მარტის (ა)ჩრდილები


21 მარტი

აი, 21 მარტიც ისტორიად იქცა.

ისევე როგორც 2012 წლის შემდგომი ნაცმოძრაობის ყველა აქცია, 21 მარტიც იქცა კლასიკურ „აურზაურად არაფრის გამო“, „გმირის აჩრდილად“ თუ ჩრდილიდან გამოვარდნის წარუმატებელ მცდელობად.

ნაცმოძრაობის ისტორია საოცარი ურთიერთგამომრიცხავი პირობების და პროცესების ერთობლიობაა. ესაა საგა გმირობაზე, რომელიც ლაჩრული მარცხის საწინდარი იყო,  ესაა პოემა დემოკრატებზე, რომლებმაც გულაგი ააშენეს, ესაა ეპოსი დრაკონის (კორუფციის) შემმუსრავ მზეჭაბუკზე, რომელიც ახლოდან ნებისმიერი წინა დრაკონის (კორუფციის) ასჯერ უფრო მძიმე ვარიანტი აღმოჩნდა, ესაა ზღაპარი ქვეყნის განმანთავისუფლებელზე და აღმაღორძენებელზე, რომელმაც ქვეყანა დაანაწევრა და კიდევ უფრო მეტი ტერიტორიები აჩუქა მტერს, ესაა უცნაური შემთხვევა, როცა ყურძნის ნაცვლად გახარებული ძაღლყურძენა სანერგედ და საჯიშედ სხვაგან წაიღეს, დაბოლოს, ესაა მედგარი მცდელობა სახელდაკარგული აჩრდილისა – ახალი ხორცი და ჩრდილი იპოვოს და სცენაზე დაბრუნდეს – ერთ მდინარეში მეორედ შემოსვლის წინასწარ განწირული დაუდგრომელი მცდელობა…

ერთ რამეს ნამდვილად ვერ დაუკარგავ ნაცმოძრაობის ლიდერებს, – ჟინი, გაუტეხელობა, მიზნისკენ ჯიუტად სიარული, – მაშინაც კი, როცა ყოველგვარი ლოგიკა მათ წინააღმდეგ არის.

საქართველოს ისტორიაში ნამდვილად პირველად ხდება, რომ დამარცხებული პარტია, რომლის წინააღმდეგ მრავალი სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორი არსებობს, და რომლის პოლიტიკური პასუხისმგებლობა, გარემოებების გამო, ძალიან მძიმე უნდა იყოს, იხტიბარს არ იტეხს და თავს ისევ „იმ თამროდ“ ასაღებს, რომლის „ჰავლაბრის ტურფობა“ დიდი ხანია, ეჭვს აღარ იწვევს. მაქსიმალიზმით შეპყრობილი ამ პარტიის ლიდერები ჯიუტად ამბობენ უარს საკუთარი დანაშაულებრივი სისტემის ქმედებებზე პასუხისმგებლობის აღებაზე, მონანიებაზე და ხელისუფლებაში დაბრუნების ილუზიების ნაცვლად რაიმე რეალური საქმიანობით ცხოვრების გაგრძელებაზე. ამის რამდენიმე მიზეზია –

  • ისინი ძალიან მყარად იყვნენ დარწმუნებული, რომ მათი ხელისუფლება 50 თუ 70 წელი გაგრძელდებოდა და სიზმარი არ ეთმობათ,
  • მათ ძალიან ბევრი კომპრომატი აქვთ უამრავ ადამიანზეც და ერთმანეთზეც, ამიტომაც ილუზიებიც და შიშებიც უფრო მყარია – რომ თუ არ აღიარებენ, ბოლოსდაბოლოს გაიმარჯვებენ, ხოლო თუ მოინანიებენ, შენდობას მაინც ვერ ეღირსებიან.
  • კოჰაბიტაციის პერიოდმა და დასავლეთში გავლენიანი მფარველების არსებობამ მათ ცუდი სამსახური გაუწიათ – ირწმუნეს რა, რომ ინდულგენცია უკვე გარანტირებული აქვთ და არავითარი მონანიება არც სჭირდებათ.
  • მათ გადანახული აქვთ არა მარტო კომპრომატები, არამედ საკმარისი თანხებიც, და ასევე – სანდო პირებზე გაფორმებული ბიზნესები, რომ დიდხანს გაძლონ არალეგალურად მიღებული დონაციების ხარჯზე.

და მაინც 21 მარტი აღმოჩნდა ის წყალგამყოფი, როდესაც აშკარად გამოჩნდა, რომ ნაცმოძრაობამ, მიუხედავად ძალიან ენერგიული და საკმაოდ შთამბეჭდავი კამპანიისა ამ დღის მოსამზადებლად, მიუხედავად იმისა, რომ სულ ახლახანს სერიოზული პლაცდარმი შექმნა  უკრაინაში, სადაც იშოვეს თანამდებობები, პოლიტიკური მხარდაჭერა, ფული, და ამდენად, მართლაც მოახდინა საკუთარი მცირე ნაწილის სერიოზული რეანიმაცია, საქართველოში მაინც ვერ შეძლო იმის დემონსტრაცია, რომ ხალხში მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა გააჩნია. რაიონებიდან ხალხის მობილიზაციის მიუხედავად მხოლოდ 15,000-მდე მხარდამჭერის გამოსვლა იმ მოედანზე, რომელსაც რაიონებიდან ჩამოსვლიას გარეშეც კი თბილისელთა 150,000-იანი მარშები ახსოვს, ნამდვილად ვერაფერი წარმატება ვერ იყო! თან ეს იმის ფონზე, რომ „ქართულ ოცნებას“ მართლაც საკმაო განაწყენებული და იმედგაცრუებული ამომრჩეველი ჰყავს, მაგრამ ნაცმოძრაობას ისე აქვს მოთხრილი იმიჯი, რომ მათ გვერდზე დადგომას ის ხალხიც კი არ აპირებს, რომელთაც სულაც აღარ ამოსდით მზე დღევანდელ ხელისუფლებაზე.

მიხეილ I

ჩემთვის ყველაზე დიდი მოულოდნელობა იყო აქციაზე მიხეილ სააკაშვილის მონაწილეობა! არა, წუთითაც ეჭვი არ შემპარვია, რომ იგი აქციაზე ვიდეოხიდით ჩაერთვებოდა (აქციაში მონაწილეობაზე ერთხელ განაცხადა საჯაროდ უარი და მაშინაც კი გულმა არ მოუთმინა და ბოლოს მაინც მივიდა და „აახია“ მიტინგი გიგი უგულავას და გიორგი ვაშაძეს), საოცარი იყო ის, – საიდან და როგორ ჩაერთო იგი!

მიხეილ სააკაშვილს ახლა კიევში აქვს ბუდე, სამსახური, პოლიტიკური აღორძინებისთვის ასაფრენი აეროდრომიც და ერთგულ თანამებრძოლთა საკმაოდ აქტიური გუნდიც! ნამდვილად ვფიქრობდი, რომ ისიც  და მისი რაზმიც სწორედ კრეშჩატიკიდან ან კიევის დამოუკიდებლობის მოედნიდან ჩაერთვებოდნენ თბილისის ვიდეოხიდში! განა ლოგიკური არ იქნებოდა, მაიდნის მოწყობაზე მუდმივ მოლაპარაკე და მეოცნებე ნაცმოძებს სწორედაც რომ კიევიდან დაენახვებინათ თავიანთი მხარდაჭერა თანაგუნდელებისათვის?! განა ლოგიკური არ იქნებოდა, რომ ქართველ “დნეპრდალეულებს” სწორედაც რომ გუნდური თანადგომა ენახებინათ თბილისში დარჩენილი და მნიშვნელოვანწილად, მათ ბედს შემნატრი ნაცმოძებისათვის?

მაგრამ მიხეილ სააკაშვილმა სხვანაირად გადაწყვიტა – იგი მხოლოდ ერთი და ერთადერთი გამოჩნდა ეკრანზე! მან არა ჯერ კიდევ მძიმე დღეში მყოფი მებრძოლი ქვეყნის დედაქალაქიდან, არამედ  – ევროკავშირის და ნატოს დედაქალაქიდან გადაწყვიტა ადრესის გაკეთება, რომ თავისი #1 ევროკავშირელობისათვის და #1 ნატოელობისათვის გაესვა ხაზი… არ დამავიწყდება, შევარდნაძის ეპოქაში ამერიკელები ჩამოვიდნენ და ერთ-ერთი ცნობილი დაწესებულების ხელმძღვანელს ესტუმრნენ. საუბრის დროს დაწესებულების დირექტორი თავის მოადგილეებთან და თანაშემწეებთან ერთად იჯდა და ესაუბრებოდა მომავალ პარტნიორებს. საუბრის შემდეგ ამერიკელებმა ჰკითხეს, ხომ შეიძლება ფოტოები გადავიღოთო. სიამოვნებითო, დათანმხდა ქართველი ხელმძღვანელი და მერე ამერიკელების გასაოცრად, მოლაპარაკების მაგიდიდან წამოდგა, თავის მაგიდასთან მივიდა, დაჯდა და ხაზგასმულად ერთადერთმა და განუმეორებელმა ისურვა ისტორიაში დარჩენა… ამერიკელებმა გვითხრეს, ამას არცერთი ამერიკელი ხელმძღვანელი არ გააკეთებდაო… მიხეილ სააკაშვილიც სწორედ შევარდნაძის ეპოქის და კომუნისტური თაობის ხელმძღვანელივით მოიქცა – გუნდს გაემიჯნა, ტრადიციულად “ღრუბლებს მიფარება” ამჯობინა :)

ვინმე იტყვის, იქნებ უკვე ბრიუსელში იყო და აბა, რა ექნა, კიევში ხომ არ დაბრუნდებოდაო? – მაგრამ ტვიტერში მის მიერვე გაკეთებული განცხადებით, სააკაშვილი შაბათს, 21 მარტს დილის 9:30-ზე (თბილისის დროით 11:30-ზე!!) ჯერ კიდევ კიევში იყო …“დედა და ბებია დამადგნენ თავზე. დედაჩემს სასწრაფოდ გავხადე ძველი ნორკის შუბა და თბილისში დავაბრუნე, და უკვე 3 საათზე მიტინგზე იდგაო!“ ჰოდა, თუ დილით კიევში იყო,  რა სასწრაფო საქმე გამოუჩნდა მიხეილ სააკაშვილს, რომ დედის თბილისში გამოგზავნიდან სულ რაღაც 5 საათში უკვე ბრიუსელიდან (თან არა აეროპორტიდან, არამედ – ქალაქის ცენტრიდან, ევროპარლამენტის მიმდებარე ადგილიდან) ჩაერთო თბილისში მიმდინარე აქციაში???

– ნეტავ ის ხომ არა, რომ თუ თბილისში სისხლი დაიღვრებოდა, ბრიუსელში განთავსებულ ევროკავშირის და ნატოს შტაბ-ბინებში სასწრაფოდ განგაში აეტეხა???

მაგრამ მაინც ხომ შეიძლებოდა კიევში დატოვებული გუნდისთვისაც მოეწყოთ ჩართვა თბილისის აქციაზე, რომ ხალხს მანდატდატოვებული და მოქალაქეობაზე უარისმთქმელი პატრიოტები ეხილა და გაეხარა?  შეიძლება ვინმემ თქვას, ეგებ არ უნდოდათ მაიდანის ასოციაციები გასჩენოდა თბილისში ვინმესო! ნურას უკაცრავად, მიტინგამდეც და მიტინგის შემდეგაც მიხეილ სააკაშვილი და მისი გარემოცვა სწორედ მაგას ამტკიცებს – 21 მარტის მიტინგი მაიდანი იყო და მალე კიდევ უფრო სრულად გამაიდნდებაო!

პირველი  დედა

მიტინგზე მიხეილ სააკაშვილი დედით იყო წარმოდგენილი. გიული ალასანია, რომელმაც შვილის პრეზიდენტობა ჩვეულებრივი პროფესორობით დაიწყო და 10 წელიწადში სერიოზულ ბიზნეს-ვუმენად და საქართველოს უმაღლესი განათლების კერძო სექტორის #2 მედროშედ დაასრულა, რამეთუ ამ პერიოდში 1 ლარად მისთვის გადაცემული ქონებების რაოდენობით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კორპუსების მისაკუთრებით და მის სახელზე გაფორმებული ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის 14%-იანი წილით  გაითქვა სახელი. 21 მარტის აქციაზე კიევიდან მოვლინებული ქ-ნი გიული ნამდვილად ოჯახის ხატება იყო და იმის განსახიერება, რომ გასაქცევი არაფერი აქვს. თუმცა, სახეზე ეწერა უკმაყოფილება. ვინ-ვინ და მან ძალიან კარგად იცის, იმ დღეს მოედანზე გამოსული ადამიანები რომ დასასრულის მანიშნებელი იყო და არა – დასაწყისისა.  “ამ ორ წელში ჩემთვისაც ყველაფერი უარესობისკენ წავიდაო“ დანანებით თქვა ერთდროს ძლევამოსილმა ქ-ნმა და იქვე დაამატა, თუმცა დღეს მზიანი დღეა და ყველაფერი სასიკეთოდ შეიცვლებაო…

მიხეილ სააკაშვილმა ოსტატურად კი მოახერხა საკუთარი ქონების გადამალვა, მაგრამ ავიწყდება, რომ ოჯახის წევრებისათვის ნაჩუქარი სახელმწიფო ქონება და სასათბურე პირობების შექმნით სწრაფად აყვავებული კლანური ბიზნესები ყველა დემოკრატიულ ქვეყანაში პოლიტიკოსის კორუფციის უტყუარ ნიშნად ითვლება. ეს რომ არ ავიწყდებოდეს, დედის გამომზეურებას ისევე მოერიდებოდა, როგორც მისი პოლიტიკური ელიტის სხვა წევრები (ბოკერია, უგულავა…) ერიდებიან მათი პარპაშის დროს უცებგამდიდრებული მამების, ბიძების და მეუღლეების გამომზეურებას…

გენერალიტეტი და ჯუნიორები

მიხეილ სააკაშვილის გენერალიტეტი არასოდეს იყო ნამდვილი გენერალიტეტი. უფრო სწორედ ის გენერალიტეტი, რომელიც რეალურად არსებობდა, ახლა ან ციხეშია ან ემიგრაციაში, ხოლო ის ტყუილ-გენერლები, რომელთა რეალური ძალაუფლება მათი დე-იურე სტატუსის 10%-ს არ ცდებოდა, გაორებულ მდგომარეობაში არიან – თან ალბათ განგებას მადლობას წირავენ, რომ იმაზე პასუხისმგებლობა არ მოუწევთ, რაზეც არც იყვნენ პასუხისმგებელნი, ხოლო თან გული წყდებათ, რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ასაკში მოუწევთ პოლიტიკურ პენსიაზე გასვლა.

