პროპორციული? მაჟორიტარული? შერეული? თუ, უბრალოდ, – სამართლიანი?!


elections

არ ვაპირებდი აღნიშნულ საკითხზე სერიოზულ მსჯელობაში შესვლას. რადგან მიმაჩნია, რომ საკონსტიტუციო კომისიაში ჩემზე გაცილებით უფრო კვალიფიციური ადამიანია თავმოყრილი და თუ ვენეციის კომისიის შესაძლო რჩევებისა და რეკომენდაციების გაზიარების თაობაზე მმართველი ძალის მხრიდან წინასწარ გაცხადებულ მზაობას გავითვალისწინებთ, თითქოს, ამჯერად მაინც არ უნდა მოხდეს ის, რაც ბევრჯერ მომხდარა, როცა თითქოსდა გვინდოდა უკეთესი სისტემა მიგვეღო, მაგრამ რეალურად ვერაფერიც ვერ გავაუმჯობესეთ. ხოლო, როგორც სააკაშვილის დროინდელ შესწორებებისას მოხდა, – ზოგი რამ სერიოზულად გავაუარესეთ კიდეც.

საპრეზიდენტო არჩევნების წესის მიმართ გაჩენილი აჟიოტაჟი, გასაგები კია ჩემთვის, მაგრამ მათ რიცხვს ვეკუთვნი, რომელთაც საპარლამენტო არჩევნების წესზე შეთანხმება და სწორედ ამ ფრონტზე სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღება მიაჩნიათ უპირველეს პრიორიტეტად, რადგან თუ ვთანხმდებით, რომ საპარლამენტო რესპუბლიკაში ვცხოვრობთ, სწორედ საპარალამენტო არჩევნები არის და იქნება ქვეყანაში ყველაზე მნიშვნელოვანი არჩევნები და სწორედ აქ განსაკუთრებით მიუღებელია ხარვეზების და შესაძლო კონფლიქტური სიტუაციების შანსის დატოვება.

მგონი, პოლიტიკური პარტიებიც, პრეზიდენტიც, არასამთავრობო სექტორიც, მედიაც და უცხოელი ექსპერტებიც თანხმდებიან, რომ საქართველოში მაჟორიტარული არჩევნების პრაქტიკამ ვერ გაამართლა. ერთეული გამონაკლისების გარდა, მაჟორიტარები მუდმივად იყვნენ ხელისუფლების მორჩილი და მდუმარე უმრავლესობა და ადვილად გადადიოდნენ ხელიდან ხელში, როცა ქვეყანაში მმართველი პოლიტიკური ძალა იცვლებოდა.

და როგორც ვიცით, უკვე თითქმის გადაწყვეტილია, რომ საქართველოში არჩევნები მომავალში მთლიანად პროპორციული სისტემით უნდა ჩატარდეს. მრავალ ქვეყანაში ეს სწორედ ასეა და იქნებ, ჩვენთანაც უფრო გაამართლოსო. მართლაც, ეს წესი მოქმედებს ხორვატიაში, ჩეხეთსა და სლოვაკეთში (ყველგან – 5%-იანი ბარიერით), ნორვეგიასა და შვედეთში (4-4%),  იტალიაში (4% – პარტიებისთვის, 10% – კოალიციებისთვის), ესპანეთსა და საბერძნეთში (3-3%),  დანიაში (2%),  შვეიცარიაში, ისლანდიაში და კიდევ 80-მდე ქვეყანაში.

მაგრამ, პროპორციული წესის დანერგვით არჩევნების სამართლიანობის  გამოსწორების იმედი მე ნამდვილად ვერ მექნება, თუ პროპორციული სისტემა იმ მოდელით იქნება შემოღებული, რომელშიც პარტიული ბარიერი საკმაოდ მაღალ დონეზე 5%-ზე დარჩება, ხოლო ბარიერგადალახული პარტიების მიერ მიღებული და გაუნაწილებელი მანდატები მიუკუთვნება პირველ ადგილზე გასულ პარტიას, პრინციპით „მოგებულს ყველაფერი რჩება“!

მოდით, ისევ განვიხილოთ 2008 და 2016 წლის არჩევნების მაგალითი – რა იყო აქ მთავარი პრობლემები, და როგორ „გამოსწორდებოდა“ მდგომარეობა, თუ ეს არჩევნები ახლა შემოთავაზებული „ნეოპროპორციული“  სისტემით ჩატარდებოდა.

ბლოგის სრულიი ვერსია იხილეთ გვერდზე liberali.ge

http://liberali.ge/articles/view/28855/proportsiuli-mazhoritaruli-shereuli-tu-ubralod–samartliani

 

 

 


ოჯახიდან – თემამდე და თემიდან – საზოგადოებამდე: ვის იცავს ზარი?


society

კარგა ხნის წინ შვედეთში, ქალაქ მალმოში მომიწია საკმაო ხნის გატარება – პოსტდოქტორულ სამეცნიერო სტაჟირების პროგრამით. ჩემი ხელმძღვანელი წარმოშობით დანიელი იყო და მასთან კოპენჰაგენშიც და აგარაკზეც ხშირად მიწევდა ყოფნა. შვედეთის სხვა ქალაქებშიც ვყოფილვარ კონფერენციებზე თუ სტუმრად სხვადასხვა ახლობელთა სახლებშიც. რამდენჯერმე ნორვეგიაშიც ვარ ნამყოფი… სულ ალბათ წელიწადნახევარი გავატარე სკანდინავიაში. ძალიან მიყვარს იქაურობა. ეს ის პერიოდი იყო (1992-99) წლები, როცა თუნდაც რამდენიმე თვით დალაგებულ ქვეყანაში მოხვედრა და საინტერესო სამუშაოზე გადართვა დიდ შვებას მაძლევდა და ენერგიას და სულიერ სიმხნევეს მმატებდა, რომელიც ყოველთვის მნიშვნელოვანია, და განსაკუთრებით აუცილებელი  იყო მაშინ…

მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე სხვა ქვეყნებშიც ვიყავი ნამყოფი, სწორედ სკანდინავიაში ვიგრძენი, რა სერიოზული განსხვავებაა ქართულ და იქაურ (იმდროინდელ!) საზოგადოებებს შორის.

ეს განსხვავებები დღესაც იგრძნობა ოჯახის, თემის და სამოქალაქო საზოგადოების დონეზე.

ოჯახი:

ჩემს სტუდენტობისას არსებული მითი „შვედური ოჯახის“, როგორც ორმხრივი მულტიგამიის მაგალითზე, სრული აბსურდი აღმოჩნდა. სინამდვილეში შვედეთში ოჯახები საკმაოდ მტკიცეა, თუმცა, როგორც წესი, ოჯახური ურთიერთობის რეგისტრაცია ან საკმაოდ გვიან ხდება (ზოგჯერ უკვე მაშინ, როცა წყვილს ერთი ან მეტი ბავშვი ჰყავს), ან სულაც არასოდეს. ამას შვედეთში “Sambo” – „თანაცხოვრება“ ჰქვია და ყველა ტიპის ანკეტასა და ფორმულარში სათანადო გრაფაც კი არსებობს. ჩემი კოლეგები, რომელთაც ასეთი „სამბო“ ჰყავდათ, სწორედ ას წარმომიდგენდნენ მას გაცნობისას და არა როგორც მეუღლეს ან შეყვარებულს. სხვათაშორის, „სამბოს“ არსებობას თავისი იურიდიული ნორმები აქვს სხვადასხვა საკითხებში, მათ შორის მემკვიდრეობის, ქონების გაყოფის და ა.შ. თუმცა ეს არც ვიცი, და არც ვაპირებ ამის განხილვას. მთავარი ისაა, რომ სამბოს მიმართ დამოკიდებულება სრულიად არ განსხვავდება მეუღლისაგან, და მათი უმრავლესობა ერთმანეთის მიმართ უაღრესად ერთგული მგონია, საქართველოში ბევრი ოჯახი რომ ინატრებდა, ისეთ დონეზე.

მთავარი გამასხვავებელი, რაც ჩემთვის მაშინ, 90-იან წლებში, საკმაოდ მოულოდნელი აღმოჩნდა, იყო ძალიან ფორმალიზებული ურთერთობები ოჯახის წევრებს, თუნდაც, – უახლოეს ნათესავებს, შორის. მაგალითად, მშობლები და ზრდასრული შვილები ერთმანეთს მხოლოდ განსაზღვრულ დღეებში და განსაზღვრულ/შეთანხმებულ დროს სტუმრობდნენ. ვიზიტის ხანგრძლივობაც კი, როგორც წესი, შეთანხმებული იყო ხოლმე. ხშირად ხდებოდა იმის წინასწარ განსაზღვრაც, ვინ რას მოიტანდა და რის ფულს გადაიხდიდა. როდესაც ჩემმა ხელმძღვანელმა დედამისის აგარაკზე მეორედ დამპატიჟა, განსაკუთრებული ხაზგასმით მითხრა, რომ მე ამისთვის თანხის გადახდა არ მომიწევდა, რადგან სწორედ ასეთი იყო დედამისის სურვილი, რადგან მასზე წინა ვიზიტის დროს კარგი შთაბეჭდილება მომიხდენია. მივხვდი, რომ ჩემი წინა ვიზიტის დროს ამისთვის შეიძლებოდა თანხაც იყო ჩემი ხელმძღვანელის მხრიდან გადახდილი, რაც მან დამიდასტურა კიდეც, ოღონდ – ეს უმნიშვნელო თანხა იყოო, ნუ წუხარო, – მითხრა.

