უბედურების გაკვეთილები


თბილისი, ჩიქოვანის ქუჩის მონაკვეთი ვერეს წყალდიდობის შემდეგ (დ. ჯანიაშვილის ფოტო Google-ზე).

კიდევ ერთი გაკვეთილი… კიდევ ერთი ტრაგედია…

ტრაგედია, რომელმაც შეგვძრა. ტრაგედია, რომელიც მოსალოდნელი იყო…

მიწაში ჩაფლული სიცოცხლეები… დაუბადებელი ბავშვი… დაუქორწინებელი გოგონები… ხელი, რომელიც წყალმა მეუღლეს გამოსტაცა… უკანასკნელი ზარი საყვარელ ადამიანთან… უკანასკნელი სმს-ები… ტრაგიკულად დასრულებული მეცადინეობა… მდინარის სხვადასხვა ნაპირზე ნაპოვნი დები…

ზოოპარკი, რომელიც სასაფლაოდ იქცა… ტირილი და სიჩუმე იქ, სადაც გუშინ ჟივილ-ხივილი ისმოდა… დამხრჩვალი და დახოცილი ცხოველები… ვეფხვის მიერ მოკლული კაცი და პოლიციის მიერ დახვრეტილი ვეფხვი… განადგურებული სახლები… განადგურებული მანქანები…

კოშმარი ქალაქის ცენტრში… გზა, რომელიც ბევრისთვის ბოლო გზად იქცა… :(

თბილისი მსოფლიო მედიის ცენტრში და კიდევ ერთხელ მწარედ განცდილი სენტენცია – No news – good news :(…

და ისევ ჩვენი ბრძენი ვაჟას სტროფები:

ბუნება მბრძანებელია,
იგივ მონაა თავისა,
ზოგჯერ სიკეთეს იხვეჭავს,
ზოგჯერ მქნელია ავისა;
ერთფერად მტვირთველი არის
საქმის თეთრის და შავისა…

ამჯერად – ძალიან შავი იყო ის ტრაგიკული ღამე…

=====

როდესაც მედიკოს სტუდენტებს დაავადების სიმპტომებზე ვესაუბრები, არასოდეს ვივიწყებ ტკივილის ფენომენის პარადოქსს: ტკივილი საშინელება შეიძლება იყოს ავამდყოფისათვის, მაგრამ ხშირად სწორედ იგია მისი ხსნის საწყისი – როდესაც არის ტკივილი, ადამიანი გრძნობს, რომ რაღაც ცუდი ხდება მის თავს და ექიმთან მიდის… ხშირად, სწორედ მაშინაა ძნელი და ნაგვიანები სიცოცხლის გადარჩენა, როცა ტკივილი არ არის, როდესაც ავი საქმე ჩუმად მზადდება…

საზოგადოებისთვის ტკივილის შეგრძნება ისეთივე მნიშვნელოვანი მომენტია, როგორც ერთი ადამიანისათვის. იმ განსხვავებით, რომ საზოგადოებას საკუთარი დაავადების აღმოჩენა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ თითოეული ინდივიდი მხოლოდ საკუთარი ტკივილით არაა დაინტერესებული, თუ შეგვიძლია, რომ სხვისი ჭირიც ვიგრძნოთ და გავიზიაროთ… თუ „ძალა ერთობაშია“ მხოლოდ სუფრაზე და ტრიბუნაზე არ გვახსოვს… უნდა მივხვდეთ, რომ იმისათვის, რომ ძალის ერთობა მოვახერხოთ, სხვისი ტკივილის გაზიარება უნდა შეგვეძლოს, უპირველეს ყოვლისა…

მაგრამ მარტო ეს არ კმარა. ადამიანად ყოფნიდან საზოგადოებად ყოფნამდე მარტო თანაგრძნობა ვერ მიგვიყვანს. ავადმყოფის მიერ მხოლოდ ტკივილის შეგრძნება და ექიმთან მისვლა ვერ იქნება განკურნების გარანტია… ტკივილი მხოლოდ სიგნალია, რომელსაც გაშიფვრა სჭირდება. უბედურების თავიდან აცილება და დანაკარგის შემცირება მხოლოდ ისეთ საზოგადოებას შეუძლია, სადაც გადაწყვეტილებები ჭკვიანი და პასუხისმგებლობის გრძნობით სავსე პროფესიონალების აზრთა შეჯერებულ დასკვნებს ეყრდნობა და არა – ქარაფშუტულ ლოზუნგებსა და პოლიტიკანურ გაცხენებებს.

2011 წლის მარტში დავწერე ბლოგი „მოსალოდნელი უბედურება“. იაპონურ ტრაგედიაზე დავწერე – აუწერელ, საზარელ ტრაგედიაზე:

იაპონელ ხალხს დაატყდა უბედურებასაშინელი, შემაძრწუნებელი, გამაოგნებელი ტრაგედია

ვუყურებ ამ კადრებს და მიჭირს იმის წარმოდგენა, რა ხდება იქ ადგილზე. – სათამაშოებივით აცურებული უშველებელი გემები, სახლები და მანქანები, ნაფოტებივით მიმოყრილი გადამცემი ხაზების ბოძები და დიდი ხეებისტიქია, რომელიც ატომურ ელექტროსადგურებს და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს ანგრევს, წყლის ქვეშ დამარხული სოფლები და ქალაქები, გაუჩინარებული მატარებლები დახალხიათობითასობითათასობითალბათ, ათეულათასობითთუ მეტი არა

იაპონელთათვის დასაბამიდან მიწისძვრა ის უჩინარი მონსტრი გამხდარა, რომელიც ყოველთვის მათ სახლში ცხოვრობს და ერთადერთი გზა მის მოულოდნელ გამძვინვარებასთან გამკლავებისა, არის იმის ცოდნა რა შეიძლება დაუპირისპიროიაპონიის ათობით მთავრობები დიდი ხანია ამზადებენ ქვეყანას და ხალხს ამ უბედურებისთვისშენობების კონსტრუქციები და მასალები იხვეწება, ყოველწლიურად ტარდება ნაციონალურ მასშტაბის ერთიანი სავალდებულო წვრთნები, როგორ უნდა გაუმკლავდნენ მიწიძვრას, რომელშიც დაწყებითი კლასების ბავშვებიც მონაწილეობენ. დეტალურად არის გაწერილი და განაწილებული ევაკუაციის გეგმები, სარეზერვო და სამოქალაქო თავდაცვის სამსახურები, საინფორმაციო ქსელის ალტერნატივები და .

=====

თუ მარტივად ვუპასუხებთ ძალიან რთულ კითხვას, რა იწვევს კატასტროფის დამანგრეველ შედეგებს, შეიძლება ითქვას, რომ ეს უხშირესად ბუნებრივი ფაქტორების არახელსაყრელი განვითარება და ამ განვითარების არასწორი შეფასება (ან სულაც – შეუფასებლობა) არის. ადამიანური ფაქტორიც ხომ ამ შეუფასებლობის ნაწილია, უმეტესად… ნათქვამია, ურემი რომ გადატრიალდება, გზა მერე გამოჩნდებაო… მაგრამ ჩვენი განსაკუთრებული პრობლემა ის ბედოვლათობაა, რომ გზის გამოჩენიდან ცოტა ხანში ამ გზასაც ვივიწყებთ, ურმის გადაბრუნებასაც და ისევ ძველებურად ვაგრძელებთ იმას, რაც ბედოვლათობის წესია – სასურველი უკეთესის მოლოდინით – შესაძლო უარესის სრულ იგნორირებას…

თურმე ეს ყველაფერი ადრეც მომხდარა! თურმე გვყოლია სპეციალისტები! თურმე საკმაოდ სწორი დასკვნები და წინასწარმეტყველებები გაკეთებულა, თანაც, არა მარტო 2011 წელს, არამედ უფრო ადრეც! 70-იან წლებში ვერეს ხეობაზე მაღალ ხიმინჯებზე დაყრდნობილი გზის გაყვანის პროექტიც ყოფილა (მერე მივიწყებული), 50-იან და 30-იან წლებშიც კი საკმაოდ ბევრი დაწერილა იმ საფრთხეზე, რასაც თბილისს პატარა მდინარე ვერეს საოცარი გადარევა უქადდა და იმაზეც, რომ ამ საფრთხეების უგულვებელყოფა დაუშვებელი იყო!

და სად გაქრა მერე ეს ცოდნა? რატომ ამოვდეთ ამ ხიფათზე დაწერილი თავები და წიგნები ყურთბალიშის ქვეშ? რატომ ვიფიქრეთ, რომ რაც ცუდია, ის უკვე მოხდა და აღარ განმეორდება? და რატომ მოხდა ისე, რომ როცა ვერეზე ახალი გვირაბები გაკეთდა, მდინარის ჭალაში დიდი გამტარობის მაგისტრალი იქნა გაყვანილი, ხოლო ამ მაგისტრალის გაყოლებაზე უამრავი მაღალსართულიანი სახლის მშენებლობაზე დაიგეგმა?! მხოლოდ მოგებული არჩევნები და ბინების გაყიდვით შემოსული შემოსავლები ედგათ თვალწინ პოლიტიკოსებსა და ბიზნესმენებს?

აი, რას ამბობს გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიის დეპარტამენტის უფროსი მერაბ გაფრინდაშვილი („ლიბერალი“, 20.06.15 – http://www.liberali.ge/ge/liberali/articles/126478/):

13-14 ივნისს ერთდროულად განვითარდა 8 გეოლოგიური თუ ჰიდრომეტეოროლოგიური მოვლენა: კლდეზვავი, მეწყერი, ღვარცოფი, მდინარეების გვერდითი ეროზია, სიღრმითი ეროზია, უხვი ატმოსფერული ნალექი წვიმის სახით, წყალმოვარდნა და დატბორვა. ამ რვა პროცესმა ერთდროულად იმუშავა, ასეთი რამ მე და არც ერთ ჩემს კოლეგას არ გვახსოვს...

ხომ გვაჩვენა ფაქტებმა უკვე, რომ არ შეიძლება მდინარის ჭალაკალაპოტში სახლებისა და სხვა ნაგებობების აშენება. ეს მდინარის კუთვნილი ტერიტორიაა. როგორც სახლს აქვს საკარმიდამო ნაკვეთი, რომელიც მისი საკუთრებაა, ასევეა ჭალაკალაპოტიც მდინარისთვის. კალაპოტში მუდმივად მოედინება წყლის ნაკადი, ჭალას კი 10-15-20 წელიწადში ერთხელ აუცილებლად ტბორავს წყალი. ამიტომ მდინარეს თავისუფლება სჭირდება, არ შეიძლება მისი არტახებში მოქცევა. არ უნდა აითვისო ეს მდინარეები და მათი ტერიტორია.

ყველაზე უცნაური ისაა, რომ დღემდე, მგონი, ვერ მიაგნეს იმ პროექტს, რომლის მიხედვითაც 2011 წელს ვერეს ხეობაში ვაკე-საბურთალოს გზის განმტვირთავი მაგისტრალის მშენებლობა დაიწყო.

წინა ხელისუფლება ამაყობდა იმით, რომ მარეგულირებელი ორგანიზაციებისა და რეგულაციების აბსოლუტური უმრავლესობა გააუქმა! ეს მართლაც კორუფციაზე სერიოზული დარტყმა იყო, მაგრამ ეგრე ხომ სახლის სამშენებლო გეგმაც შეიძლება გააუქმო! ნებისმიერი გამოცდა თუ სერტიფიცირებაც ხომ პოტენციურად კორუფციის წყაროა, ესეიგი – გავაუქმოთ?! ნებისმიერი ექსპერტიზული გამოცდის მოთხოვნა – გეოლოგიური, ჰიდროლოგიური, მეტეოროლოგიური, ეკოლოგიური თუ სეისმოლოგიური – ეგეც კორუფციის საფუძვლად შეიძლება შერაცხო… – ჰოდა, ასე და ამგვარად მივედით სასტუმროებამდე, რომელშიც ხანძარსაწინააღმდეგო ზომები არაა მოთხოვნილი და ვერც დაცული იქნება (და ამის გამო ბავშვები იღუპებიან); მონუმენტის ისეთ აღებამდე, რომელსაც დედა-შვილი ემსხვერპლა; ტელეკომპანიის შენობაში მზიდი კოლონების ისეთ დემონტაჟამდე, რომელსაც შენობის ჩამონგრევა და ტელეოპერატორების მსხვერპლი მოჰყვა; ისეთი მრავალსართულიან შენობების აგებამდე, რომლის ზედა სართული ქარმა გადმოანგრია; ფანტასტიურ ბულვარამდე, რომელიც კვარტალში მინიმუმ ერთხელ იტბორება; “კაბრიოლეტად” მონათლულ აეროპორტამდე, რომელსაც ქარი სახურავს თმებივით უწეწავდა, ხოლო აეროპორტის ჰოლში „დაკარგული სამოთხის“ დარად მოწკაპუნეწყლიანი ვედროები და სათლები იდგა …

ქვეყანა, სადაც პოლიტიკოსები ინჟინრებს, გეოლოგებს, ეკოლოგებს, და სხვა სპეციალისტებს აჩუმებენ, უფრო მეტადაც კი განწირულია ხშირი კატასტროფებისათვის, ვიდრე ის ქვეყანაც კი, სადაც ეს სპეციალისტები არც ჰყავთ…

საოცრება იყო ტელევიზიით იმ მთავარი არქიტექტორის ხილვა, რომელიც, მომეჩვენა, რომ ამაყი და ბედნიერი იყო იმით, რომ ავადსახსენებელ პროექტზე მის ხელმოწერას ვერავინ ნახავს! თუმცა, ვერ ახსნა, ეს ყველაფერი მის პრინციპულობას უკავშირდებოდა, თუ მხოლოდ იმას, რომ პროექტი საერთოდ აორთქლებულია! და კითხვაზე, – თუ ამ გზის პროექტის შეთანხმება არ მომხდარა, ექსპერტიზების დასკვნები არ გინახავთ, და თავად ხელი არ მოგიწერიათ, მერე, როცა ამხელა გზის მშენებლობა დაიწყო, კითხვები არ გაგიჩნდათო? – მხოლოდ ის მოახერხა ეთქვა, – ჩემს უფროსს ვუთხარი და იმასაც გაგებული ჰქონდაო…

