როგორ შევცვალოთ ხელისუფლება (კომენტარი ია ანთაძის ბლოგზე ”შემოდგომის ყვავილებს დიდებაში მივიტან”)


ბლოგის მისამართი: http://www.radiotavisupleba.ge/content/blog/2316182.html)

==============

”საქართველოს მოსახლეობის ერთი ნაწილი დარწმუნებულია, რომ 2012-13 წლებში ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით სავსებით შესაძლებელია; მოსახლეობის მეორე ნაწილი კი ამ შესაძლებლობას ვერ ხედავს და მორიგ რევოლუციას ელოდება”.
==================================

ხალხი შესაძლებლობებს საითაც დაინახავს, იმ მიმართულებით წავა.

არჩევანი იმაზე, თუ ვის გაყვნენ, ჯერ არ დგას.

ვინც უკეთ გამოიჩენს თავს, იმას მიემხრობა ხალხი.

დავუშვათ, სოფელში უნდა წავიდეთ ქალაქიდან.

არის ლიმუზინი და არის ურემი.

რა თქმა უნდა, უმრავლესობა ლიმუზინს აირჩევს, მაგრამ თუ აღმოჩნდა, რომ გზა ქვიანია, ლიმუზინი დაიმტვრა და ჭირი მოგჭამა, მისი მგზავრები უყოყმანოდ გადაჯდებიან ამ დროისთვის წამოწეულ ურემში. ასე რომ, ვფიქრობ, არჩევანი გაკეთდება უკვე მაშინ, როცა ორივე ამ გზით პირველი ნაბიჯები გადადგმული იქნება და ხალხი დაინახავს, ვისი გზა უფრო რეალურად და უფრო მალე მივა დასახულ მიზნამდე.

===============================

„პირველი სცენარის განხორციელებისთვის, ესე იგი, არჩევნების გზით ხელისუფლების შესაცვლელად, საჭიროა რამდენიმე პირობა:
1. ოპოზიციური პარტიები უნდა გაძლიერდნენ და საზოგადოების მეტი ნდობა დაიმსახურონ (რისთვისაც ინტელექტუალური და მატერიალური რესურსი სჭირდებათ).
2. საზოგადოება უნდა გაძლიერდეს, სულ მცირე, ორი მიმართულებით: დაძლიოს შიში და დაძლიოს საკუთარი უსუსურობის განცდა, რის შედეგადაც ნაციონალურმა მოძრაობამ მხოლოდ და მხოლოდ მისი რეალური მხარდამჭერების ხმები უნდა მიიღოს/გაიფორმოს.
3. სახელისუფლო პარტია ნებაყოფლობით ან იძულებით უნდა ჩადგეს იმ მდგომარეობაში, როდესაც დაუშვებს საკუთარი ძალაუფლების შეზღუდვას იმდენად, რომ დაკარგოს უმრავლესობა პარლამენტში. შედეგად, მას მოუხდება, დათმოს პრეზიდენტისა და პრემიერის პოსტები. სწორედ ეს იქნება ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით.“

==========

კიდევ ერთი აუცილებელი და რეალური პირობაა, რომ შეიცვალოს საარჩევნო გარემო, საარჩევნო კოდექსი და არჩევნების ჩატარების და მონიტორინგის წესი.

ამის რეალურად შეცვლა კი პრაქტიკულად გამორიცხულია, თუ არ მოხდება ხელისუფლებაზე სერიოზული ზეწოლა როგორც საგარეო, ასევე საშინაო ფაქტორებით.

ჩვენი ხელისუფლება მხოლოდ მაშინ შეიძლება იყოს ცოტათი ნორმალური მაინც, როცა კედელთანაა მიჭყლეტილი… და კიდევ უფრო დავარცხნილად ლაპარაკობს, თუ უცხოეთმაც დაუქნია თითი. სამწუხაროდ, არსებული რეალობის გათვალისწინებით, გაცილებით მეტია შანსი, რომ სწორედ უცხოეთის თითის დაქნევა დაარბილებს ხელისუფალთა უგუნურ და ღორმუცელობით განპირობებულ სიხისტეს. მაგრამ უცხოეთი თავს არ შეიწუხებს და მშვენივრად აიტანს მიშას, თუ ჩვენ ავიტანთ! მუბარაქს, კადაფის და ბოკასასაც კი იტანდნენ საკმაოდ ხანგრძლივი დროით და მიშა მაგათ ფონზე არც ისე ავტოკრატია…

თითქოს ჩაკეტილი წრეა – არსებული ავტოკრატიული გარემო ძალიან სათუოს ხდის თავისუფალი ადამიანების მიერ თავისუფალი აზრის გამოხატვას. თუ ჩვენ ჩვენს პროტესტს არ გამოვხატავთ, დასავლეთი მიშას არ დატუქსავს. და თუ დატუქსვა არ მოხდება, მთავრობა წნეხს არ შეასუსტებს და ხალხის ნებას არ გამოთავისუფლებს.

და მაინც, პირველი ნაბიჯი ჩვენ უნდა გადავდგათ.

ამ ნაბიჯის გადადგამას ხალხში მზარდი სასოწარკვეთა უფრო ადვილს გახდის. ამას დაემატება ამერიკის მთავრობის მიერ დემოკრატიის განმტკიცების პროგრამით გახსნილი საკომუნიკაციო და მედია არხებიც.

ამიტომ, ჩემი აზრით ხელისუფლები შეცვლის სასურველი ვარიანტი ჰიბრიდულ მეთოდს გულისხმობს.