მაგრამ აღნიშნული განსაკუთრებით ეხება ე.წ. ჯუნიორ ნაცებს! ესენი არიან ნაცმოძრაობის ყველაზე ენერგიული და მომზადებული ფრთა, რომელთაც უშუალოდ ელიტარულ კორუფციაში მონაწილეობა ნაკლებად აქვთ მიღებული, რომელბიც ძირიტადად 2009 წლის შემდეგ ჩამოიჩიტნენ და საკმაოდ კარგად იციან, რომ მათთვის არც ეკონომიკური და არც 2008 წლის კონფლიქტში ვოლუნტარისტული ქმედებების ბრალდების წაყენება ადვილი არ იქნება. ამიტომ ისინი ახალგაზრდა გვარდიის სითამამით, დემაგოგიური არსენალის უზადო გამოყენებით და ხშირად, დღევანდელი ხელისუფლების რეალური შეცდომების და გადაცდომების საკმაოდ ეფექტური გამოყენებით ეფექტურად ინარჩუნებენ პირად (მაგრამ არა პარტიულ რეიტინგს). თავის დროზე რომ ჭკუა ეხმარათ და ნაციონალური მოძრაობის ბალასტს გამოჰყოფოდნენ, დღეს საკმაოდ სერიოზული რეპუტაცია ექნებოდათ, მაგრამ ასეთი გადაწყვეტილება დროულად ვერ მიიღეს, მიშას მიერ გამოგზავნილ ფულებზე და მიმალული ბიზნესებიდან წილებზე უარი ვერ თქვეს, სავარაუდოდ, მათზე შესაძლო კომპრომატების შიშმაც ითამაშა როლი, ამიტომ შეიძლება ითქვას, რომ მათი ახალ პარტიად  რეინკარნაცია დაგვიანებულია და ალბათ ბევრს ვერაფერს უშველის, თუმცა მინიმალური შანსი რჩებათ, თუ სააკაშვილის ნაცვლად ახალ ლიდერს გამოყოფენ, მაგალითად –  გიგა ბოკერიას. თუმცა, ბოკერიას პიროვნული ძლიერი პოლიტიკოსის და უძლიერესი დემაგოგის პარალელურად სერიოზულად ნეგატიური ბაგაჟი აქვს და საქართველოს მოსახლეობის დიდი ნაწილისათვის აბსოლუტურად მიუღებელი შეიძლება აღმოჩნდეს, თან აშკარად ხელიდან გაუშვა მიშასგან გამოყოფის და სააკაშვილის ნამსხვრევებზე საკუთარი იმიჯის აშენების მომენტი. ასე რომ ამ ჯგუფს ხელისუფლების წინააღმდეგ კომპრომატების მოგროვების თუ შეთხზვით რაღაც ზიანის მიყენება კი შეუძლია, მაგრამ, 21 მარტის აქციამ გამოაჩინა, რომ მათთან ახლოს მისვლას არცერთი სხვა ოპოზიციური ძალა არ გაბედავს, იმდენად „კეთროვნული“ იმიჯი აქვთ, და მათ მიერ ნასროლი ბომბებით უბრალოდ სხვები იხეირებენ…

რაც შეეხება ნიკა რურუას და გრიგოლ ვაშაძის მიერ მოძრაობა „ივერიის“ დაარსებას, ეს ყველაფერი სასაცილოა, რადგან ქართული საზოგადოება მათ მიერ „ივერიის“ და ილია ჭავჭავაძის სახელთან ასოცირების მცდელობებს ნამდვილად ირონიით მოეკიდება. მთელი მათი გათვლა (ახალგაზრდა ნაცების მსგავსად) სწორედ იმაზეა, რომ იქნებ ალასანიას მათთან ალიანსი მონდომებოდა. მაგრამ, IRI-ს ბოლო კვლევის შემდეგ ამის შანსი აბსოლუტურ ნულზე უფრო დაბლა მგონია…

ნაციონალურ მოძრაობას ამ კვლევებში 14% რეიტინგი აქვთ და და ეს თითქოს ცოტა არაა. მაგრამ ფაქტია, რომ ერთადერთი პარტია, რომელიც საპარლამენტო არჩევნებისათვის სრულფასოვან და ძალიან ორგანიზებულ კამპანიას უკვე ნახევარ წელზეა მეტია ატარებს, და თუ მაინც მხოლოდ 14% აქვს, სავარაუდოდ, ამ მაჩვენებელს ბევრად ვეღარ გაზრდის, როცა სხვა პარტიები ჩაებმებიან სარჩევნო მარათონში.  14%  ბევრისთვის სანატრელი იქნება, მაგრამ ნაცმოძრაობის მიტინგზე გენერალიტეტი სულ ხელისუფლებაში დაბრუნებაზე საუბრობდა და 21 მანდატი ამისთვის ცოტაა (თან 21 მანდატი ეს მაშინ იქნებოდა, თუ მაჟორიტარული წესი გაუქმდება, ხოლო დღევანდელ საარჩევნო სისტემით მხოლოდ 10-12 მანდატი თუ გამოვა). ის, რომ ნაციონალები მაჟორატორული არჩევნების მოგებას შეძლებენ, ასევე უტოპია მგონია. ერთადერთი იმედი, რაც მათ შეიძლება ჰქონდეთ, ეს მაჟორიტარული სისტემის გაუქმებაა, მაგრამ ძალიან მეეჭვება, უმრავლესობა ამ ნაბიჯზე წავიდეს.

21 მარტით ფრთაშესხმულები

21 მარტს ფეხდაფეხ მოჰყვა IRI-ს კვლევები და როგორც მიტინგმა, ასევე ამ კვლევებმა დაადასტურა, რომ ყველაზე ოპტიმისტური განწყობა მეორე ეშელონის ოპოზიციას უნდა ჰქონდეს. თუმცა ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ IRI-ს კვლევებმა 2012 წელს განსაკუთრებული სიზუსტით ვერ გამოიჩინეს თავი. მართალია, სააკაშვილის რეჟიმის დროინდელი შიშის ფაქტორი აღარ არსებობს, მაგრამ კვლევის ჩატარების მეთოდოლოგიის და დაქირავებული ქართული ორგანიზაციების მიმართ უნდობლობა, სავარაუდოდ, არ გამქრალა. ჩემში პირადად, ცოტა ეჭვს იწვევს ევროკავშირის და განსაკუთრებით, ნატოს მომხრეთა საოცრად მაღალი ციფრები.

და მაინც, ამ კვლევის ხელაღებით უკუგდება ნამდვილად არ მგონია სწორი და თუ ციფრების სიზუსტეში ეჭვის მიუხედავად, ძირითად ტენდენციებს ვენდობით, მთავარი მოგებულები თავისუფალი დემოკრატები აღმოჩნდნენ – 10% ნამდვილად არაა ცუდი შედეგი, სახელისუფლებო ბლოკიდან სულ რაღაც ნახევარი წლის წინ გამოყოფილი პარტიისათვის. თუმცა, ისიც აღსანიშნავია, რომ IRI-ს კვლევებში ახალი პროდასავლური ძალის მაღალი რეიტინგი გარკვეულწილად მოსალოდნელი იყო – არ ვიცი, ეს ველის შერჩევის გავლენაა, თუ ოცნებიდან გამოყოფილი იმ გუნდის დამსახურება, რომელთა წინა საქმიანობას ნამდვილად ახლდა პოზიტიური შეფასებები. თუ ჩავთვლით, რომ მოსახლეობას სურს რაღაც ახალი ძალის გამოჩენა, რომელსაც ამავდროულად ხელისუფლებასთან ზედმეტად დაპირისპირებულადაც არ ჩათვლის, შეიძლება თავისუფალი დემოკრატების მაჩვენებელი მხოლოდ “ახალი ცოცხის” ეფექტით არ აიხსნას. ამავდროულად გასათვალისწინებელია, რომ თავისუფალ დემოკრატებს რეგიონში პარტიული სტრუქტურებიც ასაწყობი აქვთ და ნაციონალებთან  მათი შესაძლო მესიჯების დამთხვევაც ბევრი ეჭვის საფუძველს დაბადებს, ისევე როგორც იმის მცდელობები, რომ ირაკლი ალასანიას და მიხეილ სააკაშვილის ერთ ქალაქში აღმოჩენას ბევრი მაშინვე მათი ფარული შეხვედრით ახსნის, როგორც ეს 21 მარტს მოხდა… თუმცა მერე ისიც გაჟღერდა, რომ სააკაშვილი იქნებ სრულიადაც არ ყოფილა ბრიუსელში და ეს ვიდეოჩართვის კადრები დამონტაჟებული იყო – ერთი იმიტომ, რომ ბრიუსელთან მისი “ჭიპლარით მიბმის” თეორია გამტკიცებულიყო და მეორე იქნებ, იმიტომ, რომ ირაკლი ალასანიას ნაცებთან შესაძლო საიდუმლო გარიგებებზე ეჭვები კიდევ უფრო მეტად აგორებულიყო… მე პირადად, მოხარული ვიქნები, თუ “ქართული ოცნება” vs ნაცმოძების დისკურსს “ოცნება vs. “თავისუფალი დემოკრატების” პაექრობა შეცვლის – ეს ნამდვილად გააუმჯობესებს პოლიტიკურ კლიმატს საქართველოში. და ხელისუფლებაც მოგებული იქნება, თუ სრულად მარგინალიზებული ნაცმოძრაობის ნაცვლად უფრო ძნელი კონკურენტი ეყოლება. და ახლა თავისუფალ დემოკრატებს უკვე აღარც ჭირდებათ აუცილელად ბლოკში გაერთიანება ვინმესთან, იმისათვის, რომ პარლამენტში მოხვდნენ…მთავარია, რამე ისეთი არ დაემართოთ, რომ ეს რეიტინგი მკვეთრად დაქვეითდეს.

შალვა ნათელაშვილის პოლიტარსენალი სულ უფრო სკაბრეზული ხდება, და მაინც მის მიერ მოგროვილი 6% იმის დასტურია, რომ ამ ფლანგზე მას უბრალოდ კონკურენტი არ ჰყავს, ხოლო ჯერ კიდევ ეკონომიკურად ძალიან დუხჭირ მოსახლეობას ნამდვილად სჭირდება ლეიბორისტული იდეოლოგიის პარტია.

ნინო  ბურჯანაძე შეეცდება, არ შეიმჩნიოს IRI-ს მიერ მასზე ლამის მაღლა დაყენებული ლეიბორისტები და “პატრიოტთა ალიანსი” და ახალი ძალით გააჩაღოს მთავარი ოპოზიციური ძალის კვარცხლბეკიდან ნაცმოძრაობის ჩამოგდების მცდელობა. ამის რეალური შანსი მას ისევ კოალიციის შემთხვევაში ექნებოდა. ოღონდ არა ქრისტიან-დემოკრატებთან, არამედ სწორედ – პატრიოტებთან ალიანსის შემთხვევაში. ოღონდ ასეთი ბლოკი – ნინო ბურჯანაძის და ირმა ინაშვილის პიროვნული მახასიათებლების გათვალისწინებით, მე პირადად, წარმოუდგენელი მეჩვენება. თავად “პატრიოტთა ალიანსი” რეიტინგი მნიშვნელოვანწილად ქართული იცნების მიერ სამართლის დამკვიდრებაში სრულ შტილს უკავშირდებოდა. ვაზაგაშვილების საქმეებში სწრაფი პროგრესის დაფიქსირების, პროკურატურის და შსს მაღალჩინოსნების განთავისუფლებისა თუ დაპატიმრებების და სავარაუდოდ, ნინო გვენეტაძის დანიშვნის შემდეგ  ამ პროცესის დაჩქარების ფონზე პატრიოტთა ალიანსის რეიტინგის შემდგომი მნიშვნელოვანი ზრდა ნაკლებად მოსალოდნელი მგონია.

