უბედურების გაკვეთილები


თბილისი, ჩიქოვანის ქუჩის მონაკვეთი ვერეს წყალდიდობის შემდეგ (დ. ჯანიაშვილის ფოტო Google-ზე).

კიდევ ერთი გაკვეთილი… კიდევ ერთი ტრაგედია…

ტრაგედია, რომელმაც შეგვძრა. ტრაგედია, რომელიც მოსალოდნელი იყო…

მიწაში ჩაფლული სიცოცხლეები… დაუბადებელი ბავშვი… დაუქორწინებელი გოგონები… ხელი, რომელიც წყალმა მეუღლეს გამოსტაცა… უკანასკნელი ზარი საყვარელ ადამიანთან… უკანასკნელი სმს-ები… ტრაგიკულად დასრულებული მეცადინეობა… მდინარის სხვადასხვა ნაპირზე ნაპოვნი დები…

ზოოპარკი, რომელიც სასაფლაოდ იქცა… ტირილი და სიჩუმე იქ, სადაც გუშინ ჟივილ-ხივილი ისმოდა… დამხრჩვალი და დახოცილი ცხოველები… ვეფხვის მიერ მოკლული კაცი და პოლიციის მიერ დახვრეტილი ვეფხვი… განადგურებული სახლები… განადგურებული მანქანები…

კოშმარი ქალაქის ცენტრში… გზა, რომელიც ბევრისთვის ბოლო გზად იქცა… :(

თბილისი მსოფლიო მედიის ცენტრში და კიდევ ერთხელ მწარედ განცდილი სენტენცია – No news – good news :(…

და ისევ ჩვენი ბრძენი ვაჟას სტროფები:

ბუნება მბრძანებელია,
იგივ მონაა თავისა,
ზოგჯერ სიკეთეს იხვეჭავს,
ზოგჯერ მქნელია ავისა;
ერთფერად მტვირთველი არის
საქმის თეთრის და შავისა…

ამჯერად – ძალიან შავი იყო ის ტრაგიკული ღამე…

=====

როდესაც მედიკოს სტუდენტებს დაავადების სიმპტომებზე ვესაუბრები, არასოდეს ვივიწყებ ტკივილის ფენომენის პარადოქსს: ტკივილი საშინელება შეიძლება იყოს ავამდყოფისათვის, მაგრამ ხშირად სწორედ იგია მისი ხსნის საწყისი – როდესაც არის ტკივილი, ადამიანი გრძნობს, რომ რაღაც ცუდი ხდება მის თავს და ექიმთან მიდის… ხშირად, სწორედ მაშინაა ძნელი და ნაგვიანები სიცოცხლის გადარჩენა, როცა ტკივილი არ არის, როდესაც ავი საქმე ჩუმად მზადდება…

საზოგადოებისთვის ტკივილის შეგრძნება ისეთივე მნიშვნელოვანი მომენტია, როგორც ერთი ადამიანისათვის. იმ განსხვავებით, რომ საზოგადოებას საკუთარი დაავადების აღმოჩენა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ თითოეული ინდივიდი მხოლოდ საკუთარი ტკივილით არაა დაინტერესებული, თუ შეგვიძლია, რომ სხვისი ჭირიც ვიგრძნოთ და გავიზიაროთ… თუ „ძალა ერთობაშია“ მხოლოდ სუფრაზე და ტრიბუნაზე არ გვახსოვს… უნდა მივხვდეთ, რომ იმისათვის, რომ ძალის ერთობა მოვახერხოთ, სხვისი ტკივილის გაზიარება უნდა შეგვეძლოს, უპირველეს ყოვლისა…

მაგრამ მარტო ეს არ კმარა. ადამიანად ყოფნიდან საზოგადოებად ყოფნამდე მარტო თანაგრძნობა ვერ მიგვიყვანს. ავადმყოფის მიერ მხოლოდ ტკივილის შეგრძნება და ექიმთან მისვლა ვერ იქნება განკურნების გარანტია… ტკივილი მხოლოდ სიგნალია, რომელსაც გაშიფვრა სჭირდება. უბედურების თავიდან აცილება და დანაკარგის შემცირება მხოლოდ ისეთ საზოგადოებას შეუძლია, სადაც გადაწყვეტილებები ჭკვიანი და პასუხისმგებლობის გრძნობით სავსე პროფესიონალების აზრთა შეჯერებულ დასკვნებს ეყრდნობა და არა – ქარაფშუტულ ლოზუნგებსა და პოლიტიკანურ გაცხენებებს.

2011 წლის მარტში დავწერე ბლოგი „მოსალოდნელი უბედურება“. იაპონურ ტრაგედიაზე დავწერე – აუწერელ, საზარელ ტრაგედიაზე:

იაპონელ ხალხს დაატყდა უბედურებასაშინელი, შემაძრწუნებელი, გამაოგნებელი ტრაგედია

ვუყურებ ამ კადრებს და მიჭირს იმის წარმოდგენა, რა ხდება იქ ადგილზე. – სათამაშოებივით აცურებული უშველებელი გემები, სახლები და მანქანები, ნაფოტებივით მიმოყრილი გადამცემი ხაზების ბოძები და დიდი ხეებისტიქია, რომელიც ატომურ ელექტროსადგურებს და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს ანგრევს, წყლის ქვეშ დამარხული სოფლები და ქალაქები, გაუჩინარებული მატარებლები დახალხიათობითასობითათასობითალბათ, ათეულათასობითთუ მეტი არა

იაპონელთათვის დასაბამიდან მიწისძვრა ის უჩინარი მონსტრი გამხდარა, რომელიც ყოველთვის მათ სახლში ცხოვრობს და ერთადერთი გზა მის მოულოდნელ გამძვინვარებასთან გამკლავებისა, არის იმის ცოდნა რა შეიძლება დაუპირისპიროიაპონიის ათობით მთავრობები დიდი ხანია ამზადებენ ქვეყანას და ხალხს ამ უბედურებისთვისშენობების კონსტრუქციები და მასალები იხვეწება, ყოველწლიურად ტარდება ნაციონალურ მასშტაბის ერთიანი სავალდებულო წვრთნები, როგორ უნდა გაუმკლავდნენ მიწიძვრას, რომელშიც დაწყებითი კლასების ბავშვებიც მონაწილეობენ. დეტალურად არის გაწერილი და განაწილებული ევაკუაციის გეგმები, სარეზერვო და სამოქალაქო თავდაცვის სამსახურები, საინფორმაციო ქსელის ალტერნატივები და .

=====

თუ მარტივად ვუპასუხებთ ძალიან რთულ კითხვას, რა იწვევს კატასტროფის დამანგრეველ შედეგებს, შეიძლება ითქვას, რომ ეს უხშირესად ბუნებრივი ფაქტორების არახელსაყრელი განვითარება და ამ განვითარების არასწორი შეფასება (ან სულაც – შეუფასებლობა) არის. ადამიანური ფაქტორიც ხომ ამ შეუფასებლობის ნაწილია, უმეტესად… ნათქვამია, ურემი რომ გადატრიალდება, გზა მერე გამოჩნდებაო… მაგრამ ჩვენი განსაკუთრებული პრობლემა ის ბედოვლათობაა, რომ გზის გამოჩენიდან ცოტა ხანში ამ გზასაც ვივიწყებთ, ურმის გადაბრუნებასაც და ისევ ძველებურად ვაგრძელებთ იმას, რაც ბედოვლათობის წესია – სასურველი უკეთესის მოლოდინით – შესაძლო უარესის სრულ იგნორირებას…

თურმე ეს ყველაფერი ადრეც მომხდარა! თურმე გვყოლია სპეციალისტები! თურმე საკმაოდ სწორი დასკვნები და წინასწარმეტყველებები გაკეთებულა, თანაც, არა მარტო 2011 წელს, არამედ უფრო ადრეც! 70-იან წლებში ვერეს ხეობაზე მაღალ ხიმინჯებზე დაყრდნობილი გზის გაყვანის პროექტიც ყოფილა (მერე მივიწყებული), 50-იან და 30-იან წლებშიც კი საკმაოდ ბევრი დაწერილა იმ საფრთხეზე, რასაც თბილისს პატარა მდინარე ვერეს საოცარი გადარევა უქადდა და იმაზეც, რომ ამ საფრთხეების უგულვებელყოფა დაუშვებელი იყო!

და სად გაქრა მერე ეს ცოდნა? რატომ ამოვდეთ ამ ხიფათზე დაწერილი თავები და წიგნები ყურთბალიშის ქვეშ? რატომ ვიფიქრეთ, რომ რაც ცუდია, ის უკვე მოხდა და აღარ განმეორდება? და რატომ მოხდა ისე, რომ როცა ვერეზე ახალი გვირაბები გაკეთდა, მდინარის ჭალაში დიდი გამტარობის მაგისტრალი იქნა გაყვანილი, ხოლო ამ მაგისტრალის გაყოლებაზე უამრავი მაღალსართულიანი სახლის მშენებლობაზე დაიგეგმა?! მხოლოდ მოგებული არჩევნები და ბინების გაყიდვით შემოსული შემოსავლები ედგათ თვალწინ პოლიტიკოსებსა და ბიზნესმენებს?

აი, რას ამბობს გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიის დეპარტამენტის უფროსი მერაბ გაფრინდაშვილი („ლიბერალი“, 20.06.15 – http://www.liberali.ge/ge/liberali/articles/126478/):

13-14 ივნისს ერთდროულად განვითარდა 8 გეოლოგიური თუ ჰიდრომეტეოროლოგიური მოვლენა: კლდეზვავი, მეწყერი, ღვარცოფი, მდინარეების გვერდითი ეროზია, სიღრმითი ეროზია, უხვი ატმოსფერული ნალექი წვიმის სახით, წყალმოვარდნა და დატბორვა. ამ რვა პროცესმა ერთდროულად იმუშავა, ასეთი რამ მე და არც ერთ ჩემს კოლეგას არ გვახსოვს...