ხდება პარალელურად მიმდინარე შეტევა ორ ფრონტზე:  

1)      საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესება, საარჩევნო კოდექსის და არჩევნების მონიტორინგისთვის საჭირო ღონისძიებების განხორციელება. ამას ახორციელებს ე.წ. რვიანი ხელისუფლებასთან მჭიდრო კონტაქტით. მაგრამ ეს აქტივობები განწირულია გაჯანჯლებისა და დაძირვისათვის, თუ არ იქ ნება პარალელურად მეორე – აქტიური იძულების გზა.

2)      მასობრივი საპორტესტო მოძრაობის, გაფიცვების, მიტინგების ორგანიზება მთელი ქვეყნის მასშტაბით შემდეგი მიმართულებებით:
a. ადგილობრივი მედიის თავისუფლება, საკაბელო არხებზე ზეწოლის მოხსნა, რათა მათ გადასცენ რეგიონებში მაესტრო და სხვა არხები.
b. ბიზნესის განთავისუფლება, უკანონოდ ჩამორთმეული ქონების რეპატრიაცია
c. პოლიტიკური რეპრესიების აღკვეთა და დაკავებულების განთავისუფლება
d. სასამართლო პროცესებზე მედიის და უფლებადამცველი ორგანიზაციების მონიტორინგი
e. სახელფასო დავალიანებების (ლაპარაკია ბოლო თვეებზე და არა დიდი ხნის ვალზე) დაფარვის მოთხოვნა
f. ადგილობრივი ორგანიზაციების ჩართვა განათლების, კომუნალური მეურნეობის და სხვა საკითხვების განხილვაში
g. ბიუჯეტის, საპენსიო და სხვა დახმარებების ტრანსპარენტულობა.

 
სავარაუდოდ, მეორე გზის ამოქმედება უნდა მოხდეს ჯერ დედაქალაქში, მაგრამ შემდეგ (როცა დასავლეთისგან საქართველოს მთავრობაზე წნეხი გაიზრდება და მას მოუწევს რიგ საკითხებში დათმობებზე წასვლა) და უნდა მოხდეს მისი გაშლა რეგიონებში. ამ ფონზე, არაა გამორიცხული, რომ დედაქალაქში შედარებით უპირატესი გახდეს #1) მეთოდზე მუშაობა, ხოლო მასიური საპროტესტო მოძრაობა (მეთოდი #2), როგორც ხელისუფლების ჭკუაზე იძულებითი მოყვანის მეთოდი – რაიონებში გახდეს უფრო კონცეტრირებული. ეს იმითაც იქნება გამართლებული, რომ მოხდება პოლიტიკურად აქამდე უფრო ჩაკეტილი და დახშული რეგიონების აქტივაცია და მათი დაახლოება დედაქალაქის უფრო აქტიურ პოლიტიკურ სპექტრთან, რომელსაც ამავე დროს ექნება დრო და საშუალება რაიონებში გავიდეს და აღარ იყოს ასფალტის ოპოზიცია. გაიგოს, რა ხდება რეგიონებში და მოახდინოს თავისი სტრატეგიის შესატყვისი მოდიფიცირება

კატეგორიულად არ ვთანხმდები იმას, რომ მიშა მაგარია!

მიშა ფლაყვეა, და ეს ძალიან მალე გამოჩნდება.

მისი ძალა კვერცხშია და ეს კვერცხი იყო დასავლეთის მხარდაჭერა და კრიმინალური ბიზნესი (ელიტური კორუფცია). თუ ხალხის აქტივაციის და მიშას მუბარაქიზაციის ფონზე დასავლეთის მხარდაჭერა შესუსტდება ან სულაც გაქრება, ელიტური კორუფცია ძალიან ადვილი გასაშიფრი გახდება და მიშას საკუთარი ”გენერლები” (მერაბიშვილი, ადეიშვილი, უგულავა, ბოკერია)  დაძირავენ, რომელთათვის მას ერთი შეუცვლელი როლი აქვს – დასავლეთის კარგი დამოკიდებულების გარანტირება. და თუ ამას და ვეღარ შეძლებს, ხოლო ინვესტიციების მოზიდვას კარგა ხანია ვეღარ ახერხებს, მაშინ მიშას ფასი ნოლი ხდება და მისი დროზე მოცილება ისევე მოუნდებათ, როგორც ცალკე აბაშიძეს და ცალკე ვარდოსნებს უნდოდათ ყავლგასული შევარდნაძის მოცილება.

რა თქმა უნდა, ამ გეგმაზე ხელისუფლებას კონტრგეგმა ექნება, რაც ძირითადად კარგად ნაცნობი და აპრობირებულია – ოპოზიციის დახლეჩა და მისი ნაწილის ყიდვა.

ოპოზიციას მგონი, გადარჩენის ბოლო შანსი აქვს – ეს არის არა გაერთიანება, არამედ კოორდინაცია და შეთანხმება იმაზე, რომ დათვის ტყავის გაყოფა მხოლოდ დათვის „ჩამოლაბორანტების“ შემდეგ ხდება!
ორი ფრთიდან (ამომრჩევლები და პროტესტანტები) იმარჯვებს ის, ვისაც ხალხი უფრო გამმარჯვებლად ჩათვლის და გაყვება ბოლო ეტაპზე.

მაგრამ ყველამ უნდა გააცნობიეროს, რომ თუ ის ოპოზიციონერია, ყველა ვარიანტში იქნება მოგებული, თუ იგებს რომელიმე ოპოზიციონერი, ხოლო წაგებული – თუ იგებს ხელისუფლება.