 

ოჯახს გარეთ სოციუმი:

სამაგიეროდ, საოცრად გაკვირვებული დავრჩი იმით, რა დონეზე იყო თანამშრომელთა თუ, უბრალოდ, თანამოქალაქეთა მიმართ სოლიდარობა. ჩასვლისთანავე, ჩემმა ხელმძღვანელმა განყოფილების ყველა თანამშრომელს გამაცნო, ძალიან ბევრმა თავისი ტელეფონი მომცა და მითხრა, რომ ნებისმიერ საკითხზე შემეძლო მისთვის მიმემართა და დახმარება მეთხოვნა. და ეს მართლა არ იყო ლიტონი სიტყვები. რამდენიმე მათგანმა ოჯახშიც დამპატიჟა. ყველაზე საინტერესო კი ის იყო, რომ ნებისმიერი ადამიანი, მიუხედავად იმისა, ნაცნობი იყო, თუ უცნობი, მზად იყო, მეორე ადამიანის მიმართ, დახმარების ხელი გაეწვდინა. ჩემს ცოლს ბავშვი დაჰყავდა ეტლით. ერთხელ, ქუჩის გადაკვეთისას შუქნიშანი იყო გაფუჭებული. უცნობმა ახალგაზრდა ქალმა პოლიციელის ნაცვლად იკისრა მოძრაობის მოწესრიგება, და მთელი მოძრაობა გააჩერა, რომ ბავშვებს და მოხუცებულებს გადასასვლელზე გადასვლა მოეხერხებინათ. ამასობაში, პოლიციელიც გამოცხადდა პოსტზე. ასევე გასაოცარი იყო საოცარი ნდობა პირველივე დღიდან – მომცეს ისეთი მასტერ-გასაღები, რომელიც ყველა სართული და ლიფტის კარებს აღებდა. სასტუმროს პირველ სართულზე განლაგებულ საუცხოო ბიბლიოთეკაში მომცეს პლასტიკური ბარათი, რომლითაც ნებისმიერ დროს (ღამითაც) შემეძლო ბიბლიოთეკაში შესვლა და ყველა წიგნით თუ ჟურნალით სარგებლობა. ასევე მქონდა ანალოგიური 24-საათიანი წვდომა კომპიუტერების ოთახზე, სადაც სტატისტიკურ დამუშავებას ვაკეთებდი. ძალიან ბევრმა ადამიანმა დამითმო უაღრესად ძვირადღირებული დრო, რათა მოესმინა და ჩემს კვლევებზე თავისი მოსაზრებები გადმოეცა. რა თქმა უნდა, დროის შეთანხმება და პუნქტუალობის დაცვა აუცილებელი იყო, მაგრამ უცნობი უცხოელი მკვლევარის მიმართ ასეთი ყურადღება საოცრად  მამხნევებდა. როცა დავაკვირდი, მივხვდი, რომ მე სულაც არ ვიყავი გამონაკლისი და მსგავსი დახმარებით სარგებლობდნენ როგორც სხვა უცხოელი მკვლევარები (ძირითადად, აზიის და აფრიკის ქვეყნებიდან და სამხრეთ ამერიკიდან), ასევე – ადგილობრივი სტუდენტები და რეზიდენტებიც. პირველივე დღიდან მივხვდი, რომ მოქალაქეები ერთმანეთის მიმართ საკმაოდ მეგობრულები იყვნენ. ამ მხრივ, განსაკუთრებით დანიელები გამოირჩეოდნენ. პოლიციელი კი ნამდვილად მოქალაქეთა საუკეთესო დამხმარე იყო…

ახლა ამ ამბებიდან დიდი დრო გავიდა. ჩვენთანაც შეიცვალა ბევრი რამ, ნეპოტიზმის და კორუფციის მაშინდელი „მწვერვალები“ ნელ-ნელა დაძლეულია. სამოქალაქო საზოგადოება თანდათან ვითარდება. და მაინც ის ძველი დისონანსი მნიშვნელოვანწილად შენარჩუნებულია.

ჩვენი საზოგადოება დღესაც ოჯახზე და ახლო ნათესავებზეა ორიენტირებული. აქ ვხარჯავთ ჩვენი დროის და ენერგიის მაქსიმუმს. ჩვენი სიყვარული და თანადგომაც სწორედ ამ პერიმეტრითაა ძირითადად შემოსაზღვრული. თან თუ ადრე სანათესაო წრე უფრო ფართო იყო, ახლა, დროის დეფიციტის და სამსახურებრივი მოვალეობების ინტესიფიკაციის ფონზე, უფრო დავიწროვდა.

სამოქალაქო აქტივობები დღესაც არაა ჩვენი საზოგადოების მთავარი სატკივარი. გამოჩნდნენ, მაძალიან ცოტაა ადამიანები, რომელთაც ამისთვის ან დრო ან ენერგია გააჩნიათ და ამას აკეთებენ იმიტომ, რომ სხვანაირად არ შეუძლიათ. არადა, უამრავი უმწვავესი პრობლემაა ირგვლივ – ძალიან მძიმე ეკოლოგიური ფონი, ნაგვის (განსაკუთრებით, – პლასტმასის) ნარჩენების კატასტროფული ზრდა, სრულიად დედანატირები ურბანული განვითარება – ჯუნგლები ქალაქში, (რისი საოცარი მაგალითიც არის ყოფილი აკადემქალაქის ტერიტორია), მანქანების რაოდენობის მკვეთრი ზრდა და მათ მიერ არა მარტო სავალი ნაწილის, არამედ უკვე ტროტუარების დაპყრობაც, რაიონებსა და რეგიონებში მოსახლეობის დასაქმების და დამაგრების პრობლემა, მთის და სასაზღვრო დასახლებების კატასტროფული დეპოპულაცია დაბოლოს – დემოგრაფიული კოლაფსი, რაც სულ უფრო მეტად გვიახლოვდება. ამ ფონზე პოლიტიკურ სპექტრში ძალიან ბევრია არაპროფესიონალი, პოპულისტი მედროვე, ხოლო ნიჭიერი და  პატიოსანი ადამიანები კი, სამწუხაროდ,  ხშირად შეგნებულად თავს არიდებენ პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩაბმას… – ამასაც თავისი ობიქტური გამართლება აქვს – ძნელია საყოველთაოზე კონცენტრირება, სანამ ოჯახის რჩენის პრობლემა მწარე გამოწვევად რჩება. ხოლო ქვეყანაში საშუალო კლასის ფორმირება კუს ნაბიჯით მიდის წინ. ნაწილობრივ გამოსავლად ის რჩება, რომ უამრავი არასამთავრობო ორგანიზაციები არსებობს, რომლებიც ზემოთჩამოთვლილ სხვადასხვა მტკივნეულ საკითხზე მუშაობენ. მაგრამ მოდით გულახდილად ვთქვათ – ეს არასამთავრობო ორგანიზაციები და იქ დასაქმებული ადამიანებიც ხომ მხოლოდ იმ პირობით არიან ამ საქმით დაკავებულნი, რომ მათი მოთხოვნების შესაბამის ანაზღაურებას იღებენ… თანაც, ხშირად, მათი პროფესიონალიზმიც არაა საუკეთესო…

თითქოს გამოსავალი უნდა იყოს თემი და სათემო აქტივობები – ეს ხომ ოჯახის ინტრესების პერიმეტრის გაფართოებაც არის და თან მაინც ოჯახზე და შენს უშუალო საცხოვრებელ გარემოზე რჩები კონცენტრირებული – როგორი იქნება შენს ირგვლივ პარკი თუ სხვა რეკრეაციული სივრცე, დასუფთავება და ნაგვის გატანა, ქუჩა და მაღაზიები, საბავშვო ბაღი და სკოლა, გასართობი, სპორტული თუ საგანმანათლებლო ღონისძიებები. ეს უნდა გახდეს ჩვენი, – როგორც ოჯახის წევრის, ჩვენი, – როგორც თემის წევრამდე ზრდის ასპარეზი. და სწორედ ამ ასპარეზზე დაწინაურებული ხალხი იქცევა ხოლმე საქვეყნო პოლიტიკის აქტიურ პიროვნებებად. სხვანაირად, მართლა უცნაურია, თუნდაც სუპერგანათლებული 21 წლის ახალგაზრდის სტუდენტობიდან უცებ დიდაქტიკურ-მენტორული საუბრებით გასხივოსნებულ პოლიტიკოსად ქცევის მარშრუტი… არადა, თუ ეს გზა არ გაიარა, თუნდაც 60 წლის ასაკში რომ აირჩიო და გააპოლიტიკოსო ადამიანი, განა ეს მას შეცვლის? რამდენი კარგი სპეციალისტი გვახსოვს, პარლამენტში „შეყვანილი“ რომ დაიკარგა – ვეღარც სპეციალისტად დარჩა და ვერც პოლიტიკოსობა ისწავლა… გვინახავს ასეთი პოლიტიკოსები, და მათი „დუმილის ოქროობის“ არ გვჯერა… მანამ მაინც, სანამ ძლივს ამოღერღილი სიტყვით ისე არ შეგვაცბუნებენ, რომ ვნატრობთ, ნეტა ისევ დუმილს დაუბრუნდნენ-თქო. მეორე უკიდურესობა: ყველგან და ყელაფერზე სიტყვაალესილი ცრუმამულიშვილი პოპულისტები…

საქართველოში თემი იყო სამოქალაქო საზოგადოების საკმაოდ იმედისმომცემი მარცვალი. საფიხვნოს ირგვლივ შემოკრებული თემი იყო ჩვენი სოფლების თუ პატარა ქალაქების ნორმალური განვითარების და სამოქალაქო აქტივისტთა წარმოჩენის კარგი ასპარეზი. სამწუხაროდ, ჯერ სოციალისტურმა რევოლუციამ და გასაბჭოებამ, ხოლო შემდეგ დამოუკიდებლობის მოპოვების მერე პოლიტიკური ვექტორის ცენტრალიზაციაზე და არა თვითმმართველობებზე მიმართვამ თემის დონე დაასუსტა. სააკაშვილის დროს თემის აქტივისტების არჩევნების გამყალბებლების და პოლიტზედამხედველობის  ინსტრუმენტებად ქცევამ კი თითქმის საერთოდ გაანადგურა.