ხომ გვაჩვენა ფაქტებმა უკვე, რომ არ შეიძლება მდინარის ჭალაკალაპოტში სახლებისა და სხვა ნაგებობების აშენება. ეს მდინარის კუთვნილი ტერიტორიაა. როგორც სახლს აქვს საკარმიდამო ნაკვეთი, რომელიც მისი საკუთრებაა, ასევეა ჭალაკალაპოტიც მდინარისთვის. კალაპოტში მუდმივად მოედინება წყლის ნაკადი, ჭალას კი 10-15-20 წელიწადში ერთხელ აუცილებლად ტბორავს წყალი. ამიტომ მდინარეს თავისუფლება სჭირდება, არ შეიძლება მისი არტახებში მოქცევა. არ უნდა აითვისო ეს მდინარეები და მათი ტერიტორია.

ყველაზე უცნაური ისაა, რომ დღემდე, მგონი, ვერ მიაგნეს იმ პროექტს, რომლის მიხედვითაც 2011 წელს ვერეს ხეობაში ვაკე-საბურთალოს გზის განმტვირთავი მაგისტრალის მშენებლობა დაიწყო.

წინა ხელისუფლება ამაყობდა იმით, რომ მარეგულირებელი ორგანიზაციებისა და რეგულაციების აბსოლუტური უმრავლესობა გააუქმა! ეს მართლაც კორუფციაზე სერიოზული დარტყმა იყო, მაგრამ ეგრე ხომ სახლის სამშენებლო გეგმაც შეიძლება გააუქმო! ნებისმიერი გამოცდა თუ სერტიფიცირებაც ხომ პოტენციურად კორუფციის წყაროა, ესეიგი – გავაუქმოთ?! ნებისმიერი ექსპერტიზული გამოცდის მოთხოვნა – გეოლოგიური, ჰიდროლოგიური, მეტეოროლოგიური, ეკოლოგიური თუ სეისმოლოგიური – ეგეც კორუფციის საფუძვლად შეიძლება შერაცხო… – ჰოდა, ასე და ამგვარად მივედით სასტუმროებამდე, რომელშიც ხანძარსაწინააღმდეგო ზომები არაა მოთხოვნილი და ვერც დაცული იქნება (და ამის გამო ბავშვები იღუპებიან); მონუმენტის ისეთ აღებამდე, რომელსაც დედა-შვილი ემსხვერპლა; ტელეკომპანიის შენობაში მზიდი კოლონების ისეთ დემონტაჟამდე, რომელსაც შენობის ჩამონგრევა და ტელეოპერატორების მსხვერპლი მოჰყვა; ისეთი მრავალსართულიან შენობების აგებამდე, რომლის ზედა სართული ქარმა გადმოანგრია; ფანტასტიურ ბულვარამდე, რომელიც კვარტალში მინიმუმ ერთხელ იტბორება; “კაბრიოლეტად” მონათლულ აეროპორტამდე, რომელსაც ქარი სახურავს თმებივით უწეწავდა, ხოლო აეროპორტის ჰოლში „დაკარგული სამოთხის“ დარად მოწკაპუნეწყლიანი ვედროები და სათლები იდგა …

ქვეყანა, სადაც პოლიტიკოსები ინჟინრებს, გეოლოგებს, ეკოლოგებს, და სხვა სპეციალისტებს აჩუმებენ, უფრო მეტადაც კი განწირულია ხშირი კატასტროფებისათვის, ვიდრე ის ქვეყანაც კი, სადაც ეს სპეციალისტები არც ჰყავთ…

საოცრება იყო ტელევიზიით იმ მთავარი არქიტექტორის ხილვა, რომელიც, მომეჩვენა, რომ ამაყი და ბედნიერი იყო იმით, რომ ავადსახსენებელ პროექტზე მის ხელმოწერას ვერავინ ნახავს! თუმცა, ვერ ახსნა, ეს ყველაფერი მის პრინციპულობას უკავშირდებოდა, თუ მხოლოდ იმას, რომ პროექტი საერთოდ აორთქლებულია! და კითხვაზე, – თუ ამ გზის პროექტის შეთანხმება არ მომხდარა, ექსპერტიზების დასკვნები არ გინახავთ, და თავად ხელი არ მოგიწერიათ, მერე, როცა ამხელა გზის მშენებლობა დაიწყო, კითხვები არ გაგიჩნდათო? – მხოლოდ ის მოახერხა ეთქვა, – ჩემს უფროსს ვუთხარი და იმასაც გაგებული ჰქონდაო…

გასაგებია, რომ დრო იყო ისეთი, რომ არავინ არაფერს კითხულობდა… რომ იყო დრო “დიადი წინსვლისა” და რეიტინგული ნეტარებისა! და კითხვების დასმა და განხილვები კი “დიად წინსვლას” შეაფერხებდა… და ამიტომ ტემპის დაგდების პრევენცია იყო კითხვების დასმის პრევენცია!.. გასაგებია, როგორ იქოქებოდა ეს ფასადური გაბრწყინების/ამაოების ბაზარი… გაუგებარი ისაა, ამ ხალხის ნაწილი, ვისაც იქნებ კითხვის დასმას მაშინ, სავარაუდოდ, უზღუდავდნენ, დღესაც რომ არ სვამს კითხვებს… და დღესაც რომ უხერხულად ირიდებს პასუხისმგებლობას… ან იმის გამხელას, რატომ იქცეოდნენ ისე…

წინა ხელისუფლებაზე დღევანდელი ტრაგედიის ახლა დაბრალება არ იქნება სწორი – იგივე იქნება, რასაც სწორედ წინა ხელისუფლება აკეთებდა, როცა თავად იყო გამომძიებელიც და მოსამართლეც… 13 ივნისის ღამეს ძალიან ბევრი უარყოფითი ფაქტორი განვითარდა ერთდროულად და ვერცერთი ხელისუფლება ვერ აიცილებდა, ალბათ, ამ ტრაგედიას. თუმცა, დეტალურად უნდა იქნას შესწავლილი როგორც ის, რატომ არ ტარდებოდა სათანადო ექსპერტიზები, რატომ არ უსმენდნენ ექსპერტებს, რატომ იღებდა დიად გადაწყვეტილებებს სახელისუფლებო ავტომობილის უკანა სავარძელზე მოკალათებული დუეტი – რაღაც კომპიუტერული 3D გამოსახულებით აღტყინების კვალობაზე, თუკი ამ მწვანე 3D კომპიუტერულ მაკეტს არც პროექტი ედო საფუძვლად და არც – სათანადო არგუმენტაცია. რატომ იქცა მრავალჯერ გადარეული ვერეს ჭალა იქვე გაყოლებული მაგისტრალისა და განაშენიანების პლაცდარმად ისე, რომ სპეციალისტების მოსმენა და ალტერნატივების განხილვა მხოლოდ ახლა ხდება, – გადატრიალებული ურმისა და დიდი ტრაგედიის შემდგომ…

ყველაფერს უნდა პასუხი გაეცეს… რადგან სხვანაირად, ალბათ, არც არაფერი შეიცვლება – ისევ იქნება დიადი წინსვლის იმპერატიული სურვილები, რომელსაც წინ ვერც ეკოლოგები, ვერც გეოლოგები, და ვერც ჰიდროლოგები თუ მეტეოროლოგები დაუდგებიან… უნდა განისაზღვროს, რომ „ჯერ წესია საქმე და მერე საქმეა საქმე!“ და რომ ეს ფრაზა მხოლოდ ლიტერატურული კლასიკა არაა. ეს დემოკრატიული წესრიგის კლასიკაა, ორგანიზებულობის ანბანი… ამის გარდა სხვა გზა პირდაპირ გვირაბში მიდის – იმ გვირაბში, რომელიც უპასუხისმგებლობის მორებითაა ჩახერგილი…

ახალი ხელისუფლების მხარესაც საკმაოდ სწორი და მწვავე კითხვები ისმის – რატომ არ ხდებოდა მდინარის დონის მონიტორინგი იმ ფონზე, როცა სერიოზული ნალექი უკვე  წინა დღეებშიც იწვევდა შეტბორვებს? რამდენად დროული იყო რეაგირება წყნეთში მეწყერის ინფორმაციაზე? პირველი ზარების მიღებიდან რამდენ ხანში ამოქმედდა სამაშველო სამსახური? რატომ არ მოხდა გმირთა მოედნიდან ესტაკადის, და ვაკე-საბურთალოს გზიდან – ხილიანისკენ მიმავალი გზების დროულად გადაკეტვა? როგორ მოხდა ერთი და იგივე ვეფხვის ლეშის ორჯერ მოხვედრა სიაში, რასაც საბოლოოდ შედეგად სრულიად გაუმართლებელი მსხვერპლი მოჰყვა? სად იმიჯნება ზოოპარკის დირექტორისა და უსაფრთხოების სამსახურების უფლება-მოვალეობები და პასუხისმგებლობა? რატომ იქნა დახოცილი ამდენი ცხოველი – რატომ არ იყო ფართოდ გამოყენებული დასაძინებელი შპრიცები და დამჭერი ბადეები? რამდენად დროულად მიეწოდათ მოხალისეებს ნიჩბები და დამცავი სპეცსამოსი?

თუმცა, არის მაინც მნიშვნელოვანი განსხვავება ძველი და ახალი ხელისუფლების ანგარიშგების, გამჭვირვალობის და მუშაობის სტილში. ყველას კარგად გვახსოვს 2012 წლის 14 მაისის წყალდიდობა ორთაჭალაში, როდესაც არავითარი გამოძიების შედეგები, ფაქტიურად, არც გაგვიგია. ხელისუფლებას არ აინტერესებდა არავის დასკვნა და მოსაზრება. იგი თავად იყო გამომძიებელიც, ექსპერტიც, პროკურორიც და ადვოკატიც. და ზუსტად ისე იქცეოდა, როგორც მეფე ლომი ცნობილი ქართული იგავ-არაკიდან – საკუთარ შვილებს ხომ არ დასჯიდა? საკუთარ შეცდომებს ხომ არ აღიარებდა?.. სწორედ ამიტომ, წყალდიდობა იქნებოდა ეს, თუ რუსთავი2-ის შენობის დანგრევა, ადრე თუკი რომელიმე ხელისუფალი სასწრაფოდ ჩნდებოდა ტრაგედიის ადგილზე, ძირითადი მოტივაცია კვალის წაშლა და ეჭვების (ან – კითხვების ავტორების) ძირშივე მოცელვა იყო. ხოლო ისიც ხომ გვახსოვს, პოზიტიური იმიჯის სწორუპოვარმა კეისარმა როგორ მოიფიქრა წყალდიდობით და ხალხის მსსხვერპლით გამოწვეული უგუნებობის მილანური შოპინგით განეიტრალება!

