parties’ ruthlessness towards one another or modelled provocations aiming at creating a pseudo-revolutionary environment.

Mikheil Saakashvili will not heed these warnings, just like he did not take into consideration the warnings given to him from domestic and foreign players in 2008. Everyone must remember (his supporters, as well as government and other actors) that when the organizer of destabilization is in trouble, he will find a way to escape; however, we might have to pay a considerable price for such an adventure– just like the populations of Kodori, Akhalgori and Tamarasheni did in 2008…

misha-in-church


არჩევნების ბოლო კვირა – აჟიოტაჟი, რეალობა და მირაჟები


 

ბოლო დღეებში დიდი აჟიოტაჟია ამტყდარი ტელევიზიებში იმ საკითხზე, მოხდება თუ არა რევოლუცია, გადატრიალება, დესტაბილიზაცია, პროვოკაცია ან მინიმუმ – რაიმე ლოკალური „თაქი“.

ეს კითხვა ბოლო კვირის განმავლობაში პირველად 26 სექტემბერს გაჩნდა, როცა ნაციონალური მოძრაობის შვილობილი ორგანიზაცია – „თავისუფალი ზონა“ დატოვა რამდენიმე აქტივისტმა, მათ შორის ახალგაზრდამ, რომელიც ნაცმოძრაობის საარჩევნო სიაშიც კი იყო 117-ე ნომრად. როგორც მათ განაცხადეს, მათი პროტესტი უკავშირდება იმას, რომ ნაცმოძრაობის ლიდერები და პირადად მიხეილ სააკაშვილი მათგან ითხოვდა 8 ოქტომბრის არჩევნების დღეს არეულობების მოწყობას და პროვოკაციული ქმედებების ინსპირირებას თუ ასეთ პროვოკაციებში მონაწილეობას. „თავისუფალი ზონის“ ყოფილმა წევრებმა ისიც განაცხადეს, რომ ნაცმოძრაობამ ამ მიზნებისთვის შექმნა ახალი სპეციალური ორგანიზაცია – „საქართველოს ერთგულების სახელით“.

მეორე დღეს (27.09) იუთუბზე აიტვირთა აუდიოფაილი, სადაც, სავარაუდოდ, მიხეილ სააკაშვილი და ნაცმოძრაობის პოლიტიკური ელიტის კიდევ ოთხი ლიდერი, რომლებიც პარტიულ საარჩევნო სიაში არიან, თანმხდებიან რა იმაზე, რომ არჩევნები წაგებული აქვთ და რომ მეორე ადგილი და რამე კოალიციებში შესვლა, განსხვავებით გიგა ბოკერიას პოზიციისაგან, მათ არაფერს შველით, იხილავენ ქვეყანაში გადატრიალების სცენარს და საუბრობენ ამ სცენარში სხვადასხვა კომპონენტების – კარვების აქციის, მომიტინგეთა დაქირავების, შენობებში შევარდნის, სექსუალური ძალადობის და სხვა დეტალებზე. ხოლო ერთი მათგანი ამაყად აცხადებს, რომ მას სამხედრო გადატრიალებაში აქვს მიღებული მონაწილეობა და გამოცდილი კადრია.

ამას მალევე (28.09) დაემთხვა წინადღით საზეიმოდ გახსნილ აღმაშენებლის გამზირზე ფაშისტური სიმბოლიკით გამოწყობილი ქართველი ნაციონალისტების მარში, რომელთაც თურქული მაღაზიების და რესტორნების დარბევა სცადეს, თუმცა პოლიციამ მალევე გაანეიტრალა ეს მცდელობები და დარბევის ათიოდე მონაწილე დააკავა.

დაბოლოს, 29 სექტემბერს საკმაოდ მოულოდნელად შსს-მ გამოაცხადა დიდი რაოდენობით საბრძოლო მასალის აღმოჩენის შესახებ. ამოღებული არსენალი, რომელიც სამინისტროს განცხადებით, სხვადასხვა ტერიტორიაზე (ნორიოში, გორში, საგურამოში, და – კიდევ 2 ადგილზე – თბილისში) 2009-2011 წლებში იყო გადამალული,  მართლაც ძალიან შთამბეჭდავი იყო, მაგრამ კიდევ უფრო უცნაურია, რატომ დაემთხვა ეს ყველაფერი ზემოთაღწერილ მოვლენებს. აშკარაა, რომ ამ მასალების აღმოჩენა სხვადასხვა დროს ხდებოდა.

და ყველაფერ ამას ემატება როგორც თავად მიხეილ სააკაშვილის, ასევე რუსთავი2-ის დირექტორის ნიკა გვარამიას განცხადებები, რომ მათთვის არჩევნების შედეგების ლეგიტიმაციის მთავარი წყარო იქნება არა ცესკოს მიერ გამოქვეყნებული შედეგები, არამედ ის, თუ რას შედეგს დადებს რუსთავი2-ის მიერ დაქირავებული ორგანიზაცია GFK მათ მიერ ჩატარებულ ეგზიტ-პოლში.

 

ახლა ვცადოთ გავაანალიზოთ ეს ყველაფერი და ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა და შევეცადოთ, პასუხი გავცეთ თავში დასმულ კითხვას, – თუ ცდილობს ვინმე რამე გადატრიალებას და რამდენად შეიძლება, რომ მიზანს მიაღწიოს.

====

  1. რევოლუცია თუ ალიაქოთი?

არსებობს ხმაურიანი და ძალადობრივი განვითარების სხვადასხვა ვარიანტი, ან – სხვადასხვა ფაზა. შეიძლება ეს იყოს უბრალოდ ხმაური, ან სხვადასხვა პარტიის თუ კანდიდატის მომხრეთა დაპირისპირება, რაც ყოველთვის ახლავს საარჩევნო კამპანიას. დამოუკიდებელ საქართველოში  ეს არასოდეს არ გვიკვირდა, მაგრამ ცოტა მოულოდნელია, რომ წელს ასეთი შეხლა-შემოხლის მაგალითები ამერიკაშიც ვიხილეთ, დონალდ ტრამპის საარჩევნო შეხვედრებზე.

რაც შეეხება გადატრიალების ან რევოლუციის შესაძლებლობას:

გადატრიალებისთვის მიხეილ სააკაშვილს უნდა გააჩნდეს ერთგული მებრძოლი კადრები როგორც ძალოვან სტრუქტურებში (საშუალო ან მაღალ ეშელონებში), ასევე – პარტიზანული რაზმები, საკმაოდ მძლავრი შეიარაღება, საინფორმაციო მხარდაჭერა და მკვეთრი პოლიტიკური მხარდაჭერა უცხოეთის რომელიმე წამყვანი ძალიდან – ამერიკა იქნება ეს, ევროკავშირი, რუსეთი ან თურქეთი. ძლიერი საინფორმაციო რესურსის (რუსთავი2-ის) გარდა, მას სხვა დასახელებული ფაქტორები არ გააჩნია. კაკო ბობოხიძის სამხედრო გადატრიალების გამოცდილების იმედად თუ დარჩენილა მიხეილ სააკაშვილი და მართლა არაფერი ჰქონია მარაგად… ამერიკის ელჩის განცხადება იმის თაობაზე, რომ საქართველოში წინასაარჩევნო გარემო იმდენად კარგია, რომ ნეტავ შეერთებულ შტატებში იყოს ამჟამად ასეო, ძალიან ცივი შხაპი იყო ნაცმოძრაობისთვის, რომლის ადეპტები გიორგი კანდელაკი და თინათინ ბოკუჩავა, ასევე – თემურ იაკობაშვილი ძალ-ღონეს არ იშურებენ ევროპასა და ამერიკაში იმ სურათის დასახატად, თითქოს საქართველოში საშინელი წინასარჩევნო ტერორი მძვინვარებს ოპოზიციის წინააღმდეგ.

რევოლუციურ სიტუაციას კი კიდევ უფრო მეტი ფაქტორი სჭირდება – ხალხში სათანადო განწყობების, უკმაყოფილების მაღალი მუხტის, რევოლუციისთვის ქუჩაში გამოსასვლელად და დაპირისპირებისათვის მზადყოფნის, ხელისუფლების მხრიდან ხალხის საჭიროებების სრული დაიგნორების, და სხვა ფაქტორები. რეალურად არაფერი მსგავსი ამჟამად არ არის. თანაც არ დაგვავიწყდეს, რომ:

1.1. – საქართველოს და ქართულ საზოგადოებას კარგად ახსოვს გადატრიალებებმა და რევოლუციებმა რა ხეირი მოგვიტანა! ქართული საზოგადოება, ვფიქრობ, საკმარისად მომწიფებულია, და უკვე შორს არის აგრესიული განვითარების სცენარებიდან, რომ გადატრიალებას არ ანაცვალოს ძლივს მიღწეული სტაბილური ყოფა, რომელიც ნამდვილად არაა საკმარისი და ბევრი მოქალაქის უკმაყოფილებას, ალბათ, იწვევს, მაგრამ არა ისე, რომ ეს ადამიანები ხელისუფლების დასამხობად აღდგნენ.

1.2. – მიხეილ სააკაშვილის და მისი დესტრუქციული, ანტიჰუმანური გუნდის ხელისუფლებაში და მეთოდების ცხოვრებაში დაბრუნება ძალიან ბევრი ადამიანის მხრიდან აღქმული იქნება, როგორც რევანშმოწყურებული რეჟიმის დაბრუნება. არ ვიცი, მონანიების რა სხივი დაინახა სანდრა რულოვსმა მისი მეუღლის თვალებში, მაგრამ კარგად გვახსოვს სწორედ ამ მეუღლის მხრიდან სარკასტული ხითხითი – „ქინძი ვიყო, მანდ სისხლი დაიღვრებაო!..“ და არავის უნდა დაავიწყდეს, რომ საზოგადოებაში არსებობს განცდა ამ რეჟიმის წევრების მიმართ ხელისუფლების მხრიდან ზედმეტად ლოიალური დამოკიდებულების თაობაზე. ასე რომ, ამ შემთხვევაში, რევოლუციურმა სცენარის ამოქმედებამ შეიძლება ამ სცენარის ავტორები – ლეგალურადაც და პრაქტიკულადაც – ძალიან მძიმე პოზიციაში ჩააყენოს!

ამიტომ, ჩემი აზრით, ყველაზე რეალური, რასაც ნაციონალური მოძრაობა და მისი პარტაიგენოსსე შეეცდება, რომ მოახდინოს, ეს არის დესტაბილიზაცია. დესტაბილიზაცია სხვადასხვა კომპლექსური პროვოკაციების რეზონირებით, რასაც უახლოეს დღეებში, ალბათ ვნახავთ.

 

  1. თავად მცდელობა და მცდელობის ორი ვარიანტი

2.1. აჟიოტაჟის შექმნა

არაა გამორიცხული, რომ რეალურად დაგეგმილ პროვოკაციათა გარდა, ნაცმოძრაობის ტაქტიკაში დიდ როლს შეასრულებს სხვადასხვა მოდელირებები და გაყალბებები, რათა მაქსიმალურად შეიქმნას აჟიოტაჟი მოსალოდნელ რევოლუციურ კატაკლიზმებზე! არ დაგვავიწყდეს, რომ ძალების სისუსტე მათ ხმაურის სიძლიერეს აიძულებს, თანაც ეს ის ასპექტია, სადაც მათ ჯერ კიდევ შენარჩნებული აქვთ თავიანთი ყველაზე მძლავრი რესურსი – გებელსური დემაგოგიის უნარ-ჩვევები + რუსთავი2.

ამის მაგალითები დღეს უკვე მრავლად ვიხილეთ –

2.1.1 – მიხეილ სააკაშვილი ნიუ-იორკში ეკლესიაში ამბიონიდან მოქადაგე (მესიჯი – ქართული ეკლესიები, მინიმუმ საზღვარგარეთ – მიხეილ სააკაშვილს უჭერენ მხარს!) მერე გამოირკვა, რომ ეს უკრაინული კათოლიკური ეკლესია იყო, რომელიც მიხეილ სააკაშვილის მომხრეებმა მასთან საარჩევნო შეხვედრისთვის იქირავეს და იქ არავინ სხვა არ შეუშვეს!

2.1.2 – მიხეილ სააკაშვილი ვაშინგტონის მონუმენტის ფონზე! მოდელირებული მესიჯი –  ამერიკა, მისი [გარდაცვლილი, ცოცხალი თუ მომავალი] ლიდერები და მისი დემოკრატიის სიმბოლოც მხარს უჭერს „დემოკრატიის შუქურას“! – სინამდვილეში ამერიკაში ნებისმიერი დიქტატორიც, თუ ვიზა ჩაურტყეს, მოახერხებს ვაშინგტონის მონუმენტის ფონზე ვიდეოს გადაღებას. მიხეილ სააკაშვილი თურმე რაღაც კონფერენციაზე იყო და სიტყვითაც გამოვიდა, მაგრამ რა ისაუბრა და როგორი გამოხმაურება ჰქონდა, ამაზე დუმს. ჯონ მაკკეინთან შეხვედრის კადრებიც ყოველგვარი განცხადებების და კომენტარების გარეშე იყო რუსთავი2-ის რეპორტაჟში, რაც იმას მაფიქრებინებს, რომ მიშას მისთვის სასურველი მიღება ამერიკის ისტებლიშმენტში არ ჰქონდა.

2.1.3 – გიგა ბოკერიას და ნიკა მელიას განცხადებები იმის თაობზე, თითქოს მათ გაიგეს, რომ ივანიშვილი ქვეყნის დატოვებას აპირებს და თხოვენ ივანიშვილს და ქართულ ოცნებას, – არ დატოვოთ ქვეყანა, უბრალოდ ოპოზიციაში  გადადით, ხელს არ გახლებთ, არ დაგიჭერთო. იმასვე იძახის ვაშინგტონიდან მათი ბელადი. მოკლედ, ამაღელვებელი სიუჟეტი იყო, იმდენად სიურეალისტური, სალვადორ დალის შეშურდებოდა!

2.1.4 – დაბოლოს, „უშველებელი გარღვევა“ პროპაგანდისტულ ფონზე – ვის გაგიკვირდათ, არ ვიცი, მაგრამ მოხდა დიდი ხნის წინ უკვე აშკარა ამბავი და რუსთავი2-ის მიერ დაქირავებული კომპანია GFK კვლევაში ნაცმოძრაობამ ქართულ ოცნებას გადაასწრო! მართალია, ჯერ უპირატესობა მინიმალურია, და მხოლოდ 0.6% უდრის (26% vs. 25.4%),  მაგრამ დარწმუნებული ბრანდებოდეთ, დარჩენილ დღეებში კვაზი-გეომეტრიული პროგრესიით იმატებს და ეგზიტ-პოლი რომ მოვა, იქნებ სულაც 51% vs. 22% გახდეს, ვინ დაუშლით, რომ? როგორც კოსტა ჟორჟოლიანის გმირი იძახდა „დაკარგულ სამოთხეში“ – „მასპინძელს უხარია და, შენ ვინ გკითხავსო!“ ამის შეგრძნებას განსაკუთრებით აძლიერებს იმის ცოდნა, რომ თურმე GFK-ის საველე სამუშაოებს ქართული კომპანია BCG ასრულებს, როლის დამფუძნებელი ნაცმოძრაობის დეპუტატი და 2008 წელს ცესკოს თავმჯდომარე ლევან თარხნიშვილი იყო, ხოლო ამჟამინდელი დირექტორი  – მისი მეუღლე ანი თარხნიშვილია! მოკლედ, ამაზე იტყვიან – “შენ დაუკარ!”-ო

2.1.5 – ყველაზე საინტერესო ის იყო, რომ რუსთავი2-მა და ნაცპროპაგანდის სხვა საშუალებებმა უშველებელი ცრუ-ციფრი ააზვირთეს, რომელსაც ყველა ნაცლიდერი დაჟინებით იმეორებს – ივანიშვილმა აღიარა თავის ბოლო გამოსვლაში, 30% უჭერს მხარს ნაცმოძრაობასო – ანუ, უკვე შეგუებულია მარცხსო! სინამდვილეში, ივანიშვილმა თქვა, ამომრჩეველთა 30% ჯერაც ფიქრობს, გადაწყვეტილება მიღებული არა აქვს, ხოლო 150-200 ათასი ადამიანი კი რჩება ნაცმოძრაობის ერთგულიო… თუ კარგად დავთვლით, 150-200,000 მაქსიმუმ მხოლოდ 10%-12%-ია პოტენციურად არჩევნებზე სავარაუდოდ მიმსვლელი 1,5-1.7 მილიონი ამომრჩევლისაგან!

ეს ყველაფერი შეიძლება დავასათაუროთ, როგორც „ბიძინა, მოვედით!“ და “Леопольд, выходи! выходи подлый трус!” კამპანია და ძირითადად, საკუთარი ერთგული მხარდამჭერების, რომელთა შორის რღვევის ნიშნები გამოჩნდა, გამხნევების ოპერაცია. რათა დააჯერონ ისინი, რომ ყველაფერი უმაღლესადაა, არჩევნები მოგებულია, თან, როგორც სააკაშვილი ამბიონიდან იძახდა, თუ რომელიმე რეგიონს აგებს ხელისუფლება, ესეიგი, მთლიანადაც წაგებული აქვთ არჩევნები! (არ ვიცი, რამდენად თუნდაც ერთ რეგიონს იგებს, მაგრამ ეს სისულელე რომელ საარჩევნო კოდექსში წაიკითხა ან რომელი ლოგიკით ასკვნის, საინტერესოა!)