სამწუხაროდ, დღემდე საკმაოდ უკვდავია დედაქალაქის და დიდი ქალაქების სივრცეში არსებული სულ სხვა „საზოგადოება“ და სულ სხვა „თემი“ – ეს არის ინტელექტუალური ელიტა, რომელიც ხელისუფლებასთან მუდმივი სიახლოვის გენერაციით ცდილობს არა სამოქალაქო აქტივობას, არამედ ამ აქტივობის ეგოცენტრულობის და ხელშეუხებლობის დაცვას. სწორედ ამ ტიპის აქტიური მოღვაწეები  ხშირად მთავარ ხმას წარმოადგენენ არცთუ პოლიფონიურ ქართულ სამოქალაქო საზოგადოებაში. სწორედ მათი „პანთეონფილური“ ვნებები, და არა – წესიერი ხელოვნისთვის დიდი ხნის წინ განსაზღვრული კრედო – „ერის წყლული მაჩნდეს წყლულად, მეწოდეს მის ტანჯვით გული“, წარმოადგენს ამ ტიპის „სათემო აქტივობების“ მნიშვნელოვან წილს.

შედეგები სავალალოა:

– არ ხდება ოჯახიდან – ქვეყნის მსახურებისკენ სწორი სამარშრუტო რუკის დაგეგმვა,

– ვერ ხდება ახალგაზრდებისათვის სწორი ორიენტირების დასახვა;

– ხშირად არ ხდება საზოგადოებაში ქვეყნის განვითარების სასიცოცხლო საკითხების დაგეგმვისა და გადაჭრისთვის  ფართო და ღია განხილვების ორგანიზება, და შემდეგ არგუმენტირებული გადაწყვეტა იმ ადამიანებისა და სპეციალისტების მიერ, ვისაც ამისი უნარ-ჩვევებიც გააჩნია და პროფესიულ-ეთიკური წანამძღვრებიც.

– საკადრო პოლიტიკა (პირველ რიგში – პოლიტიკოსებთან და სახელმწიფო მოხელეებთან მიმართებაში) დღემდე მოიკოჭლებს და არც ხდება სწორი საკადრო პოლიტიკის შემუშავების საორგანიზაციო ფორმატის მომზადება.

და ვრჩებით ისევ იმ საზოგადოებად, სადაც ადამიანთა (საზოგადოებრაივად აქტიური პოტენციალის მქონე ადამიანთა!) დიდი ნაწილისათვის მთავარი და ლამის ერთადერთი ასპარეზი ოჯახია, ხოლო სამოქალაქო აქტივობები — მხოლოდ ხელისუფლების, ოპოზიციური პარტიების და მასთან მეტ-ნაკლებად დაპირისპირებული სამოქალაქო სექტორის (ანუ, ძირითადად, უცხოური გრანტებით დაფინანსებული ახალგაზრდა ნიჭიერი ადამიანების) ხელში რჩება. კატასტროფა ალბათ, ეს არ არის, რადგან ბევრი ჩვენნაირი ქვეყანა სწორედ ასეთ დღეშია, მაგრამ სანამ „ჩვენი თავი ჩვენ არ გვეყუდნის“ და ჩვენივე ქვეყნის ბედზე ჩვენ – მთელი საზოგადოება – არ ვფიქრობთ, მანამდე დამოუკიდებლობაც ძალიან მყიფეა და ჩვენ მაინც მხოლოდ ოჯახისკაცებად (სულაც არ ვამბობ ირონიულად!)  და/ან ამა-თუ იმ კლანისკაცებად ვრჩებით, რომელთა ერისკაცობამდე გასასვლელი გზა უაღრესად ბუნდოვანი და კლდოვანია…

სხვათაშორის, ხშირად კი ვიმეორებთ, რომ ხელისუფლება ხალხის არჩეული და ხალხის მსახურია, მაგრამ სანამ სამოქალაქო საზოგადოება სუსტია და სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საკითხებზე ხმას მხოლოდ 4-5 წელიწადში ერთხელ, არჩევნების მეშვეობით იღებს ხოლმე, არცაა გასაკვირი, რომ ზემოთხსენებული ლოზუნგი მხოლოდ ლამაზ ფრაზად და არაგანხორციელებულ ლოზუნგად რჩება – ხალხისთვისაც და ხელისუფლებისათვისაც…

===

უცნაურია, რომ ამ ყველაფერზე ფიქრამდე იმან მიმიყვანა, რომ ბოლო ორი დღეა მთელი ქართული საზოგადოება იმაზე ფიქრობს, გამართლებულია თუ არა ერთი ოჯახის სამი წევრის (მათ შორის – ორი ქალის, და მათ შორის, ერთი – პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარის მოადგილის) პატიმრობაში ყოფნა ეკონომიკური დანაშაულის გამო. ძალიან ბევრი ჟურნალისტი, ხელოვანი თუ ცნობადი სახე ამას კატეგორიულად მიუღებლად თვლის და არგუმენტად იმას ასახელებს, რომ ამით 6,000-ზე მეტი დაზარალებული ოჯახის ბედი არ შეიცვლება, რომ მათ მაინც არ დაუბრუნდათ დიდი ხნის წინ გადახდილი ბინების ფული, და თავად ბინების როდესმე მიღების შანსიც ნაკლებიაო…

და სწორედ ამან გამახსენა შვედეთი, დანია, ნორვეგია, ზოგადად  – სკანდინავია და ის, რაც მათგან, მიუხედავად გარკვეული პროგრესისა, მაინც საკმაოდ გვაშორებს.

  • სამართალი ყველასთვის ერთი უნდა იყოს. თუ სასამართლო კანონიერად დასაბუთებულად თვლის დანაშაულს, მგონი, არ არსებობს ნორმა, რამდენი ოჯახის წევრის დაპატიმრება შეიძლება, და რამდენის – აღარ. ეს უკვე შემდგომ შეწყალების მესვეურების სფერო მგონია.
  • თეზისი იმაზე, რომ სასამართლომ მიზანს ვერ მიაღწია, რადგან ვერ აღადგინა დაზარალებულთა უფლებები მათთვის ქონების ან თანხის დაბრუნების მხრივ, არასწორია, რადგან სასამართლოს შეიძლება არ/ვერ ჰქონდეს მსგავსი ხანგრძლივი და ტექნოლგიურად რთული პროცესის დაგეგმვს და განხორციელების შესაძლებლობა. მისი მთავარი ფუნქცია დანაშაულის და დამნაშავის დადგენა და კანონის შესაბამისად სასჯელის ზომის განსაზღვრა არის. პროკურატურამ შესთავაზა ბრალდებულებს საპროცესო გარიგება, რომელზეც მათ უარი განაცხადეს – რაც, ნურავის ეწყინება და – ლოგიკურიც ჩანს, ალბათ, 11 მილიონის გადახდა მართლაც არ შეუძლიათ და გადაწყვიტეს, რომ ციხეში 4-4 წლით ყოფნის შემდეგ გამოსვლა ურჩევნიათ, ვიდრე მათ ხელში არსებული პირადი ქონების გაყიდვა-დაგირავება და ამ ფასად თავისუფლების მოპოვება. თანაც, საფუძვლიანი ეჭვი მაქვს, ვიფიქრო, რომ მრავალი გულშემატკივრის თანადგომის იმედი აქვთ, რომ სასჯელის შემსუბუქებას, ან სულაც – შეწყალებას მიაღწევენ.
  • ყველაზე მძიმე კი ისაა, რომ იმ ადამიანთა დიდი ნაწილი, რომელიც აპროტესტებს ერთი ოჯახის განადგურებას, საცოდავი ასაკოვანი ჯანმრთელობაშელახული ქალების დაჭერას, ყოფილი პოლიტიკოსის დაჭერას და განსაკუთრებით აპელირებას აკეთებს იმაზე, რომ ამით მაინც ვერცერთი დაზარალებული ვერ იხეირებს, არ ფიქრობს და არ საუბრობს იმაზე, რა მძიმე ზარალი მიადგა 6,000-ზე მეტ ოჯახს, რამდენი ქალი და ასაკოვანი იყო მათ შორისაც, რამდენს შეელახა ჯანმრთელობა ქონების მოულოდნელი დაკარგვით გამოწვეული მძიმე სტრესის გამო, ან სულაც გარდაიცვალა ისე, რომ ვერ ეღირსა იმ ბინას, რაშიც ზოგმა მათგანმა მთელი თავისი ქონება ან დიდი ნაწილი ჩადო… ამაზე ნაკლებად საუბრობენ ჟურნალისტებიც. ძალიან ადამიანურია, როცა გებრალება ციხეში მოხვედრილი ადამიანი! და მაინც, განსაკუთრებით მძიმეა იმაზე ფიქრი, რომ ეს სოლიდარობა გარკვეულწილად სწორედ ის ელიტარულ-კლანურ-უბნური სოლიდარობაა, რომელსაც, დამეთანხმეთ, დემოკრატიული საზოგადოებისათვის დამახასიათებელ თემთან და თემურ სოლიდარობასთან საერთო ძალიან ცოტა აქვს! სავარაუდოდ, ამ სოლიდარობის 1%-იც კი  არ იქნებოდა ნათქვამ-დაწერილი, საქმე რომ ვინმე პროვინციელ უბირ საქმოსანთა ოჯახს ეხებოდეს… თან ისიც ძალიან უხერხული მომენტია, როცა ბომონდი მოუწოდებს საზოგადოებას – უნდა ვაპატიოთო, მაშინ, როცა თავად მათ შორის არავინაა ამ საქმით დაზარალებული… ადვილია სხვის ხარჯზე, სხვისი ზარალის ფონზე მიმტევებელი და სულგრძელი იყო…
  • დაბოლოს, ყველას ნანახი გვაქვს სხვადასხვა ხელისუფლების დროს ამ ოჯახზე, მათ ბინებსა, აგარაკებსა და ანტიკვარიატზე მომზადებული ტელეგადაცემები. სწორედ ამით განსხვავდება ქართული საზოგადოება სკანდინავიურისაგან, რომ იქ ასეთი ისტორიის და ბექგრაუნდის და ასეთი მდიდრული საკუთრების მქონე ოჯახის მიმართ საზოგადოების მხრიდან სოლიდარობა არ მინახავს და ძალიან ძნელად წარმომიდგენია. ხოლო პირიქით, ეს რომ მართლა უცოდინარი, თავადაც არცთუ მდიდარი, და თუნდაც იმიგრანტი ოჯახის წარმომადგენელი ოჯახი ყოფილიყო, მაშინ უფრო შეიძლებოდა გარკვეული სოლიდარობის და მიტევების სურვილის გამოხატვაც იმ – სკანდინავიურ საზოგადოებში. საქმე იმაშია, რომ იქ – დემოკრატიის და სოციალური თანასწორობის ნავსაყუდელში – მაღალი საზოგადოების წევრობა, ინტელექტუალური ოჯახი და წარმომავლობა, პოლიტიკური კარიერა, რეპუტაცია და სიმდიდრე სულაც არაა ინდულგენცია, არამედ პირიქით, უფრო მაღალ პასუხისმგებლობას აკისრებს ასეთ ადამიანებს, რადგან ითვლება, რომ მათ ასეთი ქმედების ლამის ერთადერთი შემამსუბუქებელი მთავარი საბუთი – სიდუხჭირე და გაუნათლებლობა – არ გააჩნდათ.