ამ ფონზე დღევანდელი ხელისუფლების – პრაქტიკულად თითოეულ მათგანის ქმედებები – ტრაგედიის ღამიდანვე ფრონტის წინა ხაზზე გამოჩენა და სამუშაოებში აქტიურად ჩაბმა – ნამდვილად წინგადადგმული ნაბიჯია, რომელსაც ხალხში დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა. ადამიანთა დიდი ნაწილი ხედავს, რომ ხელისუფლება მათ ვარამს იზიარებს, სიტყვითაც და თანადგომითაც ამხნევებს და უკვე განხორციელებული ქმედებებიც უფრო დამაიმედებელია… თუმცა კრიტიკის მოდების წერტილები ახლაც საკმარისია. კარგია, რომ ადრინდელისაგან განსხვავებით ახლა კრიტიკა ისმის. ცუდი ის კი არაა, რუსთავი-2 რომ ახლა კითხვებს სვამს, ცუდი ის იყო, რომ 10 წელი კითხვების დასმის ნაცვლად ტაშისცემით ხელები ჰქონდათ გადატყავებული…

ამავდროულად თვალშისაცემია ის ძალიან დახვეწილი პიარ-სტრატეგია, რაც ხელისუფლების ხალხის გვერდით დგომის მედიაში შესაბამის ასახვას განაპირობებს. განსაკუთრებით ეს ეხება კახა კალაძეს, რომლის თითოეული ნაბიჯის სკურპულოზური და მაღალხარისხოვანი დოკუმენტირება ხდება. თუმცა აქვე დავამატებ, რომ ამაში გაუმართლებელი არაფერია – დღევანდელ დღეს პოლიტიკოსის ცხოვრება მედიაში ასახვის გარეშე წარმოუდგენელია, ხოლო ამ მხრივ ზომიერების სტანდარტი საზოგადოებამ უნდა შეიმუშავოს.

=====

და მაინც, ამ ტრაგედიის ამბის მთავარი მოქმედი გმირი არც მდინარეა და არც მეწყერი, არც ძველი და არც ახალი ხელისუფლება, არამედ ხალხი, ვინც სტიქიას არ შეეპუა, ხალხი, რომელიც გაერთიანდა, ხალხი, რომელმაც სოლიდარობის მომხიბვლელი მაგალითი გვიჩვენა – ჩვენი მაშველები, ჩვენი პატრული, ჩვენი მოხალისეები! განსაკუთრებით, – ჩვენი მოხალისეები!

რა თქმა უნდა, ყველა ქედს ვიხრით ჩვენი მაშველების – განსაკუთრებით, დაღუპული ზაზა მუზაშვილის – მამაცობის წინაშე. ასევე ფანტასტიური იყო ნათესავებთან სტუმრად ჩამოსული მაშველი ლეიტენანტის – ზვიად ინჯგიას მამაცობა, რომელმაც 7 ადამიანი გადაარჩინა. ყველას სულის სიმებს შეეხო პატრულის გადარჩენილი ოქროსბიჭუნა სანდროს კისკისი. ჩვენი ვაჟკაცი პატრულების – გოგა ნეფარიძის, სანდრო არეშიძის, ირაკლი მაისურაძის, ემზარ გოგავას, სერგო სადუნიშვილის, თორნიკე ხუციშვილის და მრავალ სხვათა თავდადებამ გადაარჩინა მოულოდნელი და სასტიკი სტიქიის წინაშე უმწეოდ დარჩენილი მოსახლეობა…

მოხალისეების მოძრაობა – ეს არაჩვეულებრივი ფენომენი იყო!

ჯერ ერთი იმიტომ, რომ ამან ფანტასტიური როლი ითამაშა მთელი თბილისის მოსახლეობის სოლიდარობის განცდაში.  თუ დასავლეთის მედიის გმირი ბეჰემოტი ბეგი და კონდიციონერზე შემომჯდარი დათვის ბელი გახდა, თბილისის მოსახლეობისთვის ამ ტრაგიკული დღეების მთავარი გმირები სწორედ მოხალისეები იყვნენ. რადგან ისინი თავისით გამოვიდნენ სცენაზე.  მათ არ ჰქონდათ ელემენტარული ცოდნა და ელემენტარული იარაღი, და მაინც იგრძნეს, რომ საჭირონი იყვნენ… პირველ დღეს ისინი კონვეირივით დაწყობილნი იდგნენ წვივებამდე ტალახში გმირთა მოედანზე, უხშირესად შრომის ყოველგვარი იარაღის გარეშე, და ზოგჯერ მუჭა-მუჭა თუ მათლაფებით გადასცემდნენ ერთმანეთს ტალახს. უსასრულოდ მძიმე და დამთრგუნველი ღამის შემდეგ ისინი მთელი დღე იღებდნენ და ანაწილებდნენ თბილისის მოსახლეობის მიერ სასწრაფოდ შეგროვებულ ტანსაცმელს და პირველადი მომხმარების ნივთებს. მათ არ გაუნელდათ ენთუზიაზმი და ბოლომდე იხარჯებოდნენ ყოველდღე. ისინი იყვნენ ჩვენი მოულოდნელი გმირები – ჩვენი შვილები, – ის გოგო-ბოჭები, ვისაც ზოგჯერ ვაკრიტიკებთ, გამოხეული ჯინსების, ტატუსა თუ ცალ მხარეს გადაპარსული თმების გამო… სწორედ ამ გოგონებმა და ყმაწვილებმა, ენთუზიაზმის და სოლიდარობის, თბილისელობის და პატრიოტიზმის ძალიან კარგი გაკვეთილი გვანახეს!

საერთოდ, სოლიდარობა იყო ამ საშინელი, მაგრამ დიდწილად მაინც ოპტიმისტური ტრაგედიისა და მასზე პასუხის მთავარი ლეიტმოტივი.

ვიღაცას შეიძლება ჰგონია, რომ ხელისუფლების გახსნილობამ და ხალხის გვერდით დადგომამ მოახერხა ახალგაზრდებში ამ მუხტის გაღვიძება. არა მგონია, ხელისუფალთა იქ ყოფნა ყოფილიყო მთავარი და განმსაზღვრელი ამ ფენომენში. თუმცა, ახლაც რომ უცხოურ შოპინგში გამოეჩინათ თავი მთავრობის წარმომადგენლებს, სოლიდარობას სერიოზულად შეუდგებოდა წყალი… როგორც ღიმილით უპასუხა ერთმა გამხდარმა მაშველმა ბიჭმა პრემიერ-მინისტრის შექებას და მადლობას: ჩვენ უთქვენოდ ვერაფერს გავხდებოდით, და თქვენც ვერაფერს გახდებოდით უჩვენოდო!  წინა ხელისუფლების აპოლოგეტების მწარე შური სწორედ ამ სოლიდარობამ გამოიწვია, და ყველანაირად ცდილობდნენ ერთად მობილიზებული პატრულის, მაშველების, მერიის, გამგეობებისა და წითელი ჯვრის თანამშრომლებისა და მოხალისეების ქმედებებში ისევ არაორგანიზებულობა და ყბადაღებული „უნიათობა“ გაეხადათ ქილიკის საგანი… არ გამოვიდა. არც ის გამოვიდა, რომ ცალკეული პირების მოწოდებები – („გამოცდები მოგვიხსენით“, „კარგად გვაჭამეთ“, „ფული არ გვაწყენდა“ და ასე შემდეგ) მოხალისეების ჯანსაღმა მასამ ადვილად უკუაგდო, როგორც მათი სუფთა საქმის შემბღალავი და უკადრისი.

მთავარი მაინც ისაა, რომ სწორედ ეს სოლიდარობა და ეს მოხალისეები შეიძლება იქცეს საქართველოში დემოკრატიის და დემოკრატიული საზოგადოების აშენების გზაზე სერიოზულ ნიშანსვეტად! რადგან რაც არ უნდა ილაპარაკონ მოქილიკეებმა დარღვევებზე და არაორგანიზებულობაზე (რომელიც, რა თქმა უნდა, აქა-იქ გვხვდებოდა, – თბილისი კი არა, ნიუ-იორკიც არ აღმოჩნდება ხოლმე სრულად მომზადებული სასტიკი კატასტროფებისთვის), რაც არ უნდა იფანტაზიორონ იმაზე, რომ მიშას დროს ყველაფერი გაცილებით ორგანიზებულად იქნებოდა, ამაზე არის მარტივი პასუხი – დიახ, არა მარტო მიშას დროს, არამედ სტალინის და ბერიას დროსაც! ჰიტლერის და მუსოლინის დროსაც! ფრანკოს და სალაზარის დროსაც! და კიმ სენ ირისა თუ კიმ ჩენ ირის დროსაც – ყველაფერი უფრო „ორგანიზებულად“ იქნებოდა! რადგან ძალიან ადვილია გულაგის პატიმრების „ორგანიზება“, ძალიან ადვილია საკონცენტრაციო ბანაკების და გეტოების მოსახლეთა „ორგანიზება“, ადვილია პრობაციონერებისა და მაკომპრომეტირებელი ვიდეოებით დაშინებული ადამიანების „ორგანიზება“, ადვილია იმ ხალხის „ორგანიზება“, რომელიც მეფე-მზეს, მამა-ბატონს, თუ ერთადერთ და განუმეორებელ ბელადს „უმღერის“, თუნდაც – კუჭგამხმარი და ღირსებაშელახული…

მაგრამ სულ სხვაა, როდესაც თავისუფალი ადამიანები თავისი ნებით მიდიან ერთად, მიდიან არა იმიტომ, რომ ბრძანებას ასრულებენ, არამედ იმიტომ, რომ სხვანაირად არ შეუძლიათ… მიდიან იმიტომ, რომ გაჭირვებულ თანამოქალაქეებს დაეხმარონ. მიდიან, რადგან არ ფიქრობენ, რომ ეს მხოლოდ ხელისუფლების, მხოლოდ ჯარის, მხოლოდ პატრულის და მხოლოდ მაშველების საქმეა… მიდიან იმიტომ, რომ ეს მათი საქმეა, ეს მათი ქალაქია, და ეს მათი ქვეყანაა! და გრძნობენ, რომ ტრაგედიის მასშტაბი არ იძლევა ხელისჩამოშვების უფლებას…