 

2.2.  რეალური მცდელობა

რეალური მცდელობები სააკაშვილს ექნება და უკვე ჰქონდა.

2.2.1 – თუ გავიხსენებთ ჯერ კიდევ შარშან, რუსთავი2-ის საკუთრების საქმის სასამართლოში გარჩევის დროს მის საუბრებს ნიკა გვარამიასთან და გიგა ბოკერიასთან, რომელიც ნამდვილად არ ყოფილა უარყოფილი ამ პირების მიერ: სააკაშვილი ავალებდა გვარამიას, რუსთავი2-ის შენობაში „ბაევიკების“ შემოყვანას და ამბობდა, რომ კარგი იქნებოდა, ტელევიზიაში მოსლოდნელი შეჭრის დროს თუ შვილიანი დედა დაიჭრებოდა. ამ საუბრების შემდეგ საქმეც აღიძრა, სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დაგეგმვის შესახებ.

2.2.2 – ამჟამინდელ საუბარში, რომელიც ასევე სავარაუდოდ, სააკაშვილის მიერაა ინიცირებული (ყოველ შემთხვევაში, სხვა სავარაუდო პირებსს საკუთარი ხმის ავთენტურობა არ ეეჭვებათ, უბრალოდ, ამბობენ, რომ ეს საუბარი დამონტაჟებულია და ისინი სხვა პერიოდსა და სხვა გადატრიალებაზე საუბრობენ…) ძალიან ცალსახად არის დაფიქსირებული, რომ არჩევნები წაგებული აქვთ (ამას ყველა ეთანხმება), და რომ საჭიროა რევოლუციის მოწყობა – სააკაშვილი ამბობს – ბოკერია არჩევნების წაგების მერე კოალიციებზე ფიქრობს და მე ეგ გზა არ მაწყობს, მე კაკოს იმედი მაქვს, ეგ გამოცდილიაო (ეს „კაკოც“ ომახიანად ადასტურებს, რომ მას სამხედრო გადატრიალებაში მონაწილეობა აქვს მიღებული!)

2.2.3 – ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ როგორც სააკაშვილი, ასევე რუსთავი2-ის დირექტორი ნიკა გვარამია, კატეგორიულად აცხადებენ, რომ მათთვის რევოლუციის დაწყების ნიშანი იქნება ის, თუ ცესკოს შედეგები არ დაემთხვა რუსთავი2-ის მიერ დაქირავებული კომპანია GFK-ის ეგზიტპოლის შედეგებს! იყო დრო, როცა მიხეილ სააკაშვილისთვის არჩევნების წარმატების დასტური იყო მის მიერ დანიშნული ცესკოს თავმჯდომარის სრული ლოიალურობა, ან – არჩევნების დღეს შუადღეზე ჯორჯ ბუშისგან მოლოცვა! ან – ეუთოს თუ სხვა უცხოელ დამკვირვებელთა წინასწარი დასკვნა! ან – ამერიკის ელჩის განცხადება! მაგრამ ახლა მისი ლეგიტიმაციის დონე ძალიან ქვევით დაეშვა და მხოლოდ საკუთარი ერთგული ტელეკომპანიის მიერ დაქირავებული GFK-ის ეგზიტპოლია მისი სანუკვარი ბილეთი! სწორედ იმ GFK-ისა, რომელიც 2012 წელს ხელისუფლების მიერ მართული საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ იქნა დაქირავებული, რომელმაც მაშინ ოპოზიციურ „ქართულ ოცნებას“ 33% დაუწერა, რაც არჩევნების რეალურ შედეგს, არა – დასაშვები 3%-ით, არამედ, – 22%-ით ჩამორჩებოდა! ამჟამადაც GFK-ის კვლევებში ნაციონალური მოძრაობა უკვე „იგებს“ და სავარაუდოდ, მისი „უპირატესობა“ პროგრესულად ან გეომეტრიულადაც კი – „გაიზრდება“. მართალია, სერგი კაპანაძე და ნაცმოძრაობის სხვა დე-იურე ლიდერები იძახიან, – ჩვენ ცესკოს შედეგებს ვენდობითო, მაგრამ ეს მხოლოდ ყასიდი განცხადებებია, რომელსაც ის და ნაცმოძრაობის სის პირველი ათეულის დანარჩენი წევრებიც მაშინვე უარყოფენ, როგორც ამის საჭიროებაზე სააკაშვილის ბრძანებას მიიღებენ.

2.2.4 – დღეს საღამოს ზუგდიდის რაიონის სოფელ დიდინეძში ნაციონალური მოძრაობის აქტივისტებმა, მათ შორის სოფლის ყოფილმა გამგებელმა, ქართული ოცნების ახალგაზრდული ფრთის წარმომადგენლებს სცემეს, მათ შორის ერთ გოგონას – ლიკა დემეტრაძეს თავში ქვა ჩაარტყეს და ოცნების 3 წევრი საავადმყოფოშია გადაყვანილი. ეს უკვე სამეგრელოს რეგიონში სიხლიანი დაპირისპირებისთვის მზადყოფნისა და მაგალითის მიცემის ხასიათს ატარებს.

2.2.5 – ნაციონალური მოძრაობის ლიდერებს და სიის ლიდერებს პარლამენტში მოხვედრა და კიდევ 4 წელი პოლიტიკურ აქტივობა, ალბათ, გულის სიღრმეში მაინც, დამაკმაყოფილებელ პროგრამა-მინიმუმად მიაჩნიათ, მაგრამ აბა, მიხეილ სააკაშვილს კითხეთ?! მას ეს ვარიანტი აბსოლუტურად არ აწყობს. საკუთარი ცოლის პარლამენტში ხილვაც კი ვერაფერი ბედენა იქნება მისთვის, რადგან პარლამენტარის იმუნიტეტი პარლამენტარის მეუღლეზე ვერ გავრცელდება. ასე რომ, როგორც დაუდეგარი ავანტურისტის  ტვინს ახასიათებს, სავარაუდოდ, ოდესის გუბერნატორის ფანტაზიებში ახლა მრავალი პროვოკაცია იხარშება, როგორ მოაწყოს რამე ისეთი  საქართველოში, რაც მას თეთრ ცხენზე დაბრუნების შანსს მისცემდა. მის პროვოკაციულობას საზღვარი არ აქვს და არა მარტო უბრალო მოქალაქეებს, არამედ საკუთარი გუნდის წევრებსაც და ახლობლებსაც კი დაუფიქრებლად დააყენებს საფრთხის წინაშე, ოღონდ, მინიმალური, ან სულაც ილუზორული შანსი გაუჩნდეს. სხვა საქმეა, რამდენად დააპირებენ მასთან პოლიტიკურ საფლავში ჩაყოლას მისი თანაგუნდელები, და რამდენად დაუფიქრებლად შეიძლება გაყვნენ ავანტიურაში უბრალო მოქალაქეები.

 

  1. წინასაარჩევნო გარემოპოზიტიური რეალობა

3.1 – ამერიკის ელჩის უაღრესად პოზიტიურ განცხადებაზე ზემოთ უკვე დავწერე.

3.2. – ასევე ძალიან პოზიტიური იყო ეუთოს სადამკვირებლო მისიის პირველი ანგარიში. თუმცა აღინიშნა ორ მთავარ კონკურენტ პარტიას შორის არსებული დაძაბულობა და ურთიერთბრალდებები.

3.3. – საქართველო უკვე აღარ არის ის ქვეყანა, სადაც არჩევნების ბედი ცესკოს ნაცმოძრაობის ერთგული თავმჯდომარის კაბინეტში საიდუმლოდ ჩაკეტილი ფაქსის აპარატზე საიდუმლოდ მოსული ფაქსებით წყდებოდა. ამავდროულად მაშინ ინტენსიურად გამოიყენებოდა ყალბი პირადობის მოწმობები, უბანზე კარუსელები, გადაღებული იყო პოლიცილების მიერ ყუთების დატაცების, ან მასიურად საარჩევნო ურნებიდან ნაგვის ურნებში ბიულეტენების ჩაცლის ფაქტები, იყო ზეწოლა ამომრჩევლებზე, საუბნო კომისიებიდან სააჩევნო ურნების ნიღბინა სპეცნაზელათა მიერ გატაცების ფაქტები, კომისიის ოპოზიციონერი წევრების დაშინების და ზეწოლის ფაქტები… მეტიც, 2008 წელს ევროკავშირის მისიის ხელ-ლი პიტერ სემნები ნაცმოძრაობის წევრებმა უბანზე მოიტაცეს და რამდენიმე საათის განმავლობაში ჩაკეტილი ჰყავდათ სადღაც! საგულისხმოა, რომ თავად პიტერ სემნებიმ, რომელიც კარგად ხვდებდა, რა დონის ავანტიურისტებთან და კრიმინალებთან ჰქონდა საქმე, ამჯობინა, ხმა არ ამოეღო ამ ფაქტზე, რაც თავისთავად სამარცხვინოა და ხაზს უსვამს სააკაშვილის დროინდელი ძალადობრივი სისტემის სიმახინჯეს. მეტიც, 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები სააკაშვილმა პირველ ტურში მხოლოდ 3.7%-ით მოიგო, ხოლო რამდენიმე თვის შემდეგ გამოქვეყნებულ ეუთოს საბოლოო დასკვნაში ეწერა, რომ ხმის დათვლა უბნების 19%-ზე ჩატარდა სერიოზული დარღვევებით! და იყო ან ცუდი, ან – ძალიან ცუდი! მგონი, გასაგები უნდა იყოს, რომ ეს 19% სწორედ მაშინდელი ხელისუფლების სასარგებლოდ გაყალბდა, და რომ არა ეს ფაქტი, 3.7%-იანი უპირატესობა ნამდვილად ვერ ექნებოდა მიხეილ სააკაშვილს, რაც იმას ნიშნავს, რომ 2008 წელს მეორე ტური უნდა ჩატარებულიყო!

3.4. –  ეს ყველაფერი იყო წარსულში! ახლა კი მოხერხდა ნაცმოძრაობის მიერ 50%-დან 30%-მდე ჩამოქვეითებული მაჟორიტარული ბარიერის ისევ აწევა 50%-მდე. და ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების თანახმად – მაჟორიტარული ოლქების გათანაბრება. ელექტრონული ID ბარათების შემოღებით მათი გაყალბების შანსი ძალიან შემცირდა, უბნებზე სიები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებულია და უკვე ფოტოებსაც შეიცავს, რაც აქაც გაყალბების შანსს მინიმუმამდე ამცირებს. ხოლო ახლახანს ცესკომ ისიც განაცხადა, რომ ხმათა დათვლის პროცესი პირდაპირ ეთერში ლაივ-სტრიმით განხორციელდება. სწორედ ეს არის იმის წინაპირობა, რომ არჩევნები გამართულად და გამჭვირვალედ ჩატარდეს. და არა – ესა თუ ის წინასწარი კვლევები, ან ეგზიტ-პოლები. მსოფლიოს არცერთ ქვეყანაში ეგზიტ-პოლი არ ხდება არჩევნების საფუძველი. პირიქით, ცესკოს შედეგებთან ეგზიტ-პოლების სიახლოვე ამ ეგზიტ-პოლების სისწორეზე მეტყველებს და არა – პირუკუ, როგორც მიხეილ სააკაშვილს და ნიკა გვარამიას სურთ, რომ იყოს.

 

  1. კითხვები ხელისუფლებასთან:

4.1 – რა ხდება ერთი წლის წინ დაწყებულ გამოძიებაზე ანტისახელისუფლებო გადატრიალების მოწყობის შესახებ? ვინ დაიკითხა, რა შედეგებია? ხომ არ იყო უპრიანი, მიხეილ სააკაშვილზე და მისი პარტიის აქტივისტებზე, რომლებიც წამდაუწუმ ოდესაში დადიან და საათებს ასწორებენ, ლეგალურად დაწყებულიყო მოსმენები და ეს საუბრები იქედან ყოფილიყო მიღებული და არა – ვიღაც უცნობი წყაროსაგან?

4.2 – რატომ მოხდა იარაღის საწყობების შესახებ ინფორმაციის მხოლოდ ახლა გამჟღავნება? თუ ამდენი უკანონო იარაღი იყო აღმოჩენილი, ვინ დაიკითხა, თუ არის უკვე რამე ინფორმაცია და თუ ვიცით, ვისი ბრძანებით და ორგანიზებით მოეწყო ეს სამალავები?

4.3 – ვინ იდგა აღმაშენებელზე ნაციონალისტების მარშის ორგანიზების უკან? თუ დადგენილია, ვინ ახდენს ამ ჯგუფის იდეურ ხელმძღვანელობას და დაფინანსებას? თუ ფიქრობს ვინმე, რომ სწორედ ახლა მიხეილ სააკაშვილს ძალიან ენდომებოდა ერდოღანისათვის იმის დემონსტრირება, რომ მისი წასვლის შემდეგ საქართველოში თურქ მოქალაქეებზე და ბიზნესმენებზე ნაციონალისტები “ნადირობენ”!

4.4 – თუ ნაცმოძრაობის ლიდერები არ გამოცხადდებიან დაკითხვაზე სუს-ში, როდის და როგორ მოხერხდება მათი დაკითხვა?

4.5 – რამდენი ხანი დაჭირდება ჩანაწერის ავთენტურობის დადგენას და თუ ეს დადასტურდა, ხოლო ამ მომენტისათვის არჩევნები დასრულებული არ იქნება, რა ღონისძიებები იქნება გატარებული, რომ სასამართლოსთვის თავის არიდება ვერ მოხერხდეს?

4.6 –  როგორ მოხერხდება სავსებით ლოგიკური ეჭვის აცილება, რომ ბოლო კვირაში მხოლოდ ნაცმოძრაობის გააქტიურება კი არა, ნაცმოძრაობის აქტივობებთან პარალელურად მომხდარი მოულოდნელი აღმოჩენები – საიდუმლო ჩანაწერები იქნება ეს, უცებ გაცხადებული იარაღის საიდუმლო საცავები, თუ კიდევ სხვა რამ, რაც შეიძლება ახლა ამოტივტივდეს, ეს ყველაფერი ხელისუფლების მიერ სპეციალურად დაგროვებული მასალა არ არის, რომელიც დროულად გაჟღერების ნაცვლად არჩევნების ბოლო კვირისთვის იყო შემონახული, რათა ამომრჩევლის განწყობებზე გავლენა მოეხდინათ?

 

  1. სხვა პარტიების შესაძლო აქციები

ნაციონალური მოძრაობა არ არის ერთადერთი პარტია, რომელსაც შეიძლება არჩევნების შედეგების ეჭვქვეშ დაყენება მოუნდეს: ნინო ბურჯანაძემაც და შალვა ნათელაშვილმაც განაცხადეს, რომ მათი პარტიების რეიტინგი შეიძლება 80%-იც კი იყოს! საქართველოს პატრიოტთა ალიანსს ასევე აქვს გაცხადებული, რომ არჩევნებს ისინი იგებენ (მინიმუმ 30% გვაქვსო). პაატა ბურჭულაძის პარტია, მიუხედავად აქტიური რღვევითი პროცესებისა მის შიგნით, ხშირ-ხშირად გვახსენებს, რომ იგი ერთადერთი ოპოზიციური პარტიაა, რომელიც  ხალხისთვისაა მოწოდებული და ხელისუფლებაში მოსვლის შანსი გააჩნია. თავის ამბიციებს არ ფარავენ თავისუფალი დემოკრატებიც და ბოლო ორი თვის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გააქტიურებული რესპუბლიკელებიც. ეს პარტიები თუ მინიმალურ გამსვლელ ხმებს მაინც მიიიღებენ, ეს უკვე 30%-ზე მეტი უნდა იყოს. ხოლო, თუ გავითვალისწინებთ  ამ პარტიათა ლიდერების ამბიციებს, არაა გამორიცხული, რომ მათ, თუნდაც პარლამენტში მოხვედრის შემთხვევაშიც კი,  მაინც გამოთქვან პროტესტი და ნაციონალური მოძრაობის მიერ გამოთქმულ ეჭვებს შეუერთდნენ. ისიც დასაშვებია, რომ ბევრმა მათგანმა თავისი ეგზიტ-პოლი ჩაატაროს და განაცხადონ, რომ სწორედ ამ ეგზიტ-პოლს ენდობიან და არა – ცესკოს.

ამდენად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ არჩევნების შედეგების გამოცხადებისას რაიმე ეჭვი არ გაჩნდეს. რომ ცესკოს და ხელისუფლების კომუნიკაცია მოსახლეობასთან იყოს მაქსიმალურად ღია და გამჭვირვალე, ხოლო ძალოვანი სტრუქტურები – მობილიზებული მოსალოდნელი პროვოკაციების თავიდან ასაცილებლად და ამავდროულად ძალზე ფრთხილად, რომ მათმა ზედმეტმა ჩარევამ  საარჩევნო პროცესის  სამართლიანობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ გააჩინოს.