P.S. როდესაც შვედეთში ვიყავი, ერთ-ერთი იქაური მინისტრი პოლიციელმა სიჩქარის გადაჭარბებისათვის დააჯარიმა. მინისტრი ძალიან აღელდა და შეეკამათა პოლიციელს, ამტკიცებდა, რომ მას ჰქონდა დარღვევის უფლება, რადგან მნიშვნელოვან სხდომაზე ეჩქარებოდა და რამე სახიფათო მდგომარეობა არ შექმნილაო… როცა ამ ამბავმა მედიის ყურადღებამდე მიაღწია, ამას საზოგადოების ისეთი უარყოფითი რეაქცია მოჰყვა, რომ მინისტრი იძულებული გახდა, გადამდგარიყო… მხოლოდ ჩვენ – უცხოელ სტაჟიორებს და რეზიდენტებს დაგვენანა ეს კარგი მინისტრი, შვედებიდან კი არავის მოსვლია აზრად მისი დაცვა, რადგან ყველამ ჩათვალა, რომ მას შეეშალა – ის კი არა, სიჩქარეს რომ გადააჭარბა, არამედ ის, რომ კანონის არდამორჩილების თუნდაც მსუბუქი მცდელობა ჰქონდა…

ამ ბლოგით სულაც არ მინდა სოლიდარობა დავგმო. მე მხოლოდ ელიტარული სოლიდარობის მოკრძალებულ ხიბლზე მინდოდა თქვენი ყურადღების გამახვილება. და კიდევ ერთი რამ არ უნდა დაავიწყდეს არავის – ვინაც მიჰქარა, უპირველესაც დაზარალებულს უნდა სთხოვოს პატიება (თუმცა ეს ნამდვილად არ იქნება საკმარისი!!)  და არა – სოლიდარობა – თავისიანებს. და ვინც არ დაზარალებულა, ისიც ნუ იჩქარებს მიტევებისკენ სახალხო მოწოდებებს, – ეს ხომ ასე ადვილია, როცა არაფერი წაგიგია… მაგრამ არის კი ეს ეთიკური?

 


რას ცვლის და არ ცვლის ვიზალიბერალიზაცია


Georgians-Celebrate-Association-Agreement-Reuters

ვეცდები, მოკლედ ჩამოვაყალიბო, რას ცვლის ვიზალიბერალიზაცია:

1. აღარ იქნება საჭირო ვიზის ასღებად საელჩოებში ჩაწერა, რიგში დგომა, და იმაზე ნერვიულობა, მოგცემს თუ არა კონსული ვიზას
2. აღარ იქნება საჭირო ვიზისთვის თანხის (დაახლ 100 ლარის) გადახდა
3. შეგიძლია აიღო ბილეთი, რომელიც ამჟამად ქუთაისიდან მაინც ძალიან ნორმალური ფასი (100-300 ლარი) ღირს და წახვიდე ევროპაში სანახავად, მეგობრის მოსანახულებლად, იქ მყოფ ნათესავთან სტუმრად, რომელიმე საინტერესო ტურისტული თუ ისტორიული ადგილის დასათვალიერებლად, ფეხბურთზე, რაგბზე, კონფერენციაზე, სემინარზე, ოპერაზე დასასწრებად, თუ – საყვარელ ადამიანთან ერთად. თანაც – როცა გადაწყვეტ და როცა ამის თანხა გექნება – თითქოს ბაკურიანში ან ბათუმში მიდიოდე…
4. სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო მიზნით წასასვლელადაც აღარ არის საჭირო ვიზის მოცდა და ნერვიულობა… თუ რამე ობიექტური მიზეზის გამო გამოკვლევა გადაიდება, არ დაგჭირდება თავიდან ვიზის აღება…
5. შეგიძლია შენი თვალით ნახო ევროპა და გაიცნო ევროპელები. დაინახო შენით (და არა სხვისი მოყოლილი) – რა გვაქვს საერთო და განსხვავებული, შეამჩნიო ის, რასაც სხვა ვერ ამჩნევს, მიხვდე იმასაც – იქ რომ გესწავლა ან გეცხოვრა, რა გაგიჭრდებოდა და რა გაგიიოლდებოდა…
6. შეგიძლია დაამყარო საქმიანი კონტაქტები და მომავალში დაგეგმო უკვე ხანგრძლივვადიანი ვიზიტი – სათანადო ვიზით – უკვე სამუშაოს მოსაძებნადაც.

რას არ აუქმებს ვიზალიბერალიზაცია:
1) არ აუქმებს შენს პასუხისმგებლობას. პირიქით. ვალდებული ხარ, უვიზო ვიზიტის მაქსიმალურ ვადას – 90 დღეს (ყოველ 6 თვეზე გაქვს ეს ჯამური 90 დღე!) არ გადააჭარბო! თუ არ გინდა, რომ უვიზო მგზავრობის უფლება დაკარგო და სერიოზული ჯარიმა არ დაგეკისროს.
2) არ აუქმებს საჭირო დოკუმენტების აუცილებლობას – სამოგზაურო დაზღვევას, სასტუმროს ჯავშანს, ორმხრივ ბილეთს და საკმარის თანხას. თან ეს ყველაფერი თან უნდა გქონდეს, რომ ნებისმიერ საზღვარზე მესაზღვრის მოთხოვნის შემთხვევაში შეგეძლოს აჩვენო (თუ ნაღდი ფულის ნაცვლად საკრედიტო ბარათი გაქვს – საბანკო ამონაწერი).

თუ თქვენ ევროპაში სამუშაოს ეძებთ, უვიზო მიმისვლა ამაში ვერ დაგეხმარებათ – ასეთი მგზავორბის დროს თქვენ სამუშაოს მიღების უფლება არ გაქვთ.

თუ თქვენ არასდროს გდომებიათ ევროპის ნახვა და ზემოთჩამოთვლილი არცერთი მიზეზი არ გაქვთ, ან არ გაქვთ ბილეთის და სასტუმროს ხარჯის დასაფარი თანხა, მაშინ ვიზალიბერალიზაცია პრაქტიკულად არაფერს ცვლის, გარდა იმისა, რომ რაც მეტი ადამიანი წავა და ნახავს ევროპას, მით მეტი მიხვდება, რომ ევროპა არც სამოთხეა და არც ჯოჯოხეთი – ევროპა ის კარგი და სასარგებლო ადგილია, სადაც შეიძლება ისწავლო, და ისწავლო როგორ უნდა შრომა, როგორ შეიძლება ააწყო ბიზნესი და როგორ უნდა უფრთხილდებოდე არა მხოლოდ საკუთარი ოჯახის წევრებს, არამედ – ყველას და ყველაფერს, რაც ირგვლივ არის…

ევროპა არის თანაბარი შესაძლებლობების და დემოკრატიის სივრცე… რა თქმა უნდა, იქაც არაა ეს ყველაფერი 100%-ით დაცული და გარანტირებული, მაგრამ გაცილებით უკეთ, ვიდრე რუსეთში ან ჩვენთან…

მე მგონი, ევროპაში იმიტომ არ უნდა წავიდეთ, რომ დავრჩეთ. არამედ იმიტომ, რომ ვისწავლოთ, როგორ ვიცხოვროთ უკეთ, – არა სხვების ხარჯზე, არამედ ერთად შრომით და ერთიანი პასუხისმგებლობით, ვისწავლოთ, როგორ გავხადოთ საქართველო ევროპული დონის ქვეყანა, საკუთარი კულტურული იდენტობის შენარჩუნებით, და ევროპული სამოქალაქო და სამუშაო სტანდარტების დანერგვით.

#ვიზალიბერალიზაცია #ვიზიტიევროპაში #უვიზომოგაზურობა #visafree


წილობანა


rustavi2 wilebi

ვისაც საკუთარი შრომით ნაშოვნი მანეთიანის გამო ლამის ცეცხლში შევარდნილი გლეხის შვილი და მამამისის კმაყოფილი სიტყვები გახსოვთ – “აი, ახლა კი მჯერა, რომ ეგ შენი შრომით ნაშოვნიაო”, ალბათ, ყველა კარგად ხვდებით, რომ რუსთავი2-ის კეთილსინდისიერ მფლობელობაზე პრეტენზიის მქონე ყარამანიშვილებმა თავისი წინადადებით (51%-ის თანამშრომელებისათვის გადაცემის თანხმობაზე) დაადასტურეს, რომ რუსთავი2 არასდროს ყოფილა მათი, არაც არაფერი გადაუხდიათ შეძენისას, არც არაფერს ელიან (კარგს!) ამ ტელევიზიიდან და, და საერთოდ, “მათი განცხადებებებიც” მათი დაწერილი არაა!

მაგრამ რაც გუშინ პირდაპირ ტელეეთერში ვიხილეთ, ეს მართლაც ძნელად წარმოსადგენი იყო – რუსთავი2-ის ასობით თანამშრომლის თვალწინ კრებაზე ნიკა გვარამიამ გაანაწილა ამ 51%-ის მფლობელი მომავალი კომპანიის – “რუსთავი2ჩემია”-ს წილები. კომპანიის ბედნიერი ჟურნალისტები ამ პროცესში აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ, ხმაურით, შეძახილებით და კმაყოფილებით ასახელებდნენ კანდიდატებს და, როგორც წესი – ერთხმად, აძლევდნენ ხმას. საბოლოოდ 40 თანამშრომელი აირჩიეს, რომელთაც 2.5%-იანი წილები ექნებათ.