გასაგებია, რომ დრო იყო ისეთი, რომ არავინ არაფერს კითხულობდა… რომ იყო დრო “დიადი წინსვლისა” და რეიტინგული ნეტარებისა! და კითხვების დასმა და განხილვები კი “დიად წინსვლას” შეაფერხებდა… და ამიტომ ტემპის დაგდების პრევენცია იყო კითხვების დასმის პრევენცია!.. გასაგებია, როგორ იქოქებოდა ეს ფასადური გაბრწყინების/ამაოების ბაზარი… გაუგებარი ისაა, ამ ხალხის ნაწილი, ვისაც იქნებ კითხვის დასმას მაშინ, სავარაუდოდ, უზღუდავდნენ, დღესაც რომ არ სვამს კითხვებს… და დღესაც რომ უხერხულად ირიდებს პასუხისმგებლობას… ან იმის გამხელას, რატომ იქცეოდნენ ისე…

წინა ხელისუფლებაზე დღევანდელი ტრაგედიის ახლა დაბრალება არ იქნება სწორი – იგივე იქნება, რასაც სწორედ წინა ხელისუფლება აკეთებდა, როცა თავად იყო გამომძიებელიც და მოსამართლეც… 13 ივნისის ღამეს ძალიან ბევრი უარყოფითი ფაქტორი განვითარდა ერთდროულად და ვერცერთი ხელისუფლება ვერ აიცილებდა, ალბათ, ამ ტრაგედიას. თუმცა, დეტალურად უნდა იქნას შესწავლილი როგორც ის, რატომ არ ტარდებოდა სათანადო ექსპერტიზები, რატომ არ უსმენდნენ ექსპერტებს, რატომ იღებდა დიად გადაწყვეტილებებს სახელისუფლებო ავტომობილის უკანა სავარძელზე მოკალათებული დუეტი – რაღაც კომპიუტერული 3D გამოსახულებით აღტყინების კვალობაზე, თუკი ამ მწვანე 3D კომპიუტერულ მაკეტს არც პროექტი ედო საფუძვლად და არც – სათანადო არგუმენტაცია. რატომ იქცა მრავალჯერ გადარეული ვერეს ჭალა იქვე გაყოლებული მაგისტრალისა და განაშენიანების პლაცდარმად ისე, რომ სპეციალისტების მოსმენა და ალტერნატივების განხილვა მხოლოდ ახლა ხდება, – გადატრიალებული ურმისა და დიდი ტრაგედიის შემდგომ…

ყველაფერს უნდა პასუხი გაეცეს… რადგან სხვანაირად, ალბათ, არც არაფერი შეიცვლება – ისევ იქნება დიადი წინსვლის იმპერატიული სურვილები, რომელსაც წინ ვერც ეკოლოგები, ვერც გეოლოგები, და ვერც ჰიდროლოგები თუ მეტეოროლოგები დაუდგებიან… უნდა განისაზღვროს, რომ „ჯერ წესია საქმე და მერე საქმეა საქმე!“ და რომ ეს ფრაზა მხოლოდ ლიტერატურული კლასიკა არაა. ეს დემოკრატიული წესრიგის კლასიკაა, ორგანიზებულობის ანბანი… ამის გარდა სხვა გზა პირდაპირ გვირაბში მიდის – იმ გვირაბში, რომელიც უპასუხისმგებლობის მორებითაა ჩახერგილი…

ახალი ხელისუფლების მხარესაც საკმაოდ სწორი და მწვავე კითხვები ისმის – რატომ არ ხდებოდა მდინარის დონის მონიტორინგი იმ ფონზე, როცა სერიოზული ნალექი უკვე  წინა დღეებშიც იწვევდა შეტბორვებს? რამდენად დროული იყო რეაგირება წყნეთში მეწყერის ინფორმაციაზე? პირველი ზარების მიღებიდან რამდენ ხანში ამოქმედდა სამაშველო სამსახური? რატომ არ მოხდა გმირთა მოედნიდან ესტაკადის, და ვაკე-საბურთალოს გზიდან – ხილიანისკენ მიმავალი გზების დროულად გადაკეტვა? როგორ მოხდა ერთი და იგივე ვეფხვის ლეშის ორჯერ მოხვედრა სიაში, რასაც საბოლოოდ შედეგად სრულიად გაუმართლებელი მსხვერპლი მოჰყვა? სად იმიჯნება ზოოპარკის დირექტორისა და უსაფრთხოების სამსახურების უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა? რატომ იქნა დახოცილი ამდენი ცხოველი – რატომ არ იყო ფართოდ გამოყენებული დასაძინებელი შპრიცები და დამჭერი ბადეები? რამდენად დროულად მიეწოდათ მოხალისეებს ნიჩბები და დამცავი სპეცსამოსი?

თუმცა, არის მაინც მნიშვნელოვანი განსხვავება ძველი და ახალი ხელისუფლების ანგარიშგების, გამჭვირვალობის და მუშაობის სტილში. ყველას კარგად გვახსოვს 2012 წლის 14 მაისის წყალდიდობა ორთაჭალაში, როდესაც არავითარი გამოძიების შედეგები, ფაქტიურად, არც გაგვიგია. ხელისუფლებას არ აინტერესებდა არავის დასკვნა და მოსაზრება. იგი თავად იყო გამომძიებელიც, ექსპერტიც, პროკურორიც და ადვოკატიც. და ზუსტად ისე იქცეოდა, როგორც მეფე ლომი ცნობილი ქართული იგავ-არაკიდან – საკუთარ შვილებს ხომ არ დასჯიდა? საკუთარ შეცდომებს ხომ არ აღიარებდა?.. სწორედ ამიტომ, წყალდიდობა იქნებოდა ეს, თუ რუსთავი2-ის შენობის დანგრევა, ადრე თუკი რომელიმე ხელისუფალი სასწრაფოდ ჩნდებოდა ტრაგედიის ადგილზე, ძირითადი მოტივაცია კვალის წაშლა და ეჭვების (ან – კითხვების ავტორების) ძირშივე მოცელვა იყო. ხოლო ისიც ხომ გვახსოვს, პოზიტიური იმიჯის სწორუპოვარმა კეისარმა როგორ მოიფიქრა წყალდიდობით და ხალხის მსსხვერპლით გამოწვეული უგუნებობის მილანური შოპინგით განეიტრალება!

ამ ფონზე დღევანდელი ხელისუფლების – პრაქტიკულად თითოეულ მათგანის ქმედებები – ტრაგედიის ღამიდანვე ფრონტის წინა ხაზზე გამოჩენა და სამუშაოებში აქტიურად ჩაბმა – ნამდვილად წინგადადგმული ნაბიჯია, რომელსაც ხალხში დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა. ადამიანთა დიდი ნაწილი ხედავს, რომ ხელისუფლება მათ ვარამს იზიარებს, სიტყვითაც და თანადგომითაც ამხნევებს და უკვე განხორციელებული ქმედებებიც უფრო დამაიმედებელია… თუმცა კრიტიკის მოდების წერტილები ახლაც საკმარისია. კარგია, რომ ადრინდელისაგან განსხვავებით ახლა კრიტიკა ისმის. ცუდი ის კი არაა, რუსთავი-2 რომ ახლა კითხვებს სვამს, ცუდი ის იყო, რომ 10 წელი კითხვების დასმის ნაცვლად ტაშისცემით ხელები ჰქონდათ გადატყავებული…

ამავდროულად თვალშისაცემია ის ძალიან დახვეწილი პიარ-სტრატეგია, რაც ხელისუფლების ხალხის გვერდით დგომის მედიაში შესაბამის ასახვას განაპირობებს. განსაკუთრებით ეს ეხება კახა კალაძეს, რომლის თითოეული ნაბიჯის სკურპულოზური და მაღალხარისხოვანი დოკუმენტირება ხდება. თუმცა აქვე დავამატებ, რომ ამაში გაუმართლებელი არაფერია – დღევანდელ დღეს პოლიტიკოსის ცხოვრება მედიაში ასახვის გარეშე წარმოუდგენელია, ხოლო ამ მხრივ ზომიერების სტანდარტი საზოგადოებამ უნდა შეიმუშავოს.

=====

და მაინც, ამ ტრაგედიის ამბის მთავარი მოქმედი გმირი არც მდინარეა და არც მეწყერი, არც ძველი და არც ახალი ხელისუფლება, არამედ ხალხი, ვინც სტიქიას არ შეეპუა, ხალხი, რომელიც გაერთიანდა, ხალხი, რომელმაც სოლიდარობის მომხიბვლელი მაგალითი გვიჩვენა – ჩვენი მაშველები, ჩვენი პატრული, ჩვენი მოხალისეები! განსაკუთრებით, – ჩვენი მოხალისეები!

რა თქმა უნდა, ყველა ქედს ვიხრით ჩვენი მაშველების – განსაკუთრებით, დაღუპული ზაზა მუზაშვილის – მამაცობის წინაშე. ასევე ფანტასტიური იყო ნათესავებთან სტუმრად ჩამოსული მაშველი ლეიტენანტის – ზვიად ინჯგიას მამაცობა, რომელმაც 7 ადამიანი გადაარჩინა. ყველას სულის სიმებს შეეხო პატრულის გადარჩენილი ოქროსბიჭუნა სანდროს კისკისი. ჩვენი ვაჟკაცი პატრულების – გოგა ნეფარიძის, სანდრო არეშიძის, ირაკლი მაისურაძის, ემზარ გოგავას, სერგო სადუნიშვილის, თორნიკე ხუციშვილის და მრავალ სხვათა თავდადებამ გადაარჩინა მოულოდნელი და სასტიკი სტიქიის წინაშე უმწეოდ დარჩენილი მოსახლეობა…

მოხალისეების მოძრაობა – ეს არაჩვეულებრივი ფენომენი იყო!

ჯერ ერთი იმიტომ, რომ ამან ფანტასტიური როლი ითამაშა მთელი თბილისის მოსახლეობის სოლიდარობის განცდაში.  თუ დასავლეთის მედიის გმირი ბეჰემოტი ბეგი და კონდიციონერზე შემომჯდარი დათვის ბელი გახდა, თბილისის მოსახლეობისთვის ამ ტრაგიკული დღეების მთავარი გმირები სწორედ მოხალისეები იყვნენ. რადგან ისინი თავისით გამოვიდნენ სცენაზე.  მათ არ ჰქონდათ ელემენტარული ცოდნა და ელემენტარული იარაღი, და მაინც იგრძნეს, რომ საჭირონი იყვნენ… პირველ დღეს ისინი კონვეირივით დაწყობილნი იდგნენ წვივებამდე ტალახში გმირთა მოედანზე, უხშირესად შრომის ყოველგვარი იარაღის გარეშე, და ზოგჯერ მუჭა-მუჭა თუ მათლაფებით გადასცემდნენ ერთმანეთს ტალახს. უსასრულოდ მძიმე და დამთრგუნველი ღამის შემდეგ ისინი მთელი დღე იღებდნენ და ანაწილებდნენ თბილისის მოსახლეობის მიერ სასწრაფოდ შეგროვებულ ტანსაცმელს და პირველადი მომხმარების ნივთებს. მათ არ გაუნელდათ ენთუზიაზმი და ბოლომდე იხარჯებოდნენ ყოველდღე. ისინი იყვნენ ჩვენი მოულოდნელი გმირები – ჩვენი შვილები, – ის გოგო-ბოჭები, ვისაც ზოგჯერ ვაკრიტიკებთ, გამოხეული ჯინსების, ტატუსა თუ ცალ მხარეს გადაპარსული თმების გამო… სწორედ ამ გოგონებმა და ყმაწვილებმა, ენთუზიაზმის და სოლიდარობის, თბილისელობის და პატრიოტიზმის ძალიან კარგი გაკვეთილი გვანახეს!

საერთოდ, სოლიდარობა იყო ამ საშინელი, მაგრამ დიდწილად მაინც ოპტიმისტური ტრაგედიისა და მასზე პასუხის მთავარი ლეიტმოტივი.

ვიღაცას შეიძლება ჰგონია, რომ ხელისუფლების გახსნილობამ და ხალხის გვერდით დადგომამ მოახერხა ახალგაზრდებში ამ მუხტის გაღვიძება. არა მგონია, ხელისუფალთა იქ ყოფნა ყოფილიყო მთავარი და განმსაზღვრელი ამ ფენომენში. თუმცა, ახლაც რომ უცხოურ შოპინგში გამოეჩინათ თავი მთავრობის წარმომადგენლებს, სოლიდარობას სერიოზულად შეუდგებოდა წყალი… როგორც ღიმილით უპასუხა ერთმა გამხდარმა მაშველმა ბიჭმა პრემიერ-მინისტრის შექებას და მადლობას: ჩვენ უთქვენოდ ვერაფერს გავხდებოდით, და თქვენც ვერაფერს გახდებოდით უჩვენოდო!  წინა ხელისუფლების აპოლოგეტების მწარე შური სწორედ ამ სოლიდარობამ გამოიწვია, და ყველანაირად ცდილობდნენ ერთად მობილიზებული პატრულის, მაშველების, მერიის, გამგეობებისა და წითელი ჯვრის თანამშრომლებისა და მოხალისეების ქმედებებში ისევ არაორგანიზებულობა და ყბადაღებული „უნიათობა“ გაეხადათ ქილიკის საგანი… არ გამოვიდა. არც ის გამოვიდა, რომ ცალკეული პირების მოწოდებები – („გამოცდები მოგვიხსენით“, „კარგად გვაჭამეთ“, „ფული არ გვაწყენდა“ და ასე შემდეგ) მოხალისეების ჯანსაღმა მასამ ადვილად უკუაგდო, როგორც მათი სუფთა საქმის შემბღალავი და უკადრისი.