ქართული ოცნებისნაღვლიანი სიხარული

ხელისუფლებისათვის 21 მარტმა ძალიან ურთიერთსაწინაარმდეგო ემოციები მოიტანა. ან – წესით, უნდა მოეტანა…

ერთის მხრივ, ხელისუფლებამ მორალური გამარჯვება მოიპოვა, როდესაც ნაციონალურ მოძრაობის მომხრეებს არავითარი პრობლემა არ შეუქმნა აქციაზე ჩამოსასვლელად. თუ გავიხსენებთ 2012 წელს ნაცმოძრაობის სიმწრის ნაბიჯებს და ისეთ ინოვაციებს, როგორც გზებზე შედუღებული ლურსმნების დაყრა, ავტობუსების საჯარიმო სადგომებზე გადაყვანა, მძღოლების ტერორი და სხვა იყო, აღარაფერს ვამბობ უკვე სისხლიან დაპირისპირებებზე და ზონდერბრიგადების ნაცისტურ მეთოდებზე, ოცნების ხელისუფლებამ ამას ახლა დაუპირისპირა ახალი შსს მინისტრის მხრიდან სრულიად წარმოუდგენელი კომფორტის დაპირება, რაც პირნათლად შესრულდა კიდეც! ნაცმოძრაობამ, მის მიერ ზუგდიდში დადგმული მოდელირებული პროვოკაციების მიუხედავად, ვერ შეძლო მსოფლიოსთვის დაენახებინა მათ მიმართ განხორციელებული „სასტიკი ძალადობა“, ვერ შეძლო ქართული ოცნებისათვის „მაიდნის“ ორგანიზება, ვერ შეძლო გაეჩინა ისეთი ძალადობის თეატრი, რომ სხვა ოპოზიციურ პარტიებს სახლში დარჩენა უფრო მიუღებლად ჩაეთვალათ, ვიდრე ქუჩაში ნაცების გვერდით დადგომა!

სწორედ ამიტომ იყო ასე გულდაწყვეტილი ბ-ნი მიშა და ქ-ნი დედა, სწორედ ამიტომ იკურთხებოდა თეა თუთბერიძე…

რამდენიმე სხვა წარმატებაც ჰქონდა ამ დღეებში „ქართულ ოცნებას“, მათ შორის მე აღნიშვნის ღირსად მიმაჩნია მარნეულში პრეზიდენტის და პრემიერის ასე მონატრებული ჩახუტება! მე პირადად, იმედი გამიჩნდა, რომ ყმაწვილკაცური კენწალაობა უფრო ზრდასრულ და ქვეყნისთვის საჭირო პოლიტიკურ დიალოგში გადავა, რაც ჩვენი ქვეყნის იმიჯისთვის აუცილებელია – ყოველთვის მაინცდამაინც ჩახუტებას არ ვგულისხმობ და სხვადასხვა ინსტიტუტების წარმომადგენლების მხრიდან ერთმანეთის პატივისცემის დემონსტრირებას (მიუხედავად განსხვავებული აზრებისა) – უეჭველად!

გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი და სერიოზული წარმატება – არა მარტო ხელისუფლებისათვის, არამედ ქვეყნისათვის, იყო ნინო გვენეტაძეს დამტკიცება უზენაესის სასამართლოს თავმჯდომარედ! დასრულდა კოტე კუბლაშვილის ზეობის და უასამართლობის პარპაშის ხანა. თან რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, დასრულდა ძალადობის, იმპიჩმენტის ან „საკუთარი სურვილით წასვლის“ მიშასეული პრაქტიკის გამოუყენებლად, როცა სააკაშვილმა ჯერ ლადო ჭანტურია, ხოლო შემდეგ საკუთარი გუნდის წევრი   კოტე კემულარიაც აიძულა, ვადაზე ადრე გადამგარიყვნენ! უნდა ვაღიარო, რომ კოტე კუბლაშვილის დატოვება თავის თანამდებობაზე ყოველთვის მიმაჩნდა გაუმართლებლად, რადგან ამის შედეგი იყო სამართლის დამკვიდრების ასე გაჯანჯლება და ხალხში ახალი ხელისუფლების მიმართ ნდობის ეროზია. მაგრამ ახლა უნდა ვაღიარო,  რომ ამ არაჩქარებით ბიძინა ივანიშვილმა და ქართულმა ოცნებამ სერიოზული ისტორიული პრეცედენტი შექმნეს და ეს უფრო მნიშვნელოვანი ჩვენი ქვეყნის მომავლისათვის!

და მაინც, მე პირადად ერთი რამის მეშინია!

რომ ხელისუფლება 21 მარტს თავის გამარჯვებად ჩათვლის!

ფრთხილად, ბატონებო – თქვენი მთავარი და უტიფარი მოწინააღმდეგის დამარცხება ავტომატურად არ ნიშნავს თქვენს გამარჯვებას!

ის, რომ ხალხის დიდი ნაწილი ნაცმოძრაობას არ უვიწყებს მათ შავბნელ წარსულს და უსამართლობას, სულაც არ ნიშნავს, რომ ამავე დიდ ნაწილს თქვენ და თქვენი საქმიანობა მოსწონს და სამაგალითოდ მიაჩნიათ!

ისინი აუტანლები იყვნენ და თქვენ თუ (ჯერ კიდევ) ასატანი ხართ, ეს არ უნდა იყოს სიხარულის, ან – მით უფრო – სიამაყის საფუძველი…

ის, რომ IRI-ის კვლევებში ოცნების 36% 2.5-ჯერ მეტია ნაციონალების მაჩვენებელზე, მთავარი არაა.

მთავარი ისაა, რომ საზოგადოების მეორე  1/4-ს გამოკვეთილი არჩევანი ჯერ არ აქვს გაკეთებული და არჩევნებამდე საით გადაიხრება, სწორედ ეს განსაზღვრავს არჩევნების ბედს!

სამწუხაროა, რომ რამდენიმე დღის წინ მარნეულში დემონსტრირებული ერთიანობის შეგრძნება წამიერად გაქრა, როგორც კი პრეზიდენტის პარლამენტში გამოსვლაზე მინისტრების დასწრება-არდასწრების საკითხის გარჩევა დაიწყო! ეტყობა, ჩემი დასკვნა, რომ ხელისუფლებამ ინსტიტუტების (და არა პიროვნებების) მიმართ მუდმივად პატივისცემის დაფიქსირების აუცილებლობა გაიაზრა და გაითავისა, რეალობისაგან შორს მყოფი ოპტიმისტური ილუზია იყო :(

ჩემს წინა ბლოგში „მიმდინარე მომენტის შესახებ – სანამ ურემი გადაბრუნდება“ დავაფიქსირე ჩემი მოსაზრებები ხელისუფლების ყველაზე სასწრაფო გადაუდებელ საქმეებზე, სადაც ჩემი აზრით სერიოზული ჩავარდნებია. იქნებ ვცდები, მაგრამ თუ არ ვცდები და ხელისუფლება კი ამ მიმართულებით არხეინად ყოფნას გააგრძელებს, ვშიშობ, 21 მარტის მთავარი დამარცხებული სწორედ იგი შეიძლება აღმოჩნდეს, რადგან არაფერია ისე საშიში, როგორც მოწინააღმდეგ(ეებ)ის წინასწარდამარცხებულად შერაცხვა… თანაც  ხელისუფლების მოწინააღმდეგე ერთი არაა და მთავარი მოწინააღმდეგე, იქნებ, ჯერ სულაც არ გამოჩენილა…

ეს გადაუდებელი საქმეებია:

  1. პარტია ქართული ოცნების უსწრაფესი და ხარისხობრივი რეორგანიზაცია – რეგიონული და რაიონული რგოლების სერიოზული ცვლილებებით.
  2. კოალიციის დალაგება – პრინციპიალურ საკითხებზე პრინციპიალური შეთანხმების მიღწევის, დაფიქსირების და გადაყწვეტილებათა შესრულების კონტროლის გზით.
  3. საგარეო მიმართულებით – სერიოზული PR-კამპანიის დაწყება, იმისათვის, რომ ევროკავშირის ფრონტზე დასახული შესაძლო სერიოზული წარმატება ვიზალიბერალიზაციის სახით იქნებ ახდენილ რეალობად იქცეს. ხოლო ამის წინააღმდეგ ამჟამად რუსები უფრო ენერგიულად იბრძვიან, თუ ნაციონალები – ძნელი სათქმელია. აქვეა – ემიგრაციის და დიასპორის მიმართულებით მტკივნეული საკითხების გადასაჭრელად მოცლა და მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება.
  4. საკადრო პოლიტიკის გაუმჯობესება! მათ შორის იმ ახალგაზრდების მოზიდვაც, რომლებიც უცხოეთის სერიოზულ პოლიტიკურ თუ ბიზნეს სტრუქტურებში მუშაობის გამოცდილებას ფლობენ.
  5. ხელისუფლების შტოებს შორის კინკლაობის ნაცვლად ინსტიტუტციონალური თანამშრომლობის პრიმატის აღიარება და დანერგვა.

მიმდინარე მომენტის შესახებ – “სანამ ურემი გადაბრუნდება…”


Hazard warning sign by country roadside, close-up

არაფერი არ შეიცავს ისეთ დიდ საფრთხეს ადამიანისათვის, როგორც უსაზღვრო უიმედობა და უსაფუძვლო ილუზიები. სამწუხაროდ, ამ ორ დიამეტრალურად საწინააღმდეგო განწყობილებას შორის მანძილი არც ისე დიდია და ხშირად ქანქარის მოძრაობის მსგავსად ერთი უკიდურესობიდან მეორეში გადასვლა ადვილად ხდება.

და საზოგადოებაზეც ზუსტად ასევე ვრცელდება ეს ყველაფერი.

ქართული საზოგადოება და ხელისუფლება დღეს თავისი განვითარების ძალიან მყიფე და უცნაურ საფეხურზე დგანან. ერთი მხრივ, სახეზეა აშკარა პროგრესი და დემოკრატიული მიღწევების საკმაოდ მაღალი დონე (მედიის თავისუფლება, სასამართლოების თავისუფლება, კორუფციის დაბალი დონე, ბიზნესის დაწყების იოლი პირობები და რეგულაციები), რომლის მიხედვითაც, ჩემი აზრით, საქართველო გაცილებით უფრო იმსახურებს ევროკავშირის წევრობას, ვიდრე ევროკავშირის უკვე წევრი ზოგიერთი სახელმწიფო. მეორე მხრივ კი, როგორც არსებული ეკონომიკური პარამეტრები (მაგალითად ერთ სულზე მშპ, რაც ევროკავშირის და დსთ-ს ქვეყნების უმრავლესობასთან შედარებით მნიშვნელოვნად დაბალია), ასევე – ეკონომიკური განვითარების ტემპები მნიშვნელოვნად ჩამორჩება ქართული საზოგადოების მარად უძღებ და ხშირად უსაფუძვლო „ოპტიმიზმს“, რომელიც უფრო მესიანურ ილუზიას ჰგავს და არა – ზრდასრული სუბიექტისთვის დამახასიათებელ რეალიზმს.

ამის შედეგად მივიღეთ პარადოქსული სიტუაცია: ერთი მხრივ, ქვეყანა გამოდის იმ საოცარი ავზღაპრიდან, რომელიც გარედან გურამ დოჩანაშვილისეულ ლამაზ-ქალაქს ჰგავდა, ხოლო შიგნიდან – სრული კამორა იყო. ხოლო, მეორე მხრივ, სულ უფრო მეტად ისმის იმედგაცრუება იმის გამო, რომ „მიწიერი სამოთხე“ ჯერ კიდევ შორსაა. სამართლიანობა მოითხოვს, ვთქვა, რომ „მიწიერი სამოთხის“ მიუღწევლობის გარდა, პატიოსანი კანუდოსისგანაც საკმაოდ შორს ვართ, რამეთუ მომხვეჭელობის, ნეპოტიზმის, უგერგილობის და მცონარობის დაძლევა ზოგადად ძნელია, და ქართველებისათვის – მით უფრო.

შევეცდები, მიმოვიხილო მიმდინარე მომენტის შუქ-ჩრდილები და სადაც მოვახერხებ, მდგომარეობის გამოსწორების შესაძლო გზებზე ჩემეული ხედვებიც გაგიზიაროთ.

დაპირებები და მიღწევები

ბევრი რამ შესრულდა და ბევრი რამ ვერ შესრულდა.

პირადად ჩემთვის, ის, რაც შესრულდა, არის უფრო მნიშვნელოვანი. მე იმ, ალბათ, არც ისე მრავალრიცხვოვან ადამიანთა რიგს მივეკუთვნები, რომელიც ნებისმიერი ხელისუფლების მიმართ კრიტიკას ამ ხელისუფლების სხვებთან ფარდობითობის პრინციპზე აყრდნობს ხოლმე. შეიძლება, ეს ჩემი თერაპევტობის და კლინიკურ ფარმაკოლოგიაში მიღებული ცოდნის შედეგია, რადგან კარგად მახსოვს, რომ სწორი არ არის გამოთქმა – „ეს წამალი კარგია“, სწორია გამოთქმა – „ეს წამალი უკეთესია“ ან „ეს წამალი უარესია“.

თუმცა, ხელისუფლების მიმართ ხალხის დამოკიდებულების ისტორიული რაკურსი გვასწავლის, რომ ხელისუფლება შეიძლება იყოს ან – ასატანი, ან – აუტანელი… მოქალაქის მხრიდან ხელისუფლების სიყვარული დემოკრატიული წყობილებისათვის უცხო და უცნაური ხილია, რომელსაც ასეთი წყობის მქონე ქვეყნები იმათ უთმობენ, სადაც ხელისუფლების კრიტიკა პიროვნების თავისუფლების ან სიცოცხლის ხელყოფით მთავრდება ხოლმე – აი, იქ უყვართ და გიჟდებიან ხელისუფლებზე, თუ უყვართ!!!