პროფესიონალი იურისტებისთვის დამითმია იმის განსჯა, რამდენად მისაღები იყო ეს პროცესი, როცა სასამართლოში მიმდინარე დავის ფონზე დაყადაღებულ ქონებას ახალი მოსურნეები გამოუჩნდნენ. ან რამდენად გამართლებულია მომავალ აქციონერთა კრების პირდაპირ ეთერში ტელევიზიით ჩვენება (თანაც, როგორც აღმოჩნდა, აქციონერთა ნაწილმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა). ჩვეულებრივ, ასეთი რამ მხოლოდ მაშინ მგონია მისაღები, თუ ან ქონებაა ძალიან სიმბოლური, ან თუ ასეთ კრებას წინ უძღოდა სერიოზული შეხვედრები და წილებზე და წარმომადგენლებზე დეტალური მსჯელობა, რომ ჰაიჰარად მიღებული გადაწყვეტილება მერე არ გახდეს ეჭვებისა და ემოციების ჯახის საფუძველი… თუმცა, კიდევ ერთხელ ხაზს გავუსვამ, ამაზე მსჯელობა ჩემი ამოცანა არ არის.

მე უფრო ის მაინტერესებს, რა დგას ამ გადაწყვეტილებისა და საჯარო კრების უკან, რომელზეც უკვე ბევრი დაიწერა და გაცილებით მეტ განსჯას, სავარაუდოდ, მომავალში ვიხილავთ.

ყარამანიშვილებს და ნაცმოძრაობას რომ რუსთავი2-ის ჟურნალისტებისთვის გადაცემა სდომოდათ როდესმე, ამისთვის ძალიან ბევრი დრო ჰქონდათ (ნაცმოძრაობას – 12 წელი). ქველმოქმედება და სამართალი მათთვის აბსოლუტურად უცნობი ხილია. ჩემი აზრით, ეს ქველმოქმედება კი არა, მათი მორიგი “ხვრელმოქმედებაა”!

ახლა, შორიდან კი ჩანს ისე, რომ თითქოს თავისუფალი მედიის ისტორიაში მორიგი “უპრეცედენტო ამბავი” ხდება (უკვე, მინიმუმ ორგზის “გინესოსანია” რუსთავი2!), მაგრამ  ახლოდან ნახვისას ხშირად მირაჟი იფანტება და ვფიქრობ, ამ გადანაწილების ნამდვილი მიზნები შემდეგია:

1) რუსთავი2-ის ჟურნალისტებს გვარამიამ 2.5%-იანი წილების იმიტომ აუფრიალა, რომ ჟურნალისტების მისდამი ლოიალობა განამტკიცოს. (დარწმუნებული ვარ, რაღაც ეტაპზე ამ ახლადსაშობი სააქციო საზოგადოების წესდებაში მის მიერ დაფასებული იურისტების მიერ ისეთი მცირედშესამჩნევი მაგრამ ძლევამოსილი ფრაზა ჩაიწერება, რომელიც ისევე უგვირგვინო მეფედ აქცევს გვარამიას, როგორც აქამდე იყო, ლოიალობა და რწმენა კი ძალიან საჭირო იქნება მაშინ). ეს განსაკუთრებით ჭირდება იმის გათვალისწინებით, რომ ხალვაშისაგან განსხვავებით, დვალის და აქიმიძის მიმართ რუსთავი2-ის ჟურნალისტების ნდობა და დამოკიდებულება გაცილებით უკეთესია და, ალბათ, სწორედ დვალის და აქიმიძის შესაძლო გავლენის დასამსხვრევადაა მოფიქრებული ეს მაცდური წინადადება. მარქსის შემდეგ ხომ ცნობილია, რომ კაპიტალი სულ სხვანაირად ცვლის ადამიანის ფსიქოლოგიას… თუ ადრე გარანტირებული და მაღალხელფასიანი სამუშაო იყო მათი ოცნების მწვერვალი, აწი (ამ ორმოცს მანც) სხვა რამეც დაესიზმრებათ…

2) საზოგადოებაში შექმნას ილუზია, რომ სწორედ რუსთავი2 არის არა მარტო თავისუფალი მედიის სიმბოლო, არამედ უკვე – თავისუფალი ბიზნესის სამართლიანი მართვის პიონერიც. და, არ არის გამორიცხული, ამ “მაგალითით” სხვა დიდ ბიზნეს-კორპორაციებშიც სცადოს თანამშრომელთა “აღფრთოვანება”. ეს ცდება რუსთავი2-ის საქმეს და სააკაშვილისეული რევოლუციური აღტყინების ზვავის გამოწვევის მცდელობას ჰგავს.

3) კიდევ უფრო განამტკიცოს არასამთავრობო სექტორის, მედიაექსპერტების, აკადემიური წრეების თანადგომა რუსთავი2-ის საქმის სტრასბურგის სასამართლოს მიერ არსებითი განხილვის წინ, გააძლიეროს რა თეზა, რომ საზოგადოებისთვის მედიის თავისუფლება გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე – საკუთრების უფლება.

4) რამდენადაც რუსთავი2-ის ქონება დაყადაღებულია, რა თქმა უნდა, ვერავითარი ცვლილება რეესტრში ამჟამად ვერ შევა, რაც არ უნდა დარეგისტრირდეს და როგორი თანხმობაც არ უნდა ჰქონდეთ ახალმოწილეებს ყარამანიშვილებისგან. სამაგიეროდ, ამ პროცესში (ამჟამად მიმდინარე სასამართლო პროცესს არ ვგულისხმობ) ხალვაშის მოწინააღმდეგედ დღეიდან იქნებიან არა ვირტუალურ-ინერტული ყარამანიშვილები, რომელთაც გვარამია დასანახად ვერ იტანს, და სააკაშვილიც, ალბათ, აღარ ენდობა, არამედ – უეცრად ბედისკალთადაბერტყილი 40 ჟურნალისტი (და მათ უკანმდგომი სხვა თანამშრომლებიც, მათი ოჯახებიც), ასევე – ოპოზიციური პარტიები და საზოგადოების ის ნაწილი, რომელიც რუსთავ2-ის ოპოზიციურობას ნამდვილად საზოგადოებრივ სარგებლად მიიჩნევს (დაამატებ, რომ ოპოზიციურობას მეც ძალიან სასარგებლოდ მივიჩნევ!) და აქამდე თუ სააკაშვილის და გვარამიას ფაქტორი, ცოტა აეჭვებდათ, ახლა მყისიერად დაიჯერებენ, რომ რუსთავი2 უკვე ჭეშმარიტად დამოუკიდებელ და არაპარტიულ (!) ტელევიზიად იქცა – ასე რომ, ახლო მომავალში საპროტესტო აქციებზე ხალხთა რაოდენობა და გამომსვლელთა ჟინი, სავარაუდოდ, მოიმატებს.

დაველოდოთ მოვლენების განვითარებას.
ეს სცენარი ნამდვილად არაორდინალურია, და ვნახოთ, როგორ განვითარდება იგი. აშკარაა, რომ ასეთ გამბედავი სცენარები და “მსხვერპლშეწირვები” რამდენადაც ეფექტურია, იმდენადვე – საკმაოდ რისკიანიც, ყველა ტალი ვერ იქნება. მე სპეციალურად არ შევჩერდები რისკების ანალიზზე – თავად იფიქრონ.  თანაც არ მინდა რუსთავი2-ის ჟურნალისტებმა შურიან მტრად ჩამთვალონ და თქვან – დაგვაძახაო!.. თუმცა, ჩვენ ვიცით, რომ სააკაშვილიც და გვარამიაც რისკიანი მოთამაშეებია და თან ისიც გასათვალისწინებელია, რომ უკანდასახევი (სააკაშვილს მაინც) უკვე აღარაფერი აქვთ!

P.S. ჰო, მართლა, თუ ეს პროცესი წარმატებული იქნება, თანამშრომლებზე გაცილებით მეტად მოგებული, ნიკა გვარამია რომ იქნება, ეჭვი არ შეგეპაროთ! ხოლო, თუ ეს პროცესი კრახით დამთავრდა, გვარამია ნამდვილად 2020 წლამდე დატოვებს თავის პოსტს და დიდი შანსია, რომ საიდუმლო კონტრაქტით გარანტირებული ის 5 მილიონი დოლარი მიიღოს! ჰოდა, მაშინაც არ იქნება წაგებული, გამოდის! – როგორც პუშკინი იტყოდა – “Ай да Пушкин!”

რაც შეეხება რუსთავი2-ის ჟურნალისტებს, წარმატებებს ვუსურვებ! იმედია, იმის იმედზე არ დარჩებიან, რომ სააკაშვილი, გვარამია, ბურჯალიანი, უგულავა და სხვა ასეთი ფანტასტიურად “სამართლიანი” და “ქველმოქმედი” ადამიანები ყოველთვის მათზე ზრუნავენ და მათი ბედნიერებისათვის იღწვიან… და მინდა მხოლოდ ეს ვურჩიო, – რადგან ტელეკომპანიის თანამფლობელობის პრეტენზია გაქვთ, მეტი ჩართულობა და იურიდიული განსწავლულობა ნამდვილად არ გაწყენთ!