========

 დასკვნა:

 ჩემი აზრით, მიუხედავად  მრავალფეროვან პროვოკაციათა  მოსალოდნელი მცდელობებისა, 8 ოქტომბერს პროცესი მაინც მშვიდობიანად განვითარდება, რადგან მოსახლეობის უმრავლესობას ბოლო 25 წლის მანძილზე ბევრი გაკვეთილი აქვს მიღებული და წესით, აღარ უნდა ელოდოს რაიმე სარგებელს რევოლუციური პროცესებისაგან და ეგზალტირებული ავანტიურისტებისაგან. ანუ, დესტაბილიზაციის მცდელობები მოსახლეობაში ნოყიერ ნიადაგს ვერ ჰპოვებს

ამავდროულად, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ თუ 8 ოქტომბერს და შემდეგ დღეებში პროცესები ისე განვითარდა, რომ ქვეყანაში აქა თუ იქ (ძირითადადსამეგრელოსა და აჭარაში) დესტაბილიზაციის მდგრადი კერები შეიქმნა, ამით უდავოდ შეიძლება ისარგებლოს რუსეთმა, რომელსაც ახლა აქტიურად საქართველოსთვის არ სცალია, მაგრამ არ იტყვის უარს შანსის გამოყენებაზე, თუ ასეთ შანსს მას თავად მივართმევთ ლანგარზესაკუთარი ოპონენტების მიმართ დაუნდობლობის დემონსტრირებით, და მოდელირებული პროვოკაციებით ფსევდორევოლუციური დაძაბულობის შექმნის კუთხით.

მიხეილ სააკაშვილი ამ გაფრთხილებას ნამდვილად არ გაითვალისწინებს, როგორც არ გაუთვალისწინებია 2008 წელს, როცა მას შინ თუ გარეთ ბევრი აფრთხილებდა. ყველას უნდა ახსოვდეს (მის მხარდამჭერებსაც, ხელისუფლებასაც და სხვა ოპონენტებსაც), რომ როცა დესტაბილიზაციის ინიციატორს მაგრად გაუჭირდება, იგი ყოველთვის მოძებნის გასაქცევს, ხოლო ჩვენ შეიძლება ეს ავანტურა გაცილებით ძვირად დაგვიჯდეს, – როგორც ეს 2008 წელს კოდორის, ახალგორის, თუ თამარაშენის მოსახლეობას დაუჯდა

misha-ukr


ფიქრები 2 სექტემბრის „ღია ეთერის“ შემდეგ


ღია ეთერი

თეა სიჭინავას ახალ გადაცემაში “ღია ეთერი”, IPN-ის “თვალსაზრისში” გამოქვეყნებული ჩემი ბლოგპოსტის – “არჩევანის ზღვარზე” გამო მიმიწვიეს. გადაცემის ერთ-ერთი მთავარი კითხვა იყო, არჩევნებამდე დარჩენილ მცირე დროის გათვალისწინებით, რატომ გვყავს ჯერ კიდევ გადაუწყვეტელი ამომრჩევლის ასეთი დიდი რაოდენობა – 34%?

გადაუწყვეტელი ამომრჩეველი ამჟამად ნამდვილად სხვა მიზეზის გამო გვყავს მრავლად, ვიდრე 2012 წელს.

2012 წლის ოქტომბრის არჩევნების წინ ხალხს ელემენტარულად ეშინოდა საკუთარი აზრის გამხელა, რადგან ხელისუფლების არმოწონებას სერიოზული ზეწოლა შეიძლებოდა მოჰყოლოდა – ყველას გვახსოვს, სამსახურებიდან გაშვებული ადამიანები, მათ შორის მაია მიმინოშვილი, მისი ძმის ოპოზიციის მიტინგზე ყოფნის გამო. ჩემს ერთ კოლეგას, ახალგაზრდა პროფესორ ქალს, მესამეჯერ რომ ჰკითხა უბნის კოორდინატორმა – ვის აძლევთ ხმასო და მესამეჯერ რომ უპასუხა, არ ვიცი, ვფიქრობ, ჯერ არ გადამიწყვეტიაო. კოორდინატორმა მკვახედ მიახალა – დროზე გადაწყვიტეთ, თქვენი შვილი ხომ წელს ამთავრებს სკოლას, და ვაითუ კარგი ნიშნები ვერ გაიტანოთო!

ახლა სხვა სიტუაციაა, შესაძლო რეპრესიის მიზეზით თავისი აზრის დაფარვის მიზეზი მოხსნილია, და ვხედავთ, რომ ხელისუფლებას ხალხი ხშირად აკრიტიკებს, ზოგჯერ – საკმაოდ უხეში ფორმითაც.

რაც შეეხება ორ ლიდერ პოლიტიკურ სუბიექტს – წინა ხელისუფლების საქმეებმა მის რეიტინგს ისეთი დარტყმა მიაყენა, რომ მის მხოლოდ ძალიან თავგამოდებულ მომხრეებს არ ერიდებათ მისდამი თავისი მხარდაჭერა დააფიქსირონ.

ახალმა ხელისუფლებამ, მართალია, სერიოზულ წარმატებას მიაღწია მედიის და სასამართლოს თავისუფლების, ბიზნესზე წნეხის მოხსნის, ინვესტიციების მოზიდვის, საზოგადოების მხრიდან კრიტიკაზე სწორი დასკვნების გამოტანის მხრივ, მაგრამ ზოგადი ეკონომიკური მდგომარეობა რეგიონში არ იყო ხელშემწყობი, ამიტომ ეკონომიკური ზრდა, მართალია, ჩვენს მეზობლებზე უკეთესია, მაგრამ საზოგადოების ფართო ფენებზე ეს ჯერ კიდევ ნაკლებად აისახა. უნივერსალური ჯანდაცვის პროგრამა და C ჰეპატიტის მკურნალობის პროგრამები ნამდვილად ძალიან პოზიტიურად იქნა აღქმული მოსახლეობის მიერ, მაგრამ წამლების ხელმისაწვდომობაც სერიოზულ პრობლემად რჩება გაჭირვებული ფენისათვის და უნივერსალური ჯანდაცვის პროგრამაც მოითხოვს მართვის ხარვეზების გამოსწორებას. დაბოლოს, 2012 წელს გაცემული იყო ზოგიერთი ზედმეტად ოპტიმისტური დაპირებაც. ზოგს ძველი სახეების გამოჩენა არ მოეწონა გუნდში, ზოგს – არასამთავრობოთა სახეები და ახალგაზრდათა საკმაოდ მაღალი რაოდენობა. აი, ეს მგონია იმის მიზეზი, რომ „ქართული ოცნების“ მომხრეებიც არ არიან საბოლოოდ ჩამოყალიბებული თავის არჩევანში.

არიან პარტიები, რომელთა ლიდერები გამოცდილები კი არიან, მაგრამ ეს გამოცდილება არაა ერთმნიშვნელოვნად მომხიბვლელი. ისეთი პარტიები და ლიდერებიც საკმაოდ გვყავს, რომელთა პოპულიზმი, შეიძლება ყურს სალბუნად ეფინება, ხოლო მათი იუმორი მოსასმენად სახალისოა, მაგრამ ყველა ხვდება, რომ მათ ქვეყნის მართვის ელემენტარული ცოდნა არ გააჩნიათ და მათი ხელისუფლებაში მოსვლა შეიძლება სერიოზული პრობლემებით დასრულდეს.

ავანტურიზმიც და პოპულიზმიც გავრცელებულია და ძალიან სახიფათო საქართველოში, სადაც ხალხის საკმაოდ დიდი ნაწილი ჯერაც გადამრჩენლის მოლოდინშია. ვინ არიან ავანტურისტები და პოპულისტები? – გავიხსენოთ, ვინ გაგვრია ყველაზე დიდ შარში – ესაა ავანტურიზმი. და ისიც გავიხსენოთ, ვინ არის ყველაზე დიდი კრიტიკოსი, მაგრამ უკან იხევს, როცა ხელისუფლება მის ხელთ უვარდება? – ეს არის პოპულისტი. მგონი, გარკვევით დავასახელე ჩვენი კოლმეურნეობის თავმჯდომარე, ისე რომ გვარი არ მიხსენებია 🙂

რაც შეეხება ახალ პარტიებს – ბურჭულაძის „ხელისუფლება ხალხისათვის“, „გირჩი“ და ვაშაძის, როგორც თავად თქვა, „ახალი ნაციონალური მოძრაობა“ – მე მგონი, ჯერჯერობით მაინც მათი მოულოდნელი გაერთიანების ეფექტი ამ კონგლომერატს ხმებს უფრო მეტად დააკარგვინებს და ამომრჩეველიც დაიბნა. სხვათა შორის, JPM-GORBI-ის კვლევა მგონი, სწორედ იმ კვირას ჩატარდა, როცა ამ გაერთიანების შესახებ გამოცხადდა და კვლევაში ამ კოალიციის (თუ პარტიის) მიერ დაფიქსირებული დაბალი მაჩვენებელი შეიძლება ამ მოულოდნელობით აიხსნას. ისიც უეჭველია, რომ ბატონ პაატას როგორც პოლიტიკოსის პროფესიონალიზმი მნიშვნელოვნად ჩამორჩება მისი, როგორც მომღერლის პროფესიონალიზმს და იგი ხანდახან ცოტა დამაბნეველ განცხადებებს აკეთებს…

იმასაც ვეთანხმები, რომ ამჟამინდელი არჩევევნების სირთულეს და ამომრჩევლის გადაუწყვეტელობას განაპირობებს რეალური შანსის მქონე პარტიათა შედარებით გაზრდილი რაოდენობა. როცა ვლაპარაკობთ პოლუსების რაოდენობაზე და არჩევანის სიადვილეზე, აქ ნამდვილად უკუპროპორციული დამოკიდებულებაა. ყველაზე ადვილი ერთპოლუსიანი არჩევანია – მაგალითად, ჩრდილოეთ კორეის მოსახლეობის 100% ძალიან გარკვეული და დარწმუნებულია თავის არჩევანში – თუნდაც არჩევნებამდე დიდი ხნით ადრე! 🙂

2012 წელს ორპოლუსიანი არჩევანიც არ აღმოჩნდა რთული. დარწმუნებული ვარ, რომ არა შიშის ფაქტორი, მაშინაც დიდი ხნით ადრე იცოდა ყველამ, ვისთვის უნდოდა ხმის მიცემა.

ამჟამად, ყველა გამოკვლევებით, არის 2 პარტია, ვინც ნამდვილად გადალახავს საარჩევნო ბარიერს, ალბათ კიდევ 2-3, რომელთაც  ბარიერის გადალახვის კარგი შანსი აქვთ (თუმცა – არაგარანტირებული!) და კიდევ 3-4, რომელთაც აქვთ შანსი, ზღვარი გადალახონ, მაგრამ ეს შანსი გარანტირებული არ არის და ძალიან მნიშვნელოვანია, როგორ მოახდენენ ისინი თავისი ერთგული ამომრჩევლის გარდა, მოყოყმანე 30-35% ამომრჩევლის მიმხრობას არჩევნებამდე დარჩენილი ბოლო თვის განმავლობაში.

საინტერესოა ის, რომ ეს არჩევნები იქნება სრულიად განსხვავებული საპარლამენტო არჩევნები – ახლა უკვე წინასწარ ვიცით, რომ მარტო პარლამენტს კი არ ვირჩევთ, არამედ, პარლამენტის მეშვეობით –  მთავრობასაც. 2012 წელს არ ვიცოდით, ეს გაირკვა არჩევნების შემდეგ, როცა ძალაში შევიდა ახალი – საპარლამენტო რესპუბლიკის – კონსტიტუციური მოდელი.

ამიტომ, ამომრჩევლის სიფრთხილე და ბოლომდე დაფიქრება, მე პირადად, არ მგონია ცუდი –  შეიძლება, ეს სიფრთხილე, ჩვენი ამომრჩევლის გამოცდილების (მათ შორის, მწარე გამოცდილების) მაჩვენებელიც იყოს. მით უფრო, რომ ზოგიერთ საარჩევნო სუბიექტს (მაგალითად, “ოცნებას” და რესპუბლიკურ პარტიას) თავისი პროგრამა ოფიციალურად ჯერაც არ წარმოუდგენია. ხოლო “გირჩმა” თუ წარმოადგინა, ახლა სერიოზულად დასაფიქრებელია, როგორი ჰიბრიდი იქნება “გირჩისა” და პაატა ბურჭულაძის პარტიის ეკონომიკური პროგრამების სინთეზი? ნახევარი მილიონი შემწეობის მიმღებთა რიცხვის ერთ მილიონამდე გაზრდის ბურჭულაძისეული დაპირება ზურაბ ჯაფარიძის მიერ როგორ იქნება მხარდაჭერილი და “გაპრავებული”, ძალიან საინტერესოა.

პარტიათა საარჩევნო პროგრამები: ჩემი ოცნებაა, რომ საარჩევნო პროგრამის მიხედვით მივცე ხმა. მაგრამ უნდა გამოგიტყდეთ, რომ საქართველოს რეალობა ჯერ კიდევ არ გვაძლევს ამის ფუფუნებას. ერთ რამეზე უნდა შევთანხმდეთ – პროგრამა უნდა იყოს დაწერილი არჩევნებამდე საკმაო ხნით ადრე, იმისათვის, რომ მათი შედარება და გარჩევა შეძლოს საზოგადოებამ – არა იმდენად უბრალო მოქალაქეებმა, არამედ – კონკურენტი პარტიის ეკონომისტებმა, იურისტებმა, პოლიტოლოგებმა. და დებატები სწორედ ამ პროგრამის ნიუანსებზე უნდა იმართებოდეს. სხვათა შორის, ამის დრო ჯერ კიდევ არის და სიამოვნებით ვიხილავდი ასეთ დებატებს.

არის კიდევ ერთი მომენტი, როცა პროგრამა იმდენად მნიშვნელოვანი აღარაა, როგორც მისი ავტორი. და ამ ავტორის წარსული საქმეები. რომ ავიღოთ, მაგალითად, ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა, მათ სულ ნობელის პრემიის ლაურეატების მიერ დაწერილი უნაკლო პროგრამა რომ შემოგვთავაზონ, უკვე ერთი დანახვა მიხეილ სააკაშვილისა, და იმის დანახვა, რომ სწორედ მიხეილ სააკაშვილი არის და იქნება ამ პარტიის არსიც, გულიც და სინდისიც, რომ მათი სიის მეორე ნომერი იმიტომ არის იქ, რომ მიხეილ სააკაშვილის მეუღლე და ნდობით აღჭურვილი პირია, ყველაფერი ეს საკმარისია, რომ (ძველი) ნაციონალური მოძრაობის პროგრამა ჩემთვის აზრს კარგავს. როგორც “ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილებშია” ნათქვამი – “ისევ ის სახეები და ისევ ის ინსტრუმენტები…” 😦

საქართველოს განვითარების ევროპული ვექტორი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია – არ მესმის იმ პოლიტიკოსებისა, რომლებიც ევროპულ არჩევანს კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებ. თან ისე, რომ არც აქვთ რამე ალტერნატივა – რას მოგვცემს ეს ყბადაღებული „უბლოკო სტატუსი“! უცხო ქვეყნის ბაზები არ უნდა იყოს საქართველოს ტერიტორიაზეო! და რომ არის უკვე? რა ვუყოთ იმ უცხო ქვეყანას, დავპირდეთ, რომ მხოლოდ მისი ბაზები იქნება? აგრესორი ქვეყნისთვის ნეიტრალიტეტის აღქმა, სხვა ქვეყნების მხრიდან სათანადო გარანტიების გარეშე, როგორც ბატონმა გურამ ბერიშვილმა სამართლიანად აღნიშნა, ხომ იმას ნიშნავს, მობრძანდი და ბოლომდე დაგვიპყარიო? და მართლაც რომ წავიდეს საქართველო ამ „უბლოკო სტატუსზე“, რას გვპირდებიან ამის სანაცვლოდ? – რუსეთთან უვიზო მიმოსვლას? ამის ფასად აპირებენ ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების და ევროკავშირთან ასოცირების დათმობას?

რაც შეეხება სხვა ასპექტებს – მე პირადად პარტიის საარჩევნო პროგრამაში ვაფასებ კვალიფიციურ რეალიზმს!ძალიან ვერიდები ისეთ დაპირებებს, რაც შორიდან ლამაზად ჩანს არარეალურია, და რომელთა შესრულება ან ბიუჯეტს დაანგრევს, ან მოსახლეობის ფენებს შორის დიდ დაპირისპირებას გააჩენს. ვფიქრობ, ამ თემაზე ყველა მეტ-ნაკლებად პოპულისტური დაპირება კვალიფიციური კრიტიკისა და საჯარო განსჯის საგანი უნდა გახდეს.