უკვე ამ ერთი მიდგომითაც კი აშკარაა, რომ ჩვენი ხელისუფლება უკვე მარტო იმით მაინცაა ასატანი, რომ იგი თავისი კრიტიკის უფლებას გვაძლევს და ამ კრიტიკის გამო ჩვენი სიცოცხლის, მუშაობის თუ აზრის გამოთქმის უფლებებს არ ზღუდავს! მადლობა მათ ამისთვის, რამეთუ სულ ახლო წარსულში ეს ასე არ იყო.

რამდენიმე ძალიან მნიშვნელოვანი მიღწევა:

საყოველთაო ჯანდაცვა!

კონტროლირებად მედიაზე უარის თქმა!

სასამართლოების თავისუფლება (პროკურორების სატელეფონო უფლების დასასრული)!

ბიზნესის განთავისუფლება სახელისუფლებო ტერორისაგან!

მასობრივი შეთითხნილი დაპატიმრებების და საპროცესო გარიგებების მანკიერი სისტემის დასასრული!

თავისუფალი არჩევნები!

არაპოლიტიზირებული პოლიცია (ნაცვლად ლამის გესტაპოს დონემდე მისული ზონდერბრიგადებისა)!

პოლიტპატიმრების და პატიმართა სხვა ჯგუფების ყველაზე მნიშვნელოვანი ამნისტია!

საუნივერსიტეტო სივრცის განთავისუფლება სტუდენტური თვითმმართველობის კუდ-სოდ-ზონდერებისაგან!

ციხეებში პატიმართა სიკვდილობის მნიშვნელოვანი შემცირება, C ჰეპატიტის მკურნალობის პროგრამა!

უფასო წიგნები სკოლებში!

სკოლებში საარჩევნო ძალადობის ერთ-ერთ მექანიზმად გამოყენების დასასრული!

კომუნალური გადასახადების შემცირება. პენსიის მიახლოება საარსებო მინიმუმთან…

მესმის, რომ ყოფილი ხელისუფლების მომხრეებს ეს სია უმნიშვნელოდ მიაჩნიათ, და მეტიც – ძალიანაც არ სიამოვნებთ ამ სიის კითხვა, მაგრამ დამისახელონ რომელიმე სხვა ხელისუფლება, რომელიც მოსვლიდან 2 წელიწადში ამდენ რამეს მოახერხებდა.

თუმცა არის ძალიან ბევრი სფერო, სადაც დანაპირები ვერ შესრულდა – პირველ რიგში ეს ეხება სამართლიანობის აღდგენას, წართმეული ქონების დაბრუნებას, პენსიების დაპირებულ დონემდე ზრდას, კომუნალური გადასახდებს უფრო მეტად შემცირებას, განათლების რეფორმას და ყველაზე უფრო მნიშვნელოვან სფეროს – ბიზნესის გამოცოცხლებას, ახალი საწარმოების გახსნის ხელშეწყობას, ადამიანების დასაქმებას და მათი რეალური შემოსავლების ზრდას.

არ შეიძლება შეუსრულებელ პირობებზე საუბრებისაგან თავის არიდება. თუმცა, ისიც ცხადია, რომ ოპოზიციის სურვილია, რომ მუდმივად ზუსტად ამ დაპირებებზე ისაუბროს და მოსახლეობაში შექმნას განცდა, რომ ხელისუფლებას გაცილებით მეტი აქვს შეუსრულებელი დაპირება, ვიდრე შესრულებული. ხელისუფლების ამოცანა კი საპირისპიროა. მოსახლეობა კი უნდა ცდილობდეს, სწორად გაერკვეს, სად მთავრდება რეალობა და იწყება რეკლამა და ანტირეკლამა. როგორც ყველგან, ისევე საქართველოში, და კიდევ უფრო მეტად, ვიდრე სხვაგან, მედია მიდრეკილია სენსაციონალიზმისაკენ და პოზიტიური ინფორმაციის მომგებიანად გაყიდვა გაცილებით რთულია, ვიდრე შოკში ჩამგდები, სკანდალური ინფორმაციისა. ამ სიტუაციაში ხელისუფლების ამოცანა უნდა იყოს გამოზომილი, ფაქტებზე ორიენტირებული, ობიექტური ინფორმაციით აღჭურვა და მწვავე კითხვებზე მაქსიმალურად სწორი და დროული რეაგირება. სამწუხარო ფაქტია, რომ დღეს საქართველოს მოსახლეობას ნეგატიური ინფორმაცია მეტად მიეწოდება და მისი მეტადაც სჯერა, რამეთუ ნაციონალების დროს ნეგატიური ინფორმაცია მკაცრად იფილტრებოდა, ხოლო პოზიტიური – ასმაგად და ათასმაგად ტირაჟირდებოდა და ვრცელდებოდა… სხვა რომ არაფერი, კარგად გვახსოვს უამრავჯერ გახსნილი ერთიდაიგივე ობიექტები – მე პირადად ყიფშიძის სახ. ცენტრალური რესპუბლიკური საავადმყოფოს 4 საზეიმო გახსნის მომსწრე ვარ 1 წლის განმავლობაში. და ეს სწორედ ის წელი იყო, როცა ერთ დროს ძლიერი და უმნიშვნელოვანესი რესპუბლიკური საავადმყოფო სრულად გაპარტახდა და მილიონობით ლარი შეიჭამა ნაცმოძრაობის დამქაშების მიერ. დღეს კი, რადგან ოცნების ხელისუფლების მხრიდან არ არსებობს სწორად შემუშავებული და წარმართული PR-კამპანია, და რადგანაც ხელისუფლების წარმომადგენელებს აკლიათ დამაჯერებელი არგუმენტაციის უნარ-ჩვევები, საზეიმო/პოზიტიურმა ინფორმაციამ მკვეთრად იკლო, ხოლო იგივე რუსთავი2 და სხვა არხებიც, რომლებსაც ნეგატიური ინფორმაცია ადრე მისხალ-მისხალ მიეწოდებოდა, ახლა ყველა საშუალებით ცდილობს, მოახდინოს ნეგატიური ინფორმაციის ტირაჟირება, რასაც ობიექტურთან ერთად საკმაოდ მრავალრიცხვოვანი სუბიექტური ფაქტორებიც განაპირობებს.

სამართლიანობის აღდგენა – დაგვიანების ბუმერანგი

სამართლიანობის აღდგენა იყო ქართული ოცნების ყველაზე მძაფრად გაჟღერებული და ხალხის მიერ ატაცებული დაპირება. რამდენადაც ყველაზე მეტად ნაციონალურმა მოძრაობამ მოსახლეობაში უსამართლობის, ზეწოლის, ქონებების წართმევის და მასობრივი ტერორის კვალი დატოვა, გასაგები მიზეზების გამო „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერებს სწორედ ამ ფრონტზე მაინც სწრაფი და ეფექტური ცვლილებების მოლოდინი ჰქონდათ. ამას კოალიციის ლიდერის – ბიძინა ივანიშვილის მიერ ხშირად გაჟღერებული თეზაც უმაგრებდა მხარს – ის, რომ საყოველთაო აზრით, ეკონომიკური აღმავლობის მიღწევას გაცილებით მეტრი დრო და სახსრები დაჭირდებოდა, ვიდრე სამართლიანობის აღდგენას და ისიც, რომ მოსახლეობასაც კარგად ახსოვდა, როგორ მოკლე ხანში მოახდინა ნაციონალურმა მოძრაობამ შევარდნაძის კლანის და პოლიტიკური ელიტის წარმომადგენელების სწრაფად ნეიტრალიზაცია, ბიზნესების “ახევა” თუ პოლიციის და სხვა ძალოვანი უწყებების, ასევე – სასამართლოების მოხელეთა ძირეული წმენდა – გადახალისება.

სამწუხაროდაც და საბედნიეროდაც, კოალიცია „ქართულმა ოცნებამ“ სხვა გზა აირჩია – ნელი და არა რევოლუციური ცვლილებების გზა, რომელიც ნაწილობრივ კოალიციაზე გარე ფაქტორების და კოჰაბიტაციის დაჟინებითი მოთხოვნით იყო განპირობებული, იმ პირობებში, როდესაც მთელი ერთი წლის განმავლობაში ქვეყნის უმაღლეს პირად ისევ ნაცმოძრაობის ლიდერი – მიხეილ სააკაშვილი რჩებოდა. ხოლო ნაწილობრივ იმითაც, რომ კოალიციამ სრულიად შეგნებულად გადაწყვიტა, რომ გარიყულთა და ჩარეცხილთა რიცხვი ამჟამად გაცილებით ნაკლები უნდა ყოფილიყო – მხოლოდ ათობით ან ასობით ადამიანი, და არა – ათასობით, ან ათეულათასობითაც კი, როგორც ეს 2003-04 წლებში ნაციონალურმა მოძრაობამ გააკეთა.

შედეგად მივიღეთ ის, რომ უკანასკნელ ხანებამდე საქართველოს ხელისუფლებაში სასამართლო, საბანკო და სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს ნაცმოძრაობის დროს დაწინაურებული კადრები ხელმძღვანელობენ. რომ ძალოვანი სტრუქტურების – პოლიციის და პროკურატურის ხელმძღვანელობაშიც ცვლილებები მხოლოდ პირამიდის მწვერვალზე მოხდა, და რომ ათეულ ათასობით საქმის გადახედვა ძალიან ნელი ტემპით – კუს ნაბიჯებით მიდის… ამან თითქოს შეამცირა ნაცმოძრაობის წაგების შემდეგ ყოფილი ხელისუფლების მხარდამჭერთა რიგებში გაჩენილი პანიკა თუ არა – დაძაბულობა, მაგრამ ამაზე მეტად გამოიწვია თავად ოცნების მხარდამჭერთა რიგებში იმედგაცრუება. მართლაც, რამ უნდა იმოქმედოს უსამართლობით დაჩაგრულ ადამიანზე იმაზე უფრო დამთრგუნველად, ვიდრე იმის აღმოჩენამ, რომ მის საჩივარზე პასუხს თურმე იმავე ადამიანებისაგან უნდა ელოდოს, ვინც მისი ჩაგვრის ან – უტყვი მოწმე, ან სულაც – ინიციატორები და წარმმართველები იყვნენ?!

სიტუაცია კარდინალურად შეიცვალა იური ვაზაგაშვილის ტრაგიკული სიკვდილის შემდეგ, როცა საზოგადოების აღშფოთებამ კრიტიკულ საზღვარს მიაღწია და როცა არა მარტო პროკურატურაში, არამედ უკვე პოლიციაშიც, სერიოზული წმენდა დაიწყო. მოხდა ზურაბ ვაზაგაშვილის ნაციონალების დროს მნიშვნელოვნად გაყალბებული საქმის გახსნა და ბრალდებულების – ყოფილი თუ მოქმედი ძალოვნების – დაკავება, და მერე, ლამის ერთ კვირაში – იური ვაზაგაშვილის მკვლელობაში ბრალდებულის ინდეტიფიცირება და დაკავებაც. გამოცხადდა, რომ უახლოეს ხანებში გახსნილი იქნება ჟვანიას და აფრასიძეების საქმეებიც… საზოგადოების იმ ნაწილს, რომელიც სამართლიაობის აღდგენის მოლოდინში იყო, – ფრთხილი იმედი, ხოლო ნაცმოძრაობის აპოლოგეტების და უსამართლობაში ეჭვმიტანილი პირების ახლობლებს სერიოზული შეშფოთება დაეტყოთ… ახლა ჯერი პროკურატურასა და სასამართლოებზეა.

კითხვა, რატომ ვერ მოხერხდა სამართლიანობის აღდგენის პროცესის რეალური დაწყება აქამდე, და რატომ მოხდა ეს მხოლოდ შვილმკვდარი მამის გაუგონარი მკვლელობის შემდეგ პასუხი ასეთია: პროკურატურაში საჭირო იყო სერიოზული ცვლილებები, რასაც დრო სჭირდებდა. საჭირო იყო წლების განმავლობაში წინა რეჟიმის პირობებში მეთოდურად გაყალბებული საქმეების ძირეული გადახედვა და ხშირად, ახალი ფაქტების მოძიება და ვერსიების გადახედვა. სამწუხაროდ, ვერავინ დამაჯერებს იმაში, რომ იური ვაზაგაშვილის ტრაგიკული სიკვდილი მართლაც უძლიერესი ფაქტორი არ აღმოჩნდა. ხელისუფლებამ და ძალოვანმა სტრუქტურებმა იგრძნეს, რომ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლებოდა – რისი დასტურიც იყო ამ სიკვდილის შემდეგ რამდენიმე მაღალჩინოსნის გადაყენება, გადადგომა, თუ ბრალის წარდგენა…

თითქმის ამავე პერიოდში გაჟღერდა, რომ სამართლიანობის აღდგენის ფინანსური უზრუნველყოფისათვის ადრე ნაანგარიშები თანხა – 7 მილიარდი – ძალიან გაბერილი ყოფილა და უფრო საფუძვლიანი გათვლებით, ალბათ, 1 მილიარდი ლარი ეყოფა ამ მხრივ ხელისუფლების მხრიდან საჭირო ხარჯებს. უკვე ითქვა ისიც, რომ 2015 წლის ბიუჯეტში ამ პროცესის დასაწყები თანხები გათვალისწინებულია.