მთავარი მაინც ისაა, რომ სწორედ ეს სოლიდარობა და ეს მოხალისეები შეიძლება იქცეს საქართველოში დემოკრატიის და დემოკრატიული საზოგადოების აშენების გზაზე სერიოზულ ნიშანსვეტად! რადგან რაც არ უნდა ილაპარაკონ მოქილიკეებმა დარღვევებზე და არაორგანიზებულობაზე (რომელიც, რა თქმა უნდა, აქა-იქ გვხვდებოდა, – თბილისი კი არა, ნიუ-იორკიც არ აღმოჩნდება ხოლმე სრულად მომზადებული სასტიკი კატასტროფებისთვის), რაც არ უნდა იფანტაზიორონ იმაზე, რომ მიშას დროს ყველაფერი გაცილებით ორგანიზებულად იქნებოდა, ამაზე არის მარტივი პასუხი – დიახ, არა მარტო მიშას დროს, არამედ სტალინის და ბერიას დროსაც! ჰიტლერის და მუსოლინის დროსაც! ფრანკოს და სალაზარის დროსაც! და კიმ სენ ირისა თუ კიმ ჩენ ირის დროსაც – ყველაფერი უფრო „ორგანიზებულად“ იქნებოდა! რადგან ძალიან ადვილია გულაგის პატიმრების „ორგანიზება“, ძალიან ადვილია საკონცენტრაციო ბანაკების და გეტოების მოსახლეთა „ორგანიზება“, ადვილია პრობაციონერებისა და მაკომპრომეტირებელი ვიდეოებით დაშინებული ადამიანების „ორგანიზება“, ადვილია იმ ხალხის „ორგანიზება“, რომელიც მეფე-მზეს, მამა-ბატონს, თუ ერთადერთ და განუმეორებელ ბელადს „უმღერის“, თუნდაც – კუჭგამხმარი და ღირსებაშელახული…

მაგრამ სულ სხვაა, როდესაც თავისუფალი ადამიანები თავისი ნებით მიდიან ერთად, მიდიან არა იმიტომ, რომ ბრძანებას ასრულებენ, არამედ იმიტომ, რომ სხვანაირად არ შეუძლიათ… მიდიან იმიტომ, რომ გაჭირვებულ თანამოქალაქეებს დაეხმარონ. მიდიან, რადგან არ ფიქრობენ, რომ ეს მხოლოდ ხელისუფლების, მხოლოდ ჯარის, მხოლოდ პატრულის და მხოლოდ მაშველების საქმეა… მიდიან იმიტომ, რომ ეს მათი საქმეა, ეს მათი ქალაქია, და ეს მათი ქვეყანაა! და გრძნობენ, რომ ტრაგედიის მასშტაბი არ იძლევა ხელისჩამოშვების უფლებას…

ასეთი წრთობის ადამიანები სულ სხვანაირად დაინტერესდებიან იმითაც, ვინ როგორ აშენებს ამ ქალაქს და ამ ქვეყანასა, ვინ როგორ ჭრის ხეებს და ამტკიცებს გზების და გვირაბების პროექტებს. ასეთი ახალგაზრდების ჩამოყალიბება არის სწორედ ჩვენი მთავარი რეიტინგის მაჩვენებელი – იმ დემოკრატიული რეიტინგისა, რომელიც ამტკიცებს, რომ სწორ გზაზე ვართ… რომ მიუხედავად იმისა, რაც გაიარა ჩვენმა თაობამ, მიუხედავად მრავალი შეცდომისა, რომელიც იყო და დღესაც არის, ჩვენი მომავალი თაობა უკეთესი, უფრო დაფიქრებული, უფრო პასუხისმგებელი იქნება. და, იმედია, მძიმე გამოცდებსაც გაუძლებს და უკეთეს ქვეყანასაც ააშენებს…

და ამ რწმენით, მიუხედავად იმ საზარელი მსხვერპლისა და იმ ტკივილისა, რაც ვნახეთ 13 ივნისის ღამიდან დღემდე, მაინც იმედით შეგვიძლია შევძახოთ მდევარ-ბედს:

– „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ!“

სოლიდარობა


ორი მილანელი


კალა წყალდიდობა-ჩამომჯდარი

კალა წყალდიდობა-მუშებთან

ეს კაცი ქართველია. საქართველოს მოქალაქე. საქართველოში მას ყველა იცნობს, უფრო მეტად – როგორც ლეგენდარულ ფეხბურთელს. თუმცა არანაკლებად იცნობენ მილანშიც, სადაც თავისი კარიერის უმაღლეს წერტილებს მიაღწია, სადაც გახდა იტალიის ჩემპიონი და ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული.

ეს ფოტოები დღეს, 2015 წლის 14 ივნისს, თბილისისთვის შავ დილას არის გადაღებული. ამ დღეს კახა კალაძე იქ იდგა, სადაც უნდა მდგარიყო კიდეც ახალგაზრდა პოლიტიკოსი, თავისი ქვეყნის შვილი და დღეს უკვე ხელისუფლების ერთ-ერთი ლიდერიც – ქალაქის ცენტრში დამანგრეველი წყალდიდობით დაზარალებული მოსახლეობის გვერდით. აკეთებდა იმას, რასაც უნდა აკეთებდეს მოქალაქე, ხელისუფალი და უბრალოდ, კაცი – თავის ხალხს ეხმარებოდა…

=======

მიშა მილანში  მიშა მილანში2

ეს კაციც ქართველია. თუმცა საქართველოს მოქალაქე ფაქტიურად აღარ არის – თავისი ნებით დათმო, – სხვა ქვეყნის გუბერნატორის სკამზე გაცვალა. მას მთელ მსოფლიოში იცნობენ, ძირითადად, – როგორც დიდ რეფორმატორს… მას საქართველოშიც კარგად ვიცნობთ, ძირითადად, როგორც მარშალ ბეტანკურს, რომელმაც კარგად დაიწყო, მაგრამ როგორც დაამთავრა, ჩვენ კი კარგად მოგვეხსენება და სხვების – არ ვიცი…

ეს ფოტოები სამი წლის და ერთი თვის წინ – 2012 წლის 14 მაისს არის გადაღებული. თბილისს მაშინაც დიდი წყალდიდობა დაატყდა და მაშინაც დაიღუპნენ ადამიანები… პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი კი ამ ამბიდან უკვე რამდენიმე საათში თვითმფრინავში ჩაჯდა და გეზი მილანისაკენ აიღო… მას იქ სანუკვარი ნივთები ელოდებოდა – მისი საყვარელი უძვირფასესი საათები! ის იმ დღეს “მილანელი” იყო… იმ დღეს პრეზიდენტი მიშა ქართველი ხალხის გვერდით არ დამდგარა… არ უნდოდა, რომ მისი სახელი ტრაგედიასთან ყოფილიყო ასოცირებული და ამ ტრაგედიაში ხალხის თანადგომას აწეწილი ნერვების მილანური შოპინგით დაწყნარება  ამჯობინა…

მიხეილ სააკაშვილი ნამდვილად იყო დაბადებიდან პოლიტიკოსი – სამწუხაროდ, ამ სიტყვის ძალიან ცუდი, მაკიაველური გაგებით. მაგრამ იმ ავბედით დღეს იგი ხალხისგან გაქცეული იყო…

კახა კალაძე ნამდვილად არ ყოფილა დაბადებიდან პოლიტიკოსი.

საბედნიეროდ, მას ნამდვილად აქვს შანსი ახალი ტიპის პოლიტიკოსი გახდეს, რომელიც მხოლოდ ქეიფში და კონცერტზე, აღლუმზე და კარგ ამბავში არ იქნება საკუთარი ხალხის გვერდით… რომელიც მისთვის მართლაც ძვირფას მილანში საშოპინგოდ არ წავა მაშინ, როცა მის მშობლიურ ხალხს გლოვა აქვს და 12 დაღუპულის გარდა კიდევ 24 დაკარგულს ვეძებთ…

აი, ასეთი 2 მილანელი გვყავს ჩვენ, ქართველებს…

დანარჩენი თავად განსაჯეთ…


ნაფიც მსაჯულთა ხიბლი თუ ნაკლი


Courtroom Jury Box

გიორგი ტუღუშმა კი განაცხადა, – ხელაღებით არ შეიძლება იმის თქმა, საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტმა არ გაამართლაო, მაგრამ მე ორივე ხელის აწევით და სრული პასუხისმგებლობით მინდა გითხრათ, რომ ჩემი აზრით, ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი საქართველოში, ამჟამად მაინც, არის მიუღებელი და გაუმართლებელი!

გასაგებია, რომ გიორგი ტუღუშის კვალიფიკაცია და ცოდნა სამართლის სფეროში გაცილებით უფრო წონადია, ვიდრე არაიურისტი ბლოგერი ექიმისა. თუმცა, (ტრაბახით – არა, სხვათაშორის) შევნიშნავ, რომ წინა წლების განმავლობაში სამართალთან და უსამართლობასთან მიმართებაში, მგონი, ჩემი აზრი უფრო ახლოს იყო სიმართლესთან და რეალობასთან, ვიდრე ბატონ გიორგის რეპუტაციასთან აცდენილი მისი მსუყე მოსაზრებები, მაგალითად იმაზე, რომ საქართველოში პოლიტპატიმრები არ იყვნენ და არც არავის აწამებდნენ…

ვფიქრობ, საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღება არაა გამართლებული, რადგან:

  • მოსახლეობაში ძალიან ცოტაა ისეთი ხალხის პროცენტული წილი, რომელსაც ელემენტარული იურიდიული განათლება (სამართლიანობის ანბანი) გააჩნია, ან რომელსაც სურვილი აქვს, რომ, საჭიროების შემთხვევაში, ეს ანბანი ისწავლოს;
  • პატარა ქვეყანა ვართ. ჯერაც – ნათესაურ-მეგობრულ კავშირებზე და არა – სამოქალაქო ნორმებზე და სოციალურ ერთობაზე, ორიენტირებული. მოსახლეობაში ჯერ გაცილებით მაღალია ნათესავობის, კლანურობის, მეზობლობის, “კუტოკების” და სხვა არაფორმალური წრეების გავლენა, რაც არ მაძლევს იმ ილუზიური ოპტიმიზმის საფუძველს, რომ სოციალური სამართლიანობა და კანონის უზენაესობა გადაწონის. რატომღაც მგონია, რომ ნაფიცი მსაჯულების დიდ ნაწილზე ის უფრო დიდ გავლენას მოახდენს, წინა საღამოს ვინ დაურეკავს და რას ეტყვის, ოჯახში ცოლ-შვილი და სიდედრ-მამამთილი რას ფიქრობენ… 12 განრისხებული ქართველი უფრო ადვილად წარმომიდგენია, ვიდრე ამ 12 განრისხებული ქართველის მიერ საბოლოოდ კანონიერი და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღებისკენ მიმავალი გზა…
  • არტისტიზმის ზედმეტად მოყვარული ხალხი ვართ – ბრაზილიელი მეკარეებივით უფრო ნახტომის სილამაზეზე ვფიქრობთ და არა იმდენად – ბურთის დაჭერაზე… 12-დან რამდენიმე მსაჯული  მაინც პროცესზე, ვაითუ, საკუთარი იმიჯით უფრო იქნეს დაკავებული, ვიდრე განსასჯელის ბედის შესახებ ობიექტური დასკვნის გამოტანით… ემოციებზე დაყრდნობით შეიძლება გააკეთოს ბევრმა არჩევანი – ნაფიც მსაჯულთა ეს ნაკლი ბევრ სამხრეთულ ქვეყანაში იჩენს თავს ხანდახან, ჩვენთან ეს იქნებ მეტადაც იქნეს…
  • საერთოდ ალბათ, კი შეიძლებოდა ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის დანერგვა გვეცადა, მაგრამ ერთი რამ მაინტერესებს, თუ რაღაცას ახალს იგონებთ, წინასწარ რამე ექსპერიმენტს არ ჩაატარებთ? და ამ ექსპერიმენტს ყველაზე მძიმე შემთხვევით დაიწყებთ? ახალგაზრდა გამოუცდელი ქირურგისათვის პირველ ოპერაციად გულის ან ღვიძლის გადანერგვას ვინ მოიფიქრებდა?? არ ჯობდა, ამ ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტის ეფექტურობა ჯერ გაცილებით მარტივ და მსუბუქ საქმეებზე ყოფილიყო შემოწმებული და არა ასეთ გახმაურებულ მკვლელობის საქმეზე?
  • დაბოლოს, ხომ კარგად ვიცით, რა იყო საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის დანერგვის წინაპირობა? ხომ ვიცით, ვინ იყვნენ ამ იდეის ნოვატორები? და იქნებ იმაზეც დავფიქრდეთ, რატომ უნდა სდომებოდა ნაცმოძრაობას ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღება? ჩემი აზრით, ძალიან მარტივია ამის გამოცნობა – საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის იდეა განსაკუთრებით პოპულარული გახდა მაშინ, როდესაც სააკაშვილის ე.წ. მართლმსაჯულების რეფორმა როგორც ჩვენი მოსახლეობის, ასევე უცხოელი პარტნიორებისა და ექსპერტების მიერაც მიჩნეულ იქნა უსამართლოდ! როდესაც გამამართლებელი საქმეების რაოდენობა 0.03%-ზე ნაკლები გახდა (სტალინის „ტროიკებიც“ კი განუზომლად უფრო ლმობიერები იყვნენ და ლამის 7%-ში გამოჰქონდათ გამამართლებელი გადაწყვეტილება)… როდესაც ადამიანის უფლებების კომისარი ტომას ჰამერბერგი გაოგნდა, რომ 65 წლის პენსიონერ მოხუცს, იძულებით გადაადგილებულ პირს, რომელსაც სხვა მარჩენალი არ ჰყავდა, 11 ევროს ღირებულების ფიცრების მოპარვისათვის 1 წელი ციხე მიუსაჯეს… როდესაც აღარავის ეპარებოდა ეჭვი, რომ მოსამართლეები პროკურატორის და მმართველი პარტიის უსიტყვო მონებად, ხოლო ადვოკატების დიდი ნაწილი – საპროცესო შეთანხმებაზე ბრალდებულების დამყოლიებლებად იქცნენ!.. სწორედ მაშინ მოიფიქრეს ადეიშვილმა და მისმა გუნდმა, (ახლა რომ ზოგიერთი ისევ „გამოადვოკატდა“ და დღევანდელ დღეს პროკურატორის მიერ „სასამართლოს დამონებაზე“ ჭრიჭინებს) – ეს მხსნელი რგოლი – ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი!

იდეა მარტივი იყო – ნაფიცი მსაჯულებიც იმას გადაწყვეტდნენ, რასაც ნაცმოძრაობა და პროკურატურა დაავალებდათ! არ იზამდნენ ასე და, მათი აჯობებდა! ისიც ხომ გასაგებია, ვის და როგორ აირჩევდნენ/დანიშნავდნენ ნაფიც მსაჯულებად, და როგორ წინასწარ გამზადებული იქნებოდა მათი მაკომპრომეტირებელი ვიდეოფაილები! ვინც მიშიკოს და ზურიკოს იმედებს გაამართლებდა, იმას სახელი დიდება და სამსახურში წარჩინება არ აცდებოდა, ვინც ვერ ივარგებდა ან თავის არიდებას ეცდებოდა, დედაც ეტირებოდა და შვილიც!