არის საარჩევნო დაპირებები, რაც ხალხისათვის მიმზიდველად ისმის. მაგალითად, პრემიერ-მინისტრს მოსახლეობის 10% თუ აღარ ენდობა, უნდა გადავირჩიოთ რეფერენდუმზეო! ნებისმიერი მოხელის ნდობის საკითხიც რეფერენდუმზე უნდა გადაწყდესო! აბა, რად გვინდა ეს საპარლამენტო არჩევნები და მთავრობა, თუ ყოველ კვირას ახალ-ახალ რეფერენდუმებს მოვაწყობთ? ასეთი საყოველთაო ანარქიით ხომ ეკონომიკას სრულად მოვშლით და დავბრუნდებით ანტიკური საბერძნეთის ქალაქების თვითმმართველობის ხანაში, როცა ყველა საკითხზე შეიძლება რეფერენდუმი ჩატარებულიყო! და ამას ვითომ გვაპატიებს ჩვენი ჩასაფრებული მეზობელი? არაკეთილსინდისიერი მოხელის გადასაყენებლად თუ გასასამართლებლად სხვა სამართლებრივი მექანიზმები უნდა იყოს, ბევრად მოხერხებული და იაფი, ვიდრე განუწყვეტელი რეფერენდუმებია… თანაც არ დაგვავიწყდეს, რომ აფხაზეთის და ცხინვალის ოლქის დამოუკიდებლობის რუსეთის მიერ აღიარების შემდეგ, სანამ კანონმდებლობა არ შეცვლილა, ნებისმიერი რეფერენდუმის ჩატარება რუსეთს დამატებით არგუმენტს აძლევს, თითქოს საქართველო ეთანხმება, რომ ეს ანექსირებული ტერიტორიები მისი განუყოფელი ნაწილი აღარ არის.

ჩვენი მთავარი ამოცანა ამ არჩევნებზე უნდა იყოს ის, რომ ხმა მივცეთ იმ კანდიდატს, რომლის პატიოსნება, ცოდნა, პოლიტიკური რეპუტაცია და წარსული საქმიანობა მის კონკურენტები ანალოგიურ მაჩვენებლებს სჯობს!

და იმ პარტიას, რომელიც სხვებს შედარებით სჯობს პატიოსანი, საქმეში გამოცდილი პროფესიონალების რაოდენობით და ხარისხით.

ამჯერად ვერ დავეთანხმები ლევან ლორთქიფანიძეს, რომლის სამოქალაქო აქტიურობას და მრავალ მოსაზრებას პატივს ვცემ, მათ შორის შრომის კანონმდებლობის, სოციალური პროგრამების, განათლების და ეკოლოგიის საკითხების მნიშვნელობას! მაგრამ ეს მიდგომა – რადგან ჩემთვის საინტერესო საკითხები არ მესმის პარტიათა პროგრამებში, ან ძალიან ზერელედაა გაშუქებული, – ამიტომ საერთოდ არ მივცემ არავის ჩემს ხმასო?! ძალიან არასწორი მგონია ასეთი პოზიცია! ეს იმას ნიშნავს, რომ პრინციპული ხალხი თუ არ მიიღებს არჩევნებში მონაწილეობას, ნაკლებ პრინციპულები და სულაც უპრინციპოები გააკეთებენ იმ არჩევანს, რომლითაც მერე ყველას, მათ შორის ლევანსაც, მოგვიწევს ცხოვრება 4 წელი!

არაა აუცილებელი, დიმიტრი გელოვანის ძებნაში ისე დავიღალოთ, რომ ვეღარ გავაკეთოთ არჩევანი! მით უფრო, თუ ჩვენს უბანში, არ გვყავს, ან – აღარ გვყავს დიმიტრი გელოვანი.

მაგრამ უნდა ვეცადოთ, რომ ჩვენი არჩევანი მაქსიმალურად ახლოს იყოს პატიოსანი პროფესიონალის სტანდარტთან, რომ ამ ჩვენი არჩევნით ჩვენი პოლიტიკოსების აღზრდაც შევძლოთ – თანდათან მოვახერხებთ ამას, თუ არჩევნებს არ გავაყალბებთ და არც გავაცდენთ და ისე მოვეკიდებით, როგორც ჩვენი სამოქალაქო ვალის მოხდის წესს! ჩვენთვის, ვისაც რევოლუციები არ გვინდოდა და არც ახლა გვინდა, სწორედ არჩევნებში მონაწილეობა არის ის ინსტრუმენტი, რითაც ვცდილობთ, რომ ქვეყანა უკეთესობისკენ შევცვალოთ! ლევან ლორთქიფანიძის, მერაბ მეტრეველის და სხვათა აქტიური პოზიცია და ხელისუფლების კრიტიკა მისასალმებელია, მაგრამ არჩევნებისაგან გაზედ დადგომა არასწორი იქნება!

ჩემს წინა ბლოგში ამერიკელი პოლიტოლოგის ჯორჯ ნათანის სიტყვები მოვიტანე იმის შესახებ, რომ ცუდ ხელისუფლებას ის კარგი მოქალაქეები ირჩევენ, ვინც არჩევნებში არ მონაწილეობსო. ამიტომ 8 ოქტომბერს ყველანი მივიდეთ საარჩევნო უბნებზე და ხმა მივცეთ იმ კანდიდატებს და იმ პარტიებს, ვინც ჩვენი აზრით და გონებით, უკეთესს მომავალს მოუტანს ჩვენს შვილებს და ჩვენს ქვეყანას.

 

P.S. ამჯერად, შეგნებულად ავარიდე თავი გადაცემაში გაჟღერებულ საზოგადოებრივი აზრის ახალი კვლევის შედეგების განხილვას. ჯერ ერთი, აჯობებს, ამაზე ჯერ უფრო კვალიფიციურმა პირებმა გამოთქვან თავისი აზრი. თანაც, კვლევის მხოლოდ ძალიან მცირე ნაწილი იყო წარმოდგენილი და ალბათ, აჯობებს, უფრო სრულ პრეზენტაციას დაველოდოთ.

რაც შეეხება, ზოგადად, საზოგადოებრივი აზრის კვლევების სანდოობას და იმას, ვინ ატარებს და როგორ ატარებს – მოდით, ვნახოთ 2012 წლის ანალოგიური გამოკვლევები, როდესაც საბოლოო შედეგი ძალიან განსხვავებული აღმოჩნდა იმისაგან, რასაც მაშინ ხელისუფლება სანდო კვლევებად აცხადებდა.. არაცმთუ არჩევნებამდე რამდენიმე კვირით და თვით ადრე ჩატარებული კვლევები, არამედ თავად არჩევნების დღეს ჩატარებული ეგზიტ-პოლებიც კი არ აღმოჩნდა ზუსტი – გარდა “სამართლიანი არჩევნების” ხმის პარალელური დათვლისა, რომლის რობინჰუდისდარი სიზუსტე მართლაც შესაშური იყო!

2012 polls

2012 exit-polls


არჩევანის ზღვარზე (ქართველი ამომრჩევლის გაკვეთილები)


Bad-Officials-Are-Elected-By-Good-Citizens-Who-Do-Not-Vote.-»-George-Jean-Nathan

წელს საქართველომ დამოუკიდებლობის აღდგენის 25 წელი აღნიშნა.

ამ 25 წლის განმავლობაში საქართველოში მრავალი არჩევნები ჩატარდა – საპრეზიდენტო, საპარლამენტო, ადგილობრივი (მათ შორის – მერების). იყო საკმაოდ კარგად ჩატარებული არჩევნებიც (მათ შორის – 1990 წლის ოქტომბრის არჩევნები, რომელიც ფორმალურად ჯერ კიდევ დამოუკიდებლობის მიღებამდე ჩატარდა, მაგრამ ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დამოუკიდებელი და სამართლიანი არჩევნები იყო) და, – სამწუხაროდ, უფრო ხშირად – ცუდად ჩატარებული არჩევნებიც (მათ შორის, 2008 წლის საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები), რომელთა ჩატარების მეთოდებმა და შედეგებმა სამართლიანი კრიტიკა დაიმსახურა.

და მაინც, მიუხედავად ამ, თითქოსდა, უკვე ხანგრძლივი გამოცდილებისა, და იმ სანუგეშო შედეგისა, რომ ბოლო სამ არჩევნებში  – 2012 წლის საპარლამენტო, 2013 წლის საპრეზიდენტო და 2014 წლის ადგილობრივ არჩევნებში – საარჩევნო პროცესი მნიშვნელოვანი დარღვევების გარეშე ჩატარდა და ადგილობრივი და საერთაშორისო დამკვირვებელი ორგანიზაციების პოზიტიური შეფასება დაიმსახურა, ქართველი ამომრჩევლის უმრავლესობის მიერ არჩევნის გაკეთება საკმაოდ მოულოდნელი, ემოციური, სპონტანური, თუ სულაც გაუაზრებელი ქმედებაა, რომელიც რაციონალური ანგარიშით ნაკლებად თუ შეიძლება აიხსნას, არამედ, უფრო – ქართული ფოლკლორის მარგალიტებით: „მომიტეხე მჭადი, მოგიტეხავ ყველსა“, „მე ხომ გულით ვიხედები, გული – ჩემი თვალებია“, „გულამოსკვნილი ვტიროდი, სადა ხარ, ჩემო სულიკო“, „ნურც გაფრინდები, ნურც მოფრინდები“…

მეც ერთი თქვენთაგანი ვარ. თავადაც ამ ქვეყნის შვილი და ჩვენი მძიმე უახლესი ისტორიის თანაზიარი, და, გარკვეულწილად, თანამონაწილე. მეც მიმიცია ხმა ზოგჯერ ისეთი კანდიდატისათვის, რომ მერე მწარედ იმედგაცრუებული დავრჩენილვარ. ჩემზეც მოუხდენია გავლენა იმას, რომ რომელიმე პოლიტიკოსი იმას გვპირდებოდა, რაც ჩემს ყურს საამოდ ესმოდა, თუმცა ძალიან საეჭვო კი ჩანდა… მეც მიმიცია უმრავლესობის წამხედურობით ხმა იმ ადამიანისთვის, ვინც არ მიმაჩნდა იმ მომენტში საუკეთესო კანდიდატად… თუმცა, ტრაბახში ნუ ჩამომართმევთ და ყოველთვის ვცდილობდი, წარსული შეცდომების ანალიზზე მესწავლა.

ამჯერად გადავწყვიტე, ჩემი გამოცდილება გაკვეთილების სახით გაგიზიაროთ. მზა რეცეპტები არ გამაჩნია და არც შეუცდომლობის პრეტენზია მაქვს. ვიფიქროთ ერთად და იქნებ უფრო უკეთ მოვიფიქროთ, როგორ გავაკეთოთ უკეთესი არჩევანი, რაც უკეთესი ხელისუფლების და უკეთესი მომავლის მნიშვნელოვანი წინაპირობა იქნება…

 

====

არჩევნები, როგორც მოსახლეობის მხრიდან გადაწყვეტილების მიღების ფორმალიზებული აქტი რომელიმე ხელისუფლის ასარჩევად, საკმაოდ ძველი პროცესია – ძველ საბერძნეთსა თუ რომში, ისევე როგორც ძველ ინდოეთში, სხვადასხვა სახის არჩევნები იმართებოდა. შეიძლება ითქვას, რომ ყველაზე უფრო სისტემატური ხასიათი არჩევნებს რომის რესპუბლიკაში ჰქონდა, სადაც მრავალი სხვადასხვა დონის მოხელე, მათ შორის უმაღლესი მოხელეებიც – კონსულები – სწორედ არჩევნებით ირჩეოდა. არჩევნებს ჰქონდა თავისი პროცედურა, განრიგი და წესდება.

არჩევნები წარმოადგენს თანამედროვე დემოკრატიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფუძველს. დაწყებული მე-17 საუკუნიდან, ევროპის სახელმწიფოთა სულ უფრო მეტ ნაწილში ძალას იკრებდა წარმომადგენლობითი ხელისუფლების იდეა, როდესაც ხელისუფლების ლეგიტიმაცია სწორედ ხალხის ნების სათანადო შესწავლით უნდა მომხდარიყო. ამან მე-20 საუკუნის დასაწყისში უკვე წარმომადგენლობითი დემოკრატიის საფუძველი მიიღო და შეიძლება ითქვას, რომ თანამედროვე სამყაროს დაყოფა  განვითარებული დემოკრატიის, შედარებითი დემოკრატიის და არადემოკრატიულ ქვეყნებად ყველაზე მეტად სწორედ არჩევნების ჩატარების წესს, პროცედურებს, მონაწილეობის თანაბრობას, სამართლიანობას და გამჭვირვალობას ეხება. პრაქტიკულად შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ დემოკრატიული ქვეყანა, სადაც არჩევნები უსამართლოდ, სათანადო გამჭვირვალობის გარეშე და სერიოზული დარღვევებით ტარდება, ისევე როგორც ძალიან ძნელია მოვძებნოთ ისეთი შემთხვევა, რომ ლამის იდეალური არჩევნების ტრადიციის მქონე ქვეყანა არადემოკრატიული სასამართლო და სახელისუფლებო პრაქტიკის მიმდევარი იყოს.

და აქვე ხაზი მინდა გავუსვა ერთ სერიოზულ მომენტს:

არჩევნების დემოკრატიულად, სამართლიანად და გამჭვირვალედ ერთხელ ჩატარება მხოლოდ პრეცედენტია, ხოლო იმისათვის, რომ ქვეყანა განვითარებული დემოკრატიული საზოგადოების პრეტენზიას აკმაყოფილებდეს, ეს ყველაფერი სწორედ რომ ტრადიციად უნდა იყოს ჩამოყალიბებული და დამტკიცებული მრავალი არჩევნების განმავლობაში. ჩემი აზრით, საქართველოს ჯერ არ ჰქონია ზედიზედ ოთხი სამართლიანად ჩატარებული არჩევნების პრაქტიკა. ამიტომ, როდესაც ზემოთ ქართველი ამომრჩევლების გადაწყვეტილების მიღების უნარებზე მწარედ ვიხუმრე, სამწუხაროდ, ეს ჩვენი მწირი ისტორიული  გამოცდილების შედეგია – როგორი არჩევნების გამოცდილებაც გვაქვს, სწორედ ისეთი ამომრჩეველი გვყავს და ეს მანკიერი წრე რომ გავწყვიტოთ, მხოლოდ ხელისფლების მონდომება არ იქნება საკმარისი – თავად ჩვენ უნდა ვიყოთ მზად და ძალიან მონდომებულები, რომ სამართლიანი არჩევნები ჩავატაროთ! დემოკრატიის გაკვეთილები ისევე იწყება არჩევნების სწავლით, როგორც ენისა და ლიტერატურისა – ანბანით!

===

 

გაკვეთილი პირველი (მგონი, წესად უნდა დავრგოთ!) : არჩევნებზე უნდა წავიდეთ! არჩევნებზე ყოველთვის უნდა წავიდეთ. ყოველთვის, როცა არჩევნებზე არ წავალთ, ამით იმის შანსსაც ვზრდით, რომ ეს არჩევნები წესიერად არ ჩატარდეს, ან თუ წესიერად ჩატარდება, ისე არ დამთავრდეს, როგორც ჩვენ გვინდოდა.

ხშირად გამიგონია, რამდენჯერ ვიყავი და არაფერი შეიცვალაო.

ჯერ ერთი, ძირითადად მაშინ იყავით, როცა არჩევნები უარესად ტარდებოდა, როცა მასიურად იყო კარუსელები, როცა ხშირად იტაცებდნენ ყუთებს და ყრიდნენ ბიულეტენებს, როდესაც ათასობით ყალბი პირადობის მოწმობით ხდებოდა არჩევნებში მონაწილეობის მიღება – მაშინ ეს არ იყო არჩევნები. ამიტომ მაშინდელი იმედგაცრუება მომავალზეც არ უნდა გადავიტანოთ.

მეორეც – და რა იცით, რომ არაფერი შეიცვალა? იქნებ, რომ არ მისულიყავით, უფრო უარესიც კი ყოფილიყო?!

როგორც ამერიკელი ჟურნალისტი და კრიტიკოსი, ჯორჯ ნათანი ამბობდა: „ცუდი ხელისუფლება იმ კარგი მოქალაქეების არჩეულია, რომლებიც არჩევნებზე არ დადიან.“

მე პირადად ვფიქრობ, რომ ადამიანები, რომლებიც არჩევნებზე არ დადიან, ამით თავის სამშობლოს ზიანს აყენებენ თავიანთი სამოქალაქო პოზიციის მიჩუმათების ან ჩახშობის გამო. სამშობლოს სიყვარული მხოლოდ სადღეგრძელოში არ უნდა ჩანდეს. სამშობლოს სიყვარულის ერთ-ერთი გამოხატულება ისიც უნდა იყოს, როგორ ცდილობ, რომ ამ სამშობლოს უკეთესი ხელისუფლება ჰყავდეს. თუ ეს არ გადარდებს, ან თუ ამისთვის არჩევნებზე წასვლა გეზარება, ესეიგი, არც შენი ოჯახის და შვილების მომავალი გადარდებს მაინცდამაინც. ამას კი, აბსურდის მეტს ვერაფერს დავარქმევ.