რადგან თუ ეს ხელისუფლება კიდევ იგებს, იგი მართლა მიაღწევს ყველაზე უარეს სინგაპურიზაციას და ბურიზაციას, სოფლის მოთხრას და ბიზნესის სრულ მონოპოლიზაციას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქართველი ხალხი და ქართული ოპოზიცია აქ აღარც იარსებებს… ქვეყანა დაიშლება მარტივ მამრავლებად! ნაწილს თურქეთი წაიღებს, ნაწილს – რუსეთი, ხოლო ნაწილს – ჩვენი მოძმე მეზობლები… დარჩება ავლაბრის სამეფო, რომელშიც მჯდარ მონაკოს პრინცს ოპოზიცია აბსოლუტურად აღარ დაჭირდება, თორთლაძეც – კი!

„შემოდგომის ყვავილებს დიდებასთან მივიტან“

Feb 21: 18:05

http://www.radiotavisupleba.ge/content/blog/2316182.html

უკვე ყველამ დავიზეპირეთ, რომ საქართველოში ხელისუფლების ცვლა არჩევნებით და კონსტიტუციური ვადების დაცვით ჯერ არ მომხდარა. არ ყოფილა შემთხვევა, რომ სახელისუფლო პარტია მთლიანად წასულიყო ოპოზიციაში, ოპოზიციური პარტიები კი ხელისუფლებაში მოსულიყვნენ.

მაგრამ ამ ზოგადი ტენდენციის დაშლა ორ ჭრილში შეიძლება. შესაბამისად, გაგრძელებასაც სხვადასხვანაირს უნდა ველოდეთ.

პირველი ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება გაძევებულ იქნა სისხლისმღვრელი სამოქალაქო ომით –>
2. ედუარდ შევარდნაძე მშვიდობიანი რევოლუციის ფონზე გადადგა –>
3. დადგა დრო, როდესაც ხელისუფლება არჩევნების გზით უნდა შეიცვალოს.

მეორე ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
2. ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლებაც შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და კვლავ პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
3. მიხეილ სააკაშვილის ხელისუფლებაც შეიცვლება ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით, ისევ და ისევ, პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად.

საქართველოს მოსახლეობის ერთი ნაწილი დარწმუნებულია, რომ 2012-13 წლებში ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით სავსებით შესაძლებელია; მოსახლეობის მეორე ნაწილი კი ამ შესაძლებლობას ვერ ხედავს და მორიგ რევოლუციას ელოდება.

იმისთვის, რომ განვსაზღვროთ, ზოგადი ტენდენციის ორგვარი განმარტებიდან რომელია უფრო შესაბამისი დღევანდელი პოლიტიკური მომენტისთვის, უნდა ვცადოთ იმის გარკვევა, რა ფაქტორები მოახდენს გავლენას პოლიტიკური პროცესის ამა თუ იმ მიმართულებით გაგრძელებაზე.

პირველი სცენარის განხორციელებისთვის, ესე იგი, არჩევნების გზით ხელისუფლების შესაცვლელად, საჭიროა რამდენიმე პირობა:

1. ოპოზიციური პარტიები უნდა გაძლიერდნენ და საზოგადოების მეტი ნდობა დაიმსახურონ (რისთვისაც ინტელექტუალური და მატერიალური რესურსი სჭირდებათ).
2. საზოგადოება უნდა გაძლიერდეს, სულ მცირე, ორი მიმართულებით: დაძლიოს შიში და დაძლიოს საკუთარი უსუსურობის განცდა, რის შედეგადაც ნაციონალურმა მოძრაობამ მხოლოდ და მხოლოდ მისი რეალური მხარდამჭერების ხმები უნდა მიიღოს/გაიფორმოს.
3. სახელისუფლო პარტია ნებაყოფლობით ან იძულებით უნდა ჩადგეს იმ მდგომარეობაში, როდესაც დაუშვებს საკუთარი ძალაუფლების შეზღუდვას იმდენად, რომ დაკარგოს უმრავლესობა პარლამენტში. შედეგად, მას მოუხდება, დათმოს პრეზიდენტისა და პრემიერის პოსტები. სწორედ ეს იქნება ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით.

ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობისას, 1998 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, თბილისის საკრებულოში მოქალაქეთა კავშირმა ყველა სხვა პარტიაზე მეტი მანდატი მიიღო, მაგრამ ოპოზიციურმა კოალიციამ ჯამში მანდატების უმრავლესობა და საკრებულოს მართვის უფლება მოიპოვა. აი, ამგვარი სქემის ამოქმედება საქართველოს პარლამენტში მოგვცემდა იმის თქმის საშუალებას, რომ ხელისუფლება არჩევნების გზით, მშვიდობიანად შეიცვალა.

მაგრამ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ასეთი შედეგი თავისით ვერ დადგება: ვერც ოპოზიციური პარტიები გაძლიერდებიან, თუ მათზე წნეხი არ მოიხსნა; არც ადამიანებს გაუქრებათ შიშის გრძნობა, თუ მათი დაშინება არ შეწყდა (ვგულისხმობ ბიზნესმენს, მოსამართლეს, მასწავლებელს, ჟურნალისტს და ყველა სხვას). რაც მთავარია, ვერც ნაციონალური მოძრაობა დათმობს ძალაუფლებას მხოლოდ იმის გამო, რომ მიხეილ სააკაშვილს კონსტიტუციით განსაზღვრული საპრეზიდენტო ვადა ამოეწურება.