#რუსთავი2 #რუსთავი2ჩემია


ქართული აურზაური და რუსული პროპაგანდა ავსტრიის მინისტრის განცხადების გამო


%e1%83%a1%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%90%e1%83%a1%e1%83%a2%e1%83%98%e1%83%90%e1%83%9c-%e1%83%99%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%aa%e1%83%982016 წ. ივნისში ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სებასტიან კურცმა განაცხადა, რომ ავსტრიაში და ევროკავშირის სხვა ქვეყნებში ლტოლვილთა ნაკადის შესაცირებლად საჭიროა მათი დროებითი განთავსების ბანაკები შეიქმნას ევროკავშირისაკენ მათი მიგრაციის გზებზე – კერძოდ, ბერძნულ (!) კუნძულებზეო. აი, მისი გამონათქვამები ბრიტანული “ტელეგრაფის” სტატიაში
 
6 დღის წინ სებასტიან კურცმა ანალოგიურ თემაზე ისაუბრა თავის გერმანელ კოლეგასთან, სიგმარ გაბრიელთან ერთად და ახლა უკვე ჩრდილოეთ აფრიკაში – ტუნისსა და ლიბიაში – გამოთქვა ლტოლვილთა ბანაკების შექმნის სურვილი, იმ ხელშეკრულების მსგავსად, რაც ევროკავშირმა თურქეთთან გააფორმა, რომელიც ავალდებულებს თურქულ მხარეს, ფულადი ინვესტიციების სანაცვლოდ, თავის ტერიტორიაზე მოხვედრილი ლტოლვილები არ გაუშვას ევროკავშირთან საზღვარზე, არამედ განათავსოს აღნიშნულ ბანაკებში. აღსანიშნავია, რომ გერმანელი კოლეგა არ დაეთანხმა ავსტრიელი მინისტრის მოსაზრებას. აი ამ საკითხზე “ალ-ჯაზირას” სტატია:
 
და ახლა გუშინ, უკვე გერმანულ “ბილდში”, იბეჭდება ახალი ინტერვიუ ავსტრიელ მინისტრთან, რომელიც უკვე საქართველოსაც ახსენებს. მე თავიდან ვერ ვნახე ეს ინტერვიუ ინტერნეტში, მაგრამ ის ნამდვილად არსებობს – http://www.bild.de/politik/ausland/jens-spahn/hier-streiten-zwei-konservative-ueber-den-rechten-weg-50701468.bild.html
 
შევეცადე, გუგლის მეშვეობით გერმანულიდან ინგლისურად მეთარგმნა სტატიის ჩვენთვის საინტერესო აბზაცი: –
KURZ: We need refugee centers outside the EU, which are operated together with the UNCHR. Where exactly these are, is not so crucial. It is important that they provide protection and that people who are illegally on their way to Europe are brought back there. Such facilities could be located in countries such as Egypt, Georgia or a country in the West Balkans.
 
აშკარაა, რომ ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრი გადაჭრით არ ამბობს, რომ ასეთი ცენტრები საქართველოში უნდა განთავსდეს. მისი მთავარი იდეა არის, რომ ასეთი ბანაკები უნდა შეიქმნას იმ გზებზე, საიდანაც ლტოლვილთა დიდი ნაკადი მიემართება ევროკავშირისაკენ. უცნაურია, რაში გაახსენდა საქართველო! თუმცა, თეორიულად, მის მერე, რაც საქართველოს პასპორტით ევროკავშირში უვიზო მიმოსვლა დაიწყება, არაა გამორიცხული, რომ ლტოლვილთა გარკვეული რაოდენობა შეეცადოს საქართველოს გამოყენებას სატრანზიტო ქვეყნად, აქ ქართული პასპორტის მოპოვებას (მაგალითად, საქართველოს მოქალაქეობის მირებას ქორწინების გზით) და შემდგომ ევროკავშირისაკენ გამგზავრებას. ალბათ, უნდა დავაწყნაროთ ბატონი კურცი, რომ ამის პოტენციური საფრთხე შეიძლება იყოს, მაგრამ არა ისეთი, რომ ათასობით და ათეულ ათასობით ლტოლვილმა სწორედ საქართველო აირჩიოს ტრანზიტულ მიმართულებად (არა მგონია ამდენი ინტერნაციონალური ქორწილი გადავიხადოთ მოკლე დროში 🙂 ). და ამდენად, არავითარი საფუძველი საქართველოს ტერიტორიაზე ლტოლვილთან დროებითი განთავსების ბანაკების შესაქმნელად არ არის!
 
სამწუხაროდ, სანამ ჩვენი საზოგადოება ახალ, მოულოდნელ საფრთხეზე უკვე დუღს და გადადუღს, ხოლო საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადება თუ განმარტება იგვიანებს, რუსები მკვირცხლად (12 საათში!) იტაცებენ თემას! ფაქტიურად, ამ თემაზე “ბილდის” ინტერვიუს მოძებნა იმიტომაც გამიჭირდა, რომ ინტერნეტი უკვე გადავსებულია ამ ინფორმაციის რუსული გადამღერებებით – RT RT (Russia Today), Sputnik, და RiaNovosti ყველა მხარეს გაჰყვირიან, ევროკავშირმა საქართველოს იმიტომ მისცა ვიზალიბერალიზაცია, რომ ახლა საქართველო თითქოსდა ვალდებულია, სირიელი ლტოლვილების ბანაკები გახსნასო! D:D::D
 
და უკვე ამ პროპგანდისტული არტმომზადებიდან რამდენიმე საათში რუსეთის ხელისუფლების ოფიციალური წარმომადგენელი, რუსეთის ფედერაციის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებში ფრანც კლინცევიჩი აცხადებს, რომ რუსეთი ამას – საქართველოს ტერიტორიაზე ლტოლვილების ბანაკების განთავსებას – არ დაუშვებს!
 
ანუ, ხომ გესმით, როგორ მშვენივრად ატრიალებს რუსული პროპაგანდა აბსოლუტურად არარეალურ საფრთხეს (თუმცა ავსტრიელი მინისტრის ინტერვიუ ნამდვილად საჭიროებს სათანადო კომუნკაციას საქართველოს საგარეო სამინისტროდან და სათანადო განმარტებასაც!) – რომ თუ ავსტრიელები ჩაგრავენ ქართველებს, რუსეთი ამას არ დაუშვებს!
 
მინდა ბოლოს კიდევ ერთხელ დავამატო ის, რაც ყველამ უნდა იცოდეს, მაგრამ ბევრს “ავიწყდება”:
 
1) საქართველოს თავად ჰყავს (სწორედ რუსეთის “წყალობით”!) ასეულ ათასობით ლტოლვილი, რომელთა საცხოვრებელი და სხვა საჭიროებათა ფინანსური და ინფრასტრუქტურული დაკმაყოფილება ჩვენი ქვეყნისათვის უმძიმესი პრობლემაა უკვე ათეული წლებია, რომ არაფერი ვთქვათ ამ ადამიანების მორალურ და ფსიქოლოგიურ ტვირთზე. და ამ დროს, რაღაც სხვა ბანაკებზე ზრუნვა ნამდვილად არ შედის საქართველოს ხელისუფლების ამოცანებში. თუმცა, ლტოვილთა პოტენციური ნაკადების საფრთხის და რისკების გათვლა და პრევენცია ნამდვილად საჭიროა.
 
და 2) ბატონმა კლინცევიჩმა და სხვა რუსმა მაღალჩინოსნებმა უნდა გაიაზრონ საკუთარი “წვლილი” იმაში, რაც სირიელი ლტოლვილების კრიზისის შექმნაში მიუძღვით და თუ საქართველოს დახმარება უნდათ, იქნებ სირიაში მშვიდობიანი მოწესრიგების და სტაბილიზაციის ამოცანაზე იფიქრონ. ამაში, საქართველოს მთავრობაც, ისევე როგორც, ალბათ, ავსტრიის მთავრობაც, ძირეულად დაინტერესებულია და არაა გამორიცხული, გარკვეულწილად საკუთარი წვლილიც შეიტანონ.
 
დაბოლოს, ჩემო ძვირფასო მეგობრებო, კარგად გახსოვდეთ, რომ ერთი ევროპელი მინისტრის განცხადება არ უნდა იყოს ჩვენში გადარეული დარაზმვისა და ეროვნულად დაგმობის საფუძველი. ნურც იმას ვიფიქრებთ, რომ ევროპელი მინისტრები ჩვენზე მეტს უნდა ფიქრობდნენ და საკუთარი სახელმწიფოს ინტერესებზე – ნაკლებად, ნურც იმას, რომ იქ ყველა უნაკლო და უბადლო პოლიტიკოსია. ჩვენ საკუთარ მთავრობას მოვუწოდოთ, რომ ქვეყნის ინტერესების სადარაჯოზე იყოს.
 
და გვახსოვდეს, ვის აქვს დაპყრობილი ჩვენი ტერიტორიები და ვინ არის როგორც ქართველი, ასევე სირიელი ლტოლვილების მამაპაპათა მიწიდან აყრის და ლტოლვილობის მიზეზი… ნუ, – ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი – მაინც…

საზოგადოებრივი მაუწყებლის შეფასების პრობლემები


%e1%83%a1%e1%83%90%e1%83%96%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%a3

„- და მეორეც ერთი, – კვლავ აწყვეტინებს ხელმძღვანელი, გაბრაზებულია, – რა იცით თქვენ, რომელია დიდი ნაწარმოები და რომელი – არა?

– მე, საყვარელო, – უცნაურად უღიმის რესპონდენტი, – ჩემი იშვიათი ფიქსატორი მაქვს, რომელსაც ვერც ერთი უზუსტესი ხელსაწყო ვერ შეედრება – როცა ნამდვილად ღირებულ რაიმეს წავიკითხავ, იქნება ეს ნაწარმოები მთლიანად თუ ერთი პატარა ეპითეტი ან შედარება, ვიმეორებ, თუ მართლა კარგი და ღირებულია, მაშინ მარცხენა ხელზე, მაჯიდან იდაყვამდე, აუცილებლად დამბურძგლავს… რა, არა გჯერათ? – და რესპონდენტი პერანგის სახელოს მაღლა იწევს, ამბობს: – „დონ კიხოტი“, – მკლავს გვაჩვენებს და, სიმართლე – სიმართლედ: დაბურძგლულია…“

(გურამ დოჩანაშვილი, „კაცი რომელსაც ლიტერატურა უყვარდა“)

=============================

ჩემი აზრით, ამჟამად, საზოგადოებრივი მაუწყებლის რეფორმა ძალიან რთული დილემის წინაშეა.