თუ ამას დავუმატებთ იმას, რომ წინა რეჟიმის ერთ-ერთი სერიოზული ბურჯი – უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე – კოტე კუბლაშვილი უკვე ყოფილი თავმჯდომარეა, მოსალოდნელია სააკაშვილის მიერ შექმნილი უსამართლო სასამართლოს ყველაზე მაღალი სტრუქტურის მაღალი ღობის მორღვევის აქტიური პროცესი, რომელიც ალბათ, კიდევ უფრო კეთილისმყოფელ გავლენას მოახდენს ზოგადად სასამართლოების გაჯანსაღებაზე და მოსახლეობის მხრიდან ქართული სასამართლოსადმი ნდობის აღდგენაზეც.

ამ პროცესის დადასტურება იქნებოდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის უკვე წარდგენილი კანდიდატურის დამტკიცება! ქალბატონ ნინო გვენეტაძის პროფესიონალიზმი და რეპუტაცია ეჭვს მხოლოდ ნაციონალებში (და მათ რუპორ ჟურნალისტებში) იწვევს, რომლებმაც სასამართლოს დამონების პროცესი სწორედ ნინო გვენეტაძის და მისი პრინციპული კოლეგების სასამართლოდან გამოძევებით დაიწყეს. იმედია, საქართველოს პარლამენტს ეყოფა იმის გააზრების უნარიც და ნებაც, რომ ეს საკითხი არ ჩააგდოს და უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ ნაციონალური „სასამართლოს“ მეორე ბურჯი, კუბლაშვილის მარჯვენა ხელი – ზაზა მეიშვილი არ დატოვოს. მოვლენების ასეთი განვითარება მე პირადად სრულად დამიკარგავს იმის განცდას, რომ საქართველოს პარლამენტს ან თავისი როლი ესმის, ან რეალობის განცდა გააჩნია. ასეთი სცენარი სწორედაც რომ ნაციონალების წისქვილზე წყლის დასხმა იქნებოდა. თუ იმას გავითვალისწინებთ, რომ აჭარაში ეს წყალი უკვე შხუილითაა მიშვებული ნაცების წისქვილზე, ნინო გვენეტაძის დანიშვნის საკითხის პოლიტიკური შინაომების და ვაჭრობის თემად გადაქცევა, ვფიქრობ, ხელისუფლებისათვის, და სახელმწიფოსათვისაც, ახალი ცუდი პროცესების სათავე შეიძლება გახდეს.

„უნიათო მთავრობა“

დღევანდელი ხელისუფლების სუსტი წერტილი არის საზოგადოებრივი ურთიერთობა, რეკლამა, საკუთარი პროგრამების ადამიანებამდე მიტანის არაკოორდინირებული და გაფანტული პოლიტიკა. გასაგებია, ვაშლის რეკლამაზე უფრო მნიშვნელოვანი ამ ვაშლის ხარისხი და გემოა! მაგრამ თუ ქვეყანაში 100,000-მდე ადამიანი ისარგებლებს საყოველთაო ჯანდაცვის უპირატესობით, მათი დიდი უმრავლესობა არ ჩათვლის თავს ვალდებულად ეს ამბავი ფართოდ გააპიაროს, და გამოდის, რომ 3.5 მილიონი ადამიანის მხოლოდ 3%-ს თუ ეცოდინება ამ ძალიან მნიშვნელოვანი პროგრამის შესახებ. სავარაუდოდ, მედიის უდიდესი ნაწილისათვის ეს თემა არაა აქტუალური, რადგან სკანდალურობის ნაკლებობის გამო რეიტინგულიც არ არის. საკუთარი არხი ხელისუფლებას არ გააჩნია… კიდევ კარგი, რომ სწორედ ჯანდაცვის სფეროში სამინისტროს საკმაოდ კარგი პი-არ სამსახური და პოლიტიკა აქვს, მაგრამ მაინც ასე მგონია, რომ დღეს საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დიდი სარგებელი მნიშვნელოვანწილად დაუფასებელია საზოგადოების მხრიდან. შესადარებლად მინდა გავიხსენო ნაციონალების ადრეულ პერიოდში ერთი იმ იშვიათ პროგრამათაგანი, რაც ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის გასაზრდელად მოიფიქრეს – მშობიარობის ვაუჩერები, და როგორ პირადად მონაწილეობდა მაშინდელი ჯანდაცვის მინისტრი (რომელიც არც ქარიზმით გამოირჩეოდა და არც – პოლიტიკური ტაქტით) ამ პროგრამის რეკლამაში! თანაც ეს იყო ადამიანი, რომელმაც საკუთარი მეუღლე საქართველოს ჯანდაცვის სისტემას არ ანდო და საზღვარგარეთ წაიყვანა მოსალოგინებლად… სულაც არ მიმაჩნია, რომ ასეთი „მინისტრული კლიპშემოქმედება“ მისაბაძი იყო, პირიქით. მაგრამ იმ ერთი უკიდურესობიდან, როცა ხელისუფლება ლამის მხოლოდ რეკლამით ესაუბრებოდა ხალხს და მხოლოდ სარეკლამო რეალობა ითვლებოდა მთავარ და ერთადერთ მნიშვნელოვან რეალობად – მოხდა გადასვლა ლამის მეორე უკიდურსეობამდე, როდესაც საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანი ამბების გაპიარება და რეკლამირება აღარ ითვლება მნიშვნელოვან და საჭირო ღონისძიებად. ამის მაგალითად გამოდგება ილია ჭავჭავაძის ძეგლის გახსნა, რომელიც ცუდი არ იქნებოდა საერთო სახალხო ზეიმად ქცეულიყო… ამის მაგალითი იყო ჩინეთიდან პირველი მატარებლის გამოვლა საქართველოზე და აბრეშუმის გზის აბრეშუმის რკინიგზად გადაქცევა, რომელიც ასევე ზედმეტად მოკრძალებულად გახმაურდა…

ამის სრული საპირისპირობაა ნაციონალების მძლავრი და ორგანიზებული, მეტად კონცენტრირებული სარეკლამო-პროპაგანდისტული კომპანია, რომლის მთავარი ელემენტებს – სწორი დაგეგმვა, სხვადასხვა მოძიებული ფაქტების გაბერვა, ერთ ფოკუსში მოქცევა და ერთიან მესიჯად ჩამოყალიბება, ხოლო შემდეგ – ამ მესიჯით მოსახლეობის მასირებული დაბომბვა წარმოადგენს. მათი მთავარი მესიჯია – „უნიათო (უუნარო) ხელისუფლება“, რომლის რეზონირება საკმაოდ ძლიერ ექოდ ხდება, რადგან თითოეული მათი წევრი თუ მხარდამჭერი ზუსტად სწორედ ამ მესიჯის გახმაურებას ახდენს. ხდება „ქართული ოცნების“ როგორც რეალური შეცდომების მისხალ-მისხალ მოგროვება (სამწუხარო რეალობაა, რომ ხანდახან ასეთი მოგროვება სულაც არაა ძნელი, რადგან ოცნება ნამდვილად იძლევა მსხვილი შეცდომების დაფიქსირების შანსსაც), და მერე ერთიან ფორმატში ჩამოყალიბება. ამ პროპაგანდის სათავეში რუსთავი-2 და „ტაბულაა“, ხოლო რამდენადაც ეს ინფორმაციები საკმაოდ სისტემატურია და რეიტინგების მომტან ნეგატიურ კონტენტს შეიცავს, ისინი სხვა არხებზეც მაქსიმალურად სწრაფად არის ხოლმე ატაცებული და ტირაჟირებული. თუმცა. რა თქმა უნდა, ეს მთავარი და არა ერთადერთი მესიჯია. სხვათაშორის, საკმაოდ შეცბა ნაცმოძური პროპაგანდა ზურაბ და იური ვაზაგაშვილების მკვლელობების საქმეზე პროკურატურის ეფექტური მუშაობის შემდეგ, რადგან ეს უკვე რთულად ეტეოდა „უნიათო ხელისუფლების“ მესიჯში… არის კიდევ „სახელისუფლებო ნეპოტიზმი“, „პრემიების მოყვარული ხელისუფლება“, „დასავლური კურსიდან გადამხვევი ხელისუფლება“, „ეკონომიკის დამანგრეველი ხელისუფლება“. სხვათაშორის, უნდა ითქვას, რომ ამ მესიჯების ცალკეული ასპექტები (მაგალითად ნეპოტიზმის შემთხვევების ადრეული დაფიქსირება) ნამდვილად შეიძლებოდა ოპოზიციის მხრიდან საზოგადოებრივი ინტერესის დაცვის ნიმუშად ჩათვლილიყო, რომ არა ერთი სერიოზული პრობლემა: დღეს ეს საზოგადოებრივი სამართლის სადარაჯოზე დამდგარი მამხილებლები გუშინ ნაცმოძრაობის ოღრაშობათა ქედუხრელი „გამპრავებლები“ იყვნენ, დღეს რომ ხელისუფლების ნეპოტიზმზე მუდმივად პირს ისველებენ, გუშინ სააკაშვილის კლანის საცეცებს და სააკაშვილის დედისათვის თითო-თითო ლარად გადაცემულ ქონებებს „ვერ“ იმჩნევდნენ, დღეს რომ საჯაროდ გამხდარი პრემიების და დანამატის მისხალ-მისხალ დაანგარიშების მეტი საქმე არაფერი აქვთ, ადრე საკუთარ 2-ჯერ და სამჯერ მეტ პრემიებსა და დანამატებს რატომღაც დამსახურებულად თვლიდნენ და მკაცრად დახურულ ინფორმაციად ჰქონდათ ჩარაზული…

საინტერესოა, რატომ არის მათი გადასახედიდან დღევანდელი მთავრობაუნიათო”?

  • ალბათ იმიტომ, რომ ბიზნესმენების ტერორით არ ახდენს ბიუჯეტის შევსებას?
  • ალბათ იმიტომ, რომ ვითომდა დონალდ ტრამპის 300-მილიონიანი ცრუ ინვესტიციებით (სინამდვილეში რომ იქეთ უხდიდნენ ტრამპს გასამრჯელოს) არ იწონებს თავს მსოფლიოში?
  • თუ იმიტომ, რომ მთელი მსოფლიოდან ჩამოყვანილი არქიტექტორებისათვის „ატკატებით“ არ არის დაკავებული?
  • თუ იმიტომ, რომ ქუჩაში ახალგაზრდების ჟლეტით არ ქმნის „ნულოვანი ტოლერანტობის“ და ადგილზე ლიკვიდაციის მომნუსხველ რეალობას?
  • თუ იმიტომ, რომ ნარკოტიკების და იარაღის ჩადებით არ ახდენს ოპოზიციის აქტივისტების დაშინებას?
  • თუ იმიტომ, რომ ხალხის სისხლზე პრემიებით მადააშლილი დაგეშილი ნიღბიანების ზონდერჯგუფები არ გააჩნია?
  • თუ იმიტომ, რომ პროკურორები და მოსყიდული ადვოკატები მომენტალურად არ ახდენენ ფსიქოლოგიურად დამუშავებული პატიმრებისგან საპროცესო გარიგების გამოგლეჯას?…

ნაციონალური მოძრაობა ძალიან ცდილობს, რომ „კონსტრუქციულობის“ ქურქი მოისხას – ლაპარაკობს 36 ნაბიჯზე, სტრატეგიაზე, თანამშრომლობაზე, ბიზნესის გამოცოცხლებაზე, გადასახადების შემცირებაზე, რეალური ინვესტიციების წახალისებაზე… ამ დროს იმ ყველაფერზე, რისი რეალურად „დიდოსტატებიც“ იყვნენ, იმაზე არ ლაპარაკობენ… მორცხვობენ, ეტყობა… ანდა, ლომი და კატას არაკის არ იყოს, ყველაფერს ხომ არ გაამხელენ :)

პრობლემა იმაშია, რომ სანამ ნაციონალური მოძრაობა არსებობს, და არსებობს ისე, რომ ძველ დანაშაულებებზე არც პასუხი უგიათ და არც მოუნანიებიათ, ახლანდელი ხელისუფლების რეალურ შეცდომებზე ლაპარაკი გაძნელებულია ორი მიზეზის გამო: ა) ზოგიერთ გონიერ, მაგრამ ფრთხილ ადამიანს ეშინია, ამით ჯერ კიდევ საკმაოდ ცოცხალ ნაცმოძრაობას ხელმეორე სუნთქვა არ გაუხსნას, ბ) ზოგიერთ გონიერ, მაგრამ არანაკლებ ფრთხილ ადამიანს არ სურს, რომ მისი კრიტიკული მესიჯები ნაცმოძრაობასთან ასოცირების შთაბეჭდილებას ქმნიდეს.

ლარის კურსის შემცირება

დღევანდელობის მძიმე გამოწვევად იქცა ლარის კურსის შთამბეჭდავი ვარდნა, რომელმაც ბოლო 3 თვის განმავლობაში 25%-ს გადააჭარბა. ამას აქვს ობიექტური და სუბიექტური მიზეზები, რომელთა ერთობლიობა სულ უფრო მეტ ახალი ფაქტორს და ახალ აქტიურ მოთამაშეებს ითრევს და ფაქტია, რომ თუ თავდაპირველად ლარის კურსის შემცირება არც ისე ძლიერი იყო – დაახლოებით 12-13% ლამის 2 თვეში, ბოლო 1 თვის განმავლობაში ეს ცვლილება უფრო დაჩქარდა და ნაცების სანუკვარი ლოზუნგის „უნიათო მთავრობის“ მთავარი სამიზნე გახდა.