საქმე ის არის, რომ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებისთვის დამახასიათებელია პოლიტიკური ძალაუფლების გამოყენება უკანონო სიმდიდრის მოსაპოვებლად. ქვეყნებში, სადაც სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელი არ არის და, შესაბამისად, არ არსებობს კანონის უზენაესობა, მმართველი პარტიები ნებით არასოდეს თმობენ ძალაუფლებას. ეს ორი მოვლენა – თავისუფალი სასამართლო და ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა – პირდაპირ კავშირშია ერთმანეთთან. როგორც წესი, დამოუკიდებელი სასამართლოს არმქონე ქვეყნის ლიდერები კანონს მიღმა ცხოვრობენ და მერე ძალაუფლებას ებღაუჭებიან, რადგან ძალაუფლებასთან ერთად ყველაფერს კარგავენ – სიმდიდრეს, თავისუფლებას, პოლიტიკაში ყოფნის და, ხშირ შემთხვევაში, სამშობლოში ცხოვრების უფლებასაც.

ამიტომ, თუ სახელისუფლო პარტიაზე სერიოზული წნეხი არ განხორციელდა (როგორც ქვეყნის გარეთ, ისე ქვეყნის შიგნით არსებული ძალების მხრიდან), ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა არ ხდება – მეტისმეტი რისკია ყოფილი მმართველებისთვის და იმიტომ. ხელისუფლებიდან ავტორიტარი ლიდერების წასვლას ყოველთვის წინ უძღვის საუბარი მათ ზღაპრულ ქონებაზე და თან სდევს საუბარი გარანტიებზე. ოღონდ, გარანტიების ხსენება, როგორც წესი, საყოველთაო ძალადობის ფონზე იწყება.

შესაბამისად, მშვიდობიანად და არჩევნებით ხელისუფლების შესაცვლელად, პირველ რიგში, არსებული ხელისუფლების პოლიტიკური ნებაა საჭირო. თანაც, ეს ნება არჩევნების დღეს კი არ უნდა გამომჟღავნდეს, არამედ, წლების განმავლობაში უნდა არსებობდეს და პოლიტიკურ პროცესს განვითარების საშუალებას აძლევდეს.

გამოდის, მხოლოდ ის ხელისუფლება შეიძლება შეიცვალოს არჩევნების გზით, რომელიც კანონის ფარგლებში მოქმედებს და რომელიც, ვიდრე ძალაუფლებას დათმობს, სულ მცირე, სამართლიანი სასამართლოს არსებობას უშვებს.

რეალობას თუ არ გავექცევით, უნდა ვაღიაროთ, რომ საქართველოში არჩევნების გზით ხელისუფლების შეცვლის შანსი ძალიან მცირეა. რადგან ხელისუფლების არჩევნებით შესაცვლელად, აი, რა უნდა მოხდეს: მომავალ საპარლამენტო არჩევნებამდე დარჩენილ წელიწადნახევარში მიხეილ სააკაშვილმა უნდა გაათავისუფლოს სასამართლო და გაწიროს ბევრი თანამებრძოლი, არ შეუშალოს ხელი ოპონენტი პოლიტიკური პარტიების გაძლიერებას, გამოთავისუფლებული მედიის მხრიდან მოისმინოს ათას ერთი ტყუილი და მართალი საკუთარ თავზე, უარი თქვას ხალხისა და ფინანსების კონტროლზე და, რაც მთავარია, ეს ყველაფერი იმისთვის უნდა ჩაიდინოს, რომ ბოლოს აღმოჩნდეს ოპოზიციაში (ანუ უმცირესობაში).

რატომ უნდა გვქონდეს მოვლენების ამგვარად განვითარების მოლოდინი?

მით უმეტეს, რომ არსებობს ხელისუფლების მშვიდობიანად შეცვლის მეორე, გაცილებით უმტკივნეულო გზა მთელი ნაციონალური მოძრაობისთვის და პირადად მიხეილ სააკაშვილისთვის. ეს გზა მე ამგვარად მესახება: ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაიწყებს თანამშრომლობას კონსტრუქციულ ოპოზიციასთან, ვთქვათ, საარჩევნო გარემოს გასაუმჯობესებლად, უსაფრთხოების კონცეფციის დასახვეწად და კიდევ სხვა კეთილშობილური მიზნებით. ოპოზიციის დანარჩენი ნაწილი გამოცხადდება მტრის აგენტებად (რასაც ხელს შეუწყობს მათი ლიდერების მოსკოვური ვიზიტები, რომლებიც არჩევნების წინ გახშირდება). შედეგად, საპარლამენტო არჩევნებში კონსტრუქციული ოპოზიცია მიიღებს 40-50 მანდატს (რაც მის მიმართ მოსახლეობის ნდობის ადეკვატური – და მეტიც – იქნება). დანარჩენი ოპოზიცია ვერ მიიღებს ვერაფერს, ხოლო ადგილების ორ მესამედს პარლამენტში კვლავ დღევანდელი ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაეპატრონება. საპარლამენტო უმრავლესობა კენჭისყრით დაუჭერს მხარს ახალ პრემიერს – სავარაუდოდ, მიხეილ სააკაშვილს. ოპოზიცია კენჭისყრაში მონაწილეობას არ მიიღებს და, ალბათ, დარბაზსაც დატოვებს პროტესტის ნიშნად (იქნებ არც დატოვოს). ამასობაში, პირდაპირი კენჭისყრით არჩეული ახალი პრეზიდენტიც გვეყოლება.

ყველაფერი მოხდება მარტივად და გენიალურად. სიახლის მომხრეები მორცხვად იტყვიან, რომ ხელისუფლება განახლდა; არსებულის შენარჩუნების მომხრეებიც ამასვე იტყვიან, ოღონდ, უფრო დაჟინებით. თან, გონის დაკარგვამდე იზეიმებენ, რომ ძალაუფლება არ დათმეს.

ბოლოს, ყველანი შევთანხმდებით, რომ მიშა მაგარია!