ერთი მხრივ, სამეურვეო საბჭომ განაცხადა, რომ მარტო რეიტინგზე აქცენტირება სწორი არ არის და გამოაქვეყნა 6-გვერდიანი დოკუმენტი: http://gpb.ge/files/documents/2017/02/15bee5ef1b486ab8eb1ddb1ff2ca8717.pdf

სადაც ჩამოაყალიბა 4 ძირითადი ვექტორი, რომლის მიხედვითაც უნდა შეფასდეს მაუწყებლის პროგრესი თუ რეგრესი:

1) ხარისხი (ჟანრობრივი და მოსაზრებათა მრავალფეროვნება, სიღრმისეულობა, ინოვაციურობა, განსხვავებულობა, ორიგინალობა, პროფესიონალიზმი…),

2) წვდომა და წვლილი,

3) ფასეულობა დანახარჯებთან მიმართებაში (ეკონომიურობა, ეფექტურობა, ეფექტიანობა)

4) ზეგავლენა.

ეს დოკუმენტი, რამდენადაც იმსახურებს მოწონებას – გრძელვადიან პერსპექტივაში გამოსაყენებლად, იმდენად, მგონი, გამორიცხავს ამჟამად გამოყენების შესაძლებლობას, რადგან ამ უამრავი სასარგებლო და საჭირო ინფორმაციის უმრავლესობის გაზომვისა თუ მოპოვების მეთოდები უაღრესად კომპლექსური და გრძელვადიანია!

მაგალითად, ზეგავლენის გაზომვა, ალბათ, უპრიანია გადაცემის რეგულარულად ეთერში გასვლიდან მინიმუმ 1 წლის შემდეგ! ხოლო თუ ეს გადაცემა, მაგალითად ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვას ეხება, 2-3 წელიც არ იქნება საკმარისი! შეიძლება ვინმემ მითხრას, – რატომ, აგერ, “პირადი ექიმი” ხომ უკვე რამდენიმე წელია ეთერში გადისო… მაპატიეთ, მაგრამ ელემენტარულია ის, რომ ზეგავლენა ყოველთვის ფარდობითი (დინამიური) მაჩვენებელია და ის რაღაც საწყის დონეს უნდა შედარდეს! თანაც ისე, რომ საკვლევი ველი და მეთოდოლოგია იგივე იყოს…
საბჭოს მიერ შემუშავებულ დოკუმენტში საუბარია ზოგიერთ კონკრეტულ მეთოდოლოგიაზეც, მაგალითად, ზეგავლენის გასაზომად მოწოდებულია „სოციოლოგიური კვლევები (აუდიტორიის აღქმის ინდექსი), ციტირების ინდექსები, ფაქტებზე დამყარებული სხვა მეთოდები…“. ასევე, ხარისხის, როგორც ყველაზე ურთულესი ინდიკატორის, და მისი – ტექსტშივე ჩამოთვლილი – ქვეკატეგორიების,  გასაზომად შემდეგი მეთოდებია ნახსენები:

„…სოციოლოგიური კვლევა, საექსპერტო შეფასება და სხვა მეთოდები. ვინაიდან ხარისხის შეფასება მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია გემოვნებაზე, ხოლო მისი კომპონენტების ინდიკატორული კვლევა ადვილი არ არის, ამ მახასიათებლის ინდიკატორი გარკვეულ ინტერპრეტაციას საჭიროებს. გაზომვებთან ერთად, კრიტერიუმთან მაუწყებლის შესაბამისობის ობიექტივიზაციის მნიშვნელოვანი მეთოდია მსჯელობა, ანალიზი, მათ შორის საზოგადოების წარმომადგენელთა ჩართულობით.“

თუ ყველაფერს ამას გავიაზრებთ, აშკარაა, რომ ამ დოკუმენტით საზმაუს სამეურვეო საბჭომ შექმნა ძალიან საინტერესო ხედვა და სტატეგია, რომლის განხორციელებისათვის, ჩემი მოკრძალებული აზრით, რამდენიმე წელი და საკმაოდ კომპლექსური და არცთუ იაფი მეთოდოლოგიების  დანერგვა (ან შეძენა) იქნება საჭირო. არაა გამორიცხული, მრავალი ხარისხობრივი ქვეკატეგორიის გასაზომად რამე ექსპერტული საბჭოს ჩამოყალიბება გახდეს საჭირო – და ხომ გასაგებია, იმ საბჭოში მოხვედრაზე რა ამბავი ატყდება და ამ საბჭოს ნებისმიერ გადაწყვეტილებას, რომ შეიძლება ან ჰქონდეს სუბიექტივიზმის ნიშანი, ან – ამაში უსაფუძვლოდ მაინც დაადანაშაულონ…

პრინციპში, მოულოდნელი არც არაფერი ყოფილა – საბჭოს მინიმუმ ერთი წევრისაგან (პროფ. მ. მუსხელიშვილი) რამდენჯერმე ითქვა, რომ ეს დოკუმენტი იქნებოდა მაუწყებლის მომავალი შეფასების სტრატეგია.

მაგრამ რა უნდა მოხდეს ამჟამად?

გამოდის, რომ სამეურვეო საბჭოს მიერ მოწოდებულ ამ ინსტრუმენტს ამჟამად მაინც – თანაც ცალკეული გადაცემების შესაფასებლად ვერ გამოვიყენებთ. აქედან გამომდინარე, მაუწყებლის ადმინისტრაცია დადგა იმ რეალობის წინაშე, რომ მათთვის მოწოდებულ ინსტრუმენტი არ იძლევა გადაცემათა ამჟამინდელი შეფასების საშუალებას.

აქედან გამომდინარე, ადმინისტრაციამ გამოაქვეყნა შეფასების უკვე საკუთარი დოკუმენტი,  http://1tv.ge/theme/uploads/file2017.pdf , რომელიც გადაცემების შეფასებაში მხოლოდ ორ ფაქტორს – ისევ რეიტინგებს, და ფასს ითვალისწინებს (მართალი გითხრათ, ფასის რამე ბმა რეიტინგთან – ვერ დავინახე). მათემატიკური შეფასება არსებულ გადაცემებს ე.წ. ორი სიგმას კანონის (ცენტრალური ზღვრული თეორემის) თანახმად, ყოფს სამ ჯგუფად:

1) ისინი, რომელთა რეიტინგი არხის საშუალო რეიტინგზე მეტია  – ლიდერი, “გამწევი” გადაცემები (10 გადაცემა, რომელიც შენარჩუნდება),

2) ისინი, რომელთა რეიტინგი დაახლოებით არხის საშუალო რეიტინგის ტოლია (4), რომლებიც შეიძლება ასევე დარჩეს ბადეში (თუმცა, არაა ნათელი – რა პირობით) და

3) ისინი, რომლებიც, მათივე სიტყვებით რომ ვთქვათ, არხის რეიტინგს უკან ექაჩებიან (14), და ამიტომ, მათ დახურვის განაჩენი გამოუტანეს…

გარკვეულწილად, შეიძლება ითქვას, რომ მენეჯმენტმა არ გაითვალისწინა სამეურვეო საბჭოს რეკომენდაცია და მაინც, ძირითადად, რეიტინგებზე დაამყარა გადაცემების შეფასება. მაგრამ, როგორც ვატყობ, მათ ვერც წარმოუდგენიათ რეფორმის დასაწყებად ისეთი ინდიკატორების სამოქმედოდ მიღება, რომელთა დანერგვას და მიღებას ძალიან ხანგრძლივი დრო სჭირდება.

თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ ამ ცხრილის წითელ ზონაში ბევრი საკმაოდ ცნობილი, და ბევრი მედიაექსპერტისა თუ ცნობადი სახის მიერ მოწონებული გადაცემები (მათ შორის, “რეალური სივრცე” და თავად „წითელი ზონაც“) მოხვდა, და აგრეთვე იმას, რომ რეფორმის პირველი პროექტისაგან განსხვავებით, მენეჯმენტი უკვე ლაპარაკობს არა გადაცემების „შეჩერებაზე“, არამედ – „დახურვაზე“, გასაგებია, რომ აღმასრულებელი საბჭოს ამ გეგმას საზოგადოების სოციალურად აქტიური ფენებისაგან, და თავად თანამშრომელთა ნაწილისაგან, ალბათ, საკმაო წინააღმდეგობა შეხვდება. და სამეურვეო საბჭოსთვისაც არ იქნება ადვილი გადაწყვეტილების მიღება. მე თვითონაც არ დამიმალავს წითელ ნაწილში მოხვედრილ რიგ გადაცემათა მიმართ მხარდაჭერა, მაგრამ ისიც კარგად უნდა გავიგოთ, რომ არ შეიძლება სუბიექტური „მე მომწონს“ გადაწყვეტილებათა საფუძვლად ვაქციოთ.  კარგია, რომ ვასილ მაღლაფერიძე ვასილ კეჟერაძის მსგავს პერსონალურ ფიქსატორს არ გვთავაზობს. თუმცა, იმასაც გავიმეორებ, რაც უკვე მრავალჯერ ვთქვი, – მარტო რეიტინგი არ შეიძლება იყოს კარგი ინსტრუმენტი, როცა საქმე საზოგადოებრივ მაუწყებელს და მის განსაკუთრებულ როლს და ამოცანებს ეხება. მაგრამ ისიც აშკარაა, რომ წლიურად 41 მილიონის ხარჯვა ჩვენი გადასახადებიდან, თუ საზოგადოების მხოლოდ 1.85% (ან თუნდაც 3.5%) გიყურებს, ძალიან დიდი ფუფუნებაა. მით უფრო, როცა რეკლამის განთავსებაც არ შეგიძლია და ფაქტიურად, განსაკუთრებით არაპოპულარული გადაცემების დახურვა სახსრების ეკონომიის ლამის ერთადერთი საშუალებაა 😦

=======

„გვეშველება რამე?“

მე მაინც მგონია, რომ ბურთი ახლა სამეურვეო საბჭოს მინდორშია… თუ მათ (ჩემგან განსხვავებით) აქვთ  განსხვავებული ხედვა იმაზე, როგორ შეიძლება ხარისხიც, ზეგავლენაც, ეფექტურობაც და ეკონომიურობაც ახლავე (ახლო მომავალში!) შეფასდეს, მაშინ იქნებ მიაწოდონ მენეჯმენტს ზუსტი ხედვები თვლადი და ობიექტური ინდიკატორების შესახებ, ან – ერთად შეიმუშაონ ეს ინდიკატორები, რომლებიც უახლოეს მომავალში იქნება ხელმისაწვდომი.