ლარის დასუსტების რამდენიმე, შედარებით ზედაპირზე არსებული, მიზეზი:

ა) 2014 წლიდან (განსაკუთრებით – ზაფხულიდან) გასაგები მიზეზების გამო საქართველოში მნიშვნელოვნად შემცირდა სავალუტო შემოსავლები, განსაკუთრებით – რუსეთიდან და უკრაინიდან. რუსული რუბლის სწრაფმა (2-ჯერ მეტად ვარდნამ!) დოლარის მიმართ ახლო სამეზობლოს ყველა იმ ქვეყანაზე მოახდინა დიდი გავლენა, რომლის ეკონომიკაც ან მიბმულია რუსეთზე და რუბლზე (სომხეთი, ტაჯიკეთი, ბელორუსი), ან სადაც მიგრანტთა მიერ გამომუშავებული გადარიცხვები (საქართველო, ყირგიზეთი, ტაჯიკეთი, მოლდოვა, აზერბაიჯანი) მოდიოდა. თუ გავიხსენებთ, ჯერ კიდევ ნიკა გილაურმა აღიარა, რომ ქვეყანაში სავალუტო შემოსვლის სერიოზული წყარო (25%) სწორედ ემიგრანტების მიერ გადმორიცხული თანხები იყო. დღეს ეს წყარო, მისი რუსულ-უკრაინული სერიოზული ნაკადი – თითქმის განახევრებულია… ეს კი წლიურად რამდენიმე ასეული მილიონი დოლარის დანაკლისია…

ბ) შემცირდა პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები. მართალია, 2014 წლის მე-3 კვარტალში სერიოზული ზრდა აღინიშნა, რის გამოც ჯამურად შარშან ინვესტიციები მაინც მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე 2012 წელს, მაგრამ ეს საკმარისი არაა და დოლარის მასის დანაკლისი ვერ აანაზღაურა.

გ) შიდა ინვესტიციების ძალიან კარგი ზრდის ფონზე 2014 წლის პირველ ნახევარში, მეორე ნახევრიდან ტემპმა იკლო. მაგრამ მთლიანობაში ინვესტირების წლიურ მოცულობაში ლარით შენატანების წილი შედარებით მეტი აღმოჩნდა.

დ) საპასპორტი რეჟიმის ცვლილებებმა, კერძოდ სრულიად მოულოდნელმა რეგულაციებმა უვიზო რეჟიმის ქვეყნების მოქალაქეებისათვის 90 დღიანი შეზღუდვის დაწესების შესახებ, ტურისტული ნაკადების ზრდის ტემპები შეამცირა (თუმცა მთლიანობაში ტურისტების რაოდენობა და შემოსავლებიც გაიზარდა, მაგრამ, ალბათ, სავიზო რეგულაციების გარეშე უკეთესი დინამიკა გვექნებოდა), ხოლო უძრავი ქონების ბაზარზე გარკვეული რეგულაციების დაწესებამ შეამცირა მცირე და საშუალო მასშტაბის უცხოური ინვესტიციები.

დ) სამწუხაროდ, ზედმეტად მკაცრი აღმოჩნდა ტენდერების ჩატარების ბიუროკრატიული არტახები. ნაცების დროს ტენდერები სრული ფორმალობა იყო, ტენდერი რომ ცხადდებოდა, რეალურად ჩაშლის შანსი 0.00% იყო – უკვე წინადღეს ყველამ იცოდა, ნაცების რომელი ერთგული ფირმა იგებდა ტენდერს და ისიც, – რა ფასად! ხოლო ახლა წინასწარდაგეგმილი ტენდერები აღარაა, რაიმე დოკუმენტაციის ხარვეზის, ან მაღალი რისკის გამო ტენდერები საკმაოდ ხშირად იშლება, და წლის ბოლოს ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილში ბევრი აუთვისებელი თანხა დაგროვდა, რომლის წლის ბოლოს ათვისება არ გამოდგა იოლი და თან ბაზარზე მომეტებული რაოდენობით ლარის გამოყრას შეუწყო ხელი. ლარის ფულადი მასის ამ ასიმეტრიამაც ხელი შეუწყო ნოემბრიდან სავალუტო ბაზრის ცვლილებას. თუმცა, ბიუჯეტის გავლენა ლარის კურსის დევალვაციაზე მაინც არ უნდა ყოფილიყო მნიშვნელოვანი, განსხვავებით 2013 წლისაგან, როდესაც ხელისუფლებას, 2012 წელს მომავალი საშემოსავლო გადასახადების ნაცმოძრაობის მიერ უკანონოდ წინსწრებით გადარიცხვის გამო, საგადასახადო შემოსავლები დააკლდა და იგი და დაგროვილი ნაშთებიდან გაზარდა.

ე) 2014 წელს ხელისუფლებამ დაიწყო ზრუნვა საგარეო ვალის შემცირებაზე. ვალის პროცენტების მომსახურების გამო გაცილებით მეტი სავალუტო სახსრების გაცემა გახდა საჭირო. ამ ფონზე, იმისგან განსხვავებით, რომ 2006-2012 წლებში ნაცმოძრაობის „ჯადოქრები“ ახალ-ახალი კრედიტებით ახდენდნენ ლარის კურსის სტაბილიზაციას, სამაგიეროდ კი მომავალ თაობებს სულ უფრო გაზრდილ საგარეო ვალს უტოვებდნენ კაბალად, ქართული ოცების ხელისუფლებამ სცადა უარი ეთქვა ვალის ზრდის მანკიერ ტენდენციაზე. სამწუხაროდ, საგარეო პირობები არ აღმოჩნდა ხელმშემწყობი.

ვ) სწორედ 2014 წელს ეროვნულმა ბანკმა დაახლოებით 775 მილიონი ღირებულების დოლარი შეიძინა და ამოიღო ბრუნვიდან, ხოლო წლის ბოლოს, როცა დოლარმა მთელს მსოფლიოში ზრდა იწყო, დიდხანს მხოლოდ აკვირდებოდა სიტუაციას და საჭირო ჩარევებს აგვიანებდა. მერეც ეს ჩარევები მცირემასშტაბიანი იყო და დოლარზე არსებულ მოთხოვნილებას ჩამორჩებოდა. სადღეისოდ ეროვნულ ბანკს გაყიდული (ბრუნვაში დაბრუნებული) აქვს 660 მილიონი დოლარი (მაინც 115 მილიონით ნაკლები, ვიდრე ამოღებული). თავის დროზე ნაცმოძრაობის მიერ დანიშნული ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ლოიალობა ქვეყნისადმი (და ახალი ხელისუფლებისადმი) მეტია, თუ – ყოფილი პატრონების მიმართ, ეს ნამდვილად არაა ადვილი სათქმელი…

ვ) ყველაზე უცნაური კი იყო ის დისონანსი, რაც გაისმოდა სხვადასხვა სახელისუფლებო სტრუქტურების მხრიდან დოლარის კურსის მატების შესახებ, რომლებიც ან საერთოდ თავს არიდებდნენ სიტუაციის განმარტებას, ან ქარაგმებით ლაპარაკობდნენ, იცილებდნენ რა პასუხისმგებლობას პირადად საკუთარი მხრებიდან!

ზ) ლარის გარდა დოლარის მიმართ მსოფლიოს უმრავლესი ვალუტები გაუფასურდა. ბოლო კვირამდე ლარი გაუფასურების ტემპებით დსთ-ს და ევროკავშირის ბევრ ვალუტაზე (მაგალითად, ნორვეგიულ, შვედურ და ჩეხურ კრონაზე, პოლონურ ზლოტზე, სერბულ დინარზე და სხვებზე) უკეთ გამოიყურებოდა (http://bfm.ge/index.php?newsid=8787 ). ბოლო დღეებში დანიური კრონაც 23%-ით, ხოლო აზერბაიჯანული მანათი სულაც 35%-ით გაუფასურდა დოლართან მიმართებაში და დიდი შანსია, რომ 24 თებერვალს ლარის კატასტროფული ვარდნა, სწორედ ორი აზერბაჯანული ბანკის ფილალების მხრიდან თბილისში დოლარის სერიოზული რაოდენობით შესყიდვამ გამოიწვია.

თ) დაბოლოს, მთელი რიგი ექსპერტები არა მარტო თავიანთ მოლოდინებს ახმოვანებდნენ, არამედ აშკარად კატასტროფულ სცენარებს ხატავდნენ. განსაკუთრებით მძიმე შედეგის მომტანი იყო შევარდნაძის დროს პარლამენტის საბიუჯეტო ოფისის ხელმძღვანელის და სააკაშვილის დროს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის აპოკალიპტური პროგნოზები, რომლებიც მხოლოდ სკანდალის და საკუთარი ორაკულობის იმიჯის განმტკიცების მიზანს ემსახურებდა. აღნიშნული სპეციალისტი მშვენივრად არის ინფორმირებული იაზე, რომ სავალუტო კურსის 20-25%-იანი ვარდნა, როცა მთელს რეგიონში ანალოგიური პროცესები მიმდინარეობს, და ზოგიერთი ვალუტა ლარზე უფრო მეტადაც კი გაუფასურდა დოლართან მიმართებაში, ვერ აიხსნება მხოლოდ შიდა ფაქტორებით, მაგრამ იგი მუდმივად მხოლოდ ხელისუფლების პასუხისმგებლობაზე საუბრობს, თუმცა რატომღაც ავიწყდება, რომ მთელ მსოფლიოში მისი საპარლამენტო საბიუჯეტო ზედამხედველობის დროს დამყარებული წლიური სავალუტო ინფლაციის რეკორდი – 8500% – დღესაც გინესის რეკორდებში არის დაცული!

ხელისუფლება დაგვიანებით, მაგრამ მაინც მიხვდა, რომ სწრაფი და ენერგიული ზომებია საჭირო! ეს შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი ინვესტიციური პროექტების ხელშეწყობა და დაჩქარება, გადასახადების დაქვეითება (მაგალითად, ბინების გამქირავებელთა მიმართ) და შეზღდული მოცულობის კრედიტის აღება…

 

კოალიციის პოლიტიკური პრობლემები

კოალიციას ნამდვილად აქვს სერიოზული პოლიტიკური პრობლემები:

ა) მოსახლეობის მხრიდან ნდობის შენარჩუნების,

ბ) გართულებულ ეკონომიკურ მდგომარეობაში დაპირებული მიღწევების კიდევ უფრო ძნელად მისაღწევადობის დაძლევის

და

გ) საკუთარი რიგების გაწმენდისა და დისციპლინის დამყარების. ეს უკანასკნელი, ალბათ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

რაც უფრო დრო გადის, მით უფრო აშკარაა, რომ ქართული ოცნების საპარლამენტო ფრაქციაც კი,  მთლიანად უმრავლესობაზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, იმდენად ჭრელია, რომ მისი აღქმა ერთიან გუნდად ძნელდება. ადრე ამ განსხვავებებს ნაცმოძრაობის დამარცხების სურვილი, ხალხის მხრიდან მიცემული მანდატი და უკეთესი მომავლის მოლოდინი ანეიტრალებდა. ახლა კი მგონი, დაიჯერეს, რომ საქმე გაკეთებულია, რომ მათ ტახტს არაფერი ემუქრება, და რომ მართლა დადგა ოცნებების და განცხრომის დროს…

სამწუხაროდ, ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში კარგად გამოჩნდა, რომ თვითდამშვიდება ძალიან ნაადრევი იყო და რომ პრობლემები ახალი ძალით და სიმწვავით იჩენს თავს.

აი, რამდენიმე გამწვავებული პრობლემა:

ჯოკია ბოდოკიას საქმე

აღნიშნულ საქმეზე დიდხანს შეჩერება დროის ფუჭი კარგვა მგონია. რატომღაც არავინ საუბრობს იმაზე, რომ ჯოკია ბოდოკია არა მერიის ზედამხედეველობის სამსახურის უფროსია, არამედ – ამ სამსახურის აპარატის უფროსი მხოლოდ, ანუ დაბალი რანგის ფუნქციონერია, რომელსაც ნამდვილად არ შეეძლო ასეთი ტიპის „სერვისის“ გაწევა და სასტუმროსთვის ნანატრი პერსპექტიული ადგილის გარანტირება. რა თქმა უნდა, შეიძლება იყოს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ მას ფული სხვისთვის გადასაცემად სჭირდებოდა და სწორედ ის “სხვა” იქნებოდა მაღალი დონის მოხელე შესაბამისი მაღალი დონის გაყალბების მანდატით.

მაგრამ, მოდით, ჯერ ის ვიკითხოთ, ვინ გადაიხადა ეს, – საქართველოსთვის მართლაც ძალიან მაღალი – ქრთამი!