P.S.: ვინც ამ სტატიაში გამოთქმულ მოსაზრებებს არ ეთანხმებით, მაშინ, თქვენ ბრძანეთ, სხვაგვარად როგორ უნდა შეიცვალოს ამჟამინდელი ხელისუფლება არჩევნების გზით

„შემოდგომის ყვავილებს დიდებასთან მივიტან“

Feb 21: 18:05

http://www.radiotavisupleba.ge/content/blog/2316182.html

უკვე ყველამ დავიზეპირეთ, რომ საქართველოში ხელისუფლების ცვლა არჩევნებით და კონსტიტუციური ვადების დაცვით ჯერ არ მომხდარა. არ ყოფილა შემთხვევა, რომ სახელისუფლო პარტია მთლიანად წასულიყო ოპოზიციაში, ოპოზიციური პარტიები კი ხელისუფლებაში მოსულიყვნენ.

მაგრამ ამ ზოგადი ტენდენციის დაშლა ორ ჭრილში შეიძლება. შესაბამისად, გაგრძელებასაც სხვადასხვანაირს უნდა ველოდეთ.

პირველი ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება გაძევებულ იქნა სისხლისმღვრელი სამოქალაქო ომით –>
2. ედუარდ შევარდნაძე მშვიდობიანი რევოლუციის ფონზე გადადგა –>
3. დადგა დრო, როდესაც ხელისუფლება არჩევნების გზით უნდა შეიცვალოს.

მეორე ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
2. ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლებაც შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და კვლავ პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
3. მიხეილ სააკაშვილის ხელისუფლებაც შეიცვლება ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით, ისევ და ისევ, პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად.

საქართველოს მოსახლეობის ერთი ნაწილი დარწმუნებულია, რომ 2012-13 წლებში ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით სავსებით შესაძლებელია; მოსახლეობის მეორე ნაწილი კი ამ შესაძლებლობას ვერ ხედავს და მორიგ რევოლუციას ელოდება.

იმისთვის, რომ განვსაზღვროთ, ზოგადი ტენდენციის ორგვარი განმარტებიდან რომელია უფრო შესაბამისი დღევანდელი პოლიტიკური მომენტისთვის, უნდა ვცადოთ იმის გარკვევა, რა ფაქტორები მოახდენს გავლენას პოლიტიკური პროცესის ამა თუ იმ მიმართულებით გაგრძელებაზე.

პირველი სცენარის განხორციელებისთვის, ესე იგი, არჩევნების გზით ხელისუფლების შესაცვლელად, საჭიროა რამდენიმე პირობა:

1. ოპოზიციური პარტიები უნდა გაძლიერდნენ და საზოგადოების მეტი ნდობა დაიმსახურონ (რისთვისაც ინტელექტუალური და მატერიალური რესურსი სჭირდებათ).
2. საზოგადოება უნდა გაძლიერდეს, სულ მცირე, ორი მიმართულებით: დაძლიოს შიში და დაძლიოს საკუთარი უსუსურობის განცდა, რის შედეგადაც ნაციონალურმა მოძრაობამ მხოლოდ და მხოლოდ მისი რეალური მხარდამჭერების ხმები უნდა მიიღოს/გაიფორმოს.
3. სახელისუფლო პარტია ნებაყოფლობით ან იძულებით უნდა ჩადგეს იმ მდგომარეობაში, როდესაც დაუშვებს საკუთარი ძალაუფლების შეზღუდვას იმდენად, რომ დაკარგოს უმრავლესობა პარლამენტში. შედეგად, მას მოუხდება, დათმოს პრეზიდენტისა და პრემიერის პოსტები. სწორედ ეს იქნება ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით.

ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობისას, 1998 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, თბილისის საკრებულოში მოქალაქეთა კავშირმა ყველა სხვა პარტიაზე მეტი მანდატი მიიღო, მაგრამ ოპოზიციურმა კოალიციამ ჯამში მანდატების უმრავლესობა და საკრებულოს მართვის უფლება მოიპოვა. აი, ამგვარი სქემის ამოქმედება საქართველოს პარლამენტში მოგვცემდა იმის თქმის საშუალებას, რომ ხელისუფლება არჩევნების გზით, მშვიდობიანად შეიცვალა.

მაგრამ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ასეთი შედეგი თავისით ვერ დადგება: ვერც ოპოზიციური პარტიები გაძლიერდებიან, თუ მათზე წნეხი არ მოიხსნა; არც ადამიანებს გაუქრებათ შიშის გრძნობა, თუ მათი დაშინება არ შეწყდა (ვგულისხმობ ბიზნესმენს, მოსამართლეს, მასწავლებელს, ჟურნალისტს და ყველა სხვას). რაც მთავარია, ვერც ნაციონალური მოძრაობა დათმობს ძალაუფლებას მხოლოდ იმის გამო, რომ მიხეილ სააკაშვილს კონსტიტუციით განსაზღვრული საპრეზიდენტო ვადა ამოეწურება.

საქმე ის არის, რომ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებისთვის დამახასიათებელია პოლიტიკური ძალაუფლების გამოყენება უკანონო სიმდიდრის მოსაპოვებლად. ქვეყნებში, სადაც სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელი არ არის და, შესაბამისად, არ არსებობს კანონის უზენაესობა, მმართველი პარტიები ნებით არასოდეს თმობენ ძალაუფლებას. ეს ორი მოვლენა – თავისუფალი სასამართლო და ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა – პირდაპირ კავშირშია ერთმანეთთან. როგორც წესი, დამოუკიდებელი სასამართლოს არმქონე ქვეყნის ლიდერები კანონს მიღმა ცხოვრობენ და მერე ძალაუფლებას ებღაუჭებიან, რადგან ძალაუფლებასთან ერთად ყველაფერს კარგავენ – სიმდიდრეს, თავისუფლებას, პოლიტიკაში ყოფნის და, ხშირ შემთხვევაში, სამშობლოში ცხოვრების უფლებასაც.