ასეთი წრთობის ადამიანები სულ სხვანაირად დაინტერესდებიან იმითაც, ვინ როგორ აშენებს ამ ქალაქს და ამ ქვეყანასა, ვინ როგორ ჭრის ხეებს და ამტკიცებს გზების და გვირაბების პროექტებს. ასეთი ახალგაზრდების ჩამოყალიბება არის სწორედ ჩვენი მთავარი რეიტინგის მაჩვენებელი – იმ დემოკრატიული რეიტინგისა, რომელიც ამტკიცებს, რომ სწორ გზაზე ვართ… რომ მიუხედავად იმისა, რაც გაიარა ჩვენმა თაობამ, მიუხედავად მრავალი შეცდომისა, რომელიც იყო და დღესაც არის, ჩვენი მომავალი თაობა უკეთესი, უფრო დაფიქრებული, უფრო პასუხისმგებელი იქნება. და, იმედია, მძიმე გამოცდებსაც გაუძლებს და უკეთეს ქვეყანასაც ააშენებს…

და ამ რწმენით, მიუხედავად იმ საზარელი მსხვერპლისა და იმ ტკივილისა, რაც ვნახეთ 13 ივნისის ღამიდან დღემდე, მაინც იმედით შეგვიძლია შევძახოთ მდევარ-ბედს:

– „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ!“

სოლიდარობა


ორი მილანელი


კალა წყალდიდობა-ჩამომჯდარი

კალა წყალდიდობა-მუშებთან

ეს კაცი ქართველია. საქართველოს მოქალაქე. საქართველოში მას ყველა იცნობს, უფრო მეტად – როგორც ლეგენდარულ ფეხბურთელს. თუმცა არანაკლებად იცნობენ მილანშიც, სადაც თავისი კარიერის უმაღლეს წერტილებს მიაღწია, სადაც გახდა იტალიის ჩემპიონი და ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული.

ეს ფოტოები დღეს, 2015 წლის 14 ივნისს, თბილისისთვის შავ დილას არის გადაღებული. ამ დღეს კახა კალაძე იქ იდგა, სადაც უნდა მდგარიყო კიდეც ახალგაზრდა პოლიტიკოსი, თავისი ქვეყნის შვილი და დღეს უკვე ხელისუფლების ერთ-ერთი ლიდერიც – ქალაქის ცენტრში დამანგრეველი წყალდიდობით დაზარალებული მოსახლეობის გვერდით. აკეთებდა იმას, რასაც უნდა აკეთებდეს მოქალაქე, ხელისუფალი და უბრალოდ, კაცი – თავის ხალხს ეხმარებოდა…

=======

მიშა მილანში  მიშა მილანში2

ეს კაციც ქართველია. თუმცა საქართველოს მოქალაქე ფაქტიურად აღარ არის – თავისი ნებით დათმო, – სხვა ქვეყნის გუბერნატორის სკამზე გაცვალა. მას მთელ მსოფლიოში იცნობენ, ძირითადად, – როგორც დიდ რეფორმატორს… მას საქართველოშიც კარგად ვიცნობთ, ძირითადად, როგორც მარშალ ბეტანკურს, რომელმაც კარგად დაიწყო, მაგრამ როგორც დაამთავრა, ჩვენ კი კარგად მოგვეხსენება და სხვების – არ ვიცი…

ეს ფოტოები სამი წლის და ერთი თვის წინ – 2012 წლის 14 მაისს არის გადაღებული. თბილისს მაშინაც დიდი წყალდიდობა დაატყდა და მაშინაც დაიღუპნენ ადამიანები… პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი კი ამ ამბიდან უკვე რამდენიმე საათში თვითმფრინავში ჩაჯდა და გეზი მილანისაკენ აიღო… მას იქ სანუკვარი ნივთები ელოდებოდა – მისი საყვარელი უძვირფასესი საათები! ის იმ დღეს “მილანელი” იყო… იმ დღეს პრეზიდენტი მიშა ქართველი ხალხის გვერდით არ დამდგარა… არ უნდოდა, რომ მისი სახელი ტრაგედიასთან ყოფილიყო ასოცირებული და ამ ტრაგედიაში ხალხის თანადგომას აწეწილი ნერვების მილანური შოპინგით დაწყნარება  ამჯობინა…

მიხეილ სააკაშვილი ნამდვილად იყო დაბადებიდან პოლიტიკოსი – სამწუხაროდ, ამ სიტყვის ძალიან ცუდი, მაკიაველური გაგებით. მაგრამ იმ ავბედით დღეს იგი ხალხისგან გაქცეული იყო…

კახა კალაძე ნამდვილად არ ყოფილა დაბადებიდან პოლიტიკოსი.

საბედნიეროდ, მას ნამდვილად აქვს შანსი ახალი ტიპის პოლიტიკოსი გახდეს, რომელიც მხოლოდ ქეიფში და კონცერტზე, აღლუმზე და კარგ ამბავში არ იქნება საკუთარი ხალხის გვერდით… რომელიც მისთვის მართლაც ძვირფას მილანში საშოპინგოდ არ წავა მაშინ, როცა მის მშობლიურ ხალხს გლოვა აქვს და 12 დაღუპულის გარდა კიდევ 24 დაკარგულს ვეძებთ…

აი, ასეთი 2 მილანელი გვყავს ჩვენ, ქართველებს…

დანარჩენი თავად განსაჯეთ…


ნაფიც მსაჯულთა ხიბლი თუ ნაკლი


Courtroom Jury Box

გიორგი ტუღუშმა კი განაცხადა, – ხელაღებით არ შეიძლება იმის თქმა, საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტმა არ გაამართლაო, მაგრამ მე ორივე ხელის აწევით და სრული პასუხისმგებლობით მინდა გითხრათ, რომ ჩემი აზრით, ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი საქართველოში, ამჟამად მაინც, არის მიუღებელი და გაუმართლებელი!

გასაგებია, რომ გიორგი ტუღუშის კვალიფიკაცია და ცოდნა სამართლის სფეროში გაცილებით უფრო წონადია, ვიდრე არაიურისტი ბლოგერი ექიმისა. თუმცა, (ტრაბახით – არა, სხვათაშორის) შევნიშნავ, რომ წინა წლების განმავლობაში სამართალთან და უსამართლობასთან მიმართებაში, მგონი, ჩემი აზრი უფრო ახლოს იყო სიმართლესთან და რეალობასთან, ვიდრე ბატონ გიორგის რეპუტაციასთან აცდენილი მისი მსუყე მოსაზრებები, მაგალითად იმაზე, რომ საქართველოში პოლიტპატიმრები არ იყვნენ და არც არავის აწამებდნენ…

ვფიქრობ, საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღება არაა გამართლებული, რადგან:

  • მოსახლეობაში ძალიან ცოტაა ისეთი ხალხის პროცენტული წილი, რომელსაც ელემენტარული იურიდიული განათლება (სამართლიანობის ანბანი) გააჩნია, ან რომელსაც სურვილი აქვს, რომ, საჭიროების შემთხვევაში, ეს ანბანი ისწავლოს;
  • პატარა ქვეყანა ვართ. ჯერაც – ნათესაურ-მეგობრულ კავშირებზე და არა – სამოქალაქო ნორმებზე და სოციალურ ერთობაზე, ორიენტირებული. მოსახლეობაში ჯერ გაცილებით მაღალია ნათესავობის, კლანურობის, მეზობლობის, “კუტოკების” და სხვა არაფორმალური წრეების გავლენა, რაც არ მაძლევს იმ ილუზიური ოპტიმიზმის საფუძველს, რომ სოციალური სამართლიანობა და კანონის უზენაესობა გადაწონის. რატომღაც მგონია, რომ ნაფიცი მსაჯულების დიდ ნაწილზე ის უფრო დიდ გავლენას მოახდენს, წინა საღამოს ვინ დაურეკავს და რას ეტყვის, ოჯახში ცოლ-შვილი და სიდედრ-მამამთილი რას ფიქრობენ… 12 განრისხებული ქართველი უფრო ადვილად წარმომიდგენია, ვიდრე ამ 12 განრისხებული ქართველის მიერ საბოლოოდ კანონიერი და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღებისკენ მიმავალი გზა…
  • არტისტიზმის ზედმეტად მოყვარული ხალხი ვართ – ბრაზილიელი მეკარეებივით უფრო ნახტომის სილამაზეზე ვფიქრობთ და არა იმდენად – ბურთის დაჭერაზე… 12-დან რამდენიმე მსაჯული  მაინც პროცესზე, ვაითუ, საკუთარი იმიჯით უფრო იქნეს დაკავებული, ვიდრე განსასჯელის ბედის შესახებ ობიექტური დასკვნის გამოტანით… ემოციებზე დაყრდნობით შეიძლება გააკეთოს ბევრმა არჩევანი – ნაფიც მსაჯულთა ეს ნაკლი ბევრ სამხრეთულ ქვეყანაში იჩენს თავს ხანდახან, ჩვენთან ეს იქნებ მეტადაც იქნეს…
  • საერთოდ ალბათ, კი შეიძლებოდა ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის დანერგვა გვეცადა, მაგრამ ერთი რამ მაინტერესებს, თუ რაღაცას ახალს იგონებთ, წინასწარ რამე ექსპერიმენტს არ ჩაატარებთ? და ამ ექსპერიმენტს ყველაზე მძიმე შემთხვევით დაიწყებთ? ახალგაზრდა გამოუცდელი ქირურგისათვის პირველ ოპერაციად გულის ან ღვიძლის გადანერგვას ვინ მოიფიქრებდა?? არ ჯობდა, ამ ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტის ეფექტურობა ჯერ გაცილებით მარტივ და მსუბუქ საქმეებზე ყოფილიყო შემოწმებული და არა ასეთ გახმაურებულ მკვლელობის საქმეზე?
  • დაბოლოს, ხომ კარგად ვიცით, რა იყო საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის დანერგვის წინაპირობა? ხომ ვიცით, ვინ იყვნენ ამ იდეის ნოვატორები? და იქნებ იმაზეც დავფიქრდეთ, რატომ უნდა სდომებოდა ნაცმოძრაობას ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღება? ჩემი აზრით, ძალიან მარტივია ამის გამოცნობა – საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის იდეა განსაკუთრებით პოპულარული გახდა მაშინ, როდესაც სააკაშვილის ე.წ. მართლმსაჯულების რეფორმა როგორც ჩვენი მოსახლეობის, ასევე უცხოელი პარტნიორებისა და ექსპერტების მიერაც მიჩნეულ იქნა უსამართლოდ! როდესაც გამამართლებელი საქმეების რაოდენობა 0.03%-ზე ნაკლები გახდა (სტალინის „ტროიკებიც“ კი განუზომლად უფრო ლმობიერები იყვნენ და ლამის 7%-ში გამოჰქონდათ გამამართლებელი გადაწყვეტილება)… როდესაც ადამიანის უფლებების კომისარი ტომას ჰამერბერგი გაოგნდა, რომ 65 წლის პენსიონერ მოხუცს, იძულებით გადაადგილებულ პირს, რომელსაც სხვა მარჩენალი არ ჰყავდა, 11 ევროს ღირებულების ფიცრების მოპარვისათვის 1 წელი ციხე მიუსაჯეს… როდესაც აღარავის ეპარებოდა ეჭვი, რომ მოსამართლეები პროკურატორის და მმართველი პარტიის უსიტყვო მონებად, ხოლო ადვოკატების დიდი ნაწილი – საპროცესო შეთანხმებაზე ბრალდებულების დამყოლიებლებად იქცნენ!.. სწორედ მაშინ მოიფიქრეს ადეიშვილმა და მისმა გუნდმა, (ახლა რომ ზოგიერთი ისევ „გამოადვოკატდა“ და დღევანდელ დღეს პროკურატორის მიერ „სასამართლოს დამონებაზე“ ჭრიჭინებს) – ეს მხსნელი რგოლი – ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი!