აღმოჩნდა, რომ უბრალო ქართველ ქალბატონს გადაუხდია, ვინმე ნათია მახარაშვილს, სასტუმროს აშენების მოსურნე ირანული ფირმის ნდობით აღჭურვილ პირს. არც ის ვიცით, ვინ და როდის დაპირდა ნათია მახარაშვილს 180,000 დოლარს, და არც ის, რას წარმოადგენს ეს იდუმალებით მოცული ირანული ფირმა, რომელიც ნუცუბიძის ბოლოში, ლტოვილების ბინაში ფორმალურად ჩაწერილია და ამ მისამართს იყენებს იურიდიული საბუთებში. ეს ისტორია მაგონებს მეორე იდუმალებით მოცულ აღმოსავლელ „ბიზნესმენს“ – მარკ მონემს, რომელიც თითქოს უშველებელი ფირმის წარმომადგენელი იყო, ერთ პრეს-კონეფერნციაზე გამოჩნდა და მერე აორთქლდა… ვინმეს ხელწერას ხომ არ გაგონებთ თქვენც ეს ყველაფერი? აი, ვინმე ისეთის, ჯოკია ბოდოკიასთვის ქრთამის მიცემა რომ შესაძლო მიზანს წარმოადგენდა, ალბათ, და არა – სასტუმროს აშენების მიზნის მიღწევის საშუალებას! როგორც მაფიოზი კოლომბო იტყოდა – „იგივე სიფათები და იგივე ინსტრუმენტები…“ D:D:D

სავარაუდოდ, არცა ირანელები ყოფილან… იყო ერთი ნათია მახარაშვილი, რომლის ხელით ვიღაცამ 50,000 დოლარის გადაცემა, შეიძლება, იმისთვის დაგეგმა, რომ ჯოკია ბოდოკიასთვის მოქრთამვის ამბავი „აეწია“ – პროკურატურის წინასწარ გაფრთხილებით… იქნებ არც ირანელებია, არც სასტუმრო, არც ქრთამი… და ეს მხოლოდ სათაგურში დადებული ყველი იყო… და არც ჯოკია ბოდოკია აინტერესებდათ იმ „მარკ მონემებს“ და მათ დამქოქავ მელიებს… უფრო სწორად ჯოკია ბოდოკიას მეგრული გვარ-სახელი აინტერესებდათ მხოლოდ, რომელსაც მერე ადვილად მიაბამ ქალაქის მერის მეგრულსავე გვარს და გამოაცხობ ნაზუქივით მსუქან მითს იმაზე, რომ ჯოკია სოფ. კოკიდან არის და ბავშვობა დავით ნარმანიასთან ერთად გაატარა… (სინამდვილეში ჯოკიას ვაკეში აქვს ბავშვობა გატარებული).

ასე რომ, ამ ამბავში ძალიან საინტერესოა ეს ირანული ფირმა, და კიდევ უფრო საინტერესო, ვის ხვდებოდა და ვის ესაუბრებოდა ნათია მახარაშვილი „ოპერაცია ჯოკიამდე“ გარკვეული დროის განმავლობაში…

 

აჭარის გასაჭირი

ჯოკიასგან განსხვავებით, აჭარა – ნამდვილად რეალური თავის ტკივილია. და რეალური თავის ტკივილია უკვე დიდი ხანია. იმის გამო, რომ აქ მიხეილ სააკაშვილმა ძალიან ღრმა ფესვები დატოვა, რომელსაც “ქართულმა ოცნებამ” გამოსწორებული პოლიტიკა და გაცილებით უკეთესი ადამიანური რესურსები, ჯერჯერობით მაინც, ვერ დაუპირისპირა. ინფორმაცია, რომელიც ბოლო 1 წლის განმავლობაში, ჯერ კიდევ თვითმმართველობის არჩევნებამდე, აჭარიდან მოდიოდა, შემაშფოთებელი იყო, – რამდენადაც არ ჩანდა სწორი, პატიოსანი და მართალი მხარე! ყველა მხარე, რომელიც რაღაც ძიძგილაობებში იყო ჩართული, თავის მხარეზე საბნის გადაქაჩვას ცდილობდა და, ნაციონალური მოძრაობის გულის გასახარად, არც მორალით დაიკვეხნიდა და არც – პარტიული დისციპლინით. ამას გარდა, გვახსოვს, „უფლებადამცველ“ მედეა ვასაძის ფენომენალური უფლებადამრღვევობა ადგილობრივ ჟურნალისტებთან მიმართებაში, გვახსოვს გა-VIP-ებული ქოლგადაჭერილი ავთანდილ ბერიძე, გვახსოვს მურმან დუმბაძის ნათესავებით შელესილი აჭარის მმართველი კადრები… ბატონი ხაბაძის ბევრი არაფერი მახსოვს, თუმცა, არაა გამორიცხული, მასაც არ დაეკლო ხელი ნათესავებისთვის ხელის გამართვის საშვილიშვილო საქმეში… შედეგი ძალიან ცუდია – დღეს აჭარის უმაღლეს საბჭოში უმრავლესობა უკვე ყოფილი უმცირესობა და მასთან გარიგებული „პერებეჟჩიკები“ არიან. მურმან დუმბაძე კი გინესის რეკორდის ახალი ნომინაციას უმიზნებს, – „ყველა პარტიიდან გარიცხული პოლიტიკოსის“ ნომინაციას. სიტუაცია დრამატულ-კომიკურია, მაგრამ რამდენადაც თავად თავმჯდომარის გადასაყენებლად 2/3-ს ჯერ ახლადგამომცხვარი „უმრავლესი უმცირესობა“ ვერ აგროვებს, ახლა მაინც შეიძლება დაჯდომა და გადაწყვეტა, სად რა უნდა მოხერხდეს…

„ქართული ოცნების“ პოლიტიკური გუნდი

„ქართული ოცნების“ კოალიციას უკვე გამოაკლდა თავისუფალი დემოკრატების მთელი გუნდი. ახლო პერსპექტივაში, ეს ორმხრივად საზიანო გადაწყვეტილებად მიმაჩნია. „თავისუფალი დემოკრატების“ პარტიული სტრუქტურები რეგიონებში ძალიან სუსტია, თუკი საერთოდ არსებობს, და არც ისაა ცხადი, რა ფინანსური რესურსებით აპირებს ალასანია მომავალი არჩევნების მოგებას. არსებობს ერთი ძალა, რომელიც სიამოვნებით შესთავაზებდა ალასანიას თავის საკმაოდ მძლავრ ინფრასტრუქტურას და საიმედოდ გადამალულ „პარტიის ოქროსაც“, მხედველობაში მყავს ან ერთიანი ნაცმოძრაობა, ან მას ფორმალურად ვითომ გამოყოფილი ახალი სტრუქტურები, (მოძრაობა „ივერია“ ნიკა რურუას თამადობით), მაგრამ ალასანიასთვის ასეთ ალიანსში გაერთიანება ძალიან წამგებიან ნაბიჯად მიმაჩნია, რომელსაც იმედი მაქვს, იგი არ გადადგამს.

მოგებული, არა მგონია, კოალიციაც იყოს. „თავისუფალი დემოკრატები“ არა მარტო თავისი პროდასავლური ორიენტაციით არიან ცნობილნი, არამედ საკმაოდ კარგი წარმომადგენლები ჰყავდათ პარლამენტში, რომელთა ხმების და ორგანიზაციული უნარ-ჩვევების გამოკლება როგორც ვიცე-სპიკერის, ასევე – კომტეტების თავმჯდომარეების ადგილებზე საკმაო დანაკლისია. მომზადებული ხალხი მომხრეებიდან უცებ მოწინააღმდეგედ რომ გადაიქცევა, გარკვეული ხნით მაინც – ეს სერიოზულ პოლიტიკურ პრობლემებს ბადებს. და ისიც გასათვალისწინებელია, რა ძალებით მოხდა „თავისუფალი დემოკრატების“ ჩანაცვლება პარლამენტში – ძირითადად, ნაციონალური მოძრაობის ყოფილი აქტივისტებით, რომელთა ერთგულება „ქართული ოცნების“ მიერ დეკლარირებული პრინციპებისადმი ცოტა ძნელად წარმომიდგენია, რადგან კარგად მახსოვს, სად იყვნენ და რა პოზიციებზე იდგნენ 2012 წელს. აქვე ისიც უნდა ვთქვა, რომ “კაბელების საქმის” ისედაც გაჯანჯლებული ძიება უკვე პროკურატურას იმის მსგავს ზარალს აყენებს, როგორც ლაშა ნაცვლიშვილის დროს ტრაქტორების საქმის გაჯანჯლება, მაგრამ თუ ბოლოსდაბოლოს საქმე ალასანიასადმი ბრალის წაყენებამდე მივიდა, ამას დასავლეთში მართლაც საკმაოდ ცუდი გამოხმაურება ექნება…

ამას ემატება მედიაში მაქსიმალურად მუსირებული ხმები, რომ თითქოს რესპუბლიკელებიც აპირებდნენ კოალიციის დატოვებას. რაც უკვე არა იმდენად რაოდენობრივი, არამედ ხარისხობრივი ცვლილება იქნებოდა, რამდენადაც კოალიცია სამი სუბიექტის მიერ დაფუძნდა და ორი პირველი დამფუძნებლის გასვლა, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვან კითხვებს გააჩენდა საერთაშორისო თუ შიდა ასპარეზზე. მეორე მხრივ, თავად რესპუბლიკელებისთვისაც ეს ნაბიჯი ნამდვილად არ იქნებოდა მომგებიანი, რადგან მიუხედავად პარტიული სტრუქტურების შედარებით უკეთესი ორგანიზებისა, ფინანსებთან დაკავშირებით რესპუბლიკელებიც თავისუფალი დემოკრატების დღეში აღმოჩნდებოდნენ.

მაგრამ დღეს კოალიციის ყველაზე სუსტი სუბიექტი თავად პარტია „ქართული ოცნებაა“, რომელთა ლიდერებს შორის გარკვეული პრობლემები არსებობს და ეტყობა, რომ პარტიული დისციპლინა და პრინციპებისადმი ერთგულება სერიოზულად მოიკოჭლებს. ამის ნათელი მაგალითი ზაქარია ქუცნაშვილის თვითდასახელება იყო. ნორმალურად ფუნქციონირებადი პარტიული თუ კოალიციური სტრუქტურის შემთხვევაში ასეთი მაგალითები ლამის გამორიცხულია და კარგად გამოჩნდა, რომ პარლამენტში როგორც ეს ფრაქცია, ასევე უმრავლესობა სერიოზულ სამუშაოს საჭიროებენ.

ამას ემატება მინისტრების ბოლოდროინდელი ცვლილებები, მერიაში მოსალოდნელი გადანაცვლებები და ა.შ. ცოცხალი ორგანიზმისათვის ასეთი ცვლილებები ტრაგიკული არაა, მაგრამ ისინი და მათთვის გაძლების დემონსტრირება სწორედაც რომ ორგანიზმის სიცოცხლისუნარიანობის ტესტი უნდა გახდეს.

ვფიქრობ, „ქართულ ოცნებას“ სერიოზული გადალაგება სჭირდება. თუმცა, სულაც არაა აუცილებელი, რომ ეს გადალაგება ყოველთვის ადამიანების და სახეების ცვლილებები უნდა იყოს. ხშირად შეიძლება, ამ ადამიანებისათვის მათი ფუნქცია-მოვალეობების ზუსტად განმარტება და მათ მიერ ამ პრინციპების აღიარება და განუხრელი დაცვა აღმოჩნდეს. ეს პარტიის ახალი აღმასრულებელი მდივნის ირაკლი კობახიძის უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა, რადგან თუ ასეთი ცვლილებები არ განხორციელდა, და პარტიის მექანიზმები და პრინციპები არ დაიხვეწა, ამას მომავალ საპარლამენტო არჩევნებზე შეიძლება ხმების დაკარგვა და პოზიციების შესუსტება მოჰყვეს. ვფიქრობ, ამ ცვლილებებს ირაკლი კობახიძის გარდა კოალიციის ლიდერის, ბიძინა ივანიშვილის აქტიური მონაწილეობაც დასჭირდება.

სხვათა შორის, გრძელვადიან პერსპექტივაში თავისუფალი დემოკრატების კოალიციიდან გასვლა შეიძლება არც გამოდგეს ცუდი ამბავი და დემოკრატიული განვითარებისთვის ახალი სტიმულიც კი აღმოჩნდეს. თუ ისინი ნაციონალური მოძრაობის საცეცებში არ აღმოჩნდებიან (რისი საფრთხე თუნდაც იმიტომაა ძალიან რეალური, რომ მუდმივად მსგავს – ოპოზიციურ – პლატფორმაზე იქნებიან და მსგავსი (კრიტიკული) განცხადებების გაკეთება მოუწევთ რაც საზოგადოებაში მათ მაინც ერთ ძალად მოსაზრებას გამოიწვევს, თუნდაც ეს ასე რომ არ იყოს), მაშინ შეიძლება მართლაც მოახერხონ დისკრედიტირებული ნაცური ოპოზიციის ნაცვლად ახალი, ჯანსაღი ოპოზიციის ჩამოყალიბება. მაგრამ ამისათვის საჭიროა ახლავე სწორად განსაზღვრონ სტრატეგიაც, ტაქტიკაც და ფინანსების მოპოვების შანსები და გზები. და ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ხიდების საბოლოოდ ჩატეხვა ყოფილ პოლიტიკურ პარტნიორებთან და იაფფასიანი დამამცირებელი პოპულიზმი ძალიან ცუდი ტაქტიკაა და მხოლოდ იმის მაჩვენებელია, რომ პირადული სძლევს პოლიტიკურს, რაც პოლიტიკაში გრძელვადიან პერსპექტივაში წამგებიანი მიდგომაა (ეს ეხებოდა ირაკლი ღარიბაშვილსაც და ამ ბოლო დროს, განსაკუთრებით, – ირაკლი ალასანიას)…

აღნიშნული განვითარება, რაოდენ გასაკვირად არ უნდა ჟღერდეს, არც „ქართული ოცნების“ კოალიციისათვის იქნება ცუდი. გასაგებია, რომ სრულიად დისკრედიტირებული ნაცმოძრაობის ნაცვლად თავისუფალი დემოკრატების ოპოზიციაში ყოფნა უფრო ძნელიცაა, მაგრამ უფრო გამაჯანსაღებელიც, როგორც საერთოდ ნორმალური კონკურენციის ნებისმიერი შემთხვევა. რადგან რეალურ ოპონირებას მოითხოვს და მესიჯი – „აბა, თქვენ რაღა გაქვთ სალაპარაკო!..“ უკვე უფრო რეალური მესიჯებით უნდა ჩანაცვლდეს, რაც “ქართული ოცნების” რიტორიკასაც, ოპონირების ტაქტიკასაც და ზოგადად პარტიის/კოალიციის პროგრამასაც ახალ უფრო მაღალ საფეხურზე გადაიყვანს, და უფრო ჯანსაღი პოლიტიკის, და საზოგადოებისთვის უფრო სასარგებლო ცვლილებების საწინდარი შეიძლება აღმოჩნდეს.