ამიტომ, თუ სახელისუფლო პარტიაზე სერიოზული წნეხი არ განხორციელდა (როგორც ქვეყნის გარეთ, ისე ქვეყნის შიგნით არსებული ძალების მხრიდან), ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა არ ხდება – მეტისმეტი რისკია ყოფილი მმართველებისთვის და იმიტომ. ხელისუფლებიდან ავტორიტარი ლიდერების წასვლას ყოველთვის წინ უძღვის საუბარი მათ ზღაპრულ ქონებაზე და თან სდევს საუბარი გარანტიებზე. ოღონდ, გარანტიების ხსენება, როგორც წესი, საყოველთაო ძალადობის ფონზე იწყება.

შესაბამისად, მშვიდობიანად და არჩევნებით ხელისუფლების შესაცვლელად, პირველ რიგში, არსებული ხელისუფლების პოლიტიკური ნებაა საჭირო. თანაც, ეს ნება არჩევნების დღეს კი არ უნდა გამომჟღავნდეს, არამედ, წლების განმავლობაში უნდა არსებობდეს და პოლიტიკურ პროცესს განვითარების საშუალებას აძლევდეს.

გამოდის, მხოლოდ ის ხელისუფლება შეიძლება შეიცვალოს არჩევნების გზით, რომელიც კანონის ფარგლებში მოქმედებს და რომელიც, ვიდრე ძალაუფლებას დათმობს, სულ მცირე, სამართლიანი სასამართლოს არსებობას უშვებს.

რეალობას თუ არ გავექცევით, უნდა ვაღიაროთ, რომ საქართველოში არჩევნების გზით ხელისუფლების შეცვლის შანსი ძალიან მცირეა. რადგან ხელისუფლების არჩევნებით შესაცვლელად, აი, რა უნდა მოხდეს: მომავალ საპარლამენტო არჩევნებამდე დარჩენილ წელიწადნახევარში მიხეილ სააკაშვილმა უნდა გაათავისუფლოს სასამართლო და გაწიროს ბევრი თანამებრძოლი, არ შეუშალოს ხელი ოპონენტი პოლიტიკური პარტიების გაძლიერებას, გამოთავისუფლებული მედიის მხრიდან მოისმინოს ათას ერთი ტყუილი და მართალი საკუთარ თავზე, უარი თქვას ხალხისა და ფინანსების კონტროლზე და, რაც მთავარია, ეს ყველაფერი იმისთვის უნდა ჩაიდინოს, რომ ბოლოს აღმოჩნდეს ოპოზიციაში (ანუ უმცირესობაში).

რატომ უნდა გვქონდეს მოვლენების ამგვარად განვითარების მოლოდინი?

მით უმეტეს, რომ არსებობს ხელისუფლების მშვიდობიანად შეცვლის მეორე, გაცილებით უმტკივნეულო გზა მთელი ნაციონალური მოძრაობისთვის და პირადად მიხეილ სააკაშვილისთვის. ეს გზა მე ამგვარად მესახება: ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაიწყებს თანამშრომლობას კონსტრუქციულ ოპოზიციასთან, ვთქვათ, საარჩევნო გარემოს გასაუმჯობესებლად, უსაფრთხოების კონცეფციის დასახვეწად და კიდევ სხვა კეთილშობილური მიზნებით. ოპოზიციის დანარჩენი ნაწილი გამოცხადდება მტრის აგენტებად (რასაც ხელს შეუწყობს მათი ლიდერების მოსკოვური ვიზიტები, რომლებიც არჩევნების წინ გახშირდება). შედეგად, საპარლამენტო არჩევნებში კონსტრუქციული ოპოზიცია მიიღებს 40-50 მანდატს (რაც მის მიმართ მოსახლეობის ნდობის ადეკვატური – და მეტიც – იქნება). დანარჩენი ოპოზიცია ვერ მიიღებს ვერაფერს, ხოლო ადგილების ორ მესამედს პარლამენტში კვლავ დღევანდელი ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაეპატრონება. საპარლამენტო უმრავლესობა კენჭისყრით დაუჭერს მხარს ახალ პრემიერს – სავარაუდოდ, მიხეილ სააკაშვილს. ოპოზიცია კენჭისყრაში მონაწილეობას არ მიიღებს და, ალბათ, დარბაზსაც დატოვებს პროტესტის ნიშნად (იქნებ არც დატოვოს). ამასობაში, პირდაპირი კენჭისყრით არჩეული ახალი პრეზიდენტიც გვეყოლება.

ყველაფერი მოხდება მარტივად და გენიალურად. სიახლის მომხრეები მორცხვად იტყვიან, რომ ხელისუფლება განახლდა; არსებულის შენარჩუნების მომხრეებიც ამასვე იტყვიან, ოღონდ, უფრო დაჟინებით. თან, გონის დაკარგვამდე იზეიმებენ, რომ ძალაუფლება არ დათმეს.

ბოლოს, ყველანი შევთანხმდებით, რომ მიშა მაგარია!