ხოლო სასამართლოს მესვეურები – კოტიკო კუბლაშვილის თამადობით – არხეინად აისხლეტდნენ ნებისმიერ შინაურ თუ საერთაშორისო კრიტიკას: – ჩვენ რას გვერჩით, ხალხმა (ნაფიცმა მსაჯულებმა) გადაწყვიტესო! მიშა კიდე შორიდან ღიმილ-ღიმილით დაგვანახებდა, ვითომ ვენეციის კომისიის ბუკიკიოს ვითომ მოწონების SMS-ებს…

ამიტომ, აქა ვდგევარ და სხვაგვარად ვერ ვფიქრობ – საქრთველოში სამართლიანი და კვალიფიციური სასამართლოა დასანერგი და სისტემის ხელმძღვანელობამ სრული პასუხისმგებლობა უნდა აიღოს მის მიერ რეფორმირებული და მართული რგოლების სამართლიანობაზეც და კვალიფიკაციაზეც!

ხოლო ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტის დანერგვა იმ დროისათვის გადავდოთ, როცა ქართველების უმრავლესობა ქუჩაში არასწორად პარკირებული მანქანის მძღოლს, წითელ შუქნიშანზე გადამრბენს, და მანქანიდან ნაგვის ცელოფნით მსროლელ მგზავრს თავად მისცემს შენიშვნას და იმაზე არ დავიწყებთ მხოლოდ ყაყანს, რა ცუდი სისტემა გვაქვს, ან როგორი ცუდი ხელისუფლება გვყავს… ნაფიცი მსაჯულები პასუხისმგებელი მოქალაქეები უნდა იყვნენ, ძალიან პასუხისმგებლები – საკუთარი თავის, სინდისის და ქვეყნის წინაშე, და არა მხოლოდ – ოჯახის, ნათესავების და მეგობრების წინაშე! რამდენ ასეთ ადამიანს ვიცნობთ, ვის ნაფიც მსაჯულობაშიც ეჭვი არ გვეპარება? ვინც ამ საქმეში მერკანტილური თუ კარიერული მიზნით არ ჩაებმება? მე, ალბათ, – მხოლოდ ათიოდეს… და არ მგონია, მათმა უმრავლესობამ თანხმობა განაცხადოს…

P.S. თუ მაინცდამაინც ასე სანატრელი და სასურველია ეს ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტი, მაშინ ნელ-ნელა დავიწყოთ, ყველაზე მსუბუქი საქმეებიდან… და მე იურიდიული ფაკულტეტის დამამთავრებელ სტუდენტებზე ავიღებდი აქცენტს…


წარმატებები, ია მას!


Ia

დღეს ია ანთაძის წიგნის „პირველად იყო… ლაქა“ პრეზენტაცია იყო ექსპო ჯორჯიაში.

წიგნი შევიძინე, იას ძვირფასი ავტოგრაფიც მივიღე, თუმცა წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს…

არის იქ ადრეული პერიოდის ბლოგები და სტატიები, რომლებიც არ ვიცი და უეჭველად წავიკითხავ, აი, 2009 წლის შემდეგ კი ალბათ არაფერი ყოფილა, რაც გამომრჩენოდა…

სრულიად გადაუჭარბებლად და ალალად შემიძლია ვთქვა, რომ ია ანთაძე მიმაჩნია ეტალონურ ფენომენად ქართულ ჟურნალისტიკაში.

იას ტელეინტერვიუები და სტატიები მახსოვს ჯერ კიდევ შევარდნაძის დროიდან. ყოველთვის მაოცებდა ის სიწრფელე და სიღრმე, რაც მის ნაფიქრალში ჩანდა. მერე კიდევ უფრო გაოცებული დავრჩი, როცა გავიგე, რომ ია განათლებით ჟურნალისტი არცაა და მავანი კრიტიკოსები ხშირად ამას წამოაძახებენ ხოლმე. მე კი მგონია, რომ იას შემთხვევაში ამან პოზიტიური როლი ითამაშა.

რადგან ია, პირველ რიგში, – მასწავლებელია!

და ბევრმა იმ ადამიანმა, ვინც მისი ბლოგის აქტიური თანაშემოქმედები ვიყავით “იანეთზე”, ჩვენთვის და ქვეყნისთვის მძიმე 2009-12 წლებში, მისი უნივერსიტეტი დავამთავრეთ! უნივერსიტეტი, სადაც პირადი მაგალითით ხდებოდა სწავლა, დაახლოებით ისეთი მეთოდით, ამერიკელები მედიცინაში რომ იყენებენ და PBL – Problem Based Learning – ჰქვია, როცა უმწიფარ სტუდენტს ჯერ წლობით კი არ ასწავლი თეორიას, არამედ პირველივე კურსიდან პრაქტიკული პრობლემების შუაგულ ცეცხლში შეაგდებ, და სწორედ ასე ასწავლი თეორიასაც, პრაქტიკასაც და მიზნის მიღწევასაც… გაცილებით რთულია, მაგრამ წარმოუდგენლად უფრო ეფექტური!

იას თითოეული სტატიის გარჩევა ხდებოდა რადიო „თავისუფლების“ მის ბლოგზე, სივრცეში, რომელსაც ჩვენ “იანეთი” დავარქვით, და სადაც ბლოგის ავტორი და იანეთის დიასახლისი ჩვენ გვეძახდა „ბლოგერებს“. ამით მან, როგორც გამოცდილმა მენტორმა, სპეციალურად დროზე ადრე, ავანსად დაგვახურა მაგისტრის ქუდი და მონომახის ქუდის მსგავსად მისი ტარების პასუხისმგებლობაც შეუმჩნევლად აგვკიდა. გამართული ქართულით წერის, მყარი არგუმენტაციის, კონტრარგუმენტირების, კამათის ეთიკის, მედიის სტანდარტების შესწავლა ხდებოდა ყოველდღიურ დისპუტებში ისე შეუმჩნევლად, ბავშვებს რომ თამაშ-თამაშში ასწავლი გამრავლების ტაბულას… ძალიან გამოსადეგი აღმოჩნდა ეს მეთოდი, ძალიან ეფექტური…

და თან, ამერიკელი მედიკოსების პრობლემებისაგან განსხვავებით, ჩვენი პრობლემები, გორკის „ჩემი უნივერსიტეტების“ ანალოგიურად, ხომ ძალიან რეალური პრობლემები იყო – ჩვენ ვწერდით, იმიტომ რომ უსამართლო და ყალბი ცხოვრება გვტკიოდა, და გადავრჩით მნიშვნელოვანწილად იმიტომაც, რომ ვწერდით! და ერთმანეთს ხელიხელჩაჭიდებულები ერთმანეთის იმედი ვიყავით… იამ აღნიშნა პრეზენტაციაზე, რომ იმ დროს „იანეთის“ ბირთვის საკმაო ნაწილი ანონომურ სახელებს იყო ამოფარებული, რადგან თან ჩვენი პრინციპები არ გვეთმობოდა, თან ქვეყნის უფსკრულისკენ ვარდნას ვგრძნობდით, და თან იყო მთელი რიგი ვალდებულებები ახლობელი ადამიანების მიმართ, რომლებიც, რეალობების გათვალისწინებით, რისკზე წასვლისაგან თავშეკავებას გვაიძულებდა… დღეს ჩვენ აღარ ვართ ანონიმები, და ზოგიერთი ჩვენთაგანი უფრო წარმატებულებიც ვართ და იმედი მაქვს, რომ იანეთის გამოცდილება და პრინციპების ერთგულება წარმატების საწინადარი გახდება  მათთვისაც, ვინც ჯერ მხოლოდ უფრო უსაფრთხო და სამართლიანი გარემოს შექმნით არის მოგებული…

ზურა ვარდიაშვილი, ირაკლი აბსანძე, ზვიად თხელიძე, მანანა იაშვილი, ლაშა ზარგინავა, ირაკლი შავიშვილი, ირაკლი როგავა, ოჩი კონცელიძე, თორნიკე თევზაძე, ირმა ირემაშვილი, აზა კოპალიანი, თემურ მიმინოშვილი, მიშა გოგინაშვილი, ნინო გოგიჩაიშვილი, გიორგი ხარაშვილი… და ამ სტრიქონების ავტორი, მაშინ სოლომონ თერნალელად ცნობილი – აი, იანეთის მხოლოდ ნაწილი… რა თქმა უნდა, ყველა არ მახსენდება… და ზოგიერთის გახსენება კი სულ არაა სასიამოვნო, რამეთუ გახლეჩილი ქვეყნის შუამდინარის მეორე ნაპირზე იდგნენ და კბილებით იცავდნენ იმ ყველაფერს, რაც ჩვენ გაუმართლებლად მიგვაჩნდა… თუმცა მათი მადლობელიც ვარ – დემაგოგიასთან ბრძოლის ხელოვნებას ია ხომ ვერ გვაწავლიდა ისე ლაზათიანად, რომ არა მათი ფენომენალური დემაგოგია… განსაკუთრებით, კავკასიოლოგისა, რომელიც ნამდვილად ღირსეული მეფისტოფელი იყო, მრავალგანზომილებიანი და მრავალსახიანი… :)

ია კიდევ იმით იყო საუკეთესო მასწავლებელი, რომ თავადაც სწავლობდა… მასწავლებელი, რომელიც სწავლას წყვეტს, ამით მასწავლებლობასაც ემშვიდობება… ფაქტიურად – ნებისმიერ სფეროში თვითგანათლების შეწყვეტა სწრაფი პროფესიული დაისის საწინდარია. და სწორედ ამით არის ია გამორჩეულად კარგი ჟურნალისტი – საკუთარი თავის სრულყოფის მუდმივი სურვილის განხორციელებით…

იას არასდროს გამოუყენებია, ჩემგან გასხვავებით, ნიღაბი… ის არასდროს წასულა მატერიალური დაინტერესების გამო პროფესიულად უფრო საინტერესოდან ნაკლებ საინტერესო ასპარეზზე… სწორედ მაშინ, როცა ქვეყანაში ურნალისტების ზეობა იყო, მან მოახერხა არა მარტო მავნე სენისაგან განრიდება, მაგალითის მიცემაც სხვებისათვის (ამ მხრივ ჩემთვის საკუთარი ბლოგის წერის სტიმული გახდა იას სტატია, „ვინც არ გატყდა და არ გაიყიდა“), და ჟურნალისტური ეთიკის საბჭოს შექმნა, რომელსაც ყველანაირად აბუჩად იგდებდნენ სააკაშვილის რეჟიმის იდეოლოგები და კარის ჟურნალისტები… და როგორც კი შექმნა ეს საბჭო, მაშინვე დატოვა, რომ საკუთარი გავლენისაგან გაეთავისუფლებინა ეს პირმშო… იამ ყველაზე კარგად იცის, რას საშიშროებაა ხელმწიფის ნავში ჩაჯდომა და როგორ არ უნდა გახდე ბეჭდის მრძანებელი და მონა… და ამიტომაც ნებისმიერი ხელისუფლება მას თავისიანად არასოდეს თვლის, და თან მას ყოველთვის ანგარიშს უწევს…

წიგნზე იამ ასეთი მოძღვნა წამიწერა – „ამ წიგნის ინსპირატორს“ – ასეა, დიდი კონსპირატორიდან ახლა უკვე ინსპირატორი გავხდი :). მას შემდეგ, რაც საკუთარი წიგნი დავბეჭდე, თანაც იას და გია გორგოძის რედაქტორობით, (ისე, რომ ჯერ კიდევ არეცერთი მათგანი პირადად არ მიცნობდა), სულ ამას ვეუბნებოდი იას, რომ მასაც უნდა გამოეცა თავისი ბლოგები. და ძალიან გამიხარდა, რომ ბოლოს, მისი კახური სიჯიუტის მიუხედავად, ეს ასეც მოხდა!.. :)  თუმცა, მნიშვნელოვანწილად, იას ნების საწინააღმდეგოდ – მადლობა გამომცემლობა „არტანუჯს“, რომელმაც ეს მძიმე პრობლემა – იას დაყოლება – გადაჭრა და წიგნმა დღის სინათლე იხილა.

ამ ბლოგის დღესვე დაწერა კიდევ უფრო იმან გადამაწყვეტინა, რომ დღეს ჩემს ფეისბუქის გვერდზე იას „მედროვე“ უძახა ერთმა კაცმა, რასაც პასუხი იქვეც გავეცი და მაინც არ მეყო ის პასუხი. ია ანთაძეზე ნაკლებად მედროვე ადამიანი ხომ, მე პირადად, ირგვლივ, ლამის არც გამიგია! ვისაც ასეთი ჭორებისა და ინსინუაციების სჯერა, შეუძლიათ იას შემოსავლებით დაინტერესდნენ. საქართველოს სინამდვილეში ჩვენ გვყავს ჟურნალისტური პროფესიის ვარსკვლავები, რომელთა ყოველთვიური შემოსავალი, როგორც წესი, ხუთნიშნა ციფრებით გამოხატება, იას, მგონი, ოთხნიშნა ციფრებიც არ დამუქრებია არასოდეს :) და არა იმიტომ, რომ არ იმსახურებს…

რა თქმა უნდა, ია ანთაძე, შეიძლება ცდებოდეს, შეიძლება მისი რომელიმე ბლოგი არ იყოს ისე წარმატებული, როგორც სხვები… და მაინც, ჩემი აზრით, მას აქვს დახვეწილი პოლიტიკური ალღო, დემოკრატიული პრინციპებისადმი ერთგულება, ძალიან მაღალი პროფესიული სტანდარტი, და მშვენივრად იცის, რა არის ქართული ჟურნალისტიკის ნაკლი და სიდუხჭირე… ამის მაგალითია მისი ბოლო, ჩემი აზრით – ძალიან წარმატებული, პროდუქტი – გადაცემათა ციკლი „მედიასტანდარტი“, რომელიც ქართული ჟურნალისტიკის სარკული ასახვის მშვენიერი მცდელობაა და სწრაფად გახდა პოპულარული. და აქაც, იამ კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ საკუთარ პირად რეიტინგისთვის არ მუშაობს – მან გადაცემის ყოველ ციკლზე ახალ-ახალი წამყვანები, მართლაც ნიჭიერი და პროფესიონალი ადამიანები მოიწვია და მათ ანდო სრულად საკმაოდ სერიოზული პროექტის წარმართვა, რადგან კარგად იცის, რომ სწორედ ესაა სწორი მიდგომა, და არა ის, რასაც საქართველოში მუდამ ვხედავთ, – საკუთარი თავის ტირაჟირება და მარად შეუცვლელად წარმოჩენა!..