იდეა მარტივი იყო – ნაფიცი მსაჯულებიც იმას გადაწყვეტდნენ, რასაც ნაცმოძრაობა და პროკურატურა დაავალებდათ! არ იზამდნენ ასე და, მათი აჯობებდა! ისიც ხომ გასაგებია, ვის და როგორ აირჩევდნენ/დანიშნავდნენ ნაფიც მსაჯულებად, და როგორ წინასწარ გამზადებული იქნებოდა მათი მაკომპრომეტირებელი ვიდეოფაილები! ვინც მიშიკოს და ზურიკოს იმედებს გაამართლებდა, იმას სახელი დიდება და სამსახურში წარჩინება არ აცდებოდა, ვინც ვერ ივარგებდა ან თავის არიდებას ეცდებოდა, დედაც ეტირებოდა და შვილიც!

ხოლო სასამართლოს მესვეურები – კოტიკო კუბლაშვილის თამადობით – არხეინად აისხლეტდნენ ნებისმიერ შინაურ თუ საერთაშორისო კრიტიკას: – ჩვენ რას გვერჩით, ხალხმა (ნაფიცმა მსაჯულებმა) გადაწყვიტესო! მიშა კიდე შორიდან ღიმილ-ღიმილით დაგვანახებდა, ვითომ ვენეციის კომისიის ბუკიკიოს ვითომ მოწონების SMS-ებს…

ამიტომ, აქა ვდგევარ და სხვაგვარად ვერ ვფიქრობ – საქრთველოში სამართლიანი და კვალიფიციური სასამართლოა დასანერგი და სისტემის ხელმძღვანელობამ სრული პასუხისმგებლობა უნდა აიღოს მის მიერ რეფორმირებული და მართული რგოლების სამართლიანობაზეც და კვალიფიკაციაზეც!

ხოლო ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტის დანერგვა იმ დროისათვის გადავდოთ, როცა ქართველების უმრავლესობა ქუჩაში არასწორად პარკირებული მანქანის მძღოლს, წითელ შუქნიშანზე გადამრბენს, და მანქანიდან ნაგვის ცელოფნით მსროლელ მგზავრს თავად მისცემს შენიშვნას და იმაზე არ დავიწყებთ მხოლოდ ყაყანს, რა ცუდი სისტემა გვაქვს, ან როგორი ცუდი ხელისუფლება გვყავს… ნაფიცი მსაჯულები პასუხისმგებელი მოქალაქეები უნდა იყვნენ, ძალიან პასუხისმგებლები – საკუთარი თავის, სინდისის და ქვეყნის წინაშე, და არა მხოლოდ – ოჯახის, ნათესავების და მეგობრების წინაშე! რამდენ ასეთ ადამიანს ვიცნობთ, ვის ნაფიც მსაჯულობაშიც ეჭვი არ გვეპარება? ვინც ამ საქმეში მერკანტილური თუ კარიერული მიზნით არ ჩაებმება? მე, ალბათ, – მხოლოდ ათიოდეს… და არ მგონია, მათმა უმრავლესობამ თანხმობა განაცხადოს…

P.S. თუ მაინცდამაინც ასე სანატრელი და სასურველია ეს ნაფიცი მსაჯულების ინსტიტუტი, მაშინ ნელ-ნელა დავიწყოთ, ყველაზე მსუბუქი საქმეებიდან… და მე იურიდიული ფაკულტეტის დამამთავრებელ სტუდენტებზე ავიღებდი აქცენტს…


წარმატებები, ია მას!


Ia

დღეს ია ანთაძის წიგნის „პირველად იყო… ლაქა“ პრეზენტაცია იყო ექსპო ჯორჯიაში.

წიგნი შევიძინე, იას ძვირფასი ავტოგრაფიც მივიღე, თუმცა წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს…

არის იქ ადრეული პერიოდის ბლოგები და სტატიები, რომლებიც არ ვიცი და უეჭველად წავიკითხავ, აი, 2009 წლის შემდეგ კი ალბათ არაფერი ყოფილა, რაც გამომრჩენოდა…

სრულიად გადაუჭარბებლად და ალალად შემიძლია ვთქვა, რომ ია ანთაძე მიმაჩნია ეტალონურ ფენომენად ქართულ ჟურნალისტიკაში.

იას ტელეინტერვიუები და სტატიები მახსოვს ჯერ კიდევ შევარდნაძის დროიდან. ყოველთვის მაოცებდა ის სიწრფელე და სიღრმე, რაც მის ნაფიქრალში ჩანდა. მერე კიდევ უფრო გაოცებული დავრჩი, როცა გავიგე, რომ ია განათლებით ჟურნალისტი არცაა და მავანი კრიტიკოსები ხშირად ამას წამოაძახებენ ხოლმე. მე კი მგონია, რომ იას შემთხვევაში ამან პოზიტიური როლი ითამაშა.

რადგან ია, პირველ რიგში, – მასწავლებელია!

და ბევრმა იმ ადამიანმა, ვინც მისი ბლოგის აქტიური თანაშემოქმედები ვიყავით “იანეთზე”, ჩვენთვის და ქვეყნისთვის მძიმე 2009-12 წლებში, მისი უნივერსიტეტი დავამთავრეთ! უნივერსიტეტი, სადაც პირადი მაგალითით ხდებოდა სწავლა, დაახლოებით ისეთი მეთოდით, ამერიკელები მედიცინაში რომ იყენებენ და PBL – Problem Based Learning – ჰქვია, როცა უმწიფარ სტუდენტს ჯერ წლობით კი არ ასწავლი თეორიას, არამედ პირველივე კურსიდან პრაქტიკული პრობლემების შუაგულ ცეცხლში შეაგდებ, და სწორედ ასე ასწავლი თეორიასაც, პრაქტიკასაც და მიზნის მიღწევასაც… გაცილებით რთულია, მაგრამ წარმოუდგენლად უფრო ეფექტური!

იას თითოეული სტატიის გარჩევა ხდებოდა რადიო „თავისუფლების“ მის ბლოგზე, სივრცეში, რომელსაც ჩვენ “იანეთი” დავარქვით, და სადაც ბლოგის ავტორი და იანეთის დიასახლისი ჩვენ გვეძახდა „ბლოგერებს“. ამით მან, როგორც გამოცდილმა მენტორმა, სპეციალურად დროზე ადრე, ავანსად დაგვახურა მაგისტრის ქუდი და მონომახის ქუდის მსგავსად მისი ტარების პასუხისმგებლობაც შეუმჩნევლად აგვკიდა. გამართული ქართულით წერის, მყარი არგუმენტაციის, კონტრარგუმენტირების, კამათის ეთიკის, მედიის სტანდარტების შესწავლა ხდებოდა ყოველდღიურ დისპუტებში ისე შეუმჩნევლად, ბავშვებს რომ თამაშ-თამაშში ასწავლი გამრავლების ტაბულას… ძალიან გამოსადეგი აღმოჩნდა ეს მეთოდი, ძალიან ეფექტური…

და თან, ამერიკელი მედიკოსების პრობლემებისაგან განსხვავებით, ჩვენი პრობლემები, გორკის „ჩემი უნივერსიტეტების“ ანალოგიურად, ხომ ძალიან რეალური პრობლემები იყო – ჩვენ ვწერდით, იმიტომ რომ უსამართლო და ყალბი ცხოვრება გვტკიოდა, და გადავრჩით მნიშვნელოვანწილად იმიტომაც, რომ ვწერდით! და ერთმანეთს ხელიხელჩაჭიდებულები ერთმანეთის იმედი ვიყავით… იამ აღნიშნა პრეზენტაციაზე, რომ იმ დროს „იანეთის“ ბირთვის საკმაო ნაწილი ანონომურ სახელებს იყო ამოფარებული, რადგან თან ჩვენი პრინციპები არ გვეთმობოდა, თან ქვეყნის უფსკრულისკენ ვარდნას ვგრძნობდით, და თან იყო მთელი რიგი ვალდებულებები ახლობელი ადამიანების მიმართ, რომლებიც, რეალობების გათვალისწინებით, რისკზე წასვლისაგან თავშეკავებას გვაიძულებდა… დღეს ჩვენ აღარ ვართ ანონიმები, და ზოგიერთი ჩვენთაგანი უფრო წარმატებულებიც ვართ და იმედი მაქვს, რომ იანეთის გამოცდილება და პრინციპების ერთგულება წარმატების საწინადარი გახდება  მათთვისაც, ვინც ჯერ მხოლოდ უფრო უსაფრთხო და სამართლიანი გარემოს შექმნით არის მოგებული…