P.S.: ვინც ამ სტატიაში გამოთქმულ მოსაზრებებს არ ეთანხმებით, მაშინ, თქვენ ბრძანეთ, სხვაგვარად როგორ უნდა შეიცვალოს ამჟამინდელი ხელისუფლება არჩევნების გზით 

============================

ია ანთაძის ბლოგი: ”შემოდგომის ყვავილებს დიდებაში მივიტან”

http://www.radiotavisupleba.ge/content/blog/2316182.html

„შემოდგომის ყვავილებს დიდებასთან მივიტან“

Feb 21: 18:05

http://www.radiotavisupleba.ge/content/blog/2316182.html

უკვე ყველამ დავიზეპირეთ, რომ საქართველოში ხელისუფლების ცვლა არჩევნებით და კონსტიტუციური ვადების დაცვით ჯერ არ მომხდარა. არ ყოფილა შემთხვევა, რომ სახელისუფლო პარტია მთლიანად წასულიყო ოპოზიციაში, ოპოზიციური პარტიები კი ხელისუფლებაში მოსულიყვნენ.

მაგრამ ამ ზოგადი ტენდენციის დაშლა ორ ჭრილში შეიძლება. შესაბამისად, გაგრძელებასაც სხვადასხვანაირს უნდა ველოდეთ.

პირველი ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება გაძევებულ იქნა სისხლისმღვრელი სამოქალაქო ომით –>
2. ედუარდ შევარდნაძე მშვიდობიანი რევოლუციის ფონზე გადადგა –>
3. დადგა დრო, როდესაც ხელისუფლება არჩევნების გზით უნდა შეიცვალოს.

მეორე ჭრილი:
1. ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
2. ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლებაც შეიცვალა ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით და კვლავ პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად;
3. მიხეილ სააკაშვილის ხელისუფლებაც შეიცვლება ვადაზე ადრე, კონსტიტუციის დარღვევით, ისევ და ისევ, პოლიტიკური კატაკლიზმების შედეგად.

საქართველოს მოსახლეობის ერთი ნაწილი დარწმუნებულია, რომ 2012-13 წლებში ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით სავსებით შესაძლებელია; მოსახლეობის მეორე ნაწილი კი ამ შესაძლებლობას ვერ ხედავს და მორიგ რევოლუციას ელოდება.

იმისთვის, რომ განვსაზღვროთ, ზოგადი ტენდენციის ორგვარი განმარტებიდან რომელია უფრო შესაბამისი დღევანდელი პოლიტიკური მომენტისთვის, უნდა ვცადოთ იმის გარკვევა, რა ფაქტორები მოახდენს გავლენას პოლიტიკური პროცესის ამა თუ იმ მიმართულებით გაგრძელებაზე.

პირველი სცენარის განხორციელებისთვის, ესე იგი, არჩევნების გზით ხელისუფლების შესაცვლელად, საჭიროა რამდენიმე პირობა:

1. ოპოზიციური პარტიები უნდა გაძლიერდნენ და საზოგადოების მეტი ნდობა დაიმსახურონ (რისთვისაც ინტელექტუალური და მატერიალური რესურსი სჭირდებათ).
2. საზოგადოება უნდა გაძლიერდეს, სულ მცირე, ორი მიმართულებით: დაძლიოს შიში და დაძლიოს საკუთარი უსუსურობის განცდა, რის შედეგადაც ნაციონალურმა მოძრაობამ მხოლოდ და მხოლოდ მისი რეალური მხარდამჭერების ხმები უნდა მიიღოს/გაიფორმოს.
3. სახელისუფლო პარტია ნებაყოფლობით ან იძულებით უნდა ჩადგეს იმ მდგომარეობაში, როდესაც დაუშვებს საკუთარი ძალაუფლების შეზღუდვას იმდენად, რომ დაკარგოს უმრავლესობა პარლამენტში. შედეგად, მას მოუხდება, დათმოს პრეზიდენტისა და პრემიერის პოსტები. სწორედ ეს იქნება ხელისუფლების შეცვლა არჩევნების გზით.

ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობისას, 1998 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, თბილისის საკრებულოში მოქალაქეთა კავშირმა ყველა სხვა პარტიაზე მეტი მანდატი მიიღო, მაგრამ ოპოზიციურმა კოალიციამ ჯამში მანდატების უმრავლესობა და საკრებულოს მართვის უფლება მოიპოვა. აი, ამგვარი სქემის ამოქმედება საქართველოს პარლამენტში მოგვცემდა იმის თქმის საშუალებას, რომ ხელისუფლება არჩევნების გზით, მშვიდობიანად შეიცვალა.

მაგრამ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ასეთი შედეგი თავისით ვერ დადგება: ვერც ოპოზიციური პარტიები გაძლიერდებიან, თუ მათზე წნეხი არ მოიხსნა; არც ადამიანებს გაუქრებათ შიშის გრძნობა, თუ მათი დაშინება არ შეწყდა (ვგულისხმობ ბიზნესმენს, მოსამართლეს, მასწავლებელს, ჟურნალისტს და ყველა სხვას). რაც მთავარია, ვერც ნაციონალური მოძრაობა დათმობს ძალაუფლებას მხოლოდ იმის გამო, რომ მიხეილ სააკაშვილს კონსტიტუციით განსაზღვრული საპრეზიდენტო ვადა ამოეწურება.

საქმე ის არის, რომ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებისთვის დამახასიათებელია პოლიტიკური ძალაუფლების გამოყენება უკანონო სიმდიდრის მოსაპოვებლად. ქვეყნებში, სადაც სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელი არ არის და, შესაბამისად, არ არსებობს კანონის უზენაესობა, მმართველი პარტიები ნებით არასოდეს თმობენ ძალაუფლებას. ეს ორი მოვლენა – თავისუფალი სასამართლო და ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა – პირდაპირ კავშირშია ერთმანეთთან. როგორც წესი, დამოუკიდებელი სასამართლოს არმქონე ქვეყნის ლიდერები კანონს მიღმა ცხოვრობენ და მერე ძალაუფლებას ებღაუჭებიან, რადგან ძალაუფლებასთან ერთად ყველაფერს კარგავენ – სიმდიდრეს, თავისუფლებას, პოლიტიკაში ყოფნის და, ხშირ შემთხვევაში, სამშობლოში ცხოვრების უფლებასაც.