ამიტომ, ასე გამიხარდა მე დღევანდელი დღე, როდესაც იას ნიჭის მხოლოდ თაყვანისმცემელებს კი არა, ფართო საზოგადოებასაც მიეცა საშუალება, რომ წიგნად თავმოყრილს გაეცნოს მის მრავალწლიან პოლიტიკურ ჟურნალისტიკას. თუმცა ვფიქრობ, რომ ია ანთაძის, როგორც ძალიან კარგი მასწავლებლის და სამაგალითო ჟურნალისტის მთავარი სარბიელი მაინც განათლების სფერო უნდა იყოს – სწორედ მან და მისნაირმა მაღალი სტანდარტის პატიოსანმა პროფესიონალებმა უნდა ასწავლონ მომავალ ქართველ ჟურნალისტებს. ია ხომ ორივე თავის პროფესიას ბრწყინვალედ ფლობს და თან – უყვარს საკუთარი გამოცდილების – არა მარტო წარმატებების, არამედ მარცხის – გაზიარებაც… და არასოდეს ეცდება, თავისი სტუდენტებისაგან იაანთაძეები გამოძერწოს, რადგან მათ თავიდანვე ყველაზე მთავარს ასწავლის ხოლმე – საკუთარი ინდივიდუალური აზრის პატივისცემას და იმ საზოგადოების პატივისცემას, რომელსაც შენი აზრი კი უნდა მიაწოდო, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ უნდა მოატყუო და შეცდომაში არ უნდა შეიყვანო…

– წარმატებები, ია მას!


იმედის სხივი


HEPAC

დღეს, 2015 წლის 21 აპრილს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრომ და ამერიკულმა ფარმაცევტულმა ფირმა „გილეადმა“, აშშ საელჩოსა და აშშ დაავადებათა კონტროლის ცენტრის შუამავლობით, ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომელიც საქართველოს მოქალაქეებისთვის C ჰეპატიტის ახალი პრეპარატით – სოფოსბუვირით – ხელმისაწვდომ მკურნალობას ითვალისწინებს.

უნდა აღინიშნოს, რომ უკვე 2013 წლიდან ქართულმა ხელისუფლებამ დაიწყო მნიშვნელოვანი სოციალური პროექტი – ციხეებში პატიმრებისათვის C ჰეპატიტის უფასოდ მკურნალობა, ხოლო ციხეებს გარეთ – თანადაფინანსება.

ამჟამად კი მსოფლიოში უნიკალური ამ ახალი ეროვნული პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც ჰქვია – „საქართველო C ჰეპატიტის გარეშე!“  –  სახელმწიფო, სავარაუდოდ, წელიწადში 20 ათას C ჰეპატიტით დაავადებულს სრულიად უფასოდ უმკურნალებს, რისი ღირებულება დაახლოებით 2 მილიარდი აშშ დოლარი იქნება. როგორც ჯანდაცვის მინისტრმა დავით სერგეენკომ განაცხადა, პირველ ეტაპზე პროგრამაში 5 ათასი პაციენტის ჩართვა ღვიძლის დაზიანების და ზოგადი მდგომარეობის სიმძიმის გათვალისწინებით მოხდება.  მემორანდუმის გაფორმების შემდეგ იმ პაციენტთა რეგისტრაცია დაიწყება, ვისაც ახალი პრეპარატის, სოფოსბუვირის მიღების საჭიროება აქვთ. შერჩევა ანონომურად მოხდება სათანადო საექსპერტო კომისიის წევრების მიერ, რომელთაც არ ეცოდინებათ შტრიხკოდით დაშიფრული პაციენტების გვარები და მხოლოდ მათ კლინიკურ და ლაბორატორიულ მონაცემებზე დაყრდნობით გადაწყვეტენ დაავადების სიმძიმის დონეს და განსაზღვრავენ პროგრამაში ამა-თუ იმ პაციენტის ჩართვის დროს. როგორც საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე, ვალერი კვარაცხელია ამბობს, ქართულმა მხარემ დაარწმუნა კომპანია „გილეადი“, რომ ეს უახლესი და სადღეისოდ ყველაზე ეფექტური, ამავდროულად ნაკლებად სახიფათო მედიკამენტი საქართველოსთვის უკიდურესად დაბალ ფასად მიეწოდებინა. ამ პრეპარატის დღიური დოზა 1000 დოლარი ღირს, ხოლო სამკურნალო კურსის საშუალო ღირებულება 80,000 დოლარს აღწევს. ჰეპატოლოგებისა და ჯანდაცვის სპეციალისტების თქმით, “სოფოსბუვირი” 94%-ში ეფექტურია მკურნალობისთვის და პრაქტიკულად არ აქვს გვერდითი ჩვენებები. მედიკამენტის მიღების კურსი 12 ან 24 კვირიანი იქნება, რაც დაავადების ტიპზეა დამოკიდებული.

სავარაუდოდ, საქართველოში C ჰეპატიტით დაავადებულთა რაოდენობა 200,000-დან 300,000-მდეა! მკურნალობის გარეშე ეს დაავადება, რომელსაც „ჩუმ მკვლელს“ უწოდებენ, უმრავლეს შემთხვევაში იწვევს უმძიმესი დაავადებების – ღვიძლის ციროზისა და ღვიძლის კიბოს განვითარებას. მსოფლიოს განვითარებული ქვეყნების უმრავლესობაში C ჰეპატიტით მკურნალობის თანადაფინანსების სქემები არსებობს, ზოგიერთ შემთხვევაში – სრული დაფინანსებაც ხდება, მაგრამ ყველა დაავადებულის უფასოდ მკურნალობის საყოველთაო პროგრამა, თანაც ამ უახლესი და ყველაზე ეფექტური პრეპარატით ჯერ არსად განხორციელებულა! განსაკუთრებით საინტერესოა ის, რომ პროგრამის მიმდინარეობისას მოხდება ეპიდემიოლოგიური კვლევების ჩატარება, რომლითაც დაზუსტდება საქართველოში C ჰეპატიტის გავრცელების მაჩვენებელი და ამის გარდა, გაძლიერდება პროფილაქტიკურ-პრევენციული სამუშაოები.

=====

ახლა კი მცირედი რეტროსპექტივა:

2007-2012 წლებში ადამიანის უფლებათა სტრასბურგის ევროპულ სასამართლოს საქართველოდან რამდენიმე პატიმარმა მიმართა საჩივრით იმის გამო, რომ მათ ციხეში ყოფნის დროს დაემართათ ან გამოუვლინდათ C ჰეპატიტი. სასჯელაღსრულების სისტემამ და სახელმწიფომ კი მათ უარი უთხრეს სრულფასოვან მკურნალობაზე . სტრასბურგის სასამართლომ 5 ასეთი საქმე მიიღო წარმოებაში (პოღოსიანის, ღვათაძის, ჯანიაშვილის, ჯელაძის და ჯაშის) და ხუთივე მათგანი სახელმწიფო მხარის წაგებით დასრულდა. უმრავლეს შემთხვევაში სახელმწიფოს ბრალად წარედგინა პატიმრების მიმართ არაადამიანური მოპყრობა და ადექვატურ სამედიცინო მკურნალობაზე უარის თქმა. ხაზგასმული იყო, რომ წლების განმავლობაში ავადმყოფებს უარს ეუბნებოდნენ სათანადო გამოკვლევების ჩატარებაზეც, რისი ალტერნატივაც პენიტენციალურ სისტემაში მყოფი პირებს არც გააჩნდათ! გარდა ამისა, ციხების ხელმძღვანელობა უზღუდავდა პაციენტებს მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიღების უფლებას! გამოვლინდა სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოების რიგი დარღვევები, რაც არ შეესაბამებოდა თავად საქართველოს რეგულაციებს ამ დოკუმენტაციის წარმოების შესახებ. რიგ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა არასათანადო კვალიფიკაციის ექიმების მიერ დაავადების არასწორ მართვას! ასევე ზოგჯერ პატიმრებს ხელი ეშლებოდათ ალტერნატიული გამოკვლევების და საექსპერტო გასინჯვების ჩატარებაში.

==== ციტატები:

პატიმართა უფლებების დაცვის შესახებ შესაბამისი სამართლებრივი ნორმები, ისევე როგორც სახალხო დამცველის 2007 წლის მე-2 ნახევრის ანგარიშიდან ამონარიდი, რომელიც ეხება სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში სამედიცინო პრობლემებს ვირუსული C ჰეპატიტის ჩათვლით, მოყვანილია საქმეში პოღოსიანი საქართველოს წინააღმდეგ (№ 9870/07, §§ 20-22, 24 თებერვალი 2009). ა. ადამიანის უფლება ჯანმრთელობაზე და ამ უფლების აღსრულებასთან დაკავშირებული პრობლემები საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში – საქართველოს სახალხო დამცველის სპეციალური ანგარიში, რომელიც მოიცავს 2009 და 2010 წლის 1-ლ ნახევარს.

  1. ზემოხსენებული ანგარიშიდან შესაბამისი ამონარიდი შემდეგნაირად იკითხება:

ვირუსული ჰეპატიტი: ვირუსული ჰეპატიტის პრობლემა რჩება ერთერთ ყველაზე მწვავე საკითხად საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში. 2009 წელს გარდაცვლილ პატიმართა 40% იტანჯებოდა ვირუსული ჰეპატიტით. გარდაცვლილთა 15%- ჰქონდა ღვიძლის ციროზი და მასთან დაკავშირებული გართულებები, როგორიცაა კუჭნაწლავის ტრაქტის ზედა ნაწილიდან სისხლდენა, რომელიც რამდენიმე შემთხვევაში გახდა პატიმრის გარდაცვალების ძირითადი მიზეზი. 2010 წლის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, პატიმართა 47.4%-, რომელიც გარდაიცვალა 2010 წლის პირველ ნახევარში ჰქონდა, ვირუსული ჰეპატიტი, ზოგიერთ მათგანს განუვითარდა სიცოცხლისთვის შეუთავსებელი გართულებები. ეროვნული პრევენციული მექანიზმის მიერ განხორციელებულმა მონიტორინგმა გამოავლინა, რომ ციხის საავადმყოფოების მთავარი ექიმები აღიარებდნენ ვირუსულ ჰეპატიტს, როგორც ყველაზე გავრცელებულ დაავადებას. თუმცაღა, არ არსებობს ზუსტი ანგარიშები ვირუსული ჰეპატიტის ინფექციის შემთხვევებთან დაკავშირებით, ისევე როგორც არ არის სტატისტიკური მონაცემები საქართველოს სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში. ექიმებს გააჩნიათ მხოლოდ ინფორმაცია იმ შემთხვევებთან დაკავშირებით, როცა ჰეპატიტის დიაგნოზი დადასტურდა ლაბორატორიული გამოკვლევებით. მონიტორინგმა გამოავლინა, რომ ბევრ პატიმარს, რომელსაც ჰქონდა ღვიძლის დაზიანების კლინიკურად აშკარა ნიშნები, საერთოდ არ ჩაუტარდა გამოკვლევა ვირუსული ჰეპატიის გამოსავლენად“.

=====

სააკაშვილის ხელისუფლება “რეაგირება” სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე

პოღოსიანის ხსენებული საქმე ბევრი მომენტითაა შოკისმომგვრელი. მას შემდეგ, რაც სტრაბურგის სასამართლოში საქმე წააგო, ნაცმოძრაობის ხელისუფლებამ იმის ნაცვლად, რომ პატიმრისათვის ახლა მაინც სათანადო მკურნალობა ჩაეტარებინა, „უკეთესი გამოსავალი“ იმით იპოვა, რომ იგი ციხიდან ვადაზე ადრე გაანთავისუფლა! პაციენტმა ეს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა, მაგრამ ხელმოკლეობის გამო მკურნალობის ჩატარება ვერ შეძლო, რასაც მისი მდგომარეობის გაუარესება მოჰყვა და სანამ სასამართლო მის საჩივარს განიხილავდა, იგი გარდაიცვალა! მას შემდეგ, რაც სტრასბურგის სასამართლოში უკვე 4 ანალოგიური საქმე წააგო, საქართველოს ნაცმოძურმა ხელისუფლებამ საერთოდ აკრძალა ციხეებში არა მარტო C ჰეპატიტის გამოკვლევების ჩატარება, არამედ ამ საკითხებზე მომუშავე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროს სამეცნიერო და არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ პატიმართა მდგომარეობის შესწავლაც! გავრცელებული ხმებით, ეს გადაწყვეტილება პირადად ვანო მერაბიშვილის „ინოვაცია“ იყო!

====

დღეს იმ ხელისუფლების ყოფილი მესვეურები, რომლებიც თავისი მმართველობის პერიოდში ზემოთაღწერილი დრაკონული მეთოდებით ებრძოდნენ არა C ჰეპატიტს, არამედ – დაავადებულ პაციენტებს, რომლებიც სპეციალურად ხურავდნენ ციხეებს, რომ ვერავის გაეგო პენიტენციალურ სისტემაში C ჰეპატიტის გავრცელების შემაშფოთებელი დონის და დაავადებულთა მიმართა არაადამიანური მოპყრობის შესახებ, ადამიანები, რომლებიც ძირითადად თავისი მეუღლეები ევროპაში მოლოგინებით ან თავიანთი ახლობლებისათვის ძვირადღირებული ოპერაციების დასავლეთის კლინიკებში ჩატარებით იყვნენ დაკავებულნი, და მაპატიეთ და ფეხებზე ეკიდათ, ციროზისათვის განწირული ათასობით ადამიანის ბედი, რომელთაც ძვირადღირებული მკურნალობის შანსს მხოლოდ სახლ-კარის გაყიდვა აძლევდა, სწორედ ეს პოლიტიკანები, რომელთა პრიორიტეტი სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე ტოტო კუტუნიების ჩამოყვანა და საქართველოს შადრევანიზაცია იყო, და რომელთა ხელისუფლებამ არა მარტო პატიმრები დატოვა უიმედოდ განწირული, არამედ ასეულ ათასობით ის ადამიანიც, რომელთაც საპროცესო გარიგებებით გატყავებულებს, არამცთუ C ჰეპატიტის ძვირადღირებული, არამედ გაცილებით იაფი სამედიცინი დახმარების სახსრებიც აღარ გააჩნდათ, – აი, ეს ყოფილი მინისტრები და პარლამენტარები ცინიკურად გამოდიან და მსჯელობენ პროგრამის „საქართველო C ჰეპატიტის გარეშე!“ ხარვეზებზე, მოსალოდნელ პრობლემებზე და იმაზე, რატომ ბოლომდე არ წავიდა დღევანდელი ხელისუფლება და რატომ 100%-ით არ დააფინანსა ჰეპატიტისარამარტო მკურნალობის, არამედ დიაგნოსტიკის ხარჯებიც, (რაც პროგრამაში 30-70%ის დონეზეა გაწერილი)…

აშკარაა, რომ თუ მედიცინაში ღვიძლის ციროზის მორჩენის მცირე შანსი მაინც არსებობს, სინდისის ციროზი – განკურნებას არ ექვემდებარება!