ზურა ვარდიაშვილი, ირაკლი აბსანძე, ზვიად თხელიძე, მანანა იაშვილი, ლაშა ზარგინავა, ირაკლი შავიშვილი, ირაკლი როგავა, ოჩი კონცელიძე, თორნიკე თევზაძე, ირმა ირემაშვილი, აზა კოპალიანი, თემურ მიმინოშვილი, მიშა გოგინაშვილი, ნინო გოგიჩაიშვილი, გიორგი ხარაშვილი… და ამ სტრიქონების ავტორი, მაშინ სოლომონ თერნალელად ცნობილი – აი, იანეთის მხოლოდ ნაწილი… რა თქმა უნდა, ყველა არ მახსენდება… და ზოგიერთის გახსენება კი სულ არაა სასიამოვნო, რამეთუ გახლეჩილი ქვეყნის შუამდინარის მეორე ნაპირზე იდგნენ და კბილებით იცავდნენ იმ ყველაფერს, რაც ჩვენ გაუმართლებლად მიგვაჩნდა… თუმცა მათი მადლობელიც ვარ – დემაგოგიასთან ბრძოლის ხელოვნებას ია ხომ ვერ გვაწავლიდა ისე ლაზათიანად, რომ არა მათი ფენომენალური დემაგოგია… განსაკუთრებით, კავკასიოლოგისა, რომელიც ნამდვილად ღირსეული მეფისტოფელი იყო, მრავალგანზომილებიანი და მრავალსახიანი… :)

ია კიდევ იმით იყო საუკეთესო მასწავლებელი, რომ თავადაც სწავლობდა… მასწავლებელი, რომელიც სწავლას წყვეტს, ამით მასწავლებლობასაც ემშვიდობება… ფაქტიურად – ნებისმიერ სფეროში თვითგანათლების შეწყვეტა სწრაფი პროფესიული დაისის საწინდარია. და სწორედ ამით არის ია გამორჩეულად კარგი ჟურნალისტი – საკუთარი თავის სრულყოფის მუდმივი სურვილის განხორციელებით…

იას არასდროს გამოუყენებია, ჩემგან გასხვავებით, ნიღაბი… ის არასდროს წასულა მატერიალური დაინტერესების გამო პროფესიულად უფრო საინტერესოდან ნაკლებ საინტერესო ასპარეზზე… სწორედ მაშინ, როცა ქვეყანაში ურნალისტების ზეობა იყო, მან მოახერხა არა მარტო მავნე სენისაგან განრიდება, მაგალითის მიცემაც სხვებისათვის (ამ მხრივ ჩემთვის საკუთარი ბლოგის წერის სტიმული გახდა იას სტატია, „ვინც არ გატყდა და არ გაიყიდა“), და ჟურნალისტური ეთიკის საბჭოს შექმნა, რომელსაც ყველანაირად აბუჩად იგდებდნენ სააკაშვილის რეჟიმის იდეოლოგები და კარის ჟურნალისტები… და როგორც კი შექმნა ეს საბჭო, მაშინვე დატოვა, რომ საკუთარი გავლენისაგან გაეთავისუფლებინა ეს პირმშო… იამ ყველაზე კარგად იცის, რას საშიშროებაა ხელმწიფის ნავში ჩაჯდომა და როგორ არ უნდა გახდე ბეჭდის მრძანებელი და მონა… და ამიტომაც ნებისმიერი ხელისუფლება მას თავისიანად არასოდეს თვლის, და თან მას ყოველთვის ანგარიშს უწევს…

წიგნზე იამ ასეთი მოძღვნა წამიწერა – „ამ წიგნის ინსპირატორს“ – ასეა, დიდი კონსპირატორიდან ახლა უკვე ინსპირატორი გავხდი :). მას შემდეგ, რაც საკუთარი წიგნი დავბეჭდე, თანაც იას და გია გორგოძის რედაქტორობით, (ისე, რომ ჯერ კიდევ არეცერთი მათგანი პირადად არ მიცნობდა), სულ ამას ვეუბნებოდი იას, რომ მასაც უნდა გამოეცა თავისი ბლოგები. და ძალიან გამიხარდა, რომ ბოლოს, მისი კახური სიჯიუტის მიუხედავად, ეს ასეც მოხდა!.. :)  თუმცა, მნიშვნელოვანწილად, იას ნების საწინააღმდეგოდ – მადლობა გამომცემლობა „არტანუჯს“, რომელმაც ეს მძიმე პრობლემა – იას დაყოლება – გადაჭრა და წიგნმა დღის სინათლე იხილა.

ამ ბლოგის დღესვე დაწერა კიდევ უფრო იმან გადამაწყვეტინა, რომ დღეს ჩემს ფეისბუქის გვერდზე იას „მედროვე“ უძახა ერთმა კაცმა, რასაც პასუხი იქვეც გავეცი და მაინც არ მეყო ის პასუხი. ია ანთაძეზე ნაკლებად მედროვე ადამიანი ხომ, მე პირადად, ირგვლივ, ლამის არც გამიგია! ვისაც ასეთი ჭორებისა და ინსინუაციების სჯერა, შეუძლიათ იას შემოსავლებით დაინტერესდნენ. საქართველოს სინამდვილეში ჩვენ გვყავს ჟურნალისტური პროფესიის ვარსკვლავები, რომელთა ყოველთვიური შემოსავალი, როგორც წესი, ხუთნიშნა ციფრებით გამოხატება, იას, მგონი, ოთხნიშნა ციფრებიც არ დამუქრებია არასოდეს :) და არა იმიტომ, რომ არ იმსახურებს…

რა თქმა უნდა, ია ანთაძე, შეიძლება ცდებოდეს, შეიძლება მისი რომელიმე ბლოგი არ იყოს ისე წარმატებული, როგორც სხვები… და მაინც, ჩემი აზრით, მას აქვს დახვეწილი პოლიტიკური ალღო, დემოკრატიული პრინციპებისადმი ერთგულება, ძალიან მაღალი პროფესიული სტანდარტი, და მშვენივრად იცის, რა არის ქართული ჟურნალისტიკის ნაკლი და სიდუხჭირე… ამის მაგალითია მისი ბოლო, ჩემი აზრით – ძალიან წარმატებული, პროდუქტი – გადაცემათა ციკლი „მედიასტანდარტი“, რომელიც ქართული ჟურნალისტიკის სარკული ასახვის მშვენიერი მცდელობაა და სწრაფად გახდა პოპულარული. და აქაც, იამ კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ საკუთარ პირად რეიტინგისთვის არ მუშაობს – მან გადაცემის ყოველ ციკლზე ახალ-ახალი წამყვანები, მართლაც ნიჭიერი და პროფესიონალი ადამიანები მოიწვია და მათ ანდო სრულად საკმაოდ სერიოზული პროექტის წარმართვა, რადგან კარგად იცის, რომ სწორედ ესაა სწორი მიდგომა, და არა ის, რასაც საქართველოში მუდამ ვხედავთ, – საკუთარი თავის ტირაჟირება და მარად შეუცვლელად წარმოჩენა!..

ამიტომ, ასე გამიხარდა მე დღევანდელი დღე, როდესაც იას ნიჭის მხოლოდ თაყვანისმცემელებს კი არა, ფართო საზოგადოებასაც მიეცა საშუალება, რომ წიგნად თავმოყრილს გაეცნოს მის მრავალწლიან პოლიტიკურ ჟურნალისტიკას. თუმცა ვფიქრობ, რომ ია ანთაძის, როგორც ძალიან კარგი მასწავლებლის და სამაგალითო ჟურნალისტის მთავარი სარბიელი მაინც განათლების სფერო უნდა იყოს – სწორედ მან და მისნაირმა მაღალი სტანდარტის პატიოსანმა პროფესიონალებმა უნდა ასწავლონ მომავალ ქართველ ჟურნალისტებს. ია ხომ ორივე თავის პროფესიას ბრწყინვალედ ფლობს და თან – უყვარს საკუთარი გამოცდილების – არა მარტო წარმატებების, არამედ მარცხის – გაზიარებაც… და არასოდეს ეცდება, თავისი სტუდენტებისაგან იაანთაძეები გამოძერწოს, რადგან მათ თავიდანვე ყველაზე მთავარს ასწავლის ხოლმე – საკუთარი ინდივიდუალური აზრის პატივისცემას და იმ საზოგადოების პატივისცემას, რომელსაც შენი აზრი კი უნდა მიაწოდო, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ უნდა მოატყუო და შეცდომაში არ უნდა შეიყვანო…

– წარმატებები, ია მას!


თავისუფალი ზონა – ”ნაცლანდია”


ხომ არსებობს თავისუფალი ეკონომიკური ზონები?

ჰოდა, ალბათ, შეიძლებოდა შეგვექმნა “სინდისისაგან და სამართლისაგან თავისუფალი ზონა – ნაცლანდია” – სადაც მცირე ტერიტორიაზე სრული მასშტაბით აღდგენილი იქნებოდა მიხეილ სააკაშვილის რეჟიმის ყველა “პრელესტები” – ადეიშვილის პროკურატურ-პრობაციული სამართლით, ახალაიას ციხეებით, მერაბიშვილის ზონდერულ-ნულოვანი ტოლერანტობით და კუბლაშვილის სასამართლოთი.

ნაცლანდიის ბედნიერი და ნებაყოფლობითი მაცხოვრებლები თავად გადაიხდიდნენ ამ ყველაფრის ფასს პირდაპირი და გადატანითი მნიშვნელობით. ზონა იქნებოდა თვითდაფინანსებაზე და უფლება ექნებოდა თავისი შემოსავლებით გაეხსნა, რამდენიც ზონის დიქტატორს ენდომებოდა, იმდენი შადრევანი, ნებისმიერ დროს ჩამოეყვანათ კუტუნიო, ხოლო ნაცლანდიის მოქალაქეებს ეჩუქებინათ ზონის ხელმძღვანელობისათვის ნებისმიერი თავისი ქონება, ნებისმიერ ნოტარიუსთან ღამის ნებისმიერ დროს გადაფორმებით! მათ ასევე ექნებოდათ “მოდელირებული ქრონიკის” მუდმივ რეჟიმში ყურების უზომო სიამოვნება და მაღლის განდიდებისა და მიმთხვევის შეუზღუდავი ბედნიერება…

ერთი დაზუსტება – ნაცლანდიაში შესვლა თავისუფალი იქნებოდა, გამოსვლა – მხოლოდ 9 წლის შემდეგ (გადარჩენილებისათვის)…

მე მგონი, ამით ყველა მოგებული იქნებოდა – ზონის ბინადრებიც, და ზონელებისაგან და ზონდერებისაგან დასვენებულებიც…

მიშა მაგარია


იმედის სხივი


HEPAC

დღეს, 2015 წლის 21 აპრილს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრომ და ამერიკულმა ფარმაცევტულმა ფირმა „გილეადმა“, აშშ საელჩოსა და აშშ დაავადებათა კონტროლის ცენტრის შუამავლობით, ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომელიც საქართველოს მოქალაქეებისთვის C ჰეპატიტის ახალი პრეპარატით – სოფოსბუვირით – ხელმისაწვდომ მკურნალობას ითვალისწინებს.