ამიტომ, თუ სახელისუფლო პარტიაზე სერიოზული წნეხი არ განხორციელდა (როგორც ქვეყნის გარეთ, ისე ქვეყნის შიგნით არსებული ძალების მხრიდან), ხელისუფლების მშვიდობიანი ცვლა არ ხდება – მეტისმეტი რისკია ყოფილი მმართველებისთვის და იმიტომ. ხელისუფლებიდან ავტორიტარი ლიდერების წასვლას ყოველთვის წინ უძღვის საუბარი მათ ზღაპრულ ქონებაზე და თან სდევს საუბარი გარანტიებზე. ოღონდ, გარანტიების ხსენება, როგორც წესი, საყოველთაო ძალადობის ფონზე იწყება.

შესაბამისად, მშვიდობიანად და არჩევნებით ხელისუფლების შესაცვლელად, პირველ რიგში, არსებული ხელისუფლების პოლიტიკური ნებაა საჭირო. თანაც, ეს ნება არჩევნების დღეს კი არ უნდა გამომჟღავნდეს, არამედ, წლების განმავლობაში უნდა არსებობდეს და პოლიტიკურ პროცესს განვითარების საშუალებას აძლევდეს.

გამოდის, მხოლოდ ის ხელისუფლება შეიძლება შეიცვალოს არჩევნების გზით, რომელიც კანონის ფარგლებში მოქმედებს და რომელიც, ვიდრე ძალაუფლებას დათმობს, სულ მცირე, სამართლიანი სასამართლოს არსებობას უშვებს.

რეალობას თუ არ გავექცევით, უნდა ვაღიაროთ, რომ საქართველოში არჩევნების გზით ხელისუფლების შეცვლის შანსი ძალიან მცირეა. რადგან ხელისუფლების არჩევნებით შესაცვლელად, აი, რა უნდა მოხდეს: მომავალ საპარლამენტო არჩევნებამდე დარჩენილ წელიწადნახევარში მიხეილ სააკაშვილმა უნდა გაათავისუფლოს სასამართლო და გაწიროს ბევრი თანამებრძოლი, არ შეუშალოს ხელი ოპონენტი პოლიტიკური პარტიების გაძლიერებას, გამოთავისუფლებული მედიის მხრიდან მოისმინოს ათას ერთი ტყუილი და მართალი საკუთარ თავზე, უარი თქვას ხალხისა და ფინანსების კონტროლზე და, რაც მთავარია, ეს ყველაფერი იმისთვის უნდა ჩაიდინოს, რომ ბოლოს აღმოჩნდეს ოპოზიციაში (ანუ უმცირესობაში).

რატომ უნდა გვქონდეს მოვლენების ამგვარად განვითარების მოლოდინი?

მით უმეტეს, რომ არსებობს ხელისუფლების მშვიდობიანად შეცვლის მეორე, გაცილებით უმტკივნეულო გზა მთელი ნაციონალური მოძრაობისთვის და პირადად მიხეილ სააკაშვილისთვის. ეს გზა მე ამგვარად მესახება: ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაიწყებს თანამშრომლობას კონსტრუქციულ ოპოზიციასთან, ვთქვათ, საარჩევნო გარემოს გასაუმჯობესებლად, უსაფრთხოების კონცეფციის დასახვეწად და კიდევ სხვა კეთილშობილური მიზნებით. ოპოზიციის დანარჩენი ნაწილი გამოცხადდება მტრის აგენტებად (რასაც ხელს შეუწყობს მათი ლიდერების მოსკოვური ვიზიტები, რომლებიც არჩევნების წინ გახშირდება). შედეგად, საპარლამენტო არჩევნებში კონსტრუქციული ოპოზიცია მიიღებს 40-50 მანდატს (რაც მის მიმართ მოსახლეობის ნდობის ადეკვატური – და მეტიც – იქნება). დანარჩენი ოპოზიცია ვერ მიიღებს ვერაფერს, ხოლო ადგილების ორ მესამედს პარლამენტში კვლავ დღევანდელი ხელისუფლება (ან მისი ნაწილი) დაეპატრონება. საპარლამენტო უმრავლესობა კენჭისყრით დაუჭერს მხარს ახალ პრემიერს – სავარაუდოდ, მიხეილ სააკაშვილს. ოპოზიცია კენჭისყრაში მონაწილეობას არ მიიღებს და, ალბათ, დარბაზსაც დატოვებს პროტესტის ნიშნად (იქნებ არც დატოვოს). ამასობაში, პირდაპირი კენჭისყრით არჩეული ახალი პრეზიდენტიც გვეყოლება.

ყველაფერი მოხდება მარტივად და გენიალურად. სიახლის მომხრეები მორცხვად იტყვიან, რომ ხელისუფლება განახლდა; არსებულის შენარჩუნების მომხრეებიც ამასვე იტყვიან, ოღონდ, უფრო დაჟინებით. თან, გონის დაკარგვამდე იზეიმებენ, რომ ძალაუფლება არ დათმეს.

ბოლოს, ყველანი შევთანხმდებით, რომ მიშა მაგარია!

P.S.: ვინც ამ სტატიაში გამოთქმულ მოსაზრებებს არ ეთანხმებით, მაშინ, თქვენ ბრძანეთ, სხვაგვარად როგორ უნდა შეიცვალოს ამჟამინდელი ხელისუფლება არჩევნების გზით



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s