თორემ ეს და სხვა მრავალი კითხვებიც ნამდვილად არსებობს, და პროგრამის რეალიზაცია გზადაგზა ახალ პრობლემებსაც გამოაჩენს… მაგრამ ხარვეზების გამოსწორება და ნებისმიერი პროგრამის დახვეწა შეიძლება… მთავარი ისაა, რომ ყველა მისი ნაკლის მიუხედავად, დღევანდელი ხელისუფლება ადამიანებზე გაცილებით მეტად ზრუნავს და საზოგადოების აზრს გაცილებით მეტ ანგარიშს უწევს…

ნაციონალების ზეობის პერიოდში C ჰეპატიტით დაავადებული პირები უკანასკნელ იმედს საზღვარგარეთ მიგრაციაზე და იქ ნანატრ სამკურნალო პროგრამაში მოხვედრაზე ამყარებდნენ, დღეს კი პირუკუ პროცესების დაწყება მოითხოვს სათანადო დაგეგმვას და მართვას… მაგრამ იმაში, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ კაცობრიობის ერთ-ერთი უმძიმესი სენის დასაძლევად უმაგალითო მასშტაბის ნაბიჯი გადადგა, ნამდვილად არის სანაქებო მუხტი! რა უნდა იყოს იმაზე უფრო კეთილშობილური, ვიდრე ათასობით და ათეულათასობით უიმედოდ დარჩენილი ავადმყოფისათვის დახმარების ხელის გაწვდენა! –

ბრავო! და წარმატებები!


მოზომვის ხელოვნება


სამწუხარო რეალობაა, რომ ქართველი პოლიტიკოსების უმრავლესობამ ჯერ კიდევ ვერ გაითავისა, რომ ხელისუფლების წევრობა არა მარტო ზოგიერთი უფლებების ზრდას, არამედ ზოგიერთი უფლებების შეზღუდვასაც იწვევს.

ერთ-ერთი ასეთი მნიშვნელოვანი შეზღუდვაა სასამართლოს (და ნაკლები ხარისხით, მაგრამ ხშირად, ასევე – მედიის) მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულების საზღვრები, რადგან ხშირად რთულდება იმის დადგენა, სად მთავრდება კრიტიკა და სად უკვე იწყება ზეწოლის მოხდენის მცდელობა!

ჩემი აზრით, არსებობს ერთი წითელი ხაზი, რომელიც სახელისუფლებო სტრუქტურებში მომუშავე პოლიტიკოსებმა (და განსაკუთრებით – უმრავლესობის/პოზიციის წვერებმა) არ უნდა გადაკვეთონ:

– იმის განცხადება, რომ ამა თუ იმ სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ ვეთანხმებით, ალბათ, თითქმის ყოველთვის დასაშვებია,

– ხოლო ამ ხაზის გადაკვეთა და იმის განცხადება, რომ ეს გადაწყვეტილება იყო “დაუშვებელი”, “მიუღებელი”, “გაუმართლებელი”, “კორუფციული” (“კორუფციის არსებობაში დამაეჭვებელი”), “საზოგადოების დამაზარალებელი”, “დივერსიული”, თუ კიდევ უფრო უარესი – ამას უკვე ზეწოლის ფორმა გააჩნია… და, ალბათ, პიროვნული დისკრეციის ჩარჩოებში ვერ ჯდება.

ასევე არ მგონია გამართლებული აღმასრულებელი თუ საკანონმდებლო რგოლის ხელისუფლის მიერ ზემოდგომი საფეხურის მოსამართლისადმი იმის მოწოდება, რომ მან ქვედა რგოლის სასამართლოს გადაწყვეტილება “გამოასწოროს”, “შეცვალოს”, თუ “სამართალთან შესაბამისობაში მოიყვანოს”!.. – ქვეყნის ხელისუფლებს უნდა ჰქონდეთ იმის რწმენა, რომ აღნიშნულ საჭიროებას სასამართლო რგოლის წარმომადგენლები, კარნახის გარეშე თავად მიხვდებიან და კანონის და სამართლის ნორმებში იმოქმედებენ.  ისინი ვალდებულნი არიან სწორედ ასე მოიქცენ და არა – “სმენაზე” გაიჭიმონ სახელისუფლებო პირების შეძახილზე!

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ აღნიშნული წესებიდან ნებისმიერი გადაცდომა აზიანებს სწორედაც რომ სახელისუფლებო სტრუქტურის კონკრეტულ წარმომადგენელს, მაგრამ ამავდროულად, თავად ამ სტრუქტურის რეპუტაციასაც და, რაც ასევე მნიშვნელოვანია, შეიძლება დაბადოს ეჭვი იმაში, რამდენად უძლებენ, ან მომავალში გაუძლებენ სასამართლო სტრუქტურების კონკრეტული პირები ასეთ ზეწოლას. საბოლო ჯამში ეს ყველაფერი აზიანებს ქვეყნის იმიჯს და კანონის უზენაესობის ერთგულების დაცვის პირობას. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ოპოზიციის თუ გარეშე დაპირისპირებული ძალების მიერ ყოველი ასეთი კონკრეტული ფაქტის რეზონირება, ტირაჟირება და გაზვიადება ხდება.

P.S. მინდა მივულოცო უზენაესი სასამართლოს ახლადარჩეულ თავმჯდომარეს, რომ მისი პასუხი პირველ გამოწვევაზე იყო დროული, ზუსტი, პოლიტიკურად დახვეწილი, და გამოზომილი! მან მშვენივრად გაართვა თავი იმას, რომ რეაგირებაც მოეხდინა და, ამავდროულად, ეს რეაგირება არ ქცეულიყო აჟიოტაჟის და იაფფასიანი ქულების ჩაწერის შოუდ!

===

ამერიკელი მოქანდაკის დენიელ ჩესტერ ფრენჩის ქანდაკება, სადაც გამოსახულია ხელისუფლება, სამართალი და კეთილდღეობა. ქალის ცენტრალური ფიგურა, სამართალი, რომელსაც კანონი უპყრია და ორ დანარჩენზე მთელი თავით მაღლა დგას...

XIX ს. ამერიკელი მოქანდაკის დენიელ ჩესტერ ფრენჩის ქანდაკება, სადაც გამოსახულია ხელისუფლება, სამართალი და კეთილდღეობა. ქალის ცენტრალური ფიგურა სამართალს განასახიერებს, რომელსაც ხელთ კანონი უპყრია და ორ დანარჩენზე დომინირებს, “კანონის უზენაესობის” ძალით (ფილადელფია, დასავლეთის პარკი, მანის სამუსიკო ცენტრის მახლობლად)


მარტის (ა)ჩრდილები


21 მარტი

აი, 21 მარტიც ისტორიად იქცა.

ისევე როგორც 2012 წლის შემდგომი ნაცმოძრაობის ყველა აქცია, 21 მარტიც იქცა კლასიკურ „აურზაურად არაფრის გამო“, „გმირის აჩრდილად“ თუ ჩრდილიდან გამოვარდნის წარუმატებელ მცდელობად.

ნაცმოძრაობის ისტორია საოცარი ურთიერთგამომრიცხავი პირობების და პროცესების ერთობლიობაა. ესაა საგა გმირობაზე, რომელიც ლაჩრული მარცხის საწინდარი იყო,  ესაა პოემა დემოკრატებზე, რომლებმაც გულაგი ააშენეს, ესაა ეპოსი დრაკონის (კორუფციის) შემმუსრავ მზეჭაბუკზე, რომელიც ახლოდან ნებისმიერი წინა დრაკონის (კორუფციის) ასჯერ უფრო მძიმე ვარიანტი აღმოჩნდა, ესაა ზღაპარი ქვეყნის განმანთავისუფლებელზე და აღმაღორძენებელზე, რომელმაც ქვეყანა დაანაწევრა და კიდევ უფრო მეტი ტერიტორიები აჩუქა მტერს, ესაა უცნაური შემთხვევა, როცა ყურძნის ნაცვლად გახარებული ძაღლყურძენა სანერგედ და საჯიშედ სხვაგან წაიღეს, დაბოლოს, ესაა მედგარი მცდელობა სახელდაკარგული აჩრდილისა – ახალი ხორცი და ჩრდილი იპოვოს და სცენაზე დაბრუნდეს – ერთ მდინარეში მეორედ შემოსვლის წინასწარ განწირული დაუდგრომელი მცდელობა…

ერთ რამეს ნამდვილად ვერ დაუკარგავ ნაცმოძრაობის ლიდერებს, – ჟინი, გაუტეხელობა, მიზნისკენ ჯიუტად სიარული, – მაშინაც კი, როცა ყოველგვარი ლოგიკა მათ წინააღმდეგ არის.

საქართველოს ისტორიაში ნამდვილად პირველად ხდება, რომ დამარცხებული პარტია, რომლის წინააღმდეგ მრავალი სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორი არსებობს, და რომლის პოლიტიკური პასუხისმგებლობა, გარემოებების გამო, ძალიან მძიმე უნდა იყოს, იხტიბარს არ იტეხს და თავს ისევ „იმ თამროდ“ ასაღებს, რომლის „ჰავლაბრის ტურფობა“ დიდი ხანია, ეჭვს აღარ იწვევს. მაქსიმალიზმით შეპყრობილი ამ პარტიის ლიდერები ჯიუტად ამბობენ უარს საკუთარი დანაშაულებრივი სისტემის ქმედებებზე პასუხისმგებლობის აღებაზე, მონანიებაზე და ხელისუფლებაში დაბრუნების ილუზიების ნაცვლად რაიმე რეალური საქმიანობით ცხოვრების გაგრძელებაზე. ამის რამდენიმე მიზეზია –

  • ისინი ძალიან მყარად იყვნენ დარწმუნებული, რომ მათი ხელისუფლება 50 თუ 70 წელი გაგრძელდებოდა და სიზმარი არ ეთმობათ,
  • მათ ძალიან ბევრი კომპრომატი აქვთ უამრავ ადამიანზეც და ერთმანეთზეც, ამიტომაც ილუზიებიც და შიშებიც უფრო მყარია – რომ თუ არ აღიარებენ, ბოლოსდაბოლოს გაიმარჯვებენ, ხოლო თუ მოინანიებენ, შენდობას მაინც ვერ ეღირსებიან.
  • კოჰაბიტაციის პერიოდმა და დასავლეთში გავლენიანი მფარველების არსებობამ მათ ცუდი სამსახური გაუწიათ – ირწმუნეს რა, რომ ინდულგენცია უკვე გარანტირებული აქვთ და არავითარი მონანიება არც სჭირდებათ.
  • მათ გადანახული აქვთ არა მარტო კომპრომატები, არამედ საკმარისი თანხებიც, და ასევე – სანდო პირებზე გაფორმებული ბიზნესები, რომ დიდხანს გაძლონ არალეგალურად მიღებული დონაციების ხარჯზე.

და მაინც 21 მარტი აღმოჩნდა ის წყალგამყოფი, როდესაც აშკარად გამოჩნდა, რომ ნაცმოძრაობამ, მიუხედავად ძალიან ენერგიული და საკმაოდ შთამბეჭდავი კამპანიისა ამ დღის მოსამზადებლად, მიუხედავად იმისა, რომ სულ ახლახანს სერიოზული პლაცდარმი შექმნა  უკრაინაში, სადაც იშოვეს თანამდებობები, პოლიტიკური მხარდაჭერა, ფული, და ამდენად, მართლაც მოახდინა საკუთარი მცირე ნაწილის სერიოზული რეანიმაცია, საქართველოში მაინც ვერ შეძლო იმის დემონსტრაცია, რომ ხალხში მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა გააჩნია. რაიონებიდან ხალხის მობილიზაციის მიუხედავად მხოლოდ 15,000-მდე მხარდამჭერის გამოსვლა იმ მოედანზე, რომელსაც რაიონებიდან ჩამოსვლიას გარეშეც კი თბილისელთა 150,000-იანი მარშები ახსოვს, ნამდვილად ვერაფერი წარმატება ვერ იყო! თან ეს იმის ფონზე, რომ „ქართულ ოცნებას“ მართლაც საკმაო განაწყენებული და იმედგაცრუებული ამომრჩეველი ჰყავს, მაგრამ ნაცმოძრაობას ისე აქვს მოთხრილი იმიჯი, რომ მათ გვერდზე დადგომას ის ხალხიც კი არ აპირებს, რომელთაც სულაც აღარ ამოსდით მზე დღევანდელ ხელისუფლებაზე.

მიხეილ I

ჩემთვის ყველაზე დიდი მოულოდნელობა იყო აქციაზე მიხეილ სააკაშვილის მონაწილეობა! არა, წუთითაც ეჭვი არ შემპარვია, რომ იგი აქციაზე ვიდეოხიდით ჩაერთვებოდა (აქციაში მონაწილეობაზე ერთხელ განაცხადა საჯაროდ უარი და მაშინაც კი გულმა არ მოუთმინა და ბოლოს მაინც მივიდა და „აახია“ მიტინგი გიგი უგულავას და გიორგი ვაშაძეს), საოცარი იყო ის, – საიდან და როგორ ჩაერთო იგი!