უნდა აღინიშნოს, რომ უკვე 2013 წლიდან ქართულმა ხელისუფლებამ დაიწყო მნიშვნელოვანი სოციალური პროექტი – ციხეებში პატიმრებისათვის C ჰეპატიტის უფასოდ მკურნალობა, ხოლო ციხეებს გარეთ – თანადაფინანსება.

ამჟამად კი მსოფლიოში უნიკალური ამ ახალი ეროვნული პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც ჰქვია – „საქართველო C ჰეპატიტის გარეშე!“  –  სახელმწიფო, სავარაუდოდ, წელიწადში 20 ათას C ჰეპატიტით დაავადებულს სრულიად უფასოდ უმკურნალებს, რისი ღირებულება დაახლოებით 2 მილიარდი აშშ დოლარი იქნება. როგორც ჯანდაცვის მინისტრმა დავით სერგეენკომ განაცხადა, პირველ ეტაპზე პროგრამაში 5 ათასი პაციენტის ჩართვა ღვიძლის დაზიანების და ზოგადი მდგომარეობის სიმძიმის გათვალისწინებით მოხდება.  მემორანდუმის გაფორმების შემდეგ იმ პაციენტთა რეგისტრაცია დაიწყება, ვისაც ახალი პრეპარატის, სოფოსბუვირის მიღების საჭიროება აქვთ. შერჩევა ანონომურად მოხდება სათანადო საექსპერტო კომისიის წევრების მიერ, რომელთაც არ ეცოდინებათ შტრიხკოდით დაშიფრული პაციენტების გვარები და მხოლოდ მათ კლინიკურ და ლაბორატორიულ მონაცემებზე დაყრდნობით გადაწყვეტენ დაავადების სიმძიმის დონეს და განსაზღვრავენ პროგრამაში ამა-თუ იმ პაციენტის ჩართვის დროს. როგორც საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე, ვალერი კვარაცხელია ამბობს, ქართულმა მხარემ დაარწმუნა კომპანია „გილეადი“, რომ ეს უახლესი და სადღეისოდ ყველაზე ეფექტური, ამავდროულად ნაკლებად სახიფათო მედიკამენტი საქართველოსთვის უკიდურესად დაბალ ფასად მიეწოდებინა. ამ პრეპარატის დღიური დოზა 1000 დოლარი ღირს, ხოლო სამკურნალო კურსის საშუალო ღირებულება 80,000 დოლარს აღწევს. ჰეპატოლოგებისა და ჯანდაცვის სპეციალისტების თქმით, “სოფოსბუვირი” 94%-ში ეფექტურია მკურნალობისთვის და პრაქტიკულად არ აქვს გვერდითი ჩვენებები. მედიკამენტის მიღების კურსი 12 ან 24 კვირიანი იქნება, რაც დაავადების ტიპზეა დამოკიდებული.

სავარაუდოდ, საქართველოში C ჰეპატიტით დაავადებულთა რაოდენობა 200,000-დან 300,000-მდეა! მკურნალობის გარეშე ეს დაავადება, რომელსაც „ჩუმ მკვლელს“ უწოდებენ, უმრავლეს შემთხვევაში იწვევს უმძიმესი დაავადებების – ღვიძლის ციროზისა და ღვიძლის კიბოს განვითარებას. მსოფლიოს განვითარებული ქვეყნების უმრავლესობაში C ჰეპატიტით მკურნალობის თანადაფინანსების სქემები არსებობს, ზოგიერთ შემთხვევაში – სრული დაფინანსებაც ხდება, მაგრამ ყველა დაავადებულის უფასოდ მკურნალობის საყოველთაო პროგრამა, თანაც ამ უახლესი და ყველაზე ეფექტური პრეპარატით ჯერ არსად განხორციელებულა! განსაკუთრებით საინტერესოა ის, რომ პროგრამის მიმდინარეობისას მოხდება ეპიდემიოლოგიური კვლევების ჩატარება, რომლითაც დაზუსტდება საქართველოში C ჰეპატიტის გავრცელების მაჩვენებელი და ამის გარდა, გაძლიერდება პროფილაქტიკურ-პრევენციული სამუშაოები.

=====

ახლა კი მცირედი რეტროსპექტივა:

2007-2012 წლებში ადამიანის უფლებათა სტრასბურგის ევროპულ სასამართლოს საქართველოდან რამდენიმე პატიმარმა მიმართა საჩივრით იმის გამო, რომ მათ ციხეში ყოფნის დროს დაემართათ ან გამოუვლინდათ C ჰეპატიტი. სასჯელაღსრულების სისტემამ და სახელმწიფომ კი მათ უარი უთხრეს სრულფასოვან მკურნალობაზე . სტრასბურგის სასამართლომ 5 ასეთი საქმე მიიღო წარმოებაში (პოღოსიანის, ღვათაძის, ჯანიაშვილის, ჯელაძის და ჯაშის) და ხუთივე მათგანი სახელმწიფო მხარის წაგებით დასრულდა. უმრავლეს შემთხვევაში სახელმწიფოს ბრალად წარედგინა პატიმრების მიმართ არაადამიანური მოპყრობა და ადექვატურ სამედიცინო მკურნალობაზე უარის თქმა. ხაზგასმული იყო, რომ წლების განმავლობაში ავადმყოფებს უარს ეუბნებოდნენ სათანადო გამოკვლევების ჩატარებაზეც, რისი ალტერნატივაც პენიტენციალურ სისტემაში მყოფი პირებს არც გააჩნდათ! გარდა ამისა, ციხების ხელმძღვანელობა უზღუდავდა პაციენტებს მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიღების უფლებას! გამოვლინდა სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოების რიგი დარღვევები, რაც არ შეესაბამებოდა თავად საქართველოს რეგულაციებს ამ დოკუმენტაციის წარმოების შესახებ. რიგ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა არასათანადო კვალიფიკაციის ექიმების მიერ დაავადების არასწორ მართვას! ასევე ზოგჯერ პატიმრებს ხელი ეშლებოდათ ალტერნატიული გამოკვლევების და საექსპერტო გასინჯვების ჩატარებაში.

==== ციტატები:

პატიმართა უფლებების დაცვის შესახებ შესაბამისი სამართლებრივი ნორმები, ისევე როგორც სახალხო დამცველის 2007 წლის მე-2 ნახევრის ანგარიშიდან ამონარიდი, რომელიც ეხება სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში სამედიცინო პრობლემებს ვირუსული C ჰეპატიტის ჩათვლით, მოყვანილია საქმეში პოღოსიანი საქართველოს წინააღმდეგ (№ 9870/07, §§ 20-22, 24 თებერვალი 2009). ა. ადამიანის უფლება ჯანმრთელობაზე და ამ უფლების აღსრულებასთან დაკავშირებული პრობლემები საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში – საქართველოს სახალხო დამცველის სპეციალური ანგარიში, რომელიც მოიცავს 2009 და 2010 წლის 1-ლ ნახევარს.

  1. ზემოხსენებული ანგარიშიდან შესაბამისი ამონარიდი შემდეგნაირად იკითხება:

ვირუსული ჰეპატიტი: ვირუსული ჰეპატიტის პრობლემა რჩება ერთერთ ყველაზე მწვავე საკითხად საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში. 2009 წელს გარდაცვლილ პატიმართა 40% იტანჯებოდა ვირუსული ჰეპატიტით. გარდაცვლილთა 15%- ჰქონდა ღვიძლის ციროზი და მასთან დაკავშირებული გართულებები, როგორიცაა კუჭნაწლავის ტრაქტის ზედა ნაწილიდან სისხლდენა, რომელიც რამდენიმე შემთხვევაში გახდა პატიმრის გარდაცვალების ძირითადი მიზეზი. 2010 წლის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, პატიმართა 47.4%-, რომელიც გარდაიცვალა 2010 წლის პირველ ნახევარში ჰქონდა, ვირუსული ჰეპატიტი, ზოგიერთ მათგანს განუვითარდა სიცოცხლისთვის შეუთავსებელი გართულებები. ეროვნული პრევენციული მექანიზმის მიერ განხორციელებულმა მონიტორინგმა გამოავლინა, რომ ციხის საავადმყოფოების მთავარი ექიმები აღიარებდნენ ვირუსულ ჰეპატიტს, როგორც ყველაზე გავრცელებულ დაავადებას. თუმცაღა, არ არსებობს ზუსტი ანგარიშები ვირუსული ჰეპატიტის ინფექციის შემთხვევებთან დაკავშირებით, ისევე როგორც არ არის სტატისტიკური მონაცემები საქართველოს სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში. ექიმებს გააჩნიათ მხოლოდ ინფორმაცია იმ შემთხვევებთან დაკავშირებით, როცა ჰეპატიტის დიაგნოზი დადასტურდა ლაბორატორიული გამოკვლევებით. მონიტორინგმა გამოავლინა, რომ ბევრ პატიმარს, რომელსაც ჰქონდა ღვიძლის დაზიანების კლინიკურად აშკარა ნიშნები, საერთოდ არ ჩაუტარდა გამოკვლევა ვირუსული ჰეპატიის გამოსავლენად“.