 

გაკვეთილი მეორე: აჯობებს, გადაწყვეტილება მივიღოთ არა არჩევნების დღეს, უბანზე შესვლის შემდეგ, არამედ მანამდე – თუნდაც 1-2 დღით ადრე. და ვეცადოთ, ეს გადაწყვეტილება არ იყოს ემოციონალური – არ ეყრდნობოდეს ასარჩევი პირის გარეგნობას, ვარცხნილობას ან პარტიის დროშის ფერს. არამედ იყოს გაცნობიერებული არჩევანი მის შემდეგ, რაც რაც შეიძლება მეტ კანდიდატზე რაც შეიძლება ობიექტურ ინფორმაციას მოვაგროვებთ. ადვილი არაა, მაგრამ შესაძლებელია…

 

გაკვეთილი მესამე: პოლიტიკოსებს ვირჩევთ იმათგან, ვინც გვყავს. გასაგებია, რომ ქართველები მაქსიმალისტები ვართ, ლადო ასათიანმა ლექსიც უძღვნა ლამაზი ცოლის უკეთესის ნდომას, მაგრამ ვერც მაჰათმა განდი, ვერც მარგარეტ თეტჩერი, ვერც რონალდ რეიგანი და არც ბარაკ ობამა საქართველოში კენჭს ვერ იყრიან. არჩევნები არის შესაძლებლიდან უკეთესის (და არა – მსოფლიოში საუკეთესოს!) არჩევა. ამიტომ, ავირჩიოთ ის, ვინც სხვას სჯობს. და ამ ჩვენი არჩევანით, ახლაც და მომავალში, ვეცადოთ გავაგებინოთ პოლიტიკოსებს, როგორები გვინდა რომ იყვნენ! თუ ყოველთვის ჯიგარ პოლიტიკოსებს ავირჩევთ, გვექნება „ჯიგარი პოლიტიკა“ (და აგვეხევა კიდეც ჯიგარი), თუ ავირჩევთ პოლიტიკოსებს, რომლებიც პასუხს არაფერზე აგებენ, გვექნება უპასუხისმგებლო ქვეყანა… დავიმახსოვროთ, უნდა ავირჩიოთ ის, ვინც სხვებს სჯობს! – ყველაფერი ფარდობითია და არჩევნები – განსაკუთრებით.

 

გაკვეთილი მეოთხე: რა თქმა უნდა, შეგვიძლია ვუყუროთ და ვუსმინოთ საარჩევნო რეკლამებს, (მეტიც, გირჩევთ კიდეც, რომ ყველა პარტიის სარეკლამო რგოლი ნახოთ), მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ ისინი პროდუქტის გასაყიდად დამზადებული სარეკლამო რგოლებია (ხშირად ამ საქმის პროფესიონალების და არა – თავად პოლიტიკოსების, შრომის ნაყოფი) და არავინ არ იძლება გარანტიას, რომ ან იქ მოყვანილი ინფორმაციაა სწორი, ან იქ მოცემული დაპირებების რეალურად შესრულების გარანტია არსებობს!

აქ ცოტა დიდხანს შევჩერდები, რადგან საქართველოში, სადაც ადამიანები დიდი ხნის განმავლობაში სკრუპულოზურად არ აკვირდებიან პოლიტიკურ პარტიებს და პოლიტიკოსებს, და მხოლოდ არჩევნებამდე ცოტა ხნით ადრე უსვამენ თავს კითხვას – „ვის ვირჩევთ?“ რეკლამის შეცდომაში შემყვანი ეფექტი ძალიან დიდი შეიძლება იყოს.

ანეგდოტი: კაცი მოკვდა. იცდის, როდის ეტყვიან, სად გაამწესეს. მოვიდა ანგელოზი, საკმაოდ შეფიქრიანებული სახით, და ეუბნება – ძალიან უცნაური ამბავია შენს თავს – ღმერთმა ვერ გადაწყვიტაო –  ბევრი მამაძაღლობა გაქვს ჩადენილი და წესით, ჯოჯოხეთი შენთვის ზედგამოჭრილი უნდა იყოს, მაგრამ საკმაოდ ბევრი სიკეთეც მოგისწრია და ამიტომ ასეთი უცნაური რამ გვითხრა – ორივე აჩვენეთ, სამოთხეც და ჯოჯოხეთიც და თავად აირჩიოსო! გახარებულმა კაცმა ხელები მოიფშვნიტა და – მანახეთ სამოთხეო! წაიყვანეს – საოცარი სილამაზეა ირგვლივ, ჩიტები გალობენ, ანგელოზები ფრენენ, ყვავილები საოცარ სურნელს აფრქვევენ, ნაკადულის ჩუხჩუხი და ჰარმონიული მუსიკა იღვრება… ძალიან მოეწონა კაცს, მაგრამ თქვა, – ამის შანსი მეორედ არ მექნება და მოდით, ბარემ, ჯოჯოხეთსაც ვნახავო!

ჯოჯოხეთი მიწისქვეშა მდებარე უშველებელი კაზინო-რესტორანია – ფულები, სათამაშო აპარატები, სტრიპტიზი, ჯაზი უკრავს, ვისკი მდინარეებად მოედინება, სცენაზე საოცარი შოუ მიდის, აქეთ კარტს თამაშობენ, იქეთ – რულეტკას… მოკლედ, დუღს იქაურობა. მოხიბლულმა კაცმა, ცოტა დარცხვენილმა თქვა, კარგი კი იყო სამოთხე, მაგრამ ცოტა მოსაწყენი მეჩვენა, აქ უფრო მხიარულებაა, აქ დავრჩებიო!

ეს როგორც კი თქვა, ოთხმა რქიანმა ეშმაკმა დაავლო ხელი და მიათრევენ მეორე ოთახში, სადაც უზარმაზარ კოცონზე უშველებელ ქვაბში კუპრი თუხთუხებს! აყვირდა შიშით გაგიჟებული კაცი – ეგ არ მინდა! მე ის მინდა, – კაზინო, სტრიპტიზი და ჯაზ-კონცერტი რომ იყო, ის ავირჩიე მეო!

  • ეგო, ჩვენი რეკლამა იყოვო!

 

როდესაც ვინმე ადამიანის მოწოდებას ისმენთ, იმაზე, რომ პენსიონერებს უნდა დავეხმაროთ, კარგად დაფიქრდით, რა იცით მისი ან მისი პარტიის მიერ პენსიონერების დახმარების შესახებ. მერე ეცადეთ, მარტივი მათემატიკით გაამრავლოთ ქვეყანაში არსებული პენსიონერების რაოდენობა იმ 300, თუ 500 ლარზე, რომელსაც ასე გულუხვად გპირდებიან და თუ ქვეყნის ბიუჯეტის მესამედი ან ნახევარი გამოგივათ ნაანგარიშები – დაფიქრდით იმაზე, რომ მსოფლიოს არცერთი მთავრობა ვერ და არ დახარჯავს პენსიებში მთელი ბიუჯეტის ასეთ დიდ ნაწილს. გამოდის, რომ ეს ან ლამაზი და შეუსრულებელი დაპირებაა მხოლოდ, რომელიც იმ პოლიტიკურმა ძალამა ჰაიჰარად წამოისროლა, ან უფრო უარესი – შეგნებული ტყუილი!

ახლა ეს გავარჩიოთ – რომელიმე პარტიის უფროსი ოქროს მთებს პირდება გაჭირვებულებს – სახელმწიფომ უნდა აარჩიოს რამდენიმე ათასი ყველაზე გაჭირვებული და მათ სახლიც უნდა აუშენოს და ისეთი შემწეობაც უნდა დაუნიშნოს, რომ უზრუნველად იცხოვრონო. წარმოგიდგენიათ, ასეთ მიწიერ სამოთხეში მოსახვედრად ჩატარებული კონკურსის შედეგები რა კაცთამკვლელ ომამდე მიიყვანს მოსახლეობას? და ვისაც ამ სამოთხემდე 1 ქულა დააკლდება… ის ხომ არ ყველაფრით კი აღარ ისარგებლებს, არამედ ამ ყველაფრის თანხის გადახდა სწორედ მისი შრომითაც უნდა მოხდეს… თან საინტერესოა, ეს პოლიტიკოსები, ახლა რომ ამ სიკეთეს პირდებიან ქვეყნის სახელით, ამას ხომ ჩვენი სახელით და ჩვენი ჯიბიდან პირდებიან ამ გაჭირვებულებს. კარგად მოიძიეთ, – თავად ვინ არიან ასეთი დაპირებების გულუხვად გამცემნი, და თუ აღმოჩნდება, რომ სადმე ძალიან ნოყიერ ადგილზე მუშაობით იშოვნეს საშვილიშვილო ქონება, ისიც გაარკვიეთ, ამ ქონებიდან დღემდე რა ნაწილი უწილადეს გაჭირვებულთ? ძაღლის თავი, იქნებ მანდ იქნეს დამარხული…

ერთი პარტიის ლიდერები გაიძახიან – არავინ არ უნდა იყოს ხელშეუხებელი, ქვეყნის 10%-ის მოთხოვნითაც კი პრემიერ-მინისტრი უნდა გადადგესო! მუდამ რეფერენდუმი უნდა ტარდებოდეს, რომ თუ ვინმე აშავებს – მინისტრია თუ დეპუტატი, მაშინვე გადავაყენოთო!

მსოფლიოში მხოლოდ ერთი კაცი მეგულება, რომელსაც 10%-იც კი არ ჰყავს უკმაყოფილო მის ქვეყანაში – კიმ ჩენ ინი – ჩრდილოეთ კორეის ლიდერი (იცოცხლე-თქვა, ეყოლება, მაგრამ ვინ გაბედავს კრინტის დაძვრას!)… გამოდის, თურმე მარტო ის დარჩება ამ სქემით თავის ადგილზე. ისიც საინტერესოა, რომ ამ საყოველთაო რეფერენდუმობის იდეის მატარებლები პრაქტიკულად წარმომადგენლობთი ხელისუფლების იდეას ებრძვიან. და მაშინ თავად რაღას იყრიან კენჭს პარლამენტში? თუ ისეთი სრულქმნილები და ზეპროფესიონალები ჰგონიათ თავი, რომ მათ გადადგომას არავინ მოითხოვს? თუ იმაზე დავფიქრდებით, როგორ მუდმივ სტოპორში შევა ყოველდღე ვინმეს გადაყენების მოთხოვნით რეფერენდუმების იდეით შეპყრობილ-აჟიტირებული ქვეყანა (თანაც საქართველოში ვინმეს გადაყენების გაგონებაზე ხომ ათასობით ადამიანს დაუსაბუთებელი იმედი გაუჩნდება – მაგას რომ გადავაყენებთ, იქნებ მე დამნიშნონო!), ისე ხომ არაა საქმე, რომ ამ „გენიალური ჩანაფიქრის“ უკან რომელიმე „სტრატეგიული მოწინააღმდეგე“ ქვეყნის სტრატეგები დგანან?

მოკლედ, გაკვეთილი მეოთხე: რეკლამებს ძალიან კრიტიკულად ვუყუროთ და გვახსოვდეს, წამალი, რომელიც ყველაფერს არჩენს, სინამდვილეში სრული ტყუილია! და პარტია და პოლიტიკოსი, რომელიც დედამიწაზე სამოთხეს გპირდებათ, თანაც უფასოდ და მალე, არის ყველაზე გაქნილი მატყუარა, ან ყველაზე დიდი სულელი. არცერთის არჩევას არ გირჩევთ.

 

გაკვეთილი მეხუთე: კარგი იქნებოდა, საქართველოში საარჩევნო პროგრამების წერის და კითხვის კულტურა რომ არსებობდეს! მაგრამ სამწუხაროდ, ჯერაც არ არის! და ამ მხრივ, მომავალი არჩევნები ნამდვილად არ მგონია წინგადადგმული ნაბიჯი აღმოჩნდეს, მგონი, პირიქით. რამდენიმე პარტიას აქვს საარჩევნო პროგრამა, მათ შორის ეკონომიკური პროგრამაც, რაც მისასალმებელი ფაქტია. პრობლემა იმაშია, რომ ამ ეკონომიკური პროგრამების საზოგადოების სამსჯავროზე წარდგენა წესით და რიგით საარჩევნო პროცესის დაწყებამდე უნდა მოხდეს, რომ მათი გარჩევა და კრიტიკული შეფასება მოესწროს. როგორც წესი, ეკონომიკური პროგრამები კვალიფიციური, პროფესიული შეფასების საგანი უნდა გახდეს, რადგან უბრალო ამომრჩევლისთვის მათი ავ-კარგის განსაზღვრა არც თუ ისე ადვილია. ამას წინათ ორი პარტიის ეკონომიკური პროგრამის შესახებ მესმოდა გარკვეული შექებები, მერე კი ამ პროგრამების კვალიფიციური შეფასება წავიკითხე და გამინელდა პოზიტივი.

 

გაკვეთილი მეექვსე: წარსული უნდა გავითვალისწინოთ და შევაფასოთ – ქმედებები სიტყვების მაგიერ! წარსულში დაფიქსირებული პატიოსნების და გულწრფელობის, პასუხისმგებლობის აღების შემთხვევებია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი. ჩემი გამოცდილებით და სხვადასხვა ქვეყნების პრაქტიკის მიხედვითაც, ყოველთვის სჯობს ის პარტია, რომელიც ნაკლებს გვპირდება და მეტს აკეთებს, ვიდრე პირიქით. ხოლო პარტიები, რომელთაგანაც დაპირებების მეტი არაფერი გვახსოვს, სავარაუდოდ, არც მომავალში შეიცვლიან ზნეს.

პარტია, რომელიც ძალადობის ჩემპიონი იყო და დღეს არაძალადობას და შემრიგებლობას ქადაგებს, პარტია, რომელიც მედიას ახრჩობდა და დღეს მედიის დაცვის ჩემპიონობას ჩემობს, პარტია, რომელმაც სასამართლო უსამართლოდ აქცია და ახლა გახდა თემიდის ტრფიალი, ეს ყველაფერი ძალიან ჰგავს იმ აქლემის ქურდს, რომელსაც თავისი დანაშაული ნემსის ქურდის მხილებით უნდა მიაფუჩეჩოს. დიახ, ხდება ხოლმე, რომ მებაჟე სავლე წმინდა პავლედ ქცეულა, მაგრამ მრავალი ათასწლეულის განმავლობაში რამდენი ასეთი შემთხვევაა დაფიქსირებული? მე პირადად, ვერ ვიჯერებ იმ ადამიანების კათარზისს, რომელთაც თავისი დანაშაული და შეცდომები არ უღიარებიათ და არ მოუნანიებიათ…

 

გაკვეთილი მეშვიდე: ერთი კაცის პარტიები ნაკლებ სანდო მგონია. საქართველო ასეთი პარტიებით მდიდარია და ზოგჯერ, ლიდერის ქარიზმატულობის გამო, ასეთი პარტიები საკმაოდ დიდხანსაც ძლებენ იმავე ერთკაციანობის რეჟიმში, რადგან შინაგანი წინააღმდეგობის პრობლემა არ აქვთ – ის ლიდერი უბრალოდ არ უშვებს სხვა თანაბარზომიერი ძალის ლიდერების გაჩენას პარტიაში. ასეთი პარტია განახლების ლამის ნულოვანი პოტენციალის მქონეა და შეცვლილ გარემოებებს ნაკლებად უღებს ალღოს. ამიტომ, მე პირადად, თავს ვიკავებ ხოლმე ასეთი პარტიების მხარდაჭერისაგან.

 

გაკვეთილი მერვე: ახლადგამომცხვარი პარტია ჯერ უნდა დაღვინდეს! სანამ მაჭარი დაღვინდება, ბევრი რამ შეიცვლება – საქართველოში შეიძლება სულ სხვა ხალხმა ჩაუყაროს საფუძველი პარტიას, ხოლო არჩევნებზე სულ სხვამ გამოიყვანოს. პარტიის შექმნა საკმაოდ რთული პროცესია და თავიდან მრავალ წინააღმდეგობას გადის, გუნდი უნდა მოითელოს, გუნდის წევრებს შორის ფუნქციები უნდა გადანაწილდეს, ინტერესთა კონფლიქტების მართვა და რისკების მენეჯმენტი ჩამოყალიბდეს, ვიღაცა წავიდეს, ვიღაცა მოვიდეს, ვიღაცეებმა ადგილები გაცვალონ, ტაქტიკა და სტრატეგია დაიხვეწოს, ისევე როგორც შინაპარტიული დისციპლინა და ორგანიზაციული პროცესი. ამას, როგორც წესი, რამდენიმე წელი მაინც სჭირდება, ხოლო ისტორიული გამოცდილების გათვალისწინებით – რამდენიმე ათწლეულიც კი. თუმცა, არის ხოლმე შემთხვევები, როცა პოლიტიკურ-ეკონომიკური სიტუაცია იმდენად უკიდურესად კრიზისული და მძიმეა, ხოლო ძველი პარტიები იმდენად არამიმზიდველი, რომ არჩევანს მაინც ახლადშექმნილი პარტიის სასარგებლოდ ვაკეთებთ ხოლმე. ასეთ შემთხვევაში, ის მაინც უნდა ვიცოდეთ, რომ ამ ახალ პარტიაში სანდო კვალიფიკაციის და პატიოსანი ხალხიც არის და სრულიად უცნობებს და გამოუცდელებს არ ვანდობთ ქვეყნის მართვას.