მიხეილ სააკაშვილს ახლა კიევში აქვს ბუდე, სამსახური, პოლიტიკური აღორძინებისთვის ასაფრენი აეროდრომიც და ერთგულ თანამებრძოლთა საკმაოდ აქტიური გუნდიც! ნამდვილად ვფიქრობდი, რომ ისიც  და მისი რაზმიც სწორედ კრეშჩატიკიდან ან კიევის დამოუკიდებლობის მოედნიდან ჩაერთვებოდნენ თბილისის ვიდეოხიდში! განა ლოგიკური არ იქნებოდა, მაიდნის მოწყობაზე მუდმივ მოლაპარაკე და მეოცნებე ნაცმოძებს სწორედაც რომ კიევიდან დაენახვებინათ თავიანთი მხარდაჭერა თანაგუნდელებისათვის?! განა ლოგიკური არ იქნებოდა, რომ ქართველ “დნეპრდალეულებს” სწორედაც რომ გუნდური თანადგომა ენახებინათ თბილისში დარჩენილი და მნიშვნელოვანწილად, მათ ბედს შემნატრი ნაცმოძებისათვის?

მაგრამ მიხეილ სააკაშვილმა სხვანაირად გადაწყვიტა – იგი მხოლოდ ერთი და ერთადერთი გამოჩნდა ეკრანზე! მან არა ჯერ კიდევ მძიმე დღეში მყოფი მებრძოლი ქვეყნის დედაქალაქიდან, არამედ  – ევროკავშირის და ნატოს დედაქალაქიდან გადაწყვიტა ადრესის გაკეთება, რომ თავისი #1 ევროკავშირელობისათვის და #1 ნატოელობისათვის გაესვა ხაზი… არ დამავიწყდება, შევარდნაძის ეპოქაში ამერიკელები ჩამოვიდნენ და ერთ-ერთი ცნობილი დაწესებულების ხელმძღვანელს ესტუმრნენ. საუბრის დროს დაწესებულების დირექტორი თავის მოადგილეებთან და თანაშემწეებთან ერთად იჯდა და ესაუბრებოდა მომავალ პარტნიორებს. საუბრის შემდეგ ამერიკელებმა ჰკითხეს, ხომ შეიძლება ფოტოები გადავიღოთო. სიამოვნებითო, დათანმხდა ქართველი ხელმძღვანელი და მერე ამერიკელების გასაოცრად, მოლაპარაკების მაგიდიდან წამოდგა, თავის მაგიდასთან მივიდა, დაჯდა და ხაზგასმულად ერთადერთმა და განუმეორებელმა ისურვა ისტორიაში დარჩენა… ამერიკელებმა გვითხრეს, ამას არცერთი ამერიკელი ხელმძღვანელი არ გააკეთებდაო… მიხეილ სააკაშვილიც სწორედ შევარდნაძის ეპოქის და კომუნისტური თაობის ხელმძღვანელივით მოიქცა – გუნდს გაემიჯნა, ტრადიციულად “ღრუბლებს მიფარება” ამჯობინა :)

ვინმე იტყვის, იქნებ უკვე ბრიუსელში იყო და აბა, რა ექნა, კიევში ხომ არ დაბრუნდებოდაო? – მაგრამ ტვიტერში მის მიერვე გაკეთებული განცხადებით, სააკაშვილი შაბათს, 21 მარტს დილის 9:30-ზე (თბილისის დროით 11:30-ზე!!) ჯერ კიდევ კიევში იყო …“დედა და ბებია დამადგნენ თავზე. დედაჩემს სასწრაფოდ გავხადე ძველი ნორკის შუბა და თბილისში დავაბრუნე, და უკვე 3 საათზე მიტინგზე იდგაო!“ ჰოდა, თუ დილით კიევში იყო,  რა სასწრაფო საქმე გამოუჩნდა მიხეილ სააკაშვილს, რომ დედის თბილისში გამოგზავნიდან სულ რაღაც 5 საათში უკვე ბრიუსელიდან (თან არა აეროპორტიდან, არამედ – ქალაქის ცენტრიდან, ევროპარლამენტის მიმდებარე ადგილიდან) ჩაერთო თბილისში მიმდინარე აქციაში???

– ნეტავ ის ხომ არა, რომ თუ თბილისში სისხლი დაიღვრებოდა, ბრიუსელში განთავსებულ ევროკავშირის და ნატოს შტაბ-ბინებში სასწრაფოდ განგაში აეტეხა???

მაგრამ მაინც ხომ შეიძლებოდა კიევში დატოვებული გუნდისთვისაც მოეწყოთ ჩართვა თბილისის აქციაზე, რომ ხალხს მანდატდატოვებული და მოქალაქეობაზე უარისმთქმელი პატრიოტები ეხილა და გაეხარა?  შეიძლება ვინმემ თქვას, ეგებ არ უნდოდათ მაიდანის ასოციაციები გასჩენოდა თბილისში ვინმესო! ნურას უკაცრავად, მიტინგამდეც და მიტინგის შემდეგაც მიხეილ სააკაშვილი და მისი გარემოცვა სწორედ მაგას ამტკიცებს – 21 მარტის მიტინგი მაიდანი იყო და მალე კიდევ უფრო სრულად გამაიდნდებაო!

პირველი  დედა

მიტინგზე მიხეილ სააკაშვილი დედით იყო წარმოდგენილი. გიული ალასანია, რომელმაც შვილის პრეზიდენტობა ჩვეულებრივი პროფესორობით დაიწყო და 10 წელიწადში სერიოზულ ბიზნეს-ვუმენად და საქართველოს უმაღლესი განათლების კერძო სექტორის #2 მედროშედ დაასრულა, რამეთუ ამ პერიოდში 1 ლარად მისთვის გადაცემული ქონებების რაოდენობით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კორპუსების მისაკუთრებით და მის სახელზე გაფორმებული ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის 14%-იანი წილით  გაითქვა სახელი. 21 მარტის აქციაზე კიევიდან მოვლინებული ქ-ნი გიული ნამდვილად ოჯახის ხატება იყო და იმის განსახიერება, რომ გასაქცევი არაფერი აქვს. თუმცა, სახეზე ეწერა უკმაყოფილება. ვინ-ვინ და მან ძალიან კარგად იცის, იმ დღეს მოედანზე გამოსული ადამიანები რომ დასასრულის მანიშნებელი იყო და არა – დასაწყისისა.  “ამ ორ წელში ჩემთვისაც ყველაფერი უარესობისკენ წავიდაო“ დანანებით თქვა ერთდროს ძლევამოსილმა ქ-ნმა და იქვე დაამატა, თუმცა დღეს მზიანი დღეა და ყველაფერი სასიკეთოდ შეიცვლებაო…

მიხეილ სააკაშვილმა ოსტატურად კი მოახერხა საკუთარი ქონების გადამალვა, მაგრამ ავიწყდება, რომ ოჯახის წევრებისათვის ნაჩუქარი სახელმწიფო ქონება და სასათბურე პირობების შექმნით სწრაფად აყვავებული კლანური ბიზნესები ყველა დემოკრატიულ ქვეყანაში პოლიტიკოსის კორუფციის უტყუარ ნიშნად ითვლება. ეს რომ არ ავიწყდებოდეს, დედის გამომზეურებას ისევე მოერიდებოდა, როგორც მისი პოლიტიკური ელიტის სხვა წევრები (ბოკერია, უგულავა…) ერიდებიან მათი პარპაშის დროს უცებგამდიდრებული მამების, ბიძების და მეუღლეების გამომზეურებას…

გენერალიტეტი და ჯუნიორები

მიხეილ სააკაშვილის გენერალიტეტი არასოდეს იყო ნამდვილი გენერალიტეტი. უფრო სწორედ ის გენერალიტეტი, რომელიც რეალურად არსებობდა, ახლა ან ციხეშია ან ემიგრაციაში, ხოლო ის ტყუილ-გენერლები, რომელთა რეალური ძალაუფლება მათი დე-იურე სტატუსის 10%-ს არ ცდებოდა, გაორებულ მდგომარეობაში არიან – თან ალბათ განგებას მადლობას წირავენ, რომ იმაზე პასუხისმგებლობა არ მოუწევთ, რაზეც არც იყვნენ პასუხისმგებელნი, ხოლო თან გული წყდებათ, რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ასაკში მოუწევთ პოლიტიკურ პენსიაზე გასვლა.

მაგრამ აღნიშნული განსაკუთრებით ეხება ე.წ. ჯუნიორ ნაცებს! ესენი არიან ნაცმოძრაობის ყველაზე ენერგიული და მომზადებული ფრთა, რომელთაც უშუალოდ ელიტარულ კორუფციაში მონაწილეობა ნაკლებად აქვთ მიღებული, რომელბიც ძირიტადად 2009 წლის შემდეგ ჩამოიჩიტნენ და საკმაოდ კარგად იციან, რომ მათთვის არც ეკონომიკური და არც 2008 წლის კონფლიქტში ვოლუნტარისტული ქმედებების ბრალდების წაყენება ადვილი არ იქნება. ამიტომ ისინი ახალგაზრდა გვარდიის სითამამით, დემაგოგიური არსენალის უზადო გამოყენებით და ხშირად, დღევანდელი ხელისუფლების რეალური შეცდომების და გადაცდომების საკმაოდ ეფექტური გამოყენებით ეფექტურად ინარჩუნებენ პირად (მაგრამ არა პარტიულ რეიტინგს). თავის დროზე რომ ჭკუა ეხმარათ და ნაციონალური მოძრაობის ბალასტს გამოჰყოფოდნენ, დღეს საკმაოდ სერიოზული რეპუტაცია ექნებოდათ, მაგრამ ასეთი გადაწყვეტილება დროულად ვერ მიიღეს, მიშას მიერ გამოგზავნილ ფულებზე და მიმალული ბიზნესებიდან წილებზე უარი ვერ თქვეს, სავარაუდოდ, მათზე შესაძლო კომპრომატების შიშმაც ითამაშა როლი, ამიტომ შეიძლება ითქვას, რომ მათი ახალ პარტიად  რეინკარნაცია დაგვიანებულია და ალბათ ბევრს ვერაფერს უშველის, თუმცა მინიმალური შანსი რჩებათ, თუ სააკაშვილის ნაცვლად ახალ ლიდერს გამოყოფენ, მაგალითად –  გიგა ბოკერიას. თუმცა, ბოკერიას პიროვნული ძლიერი პოლიტიკოსის და უძლიერესი დემაგოგის პარალელურად სერიოზულად ნეგატიური ბაგაჟი აქვს და საქართველოს მოსახლეობის დიდი ნაწილისათვის აბსოლუტურად მიუღებელი შეიძლება აღმოჩნდეს, თან აშკარად ხელიდან გაუშვა მიშასგან გამოყოფის და სააკაშვილის ნამსხვრევებზე საკუთარი იმიჯის აშენების მომენტი. ასე რომ ამ ჯგუფს ხელისუფლების წინააღმდეგ კომპრომატების მოგროვების თუ შეთხზვით რაღაც ზიანის მიყენება კი შეუძლია, მაგრამ, 21 მარტის აქციამ გამოაჩინა, რომ მათთან ახლოს მისვლას არცერთი სხვა ოპოზიციური ძალა არ გაბედავს, იმდენად „კეთროვნული“ იმიჯი აქვთ, და მათ მიერ ნასროლი ბომბებით უბრალოდ სხვები იხეირებენ…

რაც შეეხება ნიკა რურუას და გრიგოლ ვაშაძის მიერ მოძრაობა „ივერიის“ დაარსებას, ეს ყველაფერი სასაცილოა, რადგან ქართული საზოგადოება მათ მიერ „ივერიის“ და ილია ჭავჭავაძის სახელთან ასოცირების მცდელობებს ნამდვილად ირონიით მოეკიდება. მთელი მათი გათვლა (ახალგაზრდა ნაცების მსგავსად) სწორედ იმაზეა, რომ იქნებ ალასანიას მათთან ალიანსი მონდომებოდა. მაგრამ, IRI-ს ბოლო კვლევის შემდეგ ამის შანსი აბსოლუტურ ნულზე უფრო დაბლა მგონია…

ნაციონალურ მოძრაობას ამ კვლევებში 14% რეიტინგი აქვთ და და ეს თითქოს ცოტა არაა. მაგრამ ფაქტია, რომ ერთადერთი პარტია, რომელიც საპარლამენტო არჩევნებისათვის სრულფასოვან და ძალიან ორგანიზებულ კამპანიას უკვე ნახევარ წელზეა მეტია ატარებს, და თუ მაინც მხოლოდ 14% აქვს, სავარაუდოდ, ამ მაჩვენებელს ბევრად ვეღარ გაზრდის, როცა სხვა პარტიები ჩაებმებიან სარჩევნო მარათონში.  14%  ბევრისთვის სანატრელი იქნება, მაგრამ ნაცმოძრაობის მიტინგზე გენერალიტეტი სულ ხელისუფლებაში დაბრუნებაზე საუბრობდა და 21 მანდატი ამისთვის ცოტაა (თან 21 მანდატი ეს მაშინ იქნებოდა, თუ მაჟორიტარული წესი გაუქმდება, ხოლო დღევანდელ საარჩევნო სისტემით მხოლოდ 10-12 მანდატი თუ გამოვა). ის, რომ ნაციონალები მაჟორატორული არჩევნების მოგებას შეძლებენ, ასევე უტოპია მგონია. ერთადერთი იმედი, რაც მათ შეიძლება ჰქონდეთ, ეს მაჟორიტარული სისტემის გაუქმებაა, მაგრამ ძალიან მეეჭვება, უმრავლესობა ამ ნაბიჯზე წავიდეს.

21 მარტით ფრთაშესხმულები

21 მარტს ფეხდაფეხ მოჰყვა IRI-ს კვლევები და როგორც მიტინგმა, ასევე ამ კვლევებმა დაადასტურა, რომ ყველაზე ოპტიმისტური განწყობა მეორე ეშელონის ოპოზიციას უნდა ჰქონდეს. თუმცა ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ IRI-ს კვლევებმა 2012 წელს განსაკუთრებული სიზუსტით ვერ გამოიჩინეს თავი. მართალია, სააკაშვილის რეჟიმის დროინდელი შიშის ფაქტორი აღარ არსებობს, მაგრამ კვლევის ჩატარების მეთოდოლოგიის და დაქირავებული ქართული ორგანიზაციების მიმართ უნდობლობა, სავარაუდოდ, არ გამქრალა. ჩემში პირადად, ცოტა ეჭვს იწვევს ევროკავშირის და განსაკუთრებით, ნატოს მომხრეთა საოცრად მაღალი ციფრები.