=====

სააკაშვილის ხელისუფლება “რეაგირება” სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე

პოღოსიანის ხსენებული საქმე ბევრი მომენტითაა შოკისმომგვრელი. მას შემდეგ, რაც სტრაბურგის სასამართლოში საქმე წააგო, ნაცმოძრაობის ხელისუფლებამ იმის ნაცვლად, რომ პატიმრისათვის ახლა მაინც სათანადო მკურნალობა ჩაეტარებინა, „უკეთესი გამოსავალი“ იმით იპოვა, რომ იგი ციხიდან ვადაზე ადრე გაანთავისუფლა! პაციენტმა ეს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა, მაგრამ ხელმოკლეობის გამო მკურნალობის ჩატარება ვერ შეძლო, რასაც მისი მდგომარეობის გაუარესება მოჰყვა და სანამ სასამართლო მის საჩივარს განიხილავდა, იგი გარდაიცვალა! მას შემდეგ, რაც სტრასბურგის სასამართლოში უკვე 4 ანალოგიური საქმე წააგო, საქართველოს ნაცმოძურმა ხელისუფლებამ საერთოდ აკრძალა ციხეებში არა მარტო C ჰეპატიტის გამოკვლევების ჩატარება, არამედ ამ საკითხებზე მომუშავე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროს სამეცნიერო და არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ პატიმართა მდგომარეობის შესწავლაც! გავრცელებული ხმებით, ეს გადაწყვეტილება პირადად ვანო მერაბიშვილის „ინოვაცია“ იყო!

====

დღეს იმ ხელისუფლების ყოფილი მესვეურები, რომლებიც თავისი მმართველობის პერიოდში ზემოთაღწერილი დრაკონული მეთოდებით ებრძოდნენ არა C ჰეპატიტს, არამედ – დაავადებულ პაციენტებს, რომლებიც სპეციალურად ხურავდნენ ციხეებს, რომ ვერავის გაეგო პენიტენციალურ სისტემაში C ჰეპატიტის გავრცელების შემაშფოთებელი დონის და დაავადებულთა მიმართა არაადამიანური მოპყრობის შესახებ, ადამიანები, რომლებიც ძირითადად თავისი მეუღლეები ევროპაში მოლოგინებით ან თავიანთი ახლობლებისათვის ძვირადღირებული ოპერაციების დასავლეთის კლინიკებში ჩატარებით იყვნენ დაკავებულნი, და მაპატიეთ და ფეხებზე ეკიდათ, ციროზისათვის განწირული ათასობით ადამიანის ბედი, რომელთაც ძვირადღირებული მკურნალობის შანსს მხოლოდ სახლ-კარის გაყიდვა აძლევდა, სწორედ ეს პოლიტიკანები, რომელთა პრიორიტეტი სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე ტოტო კუტუნიების ჩამოყვანა და საქართველოს შადრევანიზაცია იყო, და რომელთა ხელისუფლებამ არა მარტო პატიმრები დატოვა უიმედოდ განწირული, არამედ ასეულ ათასობით ის ადამიანიც, რომელთაც საპროცესო გარიგებებით გატყავებულებს, არამცთუ C ჰეპატიტის ძვირადღირებული, არამედ გაცილებით იაფი სამედიცინი დახმარების სახსრებიც აღარ გააჩნდათ, – აი, ეს ყოფილი მინისტრები და პარლამენტარები ცინიკურად გამოდიან და მსჯელობენ პროგრამის „საქართველო C ჰეპატიტის გარეშე!“ ხარვეზებზე, მოსალოდნელ პრობლემებზე და იმაზე, რატომ ბოლომდე არ წავიდა დღევანდელი ხელისუფლება და რატომ 100%-ით არ დააფინანსა ჰეპატიტისარამარტო მკურნალობის, არამედ დიაგნოსტიკის ხარჯებიც, (რაც პროგრამაში 30-70%ის დონეზეა გაწერილი)…

აშკარაა, რომ თუ მედიცინაში ღვიძლის ციროზის მორჩენის მცირე შანსი მაინც არსებობს, სინდისის ციროზი – განკურნებას არ ექვემდებარება!

თორემ ეს და სხვა მრავალი კითხვებიც ნამდვილად არსებობს, და პროგრამის რეალიზაცია გზადაგზა ახალ პრობლემებსაც გამოაჩენს… მაგრამ ხარვეზების გამოსწორება და ნებისმიერი პროგრამის დახვეწა შეიძლება… მთავარი ისაა, რომ ყველა მისი ნაკლის მიუხედავად, დღევანდელი ხელისუფლება ადამიანებზე გაცილებით მეტად ზრუნავს და საზოგადოების აზრს გაცილებით მეტ ანგარიშს უწევს…

ნაციონალების ზეობის პერიოდში C ჰეპატიტით დაავადებული პირები უკანასკნელ იმედს საზღვარგარეთ მიგრაციაზე და იქ ნანატრ სამკურნალო პროგრამაში მოხვედრაზე ამყარებდნენ, დღეს კი პირუკუ პროცესების დაწყება მოითხოვს სათანადო დაგეგმვას და მართვას… მაგრამ იმაში, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ კაცობრიობის ერთ-ერთი უმძიმესი სენის დასაძლევად უმაგალითო მასშტაბის ნაბიჯი გადადგა, ნამდვილად არის სანაქებო მუხტი! რა უნდა იყოს იმაზე უფრო კეთილშობილური, ვიდრე ათასობით და ათეულათასობით უიმედოდ დარჩენილი ავადმყოფისათვის დახმარების ხელის გაწვდენა! –

ბრავო! და წარმატებები!


მოზომვის ხელოვნება


სამწუხარო რეალობაა, რომ ქართველი პოლიტიკოსების უმრავლესობამ ჯერ კიდევ ვერ გაითავისა, რომ ხელისუფლების წევრობა არა მარტო ზოგიერთი უფლებების ზრდას, არამედ ზოგიერთი უფლებების შეზღუდვასაც იწვევს.

ერთ-ერთი ასეთი მნიშვნელოვანი შეზღუდვაა სასამართლოს (და ნაკლები ხარისხით, მაგრამ ხშირად, ასევე – მედიის) მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულების საზღვრები, რადგან ხშირად რთულდება იმის დადგენა, სად მთავრდება კრიტიკა და სად უკვე იწყება ზეწოლის მოხდენის მცდელობა!

ჩემი აზრით, არსებობს ერთი წითელი ხაზი, რომელიც სახელისუფლებო სტრუქტურებში მომუშავე პოლიტიკოსებმა (და განსაკუთრებით – უმრავლესობის/პოზიციის წვერებმა) არ უნდა გადაკვეთონ:

– იმის განცხადება, რომ ამა თუ იმ სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ ვეთანხმებით, ალბათ, თითქმის ყოველთვის დასაშვებია,

– ხოლო ამ ხაზის გადაკვეთა და იმის განცხადება, რომ ეს გადაწყვეტილება იყო “დაუშვებელი”, “მიუღებელი”, “გაუმართლებელი”, “კორუფციული” (“კორუფციის არსებობაში დამაეჭვებელი”), “საზოგადოების დამაზარალებელი”, “დივერსიული”, თუ კიდევ უფრო უარესი – ამას უკვე ზეწოლის ფორმა გააჩნია… და, ალბათ, პიროვნული დისკრეციის ჩარჩოებში ვერ ჯდება.

ასევე არ მგონია გამართლებული აღმასრულებელი თუ საკანონმდებლო რგოლის ხელისუფლის მიერ ზემოდგომი საფეხურის მოსამართლისადმი იმის მოწოდება, რომ მან ქვედა რგოლის სასამართლოს გადაწყვეტილება “გამოასწოროს”, “შეცვალოს”, თუ “სამართალთან შესაბამისობაში მოიყვანოს”!.. – ქვეყნის ხელისუფლებს უნდა ჰქონდეთ იმის რწმენა, რომ აღნიშნულ საჭიროებას სასამართლო რგოლის წარმომადგენლები, კარნახის გარეშე თავად მიხვდებიან და კანონის და სამართლის ნორმებში იმოქმედებენ.  ისინი ვალდებულნი არიან სწორედ ასე მოიქცენ და არა – “სმენაზე” გაიჭიმონ სახელისუფლებო პირების შეძახილზე!

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ აღნიშნული წესებიდან ნებისმიერი გადაცდომა აზიანებს სწორედაც რომ სახელისუფლებო სტრუქტურის კონკრეტულ წარმომადგენელს, მაგრამ ამავდროულად, თავად ამ სტრუქტურის რეპუტაციასაც და, რაც ასევე მნიშვნელოვანია, შეიძლება დაბადოს ეჭვი იმაში, რამდენად უძლებენ, ან მომავალში გაუძლებენ სასამართლო სტრუქტურების კონკრეტული პირები ასეთ ზეწოლას. საბოლო ჯამში ეს ყველაფერი აზიანებს ქვეყნის იმიჯს და კანონის უზენაესობის ერთგულების დაცვის პირობას. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ოპოზიციის თუ გარეშე დაპირისპირებული ძალების მიერ ყოველი ასეთი კონკრეტული ფაქტის რეზონირება, ტირაჟირება და გაზვიადება ხდება.

P.S. მინდა მივულოცო უზენაესი სასამართლოს ახლადარჩეულ თავმჯდომარეს, რომ მისი პასუხი პირველ გამოწვევაზე იყო დროული, ზუსტი, პოლიტიკურად დახვეწილი, და გამოზომილი! მან მშვენივრად გაართვა თავი იმას, რომ რეაგირებაც მოეხდინა და, ამავდროულად, ეს რეაგირება არ ქცეულიყო აჟიოტაჟის და იაფფასიანი ქულების ჩაწერის შოუდ!

===

ამერიკელი მოქანდაკის დენიელ ჩესტერ ფრენჩის ქანდაკება, სადაც გამოსახულია ხელისუფლება, სამართალი და კეთილდღეობა. ქალის ცენტრალური ფიგურა, სამართალი, რომელსაც კანონი უპყრია და ორ დანარჩენზე მთელი თავით მაღლა დგას...

XIX ს. ამერიკელი მოქანდაკის დენიელ ჩესტერ ფრენჩის ქანდაკება, სადაც გამოსახულია ხელისუფლება, სამართალი და კეთილდღეობა. ქალის ცენტრალური ფიგურა სამართალს განასახიერებს, რომელსაც ხელთ კანონი უპყრია და ორ დანარჩენზე დომინირებს, “კანონის უზენაესობის” ძალით (ფილადელფია, დასავლეთის პარკი, მანის სამუსიკო ცენტრის მახლობლად)


გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 178 other followers