 

გაკვეთილი მეცხრე (საქართველოში განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე): ქარიზმატული ლიდერებით მოხიბვლას, აჯობებს, ვერიდოთ. პარტიას და პოლიტიკოსს რომ ირჩევთ, ეს თითქმის იგივეა, თქვენ ბავშვს (სამშობლოს!) რომ მასწავლებელს ან ძიძას ურჩევთ, და კარგად დაფიქრდით, მასწავლებლის და ძიძის ქარიზმატულობა და ეშხია მთავარი, თუ – მისი ჭკუა, აზროვნება, პატიოსნება, გამოცდილება და ტაქტი? მართალია, ეს ყველაფერი შეიძლება სილამაზესთან და ქარიზმასთან ერთადაც იყოს, მაგრამ, ჩვეულებრივ, ამის შანსი არც ისე მაღალია, რადგან ვისაც ქარიზმა აქვს, ხშირად სწორედ ამით იოლად გადის ფონს და სხვა უნარ-ჩვევების განვითარებით ნაკლებად არის დაკავებული. ნიჭიერი, საქმის ერთგული, მცოდნე და პატიოსანი (კვაზიმოდოც კი!) გვერჩივნოს იმათ, ვისაც ქარიზმატულობის მეტი არაფერი ცხია…

 

გაკვეთილი მეათე: ახლა ისეთი რამ უნდა დავწერო, რაც არც სათქმელადაა ადვილი და მით უფრო – შესასრულებლად. რა თქმა უნდა, ყველა ადამიანი მისი და მისი ოჯახისთვის სარგებლიდან იღებს გადაწყვეტილებას არჩევნებზე. მარტო მაგით ნუ გადავწყვეტთ. იმაზეც დავფიქრდეთ, თუ ამ კონკრეტული პარტიის ან დეპუტატისგან მხოლოდ ჩვენ და ჩვენი ოჯახი მოიგებს, ხოლო ქვეყანა და მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი წააგებს – ჩვენი „მოგებაც“, საბოლოო ჯამში, ძალიან სათუო და ძალიან ხანმოკლე გამოვა. გასაგებია, რომ მარიხუანის მომხმარებელ ამომრჩევლისთვის დედის ნანასავით ისმის მავანი პოლიტიკოსის დაპირება მარიხუანის დეკრიმინალიზაციის შესახებ, მაგრამ ვაითუ ამ პოლიტიკოსის სხვა გეგმები არაფერს გვარგებს, შეიძლება ეს მხოლოდ იაფფასიანი, პოპულისტური ხრიკი იყოს – 4 წლის განმავლობაში სხვა არაფერი თუ არ მოხდა სასიკეთო, არა მგონია, ხელმისაწვდომი მარიხუანით სერიოზულად გაბედნიერდეს ხალხი…

 

გაკვეთილი მეთერთმეტე: ორი ტიპის ძლიერ პოლიტიკოსს უნდა ვერიდოთ – გამოკვეთილ პოპულისტს და აშკარა ავანტურისტს! სამწუხაროდ, თუ ადამიანს პოპულისტის და ავანტურისტის თვისებები საერთოდ არ აქვს, ის თანამედროვე პოლიტიკაში ძალიან იშვიათად თუ იმკვიდრებს თავს. ჩვენი უახლესი ისტორიის გარდამტეხ მომენტში ქართველებს გვყავდა ასეთი ადამიანები, რომლებიც, საუკეთესო პოლიტიკოსები უნდა ყოფილიყვნენ, ჩემი აზრით, რადგან ჭკვიანი და  პატრიოტები იყვნენ – მერაბ მამარდაშვილი, ზურაბ ჭავჭავაძე, მერაბ კოსტავა აკაკი ბაქრაძე… ქართულმა საზოგადოებამ  ისინი გვერდზე (ან მეორე პლანზე) გასწია და სხვები ვარჩიეთ, ვინც ან პოპულიზმში, ან ავანტიურიზმში, ან – ორივეში ერთად, მათ სჯობდა… რა მოვიგეთ, ამაზე ახლა მაინც დავფიქრდეთ…

 

გაკვეთილი მეთორმეტე: როგორც წესი, ჩვენს შერეულ (მაჟორიტარულ-პროპორციულ) სისტემაში ადამიანთა უმრავლესობა მხარს ერთსადაიმავე პარტიას და მის წარმომადგენელს უჭერს მხარს – ან პარტია მოსწონს და მის კანდიდატსვე ირჩევს მაჟორიტარად, ანდაც – პირიქით – მისთვის კარგად ცნობილი მაჟორიტარის ხათრით პროპორციულ სიაშიც იმავე პარტიას შემოხაზავს. ასეთ საქციელში ცუდი არაფერია – თავადაც ასე გამიკეთებია საკმაოდ ხშირად. მაგრამ თუ რომელიმეში ეჭვი გეპარებათ, მაშინ მარტო დაწყვილების სიადვილის გამო ნუ მოიქცევით ასე – თუ მაჟორიტარია სანდო, მაგრამ პარტიაზე ეჭვი გეპარებათ, მაშინ პარტიულ სიაში სხვას დაუჭირეთ მხარი. და პირიქით, თუ თქვენთვის სასურველმა პარტიამ თქვენს ოლქში მოსაწონი მაჟორიტარი კანდიდატი ვერ შემოგთავაზათ, პარტიული არჩევანის გამო მაჟორიტარულს არმოსაწონ კანდიდატზე ნუ გააკეთებთ. სხვათა შორის, ასეთი მოქცევით, ცოტათი ვზრდით ხოლმე იმის შანსს, რომ ორიდან ერთი მაინც გაგვიმართლებს. თუმცა ისევ გავიმეორებ, თუ პარტიაც და მისი მაჟორიტარიც ორივე მოგწონთ, წყვილად არჩევა არ იქნება ცუდი არჩევანი.

=======

აი, ესაა, რაც ახლა მოვიფიქრე, როგორც ერთი ქართველი ამომრჩევლის 25 წლიანი გამოცდილებიდან გამომდინარე გაკვეთილები. კიდევ ბევრ რამეზე შეიძლებოდა გვეფიქრა. ვიფიქროთ, გავუზიაროთ ერთმანეთს მოსაზრებები და იქნებ, ერთად მოვახერხოთ, ჩამოვაყალიბოთ არჩევნებზე ჩვენ გადაწყვეტილების მიღების ზოგადი წესები. გულს სრულიად ნუ გამოვთიშავთ, მაგრამ მაინც უფრო – ტვინით და აზრით გავაკეთოთ ჩვენი არჩევანი.

ზვიად კირტავა (სოლომონ თერნალელი)

ექიმი/ბლოგერი, პარლამენტის თავმჯდომარის თანაშემწე

 

P.S. აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა  27.08.2016 “ინტერპრესნიუსის” ვებ-გვერდზე, – “თვალსაზრისის” სექციაში. ვებ-მისამართი : – http://www.interpressnews.ge/ge/thvalsazrisi/394173-archevanis-zghvarze.html

 


Between Scylla and Charybdis


scylla-color

Note: this post has been first written on Georgian in November-December, 2014. As the situation in Ukraine has regressed, I have decided to provide English version to possible interested audience.

Introduction:

On the first anniversary of the Maidan tensions abound. When facing a vote on his appointment as Deputy of Secretary of State, the U.S. President’s then Deputy National Security Advisor, Tony Blinken, consciously “gave away” (declared) President Obama’s intention to supply Ukraine with military armaments, and not only defensive ones. If the U.S. actually begins to supply armaments to Ukraine, not just once or twice in experimental batches, the control of the Donbas region by Russia may not be accomplished quickly, despite Putin’s original plan to complete this by the end of the winter of 2015. But it is also clear that Putin will not retreat so easily; we cannot rule out the possibility that he will send many more military units to Eastern Ukraine.

Another relevant factor is the tension between President Obama and the Republican Congress, which is largely due to the President’s issuance of an executive action on migration. Since Congress has long been demanding that the U.S. help Ukraine by supplying weapons, by sharing this information with them Obama may be trying to placate his internal political opposition. One thing is very clear: this winter will be a worrying and dangerous one for Ukraine for a variety of reasons. There is no firmly pro-Western coalition, the U.S. has not given its full support, economic assistance from the EU may not be forthcoming, the prices of energy resources are uncertain, and Russia may bring in a huge supply of weapons and militants, or even openly use Russian regular armed forces on Ukrainian soil.

This situation seriously increases opportunities and threats for Georgia, although threats may be more numerous.

An impartial and critical analysis of a future foreign policy strategy and tactics for Georgia is necessary. I am not under the illusion that my opinions are based on professional experience; they are the opinions of a citizen who is interested in the destiny of the country. Comments on these opinions are welcome. I am less interested in the views of politicians and diplomats, and would prefer to hear the thoughts of thinkers – people who are independent and objective. For very clear reasons, those who work in politics will not openly share the state’s direction and plans in this regard.

Georgia never has been and never will be, at least for another fifteen to thirty years, located in a political neighborhood where decision making of national importance will be primarily determined by internal political forces and currents. For this reason, while factors such as internal stability and the foundations for economic growth are important for Georgia’s existence, it is also very important to minimize or eliminate the threats which prevent the country’s peaceful development or even its existence. These threats may emerge from various stakeholders who are active in the region, or as a result of a clash of their interests in Georgia. At present, there are three main stakeholders:

1) Russia

2) U.S./NATO/EU

3) Turkey.

The next sections consist of analyses of stakeholders’ strategic interests and their rapprochement with Georgia. It also looks at relations in a historical context and examines the future prospects of each stakeholder.

Part I – Russia

1.1 Political Interests. Georgia is a temporarily lost territory for Russia’s authorities, of utmost importance due to its geostrategic location. If Georgia returns to Russia’s sphere of influence, the logistics of reaching Armenia, its prime ally in the South Caucasus, will be simplified for Russia. That would also significantly limit alternative energy routes from Central Asia and Azerbaijan to Europe, thus strengthening Russia’s own energy security. Other countries in the region would similarly be affected in a way that would benefit Russia; for example Turkey’s economic and political strengthening would be significantly neutralized, and more pressure would be put on Azerbaijan. Russia’s faltering status as a super power would be reversed. The possibility of spreading American and EU influence in the Caucasus and Central Asia, both economically and politically, would be significantly limited. Russia would be able to strengthen its transport ties with Iran and eradicate Georgia’s current position as an independent main transport corridor and part of the Silk Road. This would also eliminate the danger that the successful creation of a democratic state in Georgia would have caused for Russia, in particular the ideological problem for the closed society model of Russian autocracy.

1.2 Existing Threats. Russia supposedly has a secret-service network of some variety in Georgia, as well as supporters with political parties who could strengthen their weak influence in the event of Russian aggression. I am not suggesting that they would actively help Russia in the event of aggression, but Russia may hope to have satellite powers in Georgia after renewed hostilities. The main point to remember is that Russia has military bases on Georgian territory, in Akhalgori, Tskhinvali, and Abkhazia, as well as in neighboring Armenia. The Russian army could easily block road and rail travel, as well as the transportation of energy, between Eastern and Western Georgia. It also has the power to attack Tbilisi, and to block the ports of Poti and Batumi. To do so, Russia would require many fewer additional resources than it did in 2008 and, more importantly, it would not hesitate to make this decision. While Europe is hesitating about Georgia’s EU and NATO integration, frustration in Georgian society is growing. Even rapprochement with the aggressor may be admissible in the near future. This would have been unimaginable not long ago. This is due to the fact that the idea of integration with the West seems more and more like a fairy tale, the fiction of which undermines it. While Georgia’s economic development and integration into Western institutions is limping along, Russia will have greater opportunity to drag Georgia back into its sphere of influence. Another matter of great significance is that between the aforementioned three empires only Russia is displaying the readiness to use force in the post-Soviet space and has demonstrated this many times in many places over the past twenty-five years. Russian authorities are not trying to protect the rules of the political game; they have proved that they feel much less responsibility to follow approved principles, e.g. post-Yalta borders, than the leaders of the Soviet Union did. Therefore Putin cynically challenges the world: “Even with fewer resources than the Soviet Union, I am more dangerous because I will start the war whereas you will avoid using military forces!”

And Russia is not merely bluffing, as it proved in 2008…

1.3. Negative Historical Realities: Russia is an autocratic country governed in an undemocratic manner. Since the 16th Century, monarchic, autocratic and then partocratic/oligopolistic governance has been traditional. Nonetheless, Russia’s current political formation has external elements of liberal-democratic governance. But these are only elements of a façade. The prospects for real development of a liberal democracy are insignificant; in light of Russia’s historical experience and its geographic-infrastructural and demographic reality, Russia will never allow development of a truly democratic government, at the very least for the next thirty years. In Russia’s current political establishment there is no one who fully understands the imperative of democratic development. Those who do understand it, such as Kasparov and Kasianov, have no chance of electoral victory or other ways of coming into power. Democratic leaders such as Navalni and Khodorkovski, who do have a theoretical chance, will throw away their democratic outlook when they draw closer to authority or they would start to think about the real implementation of foreign policy, as was the case when Solzhenitsyn returned and would have been had Gaidar returned to power. The conclusion is that Russia’s approach towards Georgia has never been and never will be more than the approach of a suzerain to his vassal. Russia also categorically opposes Georgia’s economic development, both historically, now, and in the future. Heating up ethnic tensions and demographic changes in Georgia has also always been in the interest of Russia, so it will try this again in the future.

1.4. Positive Historic Moments. Certain positive moments do exist and should not be ignored as they unfortunately commonly are by Georgia’s pro-Europeans.

The Russian Empire genuinely did act as the guarantor of Georgian unity when Georgia joined Russia, in 1783, and at certain points in the 19th and 20th centuries. Russia neutralized the influence of the Iran and Turkey, and also importantly repelled destructive actions by rival regions within Georgia. It is thanks to Russia that Adjara, Abhkazia, Samtskhe, and Poti remained part of Georgia. It is rash to forget that Georgia’s official modern borders, recognized by the UN, were brought into existence by the Russian Empire. Of course, Russian tsars and Bolshevik leaders were not at all concerned about the borders of a future independent Georgian state, but the result was the same regardless. As part of the Russian Empire, Georgia had a limited but still guaranteed possibility to develop its own culture, language, education and even science. Christianity was defended. It is instructive to consider the conditions of the approximately two million Georgians who lived in the Ottoman Empire or the approximately one million Georgians who lived in Iran. We should not forget the level of their cultural, linguistic, and religious independence and the lamentable conditions of the monuments of Georgian culture. We have to recognize that the Russian Empire was far more loyal towards Georgia and Georgians. Negative memories of 1921-24 or 1989-2008 would be incomplete if we did not acknowledge what the Ottoman Empire or Turkey might have done, or even what today’s Turkish government would do, if the Georgian population living on its territory were to demand independence or autonomy. Finally, when I mentioned the Ottoman Empire, we should note the possibility of a continuation- a Turkish Empire. Perhaps it is early to discuss this, but it is possible, and those who have closely followed the movements of the historical development of Turkey would agree that they may be repeated. Perhaps then the Russian Empire would be needed once again to control growing Turkish expansionism as it did in the past.

1.5. Negative Potential Prospects. The negative prospects also should not be neglected; this is a common mistake of Georgian pro-Russian politicians.

In my opinion, those who review our shared history with Russia are too negative, while those who consider our shared future are too optimistic.

The Russian political establishment, no matter whether we are referring to Dugin, Volodin, Surkov, or Zhyrinovski, will not provide everything that has been promised by pro-Russian politicians in Georgia: reintegration of Abhkazia or the Tskhinvali region, low prices on petrol and gas, guarantee of stability of Georgian agriculture, or the reincarnation of Georgian culture, education and science.

Current and future Russian leaders will never forget that the main mechanism to block Georgia’s full integration into the West were the time-bombs intentionally included in Georgia’s political establishment by the Russian tsars and Bolsheviks. Had Abkhazian and South Ossetian autonomy not been declared, or artificial hostility between Georgians and Abkhazians not been created, Georgia probably would have become a member of NATO. I consider the illusions that Russia will return Abkhazia and South Ossetia to Georgia, even if Georgia rejects a pro-European and pro-Atlantic direction and agrees to join the Eurasian Economic Union, to be very unrealistic. The best eventuality would be confederation treaties between Georgia and Abkhazia and South Ossetia. Contained within these hypothetical treaties might be conditions that would forbid Georgia from leaving the Eurasian Union so long as Abkhazia and South Ossetia were part of Georgia. A condition providing for a separate referendum in those regions would potentially be included. Also, Russia will remember its liberal approach to Georgia over its two hundred year rule and how this contributed to the many Georgian attempts to escape Russian influence. As a result, the modern Russian empire might be far more controlling than its predecessor in the following ways:

  • Presumably, there will be financial support only for Russian language secondary and higher education in Georgia. In Georgia, including in the regions of Abkhazia and Ossetia, Russia will seek to restrict the national language, education, and culture and promote the Russification of the population even more quickly than it did in the 19th and 20th This policy will be pursued using economic means, not by force. It is doubtful that Georgian culture, including theatre and cinema, would receive the same level of support that it did in Soviet times.
  • The financing of cultural and scientific institutions is likely to force the development of links to institutions in Russia and limit opportunities to establish independent ties with scientific and cultural centers in the West.
  • All of Georgia’s natural resources and infrastructure will eventually become the property of Russian state companies. Any alternative energy projects will close with the help of economic or other forceful levers.
  • Presumably, Russia will use its own financial resources to encourage the migration of talented intellectuals from Georgia to Russia. At the same time, Russia will pursue a state migration policy encouraging the settlement of Russians (and probably Armenians) into the agricultural and tourist zones of Georgia.
  • Russia will use its secret service network, blackmail, and financial tools to marginalize and discredit any pro-Western forces, and root out instances of the emergence of Western financing for any public NGO, schools, universities, or cultural organizations.
  • Today the overall potential of Georgian business is nowhere near the potential of Russian business; it is clear that dreams of a Georgian re-conquest of the Russian capital and markets cannot be realized. It is in fact quite possible that instead we would have a “Russian” Rustaveli Avenue in Tbilisi next to the already “Turkish-Arabic” Agmashenebeli Street.