და მაინც, ამ კვლევის ხელაღებით უკუგდება ნამდვილად არ მგონია სწორი და თუ ციფრების სიზუსტეში ეჭვის მიუხედავად, ძირითად ტენდენციებს ვენდობით, მთავარი მოგებულები თავისუფალი დემოკრატები აღმოჩნდნენ – 10% ნამდვილად არაა ცუდი შედეგი, სახელისუფლებო ბლოკიდან სულ რაღაც ნახევარი წლის წინ გამოყოფილი პარტიისათვის. თუმცა, ისიც აღსანიშნავია, რომ IRI-ს კვლევებში ახალი პროდასავლური ძალის მაღალი რეიტინგი გარკვეულწილად მოსალოდნელი იყო – არ ვიცი, ეს ველის შერჩევის გავლენაა, თუ ოცნებიდან გამოყოფილი იმ გუნდის დამსახურება, რომელთა წინა საქმიანობას ნამდვილად ახლდა პოზიტიური შეფასებები. თუ ჩავთვლით, რომ მოსახლეობას სურს რაღაც ახალი ძალის გამოჩენა, რომელსაც ამავდროულად ხელისუფლებასთან ზედმეტად დაპირისპირებულადაც არ ჩათვლის, შეიძლება თავისუფალი დემოკრატების მაჩვენებელი მხოლოდ “ახალი ცოცხის” ეფექტით არ აიხსნას. ამავდროულად გასათვალისწინებელია, რომ თავისუფალ დემოკრატებს რეგიონში პარტიული სტრუქტურებიც ასაწყობი აქვთ და ნაციონალებთან  მათი შესაძლო მესიჯების დამთხვევაც ბევრი ეჭვის საფუძველს დაბადებს, ისევე როგორც იმის მცდელობები, რომ ირაკლი ალასანიას და მიხეილ სააკაშვილის ერთ ქალაქში აღმოჩენას ბევრი მაშინვე მათი ფარული შეხვედრით ახსნის, როგორც ეს 21 მარტს მოხდა… თუმცა მერე ისიც გაჟღერდა, რომ სააკაშვილი იქნებ სრულიადაც არ ყოფილა ბრიუსელში და ეს ვიდეოჩართვის კადრები დამონტაჟებული იყო – ერთი იმიტომ, რომ ბრიუსელთან მისი “ჭიპლარით მიბმის” თეორია გამტკიცებულიყო და მეორე იქნებ, იმიტომ, რომ ირაკლი ალასანიას ნაცებთან შესაძლო საიდუმლო გარიგებებზე ეჭვები კიდევ უფრო მეტად აგორებულიყო… მე პირადად, მოხარული ვიქნები, თუ “ქართული ოცნება” vs ნაცმოძების დისკურსს “ოცნება vs. “თავისუფალი დემოკრატების” პაექრობა შეცვლის – ეს ნამდვილად გააუმჯობესებს პოლიტიკურ კლიმატს საქართველოში. და ხელისუფლებაც მოგებული იქნება, თუ სრულად მარგინალიზებული ნაცმოძრაობის ნაცვლად უფრო ძნელი კონკურენტი ეყოლება. და ახლა თავისუფალ დემოკრატებს უკვე აღარც ჭირდებათ აუცილელად ბლოკში გაერთიანება ვინმესთან, იმისათვის, რომ პარლამენტში მოხვდნენ…მთავარია, რამე ისეთი არ დაემართოთ, რომ ეს რეიტინგი მკვეთრად დაქვეითდეს.

შალვა ნათელაშვილის პოლიტარსენალი სულ უფრო სკაბრეზული ხდება, და მაინც მის მიერ მოგროვილი 6% იმის დასტურია, რომ ამ ფლანგზე მას უბრალოდ კონკურენტი არ ჰყავს, ხოლო ჯერ კიდევ ეკონომიკურად ძალიან დუხჭირ მოსახლეობას ნამდვილად სჭირდება ლეიბორისტული იდეოლოგიის პარტია.

ნინო  ბურჯანაძე შეეცდება, არ შეიმჩნიოს IRI-ს მიერ მასზე ლამის მაღლა დაყენებული ლეიბორისტები და “პატრიოტთა ალიანსი” და ახალი ძალით გააჩაღოს მთავარი ოპოზიციური ძალის კვარცხლბეკიდან ნაცმოძრაობის ჩამოგდების მცდელობა. ამის რეალური შანსი მას ისევ კოალიციის შემთხვევაში ექნებოდა. ოღონდ არა ქრისტიან-დემოკრატებთან, არამედ სწორედ – პატრიოტებთან ალიანსის შემთხვევაში. ოღონდ ასეთი ბლოკი – ნინო ბურჯანაძის და ირმა ინაშვილის პიროვნული მახასიათებლების გათვალისწინებით, მე პირადად, წარმოუდგენელი მეჩვენება. თავად “პატრიოტთა ალიანსი” რეიტინგი მნიშვნელოვანწილად ქართული იცნების მიერ სამართლის დამკვიდრებაში სრულ შტილს უკავშირდებოდა. ვაზაგაშვილების საქმეებში სწრაფი პროგრესის დაფიქსირების, პროკურატურის და შსს მაღალჩინოსნების განთავისუფლებისა თუ დაპატიმრებების და სავარაუდოდ, ნინო გვენეტაძის დანიშვნის შემდეგ  ამ პროცესის დაჩქარების ფონზე პატრიოტთა ალიანსის რეიტინგის შემდგომი მნიშვნელოვანი ზრდა ნაკლებად მოსალოდნელი მგონია.

ქართული ოცნებისნაღვლიანი სიხარული

ხელისუფლებისათვის 21 მარტმა ძალიან ურთიერთსაწინაარმდეგო ემოციები მოიტანა. ან – წესით, უნდა მოეტანა…

ერთის მხრივ, ხელისუფლებამ მორალური გამარჯვება მოიპოვა, როდესაც ნაციონალურ მოძრაობის მომხრეებს არავითარი პრობლემა არ შეუქმნა აქციაზე ჩამოსასვლელად. თუ გავიხსენებთ 2012 წელს ნაცმოძრაობის სიმწრის ნაბიჯებს და ისეთ ინოვაციებს, როგორც გზებზე შედუღებული ლურსმნების დაყრა, ავტობუსების საჯარიმო სადგომებზე გადაყვანა, მძღოლების ტერორი და სხვა იყო, აღარაფერს ვამბობ უკვე სისხლიან დაპირისპირებებზე და ზონდერბრიგადების ნაცისტურ მეთოდებზე, ოცნების ხელისუფლებამ ამას ახლა დაუპირისპირა ახალი შსს მინისტრის მხრიდან სრულიად წარმოუდგენელი კომფორტის დაპირება, რაც პირნათლად შესრულდა კიდეც! ნაცმოძრაობამ, მის მიერ ზუგდიდში დადგმული მოდელირებული პროვოკაციების მიუხედავად, ვერ შეძლო მსოფლიოსთვის დაენახებინა მათ მიმართ განხორციელებული „სასტიკი ძალადობა“, ვერ შეძლო ქართული ოცნებისათვის „მაიდნის“ ორგანიზება, ვერ შეძლო გაეჩინა ისეთი ძალადობის თეატრი, რომ სხვა ოპოზიციურ პარტიებს სახლში დარჩენა უფრო მიუღებლად ჩაეთვალათ, ვიდრე ქუჩაში ნაცების გვერდით დადგომა!

სწორედ ამიტომ იყო ასე გულდაწყვეტილი ბ-ნი მიშა და ქ-ნი დედა, სწორედ ამიტომ იკურთხებოდა თეა თუთბერიძე…

რამდენიმე სხვა წარმატებაც ჰქონდა ამ დღეებში „ქართულ ოცნებას“, მათ შორის მე აღნიშვნის ღირსად მიმაჩნია მარნეულში პრეზიდენტის და პრემიერის ასე მონატრებული ჩახუტება! მე პირადად, იმედი გამიჩნდა, რომ ყმაწვილკაცური კენწალაობა უფრო ზრდასრულ და ქვეყნისთვის საჭირო პოლიტიკურ დიალოგში გადავა, რაც ჩვენი ქვეყნის იმიჯისთვის აუცილებელია – ყოველთვის მაინცდამაინც ჩახუტებას არ ვგულისხმობ და სხვადასხვა ინსტიტუტების წარმომადგენლების მხრიდან ერთმანეთის პატივისცემის დემონსტრირებას (მიუხედავად განსხვავებული აზრებისა) – უეჭველად!

გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი და სერიოზული წარმატება – არა მარტო ხელისუფლებისათვის, არამედ ქვეყნისათვის, იყო ნინო გვენეტაძეს დამტკიცება უზენაესის სასამართლოს თავმჯდომარედ! დასრულდა კოტე კუბლაშვილის ზეობის და უასამართლობის პარპაშის ხანა. თან რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, დასრულდა ძალადობის, იმპიჩმენტის ან „საკუთარი სურვილით წასვლის“ მიშასეული პრაქტიკის გამოუყენებლად, როცა სააკაშვილმა ჯერ ლადო ჭანტურია, ხოლო შემდეგ საკუთარი გუნდის წევრი   კოტე კემულარიაც აიძულა, ვადაზე ადრე გადამგარიყვნენ! უნდა ვაღიარო, რომ კოტე კუბლაშვილის დატოვება თავის თანამდებობაზე ყოველთვის მიმაჩნდა გაუმართლებლად, რადგან ამის შედეგი იყო სამართლის დამკვიდრების ასე გაჯანჯლება და ხალხში ახალი ხელისუფლების მიმართ ნდობის ეროზია. მაგრამ ახლა უნდა ვაღიარო,  რომ ამ არაჩქარებით ბიძინა ივანიშვილმა და ქართულმა ოცნებამ სერიოზული ისტორიული პრეცედენტი შექმნეს და ეს უფრო მნიშვნელოვანი ჩვენი ქვეყნის მომავლისათვის!

და მაინც, მე პირადად ერთი რამის მეშინია!

რომ ხელისუფლება 21 მარტს თავის გამარჯვებად ჩათვლის!

ფრთხილად, ბატონებო – თქვენი მთავარი და უტიფარი მოწინააღმდეგის დამარცხება ავტომატურად არ ნიშნავს თქვენს გამარჯვებას!

ის, რომ ხალხის დიდი ნაწილი ნაცმოძრაობას არ უვიწყებს მათ შავბნელ წარსულს და უსამართლობას, სულაც არ ნიშნავს, რომ ამავე დიდ ნაწილს თქვენ და თქვენი საქმიანობა მოსწონს და სამაგალითოდ მიაჩნიათ!

ისინი აუტანლები იყვნენ და თქვენ თუ (ჯერ კიდევ) ასატანი ხართ, ეს არ უნდა იყოს სიხარულის, ან – მით უფრო – სიამაყის საფუძველი…

ის, რომ IRI-ის კვლევებში ოცნების 36% 2.5-ჯერ მეტია ნაციონალების მაჩვენებელზე, მთავარი არაა.

მთავარი ისაა, რომ საზოგადოების მეორე  1/4-ს გამოკვეთილი არჩევანი ჯერ არ აქვს გაკეთებული და არჩევნებამდე საით გადაიხრება, სწორედ ეს განსაზღვრავს არჩევნების ბედს!

სამწუხაროა, რომ რამდენიმე დღის წინ მარნეულში დემონსტრირებული ერთიანობის შეგრძნება წამიერად გაქრა, როგორც კი პრეზიდენტის პარლამენტში გამოსვლაზე მინისტრების დასწრება-არდასწრების საკითხის გარჩევა დაიწყო! ეტყობა, ჩემი დასკვნა, რომ ხელისუფლებამ ინსტიტუტების (და არა პიროვნებების) მიმართ მუდმივად პატივისცემის დაფიქსირების აუცილებლობა გაიაზრა და გაითავისა, რეალობისაგან შორს მყოფი ოპტიმისტური ილუზია იყო :(

ჩემს წინა ბლოგში „მიმდინარე მომენტის შესახებ – სანამ ურემი გადაბრუნდება“ დავაფიქსირე ჩემი მოსაზრებები ხელისუფლების ყველაზე სასწრაფო გადაუდებელ საქმეებზე, სადაც ჩემი აზრით სერიოზული ჩავარდნებია. იქნებ ვცდები, მაგრამ თუ არ ვცდები და ხელისუფლება კი ამ მიმართულებით არხეინად ყოფნას გააგრძელებს, ვშიშობ, 21 მარტის მთავარი დამარცხებული სწორედ იგი შეიძლება აღმოჩნდეს, რადგან არაფერია ისე საშიში, როგორც მოწინააღმდეგ(ეებ)ის წინასწარდამარცხებულად შერაცხვა… თანაც  ხელისუფლების მოწინააღმდეგე ერთი არაა და მთავარი მოწინააღმდეგე, იქნებ, ჯერ სულაც არ გამოჩენილა…

ეს გადაუდებელი საქმეებია:

  1. პარტია ქართული ოცნების უსწრაფესი და ხარისხობრივი რეორგანიზაცია – რეგიონული და რაიონული რგოლების სერიოზული ცვლილებებით.
  2. კოალიციის დალაგება – პრინციპიალურ საკითხებზე პრინციპიალური შეთანხმების მიღწევის, დაფიქსირების და გადაყწვეტილებათა შესრულების კონტროლის გზით.
  3. საგარეო მიმართულებით – სერიოზული PR-კამპანიის დაწყება, იმისათვის, რომ ევროკავშირის ფრონტზე დასახული შესაძლო სერიოზული წარმატება ვიზალიბერალიზაციის სახით იქნებ ახდენილ რეალობად იქცეს. ხოლო ამის წინააღმდეგ ამჟამად რუსები უფრო ენერგიულად იბრძვიან, თუ ნაციონალები – ძნელი სათქმელია. აქვეა – ემიგრაციის და დიასპორის მიმართულებით მტკივნეული საკითხების გადასაჭრელად მოცლა და მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება.
  4. საკადრო პოლიტიკის გაუმჯობესება! მათ შორის იმ ახალგაზრდების მოზიდვაც, რომლებიც უცხოეთის სერიოზულ პოლიტიკურ თუ ბიზნეს სტრუქტურებში მუშაობის გამოცდილებას ფლობენ.
  5. ხელისუფლების შტოებს შორის კინკლაობის ნაცვლად ინსტიტუტციონალური თანამშრომლობის პრიმატის აღიარება და დანერგვა.

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 179 other followers