ხოლო თუ სამეურვეო საბჭო დარწმუნებულია, რომ ძირითადად რეიტინგებზე დაფუძნებული სისტემით გადაცემების გაცხრილვა მიუღებელია, და აჯობებს, მაუწყებლის პროგრამების ჩამონათვალში ამჟამად არც არაფერი შეიცვალოს, ხოლო მენჯმენტმა მათ მიერ მომზადებული ოთხკატეგორიანი სტრატეგიული შეფასების სისტემა (ოთხკუთხედი) უნდა დახვეწოს და მოამზადოს შორეული მომავლისთვის, მაშინ ისიც ღიად და გარკვეულად უნდა ითქვას, რომ მაუწყებლის ბადეში ამჟამად არც არაფერი იცვლება, ყველა გადაცემა ეთერში რჩება, ვმუშაობთ კრიტერიუმებისთვის ინდიკატორების სისტემის დახვეწაზე, და რომ ველოდებით რეფორმის პროცესის დაწყებას სადღაც 2-3 წლის შემდეგ.

რამდენად მისაღები იქნება ან პირველი, ან მეორე ვარიანტი მენეჯერული გუნდისათვის, ან საზოგადოებისათვის, – არ ვიცი.

მაგრამ დაჟეჟილს გატეხილი სჯობია – ეს გაურკვევლობა ნამდვილად ძალიან ცუდად მოქმედებს როგორც საზოგადოებრივი მაუწყებლის თანამშრომლებზე, ასევე ზოგადად საზოგადოებაზე, და რაც უფრო მალე იქნება გარკვეულობა – რას უნდა ელოდონ ჟურნალისტები და საზოგადოება ამ პროცესისაგან, მით უკეთესი იქნება ყველასთვის…

 

P.S არის სხვა რიგი მნიშვნელოვანი კონკრეტული საკითხები – მაგალითად, თუ იქნა გათვალისწინებული რეიტინგებში გადაცემის გადახვევის (რამდენადაც ვიცი, კი) და განსხვავებულ დროში ნახვის მაჩვენებლები, ან – ინტერნეტ-რესურსებში ნახვის მაჩვენებელები (არა მგონია). რამდენად სწორია, რომ გადაცემები არ დაჯგუფდა ხასიათის მიხედვით და პოლიტიკური, გასართობი და შემეცნებითი გადაცემების რეიტინგები ერთ ცხრილში დაჯამდა. რამდენად გამართულია და კონკურენტულობის მაქსიმალურად განმაპირობებელი საზმაუს გადაცემათა არსებული ბადე… მაგრამ ეს მაინც ცალკეული (თუმცა, მნიშვნელოვანი!) ნიუანსებია და არ ცვლის კარდინალურ კითხვას: როდის იწყება რეფორმა, რის ხარჯზე დაიზოგება საჭირო თანხები და როდიდან იწყება და რამდენხანს გასტანს ეფექტურობის, ხარისხის და ზეგავლენის ინდიკატორების მოგროვების პროცესი, თუკი რეფორმის დაწყება ამ უკანასკნელთა დასრულების შემდგომ გადაგვაქვს.


პანაშვიდი ქალაქის ცენტრში


panasvidi

დღეს პანაშვიდზე ვიყავი… არა, არავინ გარდაცვლილა… მაგრამ როცა “ბავშვთა სამყაროსთან” მივედი, მართლა პანაშვიდს ჰგავდა იქაურობა… გარეთ, შორიდან დაინტერესებული ხალხი, მერე უფრო ვიწრო წრე, სადაც ალალად დაღვრემილები იდგნენ, უფრო ცენტრში კი ისინი, ვისაც დანა პირს არ უხსნიდა და ვისთანაც, წესით უნდა მისულიყავი და მიგესამძიმრებინა, რომ არა საკუთარი უღონობის განცდა.

შუაში კი გაშავებული, დანახშირებული გვამი ესვენა – „ბავშვთა სამყაროს“ გვამი…

ბავშვთა სამყარო ჩვენს ქალაქში დინოზავრივით დარჩა – ძველი, სოციალისტური ეპოქის მონუმენტურ ძეგლად, თავისი მონოლითური კონსტრუქციით… და შიგ რომ შეხვიდოდი, იყო კიდეც იმ ძველი დროების ძეგლი – ძველებურად გამოწყობილი, უხშირესად – საკმაოდ ასაკოვანი – გამყიდვლებით, შარფები და თავშლები რომ ჰქონდათ მოხურული ზამთარში და ჩუსტებით დადიოდნენ მარმარილოს იატაკზე, მიჰქონდათ ერთმანეთთან ძველებურ “მინუტკებში” მოხარშული ყავა, ან – ცელოფნებში გახვეული ხაჭაპური, ჯერ კიდევ შემორჩენილი ძველებური თურქული გამათბობლებით, ძველებური დახლებით, და იმ საქონლით, რომელთაგან ზოგი ძნელად თუ იშოვება სადმე სხვაგან – ძაფები, ღილები, ქსოვილები „ზმეიკები“, სხვადასხვა ზომის და ფერის ზონრები და „ტისონკები“, ბავშვის და საწოლის იაფფასიანი თეთრეული, პლასტმასის ნივთები, ბევრნაირი ავეჯი… და “ოქროს ბირჟა” – ოქრო და სამკაული – ძირითადად, ვიღაცის ნაქონი, ვიღაცის ბინიდან გამოტანილი…

და მაინც, ეს ძველი “მონსტრი” ძალიან ადამიანური იყო შიგნიდან – უამრავი ადამიანისთვის ის იყო მათ ცხოვრებაში ბოლოს შემორჩენილი სამსახური, არა მარტო თავისა და ოჯახის რჩენის საშუალება, არამედ, სამუშაო და სოციალური ურთიერთობის ადგილი… ამ 25 წლის მანძილზე საქართველოში ბევრი საწარმო, ფაბრიკა და ქარხანა გაპარტახდა, გაიყიდა და გაქრა… თითზე ჩამოსათვლელია ისეთები, რომლებიც წარმატებულ საწარმოებად იქცნენ, მაგრამ როგორც წესი, იქაც იმის მეათედი ადამიანი თუ მუშაობს, რაც ადრე – არაფერი გასაკვირი არაა, წარმოება სულ უფრო ავტომატიზებული ხდება…  ხოლო აქ, „ბავშვთა სამყაროში“, თითქოს ქართული „ბაბილონის გოდოლი“ აშენდა, სადაც სხვა დიდი არაფერი შენდებოდ, იმედების გარდა… ხშირად ილუზიები იყო ეს იმედები, მაგრამ ამ ილუზიებით ათასობით ადამიანი ახერხებდა ცხოვრებას, თავის გატანას და დეპრესიის დაძლევას. და რაც მთავარია, ამ ბაბილონის ჩვენეულ გოდოლში ადამიანები  ერთმანეთს უგებდნენ, მიუხედავად ენების სიჭრელისა…

 

ახლა კი ეს იმედები შავად ხრჩოლავს და შიშმა დაისადგურა ამ ადამიანთა  ოჯახებში… მათ უმრავლესობას ხომ კრედიტები აქვს აღებული და დღეს სამსახურის დაკარგვას, ვაითუ, ხვალ საცხოვრისის დაკარგვაც მოჰყვეს… ყველაზე ცუდი კი ისაა, რომ ძალიან ბევრს სჯერა – რომ ეს ხანძარი შემთხვევითი არ იყო, რომ მათი უბედურება სხვისი ხელის მოთბობისთვის მოხდა… ვერც გაამტყუნებ – ძალიან ბევრჯერ მომხდარა ჩვენს უახლეს წარსულში მსგავსი რამ… 😦

 

ხელისუფლების ვალია, დაეხმაროს ამ ადამიანებს. პირველ რიგში, კვალიფიციური გამოძიების ჩატარებით, რომ თუ მართლა ვინმეს ტვინში მოიხარშა ასეთი სცენარი, მათ მთელი სიმკაცრით პასუხი აგონ. ასევე საჭიროა მაქსიმალურად დახმარება, რომ ამ ადამიანებმა შეძლონ სადმე მსგავსი სამუშაო ადგილის მონახვა – ან გადასახადები შეუმცირონ, ან ბანკის კრედიტის ვადის გაგრძელებით… ჩვენი ვალიცაა ამ ადამიანებისთვის თანაგრძნობის გამოხატვა, ვისაც რა შეგვიძლია, იმით დახმარება… და ძალიან ცუდი იქნება, თუ ხელისუფლების მხრიდან უკვე წამოსულ პოზიტიურ ნაბიჯებს სხვათა მხრიდან შურის გამოხატვა მოჰყვება…

P.S.

ამ საღამოს გავიგე, რომ ჩვენ ახლობელს, რომელიც ოქროს ბირჟაზე მუშაობდა, სეიფში შენახული მისი ნავთები უკლებლივ უნახავს და დაუბრუნებია… და კიდობანში უკვე მიუციათ კიდეც მისთვის სამუშაო ადგილი…  მართალია, დახლზე რაც ჰქონდა, ის დაკარგულია, მაგრამ ეს ძალიან ძვირფასი ნივთები არ იყოო, არ ჩივის… ღმერთმა ქნას, სხვებსაც ასე გაეხაროთ…

გაჭირვებისგან და ბედის უკუღმართობისაგან არავინაა დაცული… და არაფერი არ გვამახსოვრდება ისე, როგორც ის, ვინაც სწორედ ასეთ მძიმე მომენტში გამოგვიწვდის დახმარების ხელს…

ოღონდ ერთიცაა, მწარე გაკვეთილიდან დასკვნაც უნდა გამოიტანოს ყველამ – ქონება რომ გაქვს, იმას დაზღვევა უნდა! დავიმახსოვროთ ერთხელ და სამუდამოდ! და მარტო სხვის და ხელისუფლების იმედად ნუ იქნებით!