If Georgia returns to Russia’s sphere of influence, most visibly by entering the Eurasian Union, that could bring stability for certain time, but would not ensure the formation of successful Georgian state within a Russian protectorate. It is possible that stability would be short term and the impression of a successful state would be an illusion. If pro-Western Georgia was perceived as a traitor by Russia, then a pro-Russian Georgia could be now perceived as a traitor by the U.S., the EU, and NATO on the one hand, and by Turkey on the other. This could start the process of a Euromaidan in Tbilisi, which could   lead to the complete disintegration of the country, maybe even into three parts, with Adjara falling to Turkey, the rest of Western Georgia to Russia, and Eastern Georgia remaining pro-Western. A similar situation was a recurring scenario for Georgia in the past.

Part II – U.S./NATO/EU

While joining the EU is a historic prospect for Georgia, the political and military support of the United States, Georgia’s current main strategic ally, is of utmost importance for security. The main institution for ensuring Georgia’s security is still NATO. At the same time, the Georgian state is striving to become a democratic market economy. This would be best realized, as can be seen in Eastern Europe, through joining the EU. This is perceived by Georgian politicians as a second mechanism of defense against Russia’s expansionist aspirations. For this reason, I am examining these three closely related structures as a single force, although there are many differences. For example, they differ in their perception of and desire for swift Georgian integration into their own structures. These differences will play a particularly serious role in the practical realization of Georgia’s future trajectory. Yet this article is not the place for a detailed discussion of the internal differences between members of this triumvirate. Rather they will be considered as a force with one direction.

2.1. Political Interests. Georgia is very important for the U.S. and the EU as it is located at the center of vital energy and transport corridors and in close proximity to both ongoing and potential conflicts, in states such as Afghanistan, Iraq, Iran, and Syria. This further increases Georgia’s logistical importance. If tensions between the U.S. and the EU and Russia increase, interest towards Georgia will simultaneously strengthen since Georgian territory offers a rare alternative to Russian pipelines for transporting the rich resources of Azerbaijan and Central Asia to Europe, assuming that Iran remains isolated. This will be of critical importance to Europe in 10 to 30 years. Moreover, Georgia remains one of the most successful examples of building a Western-style society and institutions in the post-Soviet space, excluding the Baltic states with their different historical destinies. Georgia could be seen as a rare success story as regards the replication of the vitality of western democracy. Either its success or its failure will hold serious implications for U.S. and EU policy and politicians.

Finally, Georgia has significant cultural, historical, and recreational tourism potential, and a rich experience of multi-cultural and multi-religious tolerance. It also has good relationships with all countries of the South Caucasus, which are engaged in significant conflicts with each other. This is important for the Euro-Atlantic community, albeit to a lesser degree.

At the same time, it is necessary to accept that neither the U.S. nor the EU will enter a serious conflict with Russia, either military or political in nature, just for the sake of Georgia. This was proved in 2008 when, despite important political support, relations with Russia were fully renewed within a mere two months of the war. This occurred without the fulfillment of a signed treaty by Russia.

2.2 Negative Aspects of the Relationship. It is likely that the U.S. also has its own influential agents in Georgia; it does not try to hide its preferences and sympathies for certain Georgian political parties. Of course, this is not necessarily a danger since today the U.S. is one of Georgia’s main strategic partners. But the experience of the previous government shows what can happen when a strategic relationship with a country is replaced by extreme rapprochement with the government and ruling party. When the former government’s popular approval ratings were already in sharp decline, U.S. Ambassador Tefft as well as certain members of the U.S. political elite, remained overly loyal to Saakashvili and the UNM, despite their slide from democracy to autocracy. The majority of the Georgian public saw this support as interference by an external force in the internal political life of Georgia. While it was flexible and not as aggressive as Russian interference, it was interference nonetheless. The warm political relations between American and European political elites and Saakashvili played a near pivotal role in the major falsifications of presidential and parliamentary elections in 2008; they were also potentially somewhat to blame for the beginning of military actions in 2008. The repetition of such problems in the future is not impossible, and their prevention depends on the democratic and civic maturity of Georgian society.

Today a more serious problem is the dissonance between U.S./NATO/EU leaders’ promises of goodwill towards Georgia’s Euro-Atlantic integration, and the real state of affairs. Their good will has heightened the expectations of Georgian politicians; recognizing their unrealistic illusions will be a bitter pill to swallow.

And finally, in a situation of global realpolitik major stakeholders dealing with problems of higher priority (Iran’s nuclear program, the suppression of Islamic State, the fate of the Syrian regime, or approaches to the problems of North Korea or Iraq) could reach quid pro quo agreements at the expense of their weaker political allies. Unfortunately, when speaking frankly most Georgian political commentators and strategists admit that Georgia is still mainly an instrument used to realize global and regional policies, not a subject of actual interest in realpolitik.

This is also an important issue for the long-term task of Georgia’s integration in the NATO structures that would largely be responsible for providing it with military assistance. Considering the current reality, logistical expediency, and political ambitions, it is most likely that the axis of NATO-Georgia cooperation would be represented by Turkish-Georgian military cooperation. Taking into account both historical and contemporary realities which will be reviewed in detail in the next section, it is undeniable that the possible replacement of past Russian military presence by a future Turkish military presence would not be the preferred choice for a significant part of Georgian society.

The most delicate and important hardship relates to Georgia’s lost territories. EU and NATO skepticism regarding Georgian accession to their organizations is related to the following three problems: Russia’s negative attitude; the financial burden of integration due to the weakness of Georgia’s economy; and how NATO/EU will accept Georgia when part of its territory is de-facto occupied by Russia. The policy of non-recognition of separatist de-facto states is one issue, but it certainly does not mean western allies are ready to force the reunification of Georgia, if we were to discuss western allies’ responsibility to support Georgia’s dream of regaining its lost territories. At some point, Georgian society will realize what Western partners have not yet vocalized – that if we really want to join NATO and the EU, we cannot expect NATO or the EU to return the currently occupied territories. Such “hopes” from the Georgian side might lead to a curt rejection of Georgia’s accession chances. We should also consider a scenario in which the Georgian people and authorities decide that joining the EU and NATO is just a dream and decide on a course change, such as the politics of neutrality. This could cause problems in Georgia’s relations with the West. But these problems would not be as acute and urgent as problems with Russia. Georgia may not be really willing to initiate this kind of “separation” from the West. However, frankly speaking, endlessly waiting at the permanently “open door” may become unbearable at some point in the future.

Finally, Western integration, if it is ultimately achieved, would not be unproblematic. Georgia’s predominantly Orthodox society may have difficulties with the receipt of Western norms. The previous government skillfully used these potential difficulties to mask its undemocratic, inhumane character with false concern for minorities and a false pro-Western image. This is still a sensitive minefield in Georgian-Western relations; it may also be the main source of growing nostalgia for a pro-Russian stance. But resolving these problems and finding consensus may not be as difficult as solving the other aforementioned problems, because other Orthodox countries are long-term members of NATO and the EU. Furthermore, there has been some progress towards acceptance of pro-Western geopolitical course by the Patriarch of the Georgian Church and also in the approaches taken by the EU and U.S. ambassadors to demonstrate respect for Georgian traditional values. Yet we must acknowledge that Russia has not yet used its trump card; it could gain much by emphasizing the doctrine of orthodoxy and political conservatism. Russia is saving this weapon for future combat.

2.3 Negative Historical Experience: Insignificant in Comparison with Russia and Turkey.

Georgia has many fewer historical grievances towards the West, as it has not experienced occupation, annexation, or ethnic cleansing by Western states. But there was cold indifference and refusal of support in the early period of Georgia’s independence, in both the period of 1918-1921, and beginning again in 1990. The lessons of world realpolitik show that powerful states are motivated first of all by the interests of equally powerful opponents, in this case Russia.

There are serious concerns that during the Russian-Georgian war in 2008 the cause of Georgian leaders’ adventurism may have been the U.S. Republican administration’s secret encouragement of Saakashvili. Yet some indirect evidence also suggests that Russia skillfully set a trap for Saakashvili, making him confident that in the event of a Georgian response to shooting from the Tskhinvali side, Russian peacekeepers would dig in and refrain from engaging in the conflict. Saakashvili may also have been under the illusion that even if Russia interfered, the efficacious help of the U.S. and other western countries would rapidly neutralize Russian aggression. The causes of such suspicions are numerous: Saakashvili’s government permanently coordinated its activities with political circles in the U.S. through particular individuals. In addition to Ambassador Tefft and Mathew Bryza, these persons were Counselor Daniel Kunin, Raphael Glucksmann, and Senator McCain’s advisor, Randy Sheunemann. It is likely that these individuals possessed information about the movement of Georgian military units and heavy armaments towards the area of tension on August 6-7, 2008. Some maintain that the ratings of the Republican presidential candidate, John McCain, benefitted from the military conflict between Russia and Georgia, giving U.S. voters the impression that in the face of severe deterioration in Russian-U.S. relationship, tough McCain would be a better choice than the more liberal Obama. In fact, in the weeks that followed August 8th, McCain did pull ahead of Obama for a while. It is also interesting that the American side did not comment on President Sarkozy’s assertion that on August 8th, President Bush advised him not to go to Georgia because of the 40km proximity of Russians from Tbilisi. He also advised Sarkozy to solely condemn Russia’s actions. Finally, we should recall that following the conclusion of the war, Vice-President Dick Cheney expressed the opinion that it would be beneficial to give Georgians “Stingers”, so that they could fight against Russians as long and steadfastly as the Afghans once did. (http://www.nytimes.com/2008/08/18/washington/18diplo.html?pagewanted=print&_r=0 ). Yet, at the same time, it has been confirmed that Matthew Bryza and Condoleezza Rice in particular warned Saakashvili that military conflict with Russia was inadmissible. Rice repeatedly warned Saakashvili that in the event of military confrontation, he should not hope for US military support.

While Saakashvili was indeed very closely tied to the U.S., he was still capable of embarking on this suicidal adventure without their encouragement. On numerous occasions Saakashvili proved that he did not need special encouragement for adventurism. For example, in August 2004, the “adventure” of taking the hill of Triakhana, which is of strategic importance as it faces Tskhinvali, was planned and realized by Saakashvili and Defense Minister Okruashvili. The nearly catastrophic action of Saakashvili, prevented by the timely and fortuitous interference of Prime Minister Zurab Jvania, caused the U.S. to be disappointed with Saakashvili for the first time. Unfortunately, Zurab Jvania died six months later in unknown circumstances, leaving no one behind to neutralize Saakashvili’s adventures. It is worth mentioning that quite a large part of Georgian political observers and society have a different interpretation of the role of Mikheil Saakashvili in the period before the 2008 war and during the war, as regards the loss of territories. Many think that the real reasons for this operation may have been very well masked from the beginning. The significant connections between Saakashvili’s uncle, Temur Alasania, and the Russian political and security establishment, are considered to be the basis for this. Saakashvili had a team of U.S. advisers who helped coordinate his actions with the U.S. government. For Russian issues he had his uncle, who has ties with Russian “siloviki”. Apparently the complete dissociation between these two teams may have been the reason why the US was possibly ignorant of the information (or misinformation) Saakashvili had received about Russians plans. This may be why a Russian trap was not foreseen and prevented by the same strong advisers to Saakashvili, who represented Western allies.

In a growing part of Georgian society there is disappointment and even irritation about the constant variations in the EU’s and NATO’s positions on Georgia’s accession to NATO and on increasing integration with the EU. These variations range from encouraging Georgia without being specific about timing, to hesitation or uncertainty about whether or when accession would be feasible. Many Georgians are also unhappy with the harsh reality that Georgia’s accession to NATO and rapprochement, or even association, with the EU is categorically inadmissible. It should be noted that the current “acceptance” by Russia of the EU-Georgia association is a benefit of the crisis in Ukraine, since at present Russia has no time for Georgia. American diplomats and politicians are also taking a prudent approach to the process of Georgia’s Euro-Atlantic integration due to Russia. However, it is clear that even more cautious position of certain European states for whom the Russian position is important, foremost among them Germany, represents a serious delaying factor or even a barrier to the process of Georgia’s Euro-Atlantic integration. The fact that these countries’ leaders (other than Hungary’s) do not want to acknowledge the existence of such a close connection between their politics and those of Russia, increases the chances of the prolongation of illusion on the one hand and, on the other hand, if the illusion is exposed, the chances of disappointment and irritation in Georgian society.

2.4 Positive Historical Moments.

Despite the difficulties discussed above, the U.S., NATO and the EU remain Georgia’s most reliable partners and strategic allies.

Since 1992, when diplomatic relations between U.S. and Georgia were established, U.S. authorities served as the main consultant and donor for democratic reforms, and reforms of state structures, the army, legislation, healthcare, and education in Georgia. Overall, the U.S. government has spent approximately 10 billion dollars on assistance for Georgia, an unprecedented amount in the post-Soviet space. The issue of how correctly and effectively this assistance was planned and used is another question, but the mistakes related to aid are more due to the Georgian side than the American one.

Both the U.S. and NATO are very grateful for Georgian support of their military units’ engagement in peacekeeping and antiterrorist operations. It is important to mention that there is not unanimous and unconditional support by Georgian society for their country’s support for NATO and the subsequent Georgian deaths and injuries. Yet significant U.S. support is responsible for the fact that Russian troops are not in Tbilisi.

It is also worth noting that without the clear stance of the U.S. government, and the U.S. Ambassador, Richard Norland, in particular, Mikheil Saakashvili might have falsified or tried to falsify the elections in 2012 too, even though this could have inspired rivalries and bloodshed in the country. In 2012, U.S. authorities supported the Georgian people, not the United National Movement and Mikheil Saakashvili, despite the latter’s personal closeness to the U.S. political elite. At the same time, we should emphasize that had the Georgian population and political opposition shown the same unity and determination of 2012 in 2008, maybe the West would not have decided to accept the “coronation” of Mikheil Saakashvili in clearly falsified elections (see the final report – the details, especially in counting, not only opening summary written 4 months earlier! – on the 2008 Presidential Elections by the OSCE/ODIHR).

2.5. Negative Potential Perspectives.

Unified western sanctions after Crimea’s Anschluss by Russia have had a significant damaging effect on the Russian ruble, the stock market, and on the confidence of Putin’s inner circle and domestic businesses. Economic stability in Russia is threatened but has not reached the level of economic destruction that would be required to convince Putin to step back from the crisis in Ukraine. There is no firm guarantee that sanctions will be strengthened or will even continue past the spring of 2015. Certain EU member states have made signs that they will not support the continuation of sanctions. Putin’s ratings are even higher than before sanctions were introduced, even though there is growing concern and fear in Russian society. It is very unlikely that sanctions could promote large protests in Russia. In this context, it would be logical for Putin to try to use the winter to gain full political and military control of Eastern Ukraine. Kharkov and Odessa could meet a similar fate. It is also possible that he will recognize the state of “Malorossiya” or try to undermine Ukraine’s economic and political stability in the longer-term by creating separatist enclaves (which were mastered and piloted in Azerbaijan, Georgia, and Moldova).

Despite verbal expressions of concern and support, if Ukraine is left to face Russia’s growing aggression on its own, aggression which has resulted in 5000 deaths and the increasing devastation of Ukraine’s economic potential, I am afraid it would be a catastrophe not only for Ukraine, but for the world as well. It could trigger an active emergence of the perilous belief in the primacy of power in various parts of the world, such as China, Iran, and Turkey.

If this occurs, the Georgian government may be forced to reconsider its strategic course; no one can remain steadfast and loyal at times of extreme changes and challenges. However, changing the direction of foreign policy is less difficult than finding the right policy in the first place.

Part III – Turkey

3.1 Political Interests.

Turkey, like Russia, considers Georgia to be a temporarily lost territory. This territory mostly comprises of all of Western Georgia, but especially Adjara, Samtskhe, and Abkhazia, which were under Turkish control during the centuries preceding the intercession of the Russian army. The main reasons for the increase in Georgia’s geostrategic importance for Turkey in the past decade are Georgia’s first cold and then real war with Russia, and Turkey’s increased economic power and political ambitions. It now openly follows an agenda of reviving a new Ottoman Empire or, at the very least a revival of the cultural and economic space has become an exceptionally important strategy for its current leaders – Erdoğan and Davutoğlu. Turkey is interested in keeping Georgia under its economic and political influence in order to restore common space with Azerbaijan and the peoples of the North Caucasus who speak Turkic languages, thus shaking Russia’s so far unchallenged domination of the North Caucasus. Turkey’s interests are extensive; it intends to create energy corridors with China through the Turkic countries of Central Asia. Tbilisi’s importance as the central hub of the Silk Road is very significant. The first place of tactical victory in Turkey’s ambitious plans is already evident: Adjara, where Turkey, thanks to Saakashvili’s invitation, has created a relatively solid economic, religious, and political foundation for its bridge and a test bed for its far reaching plans for cultural and political reunion with Turkic peoples and countries.

The desire to have dominion over Georgia may increase in the near future due to the simultaneous weakness of Iran and, more recently, Russia. In this situation, while Russia is entering what will likely be a deep and long-lasting crisis due to Ukraine, the Turkish state sees a window of opportunity which may not open to the same degree in the near future.

3.2 Existing threats and problems which few have noticed until now

There are claims that Turkey, in addition to Russia, possesses not only a secret service network in Georgia, but more importantly it also has dominant influence across the entire region of Adjara. This influence has increased so significantly due to historic realities and Saakashvili’s great support during the last ten years. Saakashvili’s mother, a Turkologist by training, probably had an influence on her son’s belief that Turkey would be a reliable political force while confronting Russia. There is no openly pro-Turkish party in Georgia but Saakashvili, in the latter part of his political career, when he felt that American support was waning, openly turned towards Turkey and its current president – Erdoğan. It is possible that Saakashvili, in order to receive support from Turkey, agreed to certain special connections and concessions. Interestingly, Turkey was seen as an outpost of the West by Georgian political circles, despite its growing distance from the values and culture of the West. In the past five to ten years it has become clear that Turkish authorities are becoming increasingly autocratic and undemocratic. The trend of Islamisation of state structures and the cultural and educational spheres is growing. The war of 2008 and especially the Syria conflict have shown that Turkey, a NATO member, is striving to demonstrate its independence, to show that it will never simply bow to the alliance’s will, and to prove that it has the unlimited right to design its foreign and military course without coordination with other allies. The level of the Islamisation of the state machine and institutions is currently not very high, but even in these conditions, Turkey, as a relatively strong country in economic and military-political terms, may depart from the principles of the West in the future. This may herald a serious problem, first of all for the NATO alliance.

Another conundrum is that Turkey verbally supports Georgia’s territorial integrity, but at the same time ignores the phenomenon of flourishing Turkish businesses in separatist Abkhazia. No one can say for certain, but many economic experts agree that despite Russian political and military dominance in Abkhazia, it is not Russian businesses but Turkish businesses which really keep the Abkhazian economy and trade afloat.

(See Nick Clayton’s article: http://ge.boell.org/en/2014/01/16/what-turkey-doing-abkhazia)

Recently problems have emerged regarding the protection and restoration of sites of historical heritage. Georgia would like to see the restoration of Georgian historical religious monuments in Turkey, such as Oshki, Khandzta, Khakhuli, Tbeti, and others, and to keep their authentic character. The Turkish side wants to restore and build mosques in Batumi and other places in return. Even the smallest error in this delicate affair poses   significant political risks. This is especially true since representatives of the previous government would like to heighten these risks by planning different provocations based on ethnic and religious themes.

It is impossible to hide growing funding of Islamic education in Adjara and other places by Turkish financial institutions. They finance religious schools and education for children from poor families. One can imagine how Turkey might react if the Georgian state or the Church began to finance Georgian schools and Christian institutions in areas of Turkey populated by the Laz – a people of Georgian origin, very closely related to Mingrelians.

Turkey is trying to master the resources of the Black Sea and the hydroelectric potential of the Mtkvari (Araks). Concerning the Black Sea, Turkey is rightly criticizing Georgia, since the pollution of the Black Sea brings losses for Turkey as well. On the other hand, Turkey can bring serious losses to Georgia and Azerbaijan by keeping Mtkvari resources to itself. The former government is responsible for this situation, having decided that the ecological threats to Georgia were worth ignoring in order to reap the financial rewards. It will not be easy to review or revise the signed documents.

Finally, in Adjara itself (mostly in Gonio and Batumi), along the Georgian central highway, and in Tbilisi as well, the “blossoming” of illegal brothels which serve mainly Turkish citizens may become one of the more serious sources of tension in relations between the two countries. The previous government was complicit in the growth of this problem to which no legislative or regulatory answer has been found. Irritation in the local population and the Georgian church is growing, as is the probability of personal or group conflict.

https://solomonternaleli.wordpress.com/2012/06/21/encouraged-sex-tourism-in-gonio-adjara-georgia/

3.3 Negative Historical Realities

There is no need to talk about this extensively – in addition to Turkey there is probably only one other country (Iran) with which Georgia had such a negative history, including wars, destruction, torture, deaths, and slavery. But it is also indisputable that all of these terrible experiences occurred nearly one hundred years ago or earlier. In recent times one negative event stands out: the notably restrained reaction from the Turkish side during the 2008 Russia-Georgia War and the two-faced answer to the American request to allow the quick passage of American warships bound for Georgian ports. Turkey delayed the process of allowing their passage, in order to avoid angering Russia.

In August 2008, Turkish leaders are reported to have reminded their Russian counterparts about the Kars Treaty with a warning that if Russian troops entered Batumi, according to the abovementioned treaty, this could be followed by the entrance of Turkish troops into Adjara. There are different ways of understanding these statements. At the time of the war it was understood in a positive light, as a Turkish statement about defending Georgia from Russian aggression; later it became more controversial – especially in light of warmer relations between Russia and Turkey.

The question of the Islamisation of Turkey is still the most problematic. Whereas secular Turkey with EU membership ambitions was seen as a useful and multilateral strategic partner for Georgia, it will be more difficult to relate to such a partner if Turkey changes its pro-European course in favor of a course of Islamisation and neo-Ottomanism. Ideologically, the latter has already been established.

3.4 Positive Historical Moments which should not be forgotten

In 1991, after Georgia gained its independence, the Turkish Government played a serious role in the creation of genuine independence for Georgia, mostly through the financial strengthening of Georgia and by the joint development of energy and transportation projects. The construction of the Baku-Tbilisi-Ceyhan pipeline and the Baku-Tbilisi-Erzurum gas pipeline, as well as the Baku-Tbilisi-Akhalkalaki-Kars railway, are all very important for Georgia’s geostrategic status. But one aspect of concern is that broadly speaking there is a strong connection and interdependency between the positive and negative aspects of Turkey and Russia for Georgia. Both are trying to prevent the strengthening of the other. This competition may not be bad for Georgia if it pursues proper, refined diplomacy as successful Georgian kings did in the past. Unfortunately, Georgia has had few such skillful rulers. In the past twenty-five years, when the main threats and challenges emerged from Russia, Turkey served as a strong and serious partner in Georgia’s neighborhood. But it is hard to say how long this status-quo will last. If Turkey decides that Russia is weakening, Turkey’s ambitions and the risks for Georgia may rapidly grow.

3.5 Negative Potential Perspectives which we cannot afford to neglect.

The prospects for the creation of a new Ottoman Empire were presented very effectively in Vasil Maghlapheridze’s article (in Georgian) “New Ottomanism, Azizie Mosque, and Crossroads” (http://for.ge/view.php?for_id=10417&cat=2). This article was published in April 2012 but has not lost its relevance; the events that have occurred since its publication supported his predictions. The growing Islamisation of Turkey and the revival of a new Ottoman Empire, are progressing quickly, under the guise of building upon a joint cultural and historical space. Its cornerstone has become increasingly evident: seclusion from the West, neglect of the dream of becoming part of the EU, creation of a foreign policy course independent from Europe and the USA, an offer of greater autonomy to some people (e.g. Kurds) living on the current and future territories of the Empire and, at the same time, consolidation of relations with Russia, Iran and the entire Muslim world, mostly in Africa and Middle East. The author of this theory, a former professor and Minister of Foreign Affairs, Davutoğlu, is already a Prime-Minister. He has complete freedom and the President’s full support in realizing his views.

The ruling party – Erdoğan’s Justice and Development Party – has profited greatly from the unexpected results of the “Arab Spring”. It also has experienced a very difficult internal political crisis (following the events of Taksim Square) and is convinced that the West provided strong ideological support for these protests. As a result, the Government began to take a very different position from the West on issues such as Syria, Iraq, and others. The rivalry between the West and Russia about Ukraine is furthering Turkey’s establishment of a separate position. Turkey is using the situation to its advantage, increasing Russia dependence, most recently demonstrated by Putin’s redirection of the South Stream gas pipeline to Turkey. If we assume that Russia has not yet asked Turkey to participate in the construction of the new gas pipeline underneath the Black Sea, it is possible that only Russia will finance this construction with Turkish agreement to participate. Of course, the “warm relations” between these two rival empires are rather instable and weak. A reinforced Turkey would be dangerous for Russia; Russia’s ownership of the idea of a Eurasian Alliance is most strongly challenged by a neo-Ottoman Empire. Russia is well aware of this and recognizes a growing rivalry in Central Asia, Azerbaijan, Abkhazia, and Crimea. But Russia is so blinded by its rivalry with the West that it is ready to put aside its strategic rivalries with China and Turkey and temporarily ally with them. It seems unlikely that Russia truly intends to give Turkey effective control of its own gas corridor. Turkey could use a gas pipeline to blackmail Russia and Europe, especially if the routes coming from Central Asia and Azerbaijan pass through Turkey as well. Turkey would become the “Lord of the Rings” of gas.

At this moment in time Georgia’s risks are growing. Just as Russia and the US used Georgia as an important instrument for political reasons in the past, but did not treat it as a political actor in its own right, now Turkey and Russia may begin a similar game which could end with a familiar agreement, one that supports their imperialist interests but neglects Georgia’s interests. It is quite possible that, in contrast to the U.S. and the EU, these North-South games may become far more dangerous when both sides have the desire and the ruthlessness to capture and annex territories along with less democratic and transparent policies.

Under these conditions, the unexpected suggestion recently made by the former Speaker of Parliament, Nino Burjanadze, that Georgia proposes to the governments of Russia and Turkey that the gas pipeline passes through Georgia, not under the Black Sea, is both attractive and risky. It is not impossible that this proposal would be attractive only for Russia (since Russia’s costs for the gas pipeline would be reduced as a result), but not for Turkey. But if both countries considered this to be a profitable proposal, Georgia’s participation in this project would still carry not only potential benefits, but risks as well, since there would always be the danger that if a threat to this extremely expensive project emerged, both empires could demand the right to send troops to Georgia. Azeri, European, and American perceptions of the initiative could also become a problem. So long as Georgia is just trading wine, water, and agricultural produce, Western allies will not heighten their requests for Georgia to join the sanctions against Russia. But if Georgia helps Russia carry out a huge energy project at this time of confrontation, it would not be seen as a “neutral” and “domestic” decision taken by a strategic partner…

Part IV – CONCLUSIONS

  1. Georgia will have to exist for long time (or forever) at the crossroads of several empires and even more dangerously at the intersection of political interests of many powerful stakeholders. This reality contains both risks that threaten the country’s survival and enormous prospects. Whether this situation is used to the benefit of the country depends on the political wisdom and shrewdness of the Georgian government, and their ability to behave diplomatically and achieve a civil consensus.
  2. The Georgian government has to increase its understanding and knowledge of the recent past. By doing so it would come to recognize that it is far too dangerous to be an enemy of a superpower. Furthermore, it must not allow the country to be used as a blunt political weapon of one empire against another to realize external political interests. This is far easier said than done since it is inevitable that there will always be some powers who are Georgia’s strategic allies, while others fall into the opposite category. The paradox here is that while a “tripolar” structure may be more complex than a bipolar one, it would also provide a better balancing option than being caught in the middle of a head-to-head clash.
  3. It may sound equally paradoxical that instead of vigorous, determined movement in one direction, sometimes it is actually more beneficial and contributes more to stability to remain in a flexible “decision making” position for a certain period of time. No one is naïve enough to fail to understand that NATO’s door, which is supposedly partially open for Georgia, is in fact more closed than open. Russia is well aware of this. It is our government’s task to receive as comprehensive and realistic an answer as possible about when and in which circumstances that door may open in reality. Before that happens, it is unsurprising that Georgia’s current status, as a “best friend” or “golden ally” is dangerous, while frequent talks about pursuing or nearing the offer of a MAP is equivalent to waving a red flag in front of a raging Russian bull. In that regard, it would be very useful to understand the exact meaning of “NATO non-member, main strategic ally” status. However, this could be a case of “much ado about nothing”, as was the situation with Ukraine to which the US ultimately decided not to award this status, so as not to anger RussIa.
  4. In coming months a great deal of confusion will be cleared up – “whatever is hidden is meant to be disclosed, and whatever is concealed is meant to be brought out into the open”. Russia leaders indicate that they have reasonable hopes that Western sanctions, announced in March 2014, will dry up after their one year term expires, since some EU members will not support their continuation. Therefore, it is quite possible that up until that period Russia may use all of its propaganda and military power to take control of as many districts in Eastern Ukraine as possible and instigate mass protests against the Ukrainian government. We may witness more terrorist actions in Southern and Western Ukraine. Russia wants to create de-facto (or maybe de-jure recognized) separatist enclaves in Ukraine, which will allow it to abandon its direct military engagement, achieve the abolition of sanctions, and to wait for a new window of opportunity (by further weakening the already weakened Ukrainian economy) when the separatist regions will allow it to repeat the same scenario of de-facto recognition of “Malorussia” as it did in South Ossetia and Abkhazia in 2008. If the West fails to prevent this eventuality, it would have a bitter awakening effect on Georgian politicians when they come to realize that the West will never commit itself sufficiently or for long enough to prevent Russia’s expansionist ambitions, and Georgia will have to base its new strategy and tactics on that reality rather than sweet illusion. At the same time, one should also consider that resetting the geopolitical vector now may be as dangerous for Georgia as its process of leaving the Soviet Empire in 1989 and the 1990s. In light of serious domestic tensions and civil instability, there is a great deal of explosive material in the country which could be used by external forces at a time of serious shifts in policy. Therefore, it would be justified for Georgia to keep its Euro-Atlantic vector stable but to start a very cautious and balanced study of how acceptable it would be for all major stakeholders if Georgia were to exchange NATO aspirations for a regime of neutrality. Again, this guarantees nothing, as it did not help Moldova and Ukraine in recent years. They still experienced aggressive Russian pressure and their dreams of becoming a “new Finland” were completely groundless. We have to get as many assurances as possible from all three sides that our neutrality will not make our interests even more vulnerable and undefended than they currently are.
  5. We should not forget that that Euro-Atlantic rapprochement is not only desirable for geostrategic reasons, but also could bring a more just, democratic and viable model of statehood. Neither Russia nor Turkey could offer much in the way of replacement, at least for the time being. Their state systems are significantly more unjust and corrupt, and put more limits on individual freedom and human rights.
  6. The former government of Georgia often idolized Finland as a small heroic country fighting against the mammoth Soviet Empire. Regretfully, Saakashvili only started to talk about the Mannerheim Line and the strategic wisdom of the Finnish army and political leaders after the war with Russia was disastrously lost without the Georgian army digging even a single trench or even thinking about any line of defense. But interestingly the previous government’s PR efforts left out a very important part of Finland’s history – what the country did after losing significant territory in a war with Russia. Finland became a neutral state instead of joining NATO and also started to build a strategic trade partnership with Russia. These decisions gave this small country enormous financial advantage and good profits which were skillfully used by its leadership to build a viable economy and to construct one of the best models of democratic statehood at the very frontier of the Soviet Empire.
  7. Regretfully this model of a beneficial trade partnership and an economic bridge between Europe and Russia, creating a solid foundation for Abkhazians and Ossetians willing to reunite with Georgia, sounds very idealistic, if not utopian. At the time of the Cold War Finland was not a main target for the USSR, but rather on the fringes of its empire, left in peace, valuable as a token capitalist friend. Since Georgia was a main target for Russia until recently when it was replaced by Ukraine, it will not have the luxury of being the least important target on Russia’s list. The opening of the Russian market to Georgian wine and water may prove to be only a temporary “ottepel” before the next frost, when losing that market would backfire on Georgian producers and the economy if we had already lost alternative markets.
  8. Our main and most urgent task should be civil consolidation and impressive economic growth! Therefore we should try to move on from the past as quickly as possible. This will involve dealing with unfinished business: the persons who need to go on trial should go on trial, the property taken from owners unjustly and using force should be returned, the ones who need to confess, must confess, and the ones who can be pardoned, should be pardoned. And we have to follow the same path already traveled by others during even more difficult times, such as the Germans, Japanese, Italians, and Spaniards, to repair the broken civil peace and to revive the Homeland. We need to reintegrate not only the people who made mistakes and committed minor crimes against other citizens when Saakashvili was in power, but also Georgians emigrants, into our revived society.

It won’t be easy… It will be hard… Freedom and life can never be easy – to die or to become a slave is easier…

Acknowledgement: many thanks to Elisa MacFarlane, for brilliant editing and thoughtful advices.