საგარეო ურთიერთობების შესახებ

ალასანიას გადადგომის ისტორიაში მისი მხრიდან სერიოზული შეცდომა იყო ევროპული ვექტორის ცვლილების ავტომატურად დაკავშირება საკუთარ გადადგომასთან – „ილიკო ჩიგოგიძის ღალატი სამშობლოს ღალატიაო“, ზუსტად ეს ლოზუნგი გამახსენა და დამაჯერებლობის იგივე კოეფიციენტი გააჩნდა, თუ უარესი – არა.

მაგრამ მთლიანობაში „ქართული ოცნების“ ბოლო პერიოდის (ალბათ – თვითმმართველობის არჩევნების შემდეგი პერიოდის) განმავლობაში მართლაც არის გარკვეული მომენტები, რაც არ არის გამორიცხული, საქართველოს დასავლელი პარტნიორების მხრიდან გარკვეული ეჭვიანობის საფუძველი გახდეს – ქართულმა მხარემ არ მიიღო დასავლეთის საკმაოდ აშკარა სურვილი, თავი დაენებებინა ნაცმოძრაობის აქტივისტების სასამართლო დევნისათვის (და სწორადაც მოიქცა, რომ არ დაანება, რადგან ვერაფრით გაამართლებდა ამ პოლიტიკურ გარიგებას ქართული საზოგადოების თვალში), ქართულმა სახელმწიფომ ბრალი წაუყენა მიხეილ სააკაშვილს (და ჩემი აზრით, ძალიან სწორადაც მოიქცა), რომელიც დასავლეთის მხრიდან რეფორმატორ დემოკრატ პოლიტიკოსად ითვლება, მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთს ძალინ დიდი იმედი ჰქონდა, რომ გარკვეული ხნით დევნილობის შემდეგ სააკაშვილი საქართველოში დაბრუნებას შეძლებდა… ქართულმა პროკურატურამ საქმე აღძრა თავდაცვის სამინისტროს მაღალჩინოსნების მიმართ სავარაუდო ფინანსური მაქინაციების გამოსაძიებლად (რამაც დასავლეთში შეიძლება მართლაც გააჩინა იმის განცდა, რომ, მათი აზრით, ნაციონალების მიმართ წარმოებული „პოლიტიკური დევნა“ ახლა თავისუფალ დემოკრატებზეც გავრცელდა); ამას დაემატა ბიძინა ივანიშვილის კრიტიკა 3 არასამთავრობო ორგანიზაციის ლიდერების მიმართ, რასაც რამდენიმე დღეში გოგა ხაინდრავას მხრიდან სწორედ ამ ორგანიზაციების მხრიდან გარკვეულ „კორუფციულ სქემებში“ შესაძლო მონაწილეობის შესახებ იყო ლაპარაკი. მართალია, არც იმის გადაჭრით თქმა შეიძლება, რომ ხაინდრავას გამოსვლა ივანიშვილთან იყო შეთანხმებული და თავად გოგა ხაინდრავამაც აღიარა, რომ მას კითხვები სახსრების შესაძლო კორუფციულ სქემებთან უცხოეთიდან ჰქონდა და რომ საქართველოში დასახელებული ორგანიზაციების პროექტებში მოხვედრის მომენტში ამ სქემებში და ამ ორგანიზაციათა პროექტებში არაფერი კორუფციული არ იყო. მაინც, ამ ყველაფერმა, შეიძლება, გარკვეული ეჭვი გააჩინა, ხომ არ უკავშირდებოდა ამ ორგანიზაციების ხელმძღვანელების მიმართ გაჟღერებული ბრალდებები იმას, რომ ისინი დასავლური ორგანიზაციების – ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის, ამერიკის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს, ევროკავშირის, ევროსაბჭოს და სხვათა საიმედო პარტნიორებად ითვლებიან… ამას ყველაფერს დაემატა საქართველოს მთავრობაში საგარეო საქმეთა და ევროინტეგრაციის სამინისტროს ხელმძღვანელობაში მომხდარი ცვლილებები და გარკვეული შენელების პერიოდი, რაც ასეთ ცვლილებებს ყოველთვის მოჰყვება ხოლმე.

სამწუხაროდ, სრულად არ ხდება იმ სარგებლის გამოყენება, რაც საგარეო ურთიერთობაში გამოცდილ დიპლომატებს შეუძლიათ მოიტანონ – სალომე ზურაბიშვილი იქნება ეს თუ ირაკლი მენაღარიშვილი. არ ხდება ქართული ემიგრაციის სერიოზული პოტენციალის შესახებ სერიოზული დაფიქრება, განსჯა და გამოყენების პოლიტიკის და სტრატეგიის ჩამოყალიბება. “საქართველო, შენ ვინ მოგცა, შვილი დასაკარგავიო!” – დავწერე ეს ბლოგი 2012 წლის არჩევნების წინ და მეგონა, რომ ეს მხოლოდ სააკაშვილის ხელისუფლებას სჭირდებოდა მიგრანტებისადმი დამამცირებელი დამოკიდებულების დაწუნება… დღეს სიტუაცია უკეთესი კია, მაგრამ პრობლემები მაინც სახეზეა – ორმაგი მოქალაქეობის, საკუთრების შეძენა/დაკანონების და ა.შ. ამ საკითხზე თითქოს კარგი შეხვედრა ჰქონდა ირაკლი ღარიბაშვილს სალომე ზურაბიშვილთან… მაგრამ შეხვედრა შეხვედრად დარჩა და არავითარი ძვრა არ მომხდარა.

ამ ყველაფერს ემატება ისიც, რომ საგარეო სამინისტროს კადრების დიდი ნაწილი ნაცმოძრაობის მიერ პოლიტიკური ნიშნით შერჩეული კადრებია, ხოლო არჩევნების წაგების შემდეფ ნაცებმა რამდენიმე ათეული სანდო კადრი სასწრაფოდ საზღვარგარეთ საელჩოებში გაამწესეს. არ ვიცი, ყველა მათგანი ინარჩუნებს თუ არა ნაცებისადმი ლოიალობას, მაგრამ ხომ კარგად გვახსოვს, ლოიალობის “გარანტირების” როგორი მეთოდები ჰქონდათ, – ჩეზარე ბორჯიას და ჰიმლერს რომ შეშურდებოდათ, ლამის…

ჩემი საბოლოო შეფასება ისაა, რომ ყველაფერი ზემოთჩამოთვლილის გამო კარგი იქნებოდა საქართველოს ხელისუფლების ყველა სტრუქტურა –  ფორმალურად თუ არაფორმალურად, ყველა მოქმედი თუ ძველი კადრის და თუ საჭიროა, დაქირავებული ლობისტების მეშვეობითაც, – აქტიურად ცდილობდეს ჩვენს მთავარ სტრატეგიულ პარტნიორებთან ურთიერთობათა შესაძლო გაგრილების თავიდან აცილებას. კარგი იქნება, ახლა მაინც მოხდეს უცხოურ ასპარეზზე PR კამპანიის სწორი და კოორდინირებული წარმართვა, რაც ცოტა დაგვიანებული კია, მაგრამ ჯერაც „სჯობს გვიან, ვიდრე არასდროს“ ეტაპზეა… ისიც არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამერიკას და რუსეთს შორის დაძაბული ურთიერთობები 2016 წლის არჩევნებზე ისედაც საკმაოდ მოძლიერებული რესპუბლიკური პარტიის შანსებს საკმაოდ ზრდის და ამ მხრივაც დროზეა მუშაობა დასაწყები…

ქართულ-უკრაინული ურთიერთობის პრობლემები

ვერ დავეთანხმები იმ ხალხს, ვინც ამბობს, რომ მერე რა – პრობლემა არ არის, ყველაფერი მოგვარდება!

კატეგორიულად ვერ დავეთანხმები იმათაც, ვინც აღშფოთებულია და მზად არის უკრაინის საელჩოსთან საპროტესტო მიტინგების ცეცხლი დაანთოს, რომ უკრაინის მთავრობა „ჭკვაზე მოიყვანოს“.

ფაქტია, ლამის უკვე საბოლოოდ ჩაძირულმა ნაციონალურმა მოძრაობამ გადარჩენის ძალიან სერიოზული შანსი მიიღო. – ახალი ქვეყანა, ახალი ხელისუფლება, ახალი ფული, ახალი შესაძლებლობა, დაგეგმონ მრავალმილიარდიანი ბიუჯეტები, მოახდინონ ილუზიების ტირაჟირება, “დაამარცხონ კორუფცია” იმისთვის, რომ პარალელურად აააყვავონ საკუთარი კორუფცია, დაიჭირონ ქურდები, რომ თავად მოჯდნენ ქურდებად, აღზარდონ ახალი უკრაინელები, და ათასი სხვა ვარდისფრად შეღებილი ოღრაშობები…

მიხეილ სააკაშვილი, რომელიც ვითომდა საქართველოს მოქალაქეობას ვერ შეელია და ოფიციალურ სამთავრობო თამამდებობაზე უარი განაცხადა, სინამდვილეში ყველაზე უკეთეს პოსტს მოეჭიდა – რეფორმების არაოფიციალური ხელმძღვანელია, პოროშენკოს პირადი დესპანი, რომლის სტატუსის წინაშე ევროპის და ამერიკის ყველა მნიშვნელოვანი კარი გაიღება, რომელიც უცხოური წამყვანი ტელევიზიების მუდმივი რესპოდენტი კვლავ გახდება და რომელიც, საკუთარი თანაგუნდელებისაგან განსხვავებით, პასუხს არც არაფერზე აგებს! – როგორც კი შეხედავს, რომ საქმე ცუდადაა, მაშინვე შეძლებს აორთქლებას და საკუთარი რევოლუციონერობის და რეფორმატორობის უზადო ნიჭის სხვა მთავრობისთვის შეთავაზებას. ეს მაშინ, როცა მინისტრებს და მინისტრების მოადგილეებს შეიძლება უფრო სერიოზულად მოთხოვოს პასუხი უკრაინელმა ხალხმა, რომელიც სავარაუდოდ, ერთ დღეს ისევე გამოიღვიძებს, როგორც ნაცებისგან მრავალ წელს მოტყუებულმა და გათანგულმა ქართველმა ხალხმა გამოიღვიძა.

მაგრამ მანამდე, ყოველგვარი თვითდამშვიდების გარეშე ვფიქრობ, რომ მიხეილ სააკაშვილმა და მისმა გუნდმა მართლაც სერიოზული შესაძლებლობა მიიღო, რომელსაც ისინი, დარწმუნებული ვარ, არა უკრაინელი ხალხის აყვავებისათვის, არამედ საქართველოში საკუთარი დაბრუნებისათვის, ეცდებიან, გამოიყენონ!

ვფიქრობ, ქართულმა სახელმწიფომ სერიოზულად დააგვიანა ნაცმოძრაობის მამხილებელი დოკუმენტების გამრავლება და გავრცელება! მართალია, პროკურატურას დრო უნდა, მაგრამ რამდენი დოკუმენტური მასალა არსებობს – თუნდაც ნინო ზურიაშვილის სტუდია „მონიტორის“ ან ნანა ლეჟავას სტუდია GNS-ის მიერ გადაღებული, ან გოგა ხაინდრავას საოცრად ექსპრესიული დოკუმენტური ფილმი – “დემოკრატიის შუქურა”, რომელთა გავრცელება უკრაინაში დღემდე მაინც რთული არ იქნებოდა? დღესაც ხომ შეიძლება სასწრაფოდ ამ ფილმებისთვის სუბტიტრების  სხვადასხვა ენაზე მომზადება და მთელ მსოფლიოში მათი ტირაჟირება? გასაგებია, რომ ადრე სჯობდა. გასაგებია, რომ ვინც სააკაშვილის გუნდის უკრაინაში ჩასახლებას ხელი შეუწყო, არც ისე მიამიტია, რომ ეს ყველაფერი არ იცოდეს, მაგრამ დასავლურ სამყაროში მედიის და საზოგადოების ინფორმირებას სერიოზული მნიშვნელობა აქვთ! აბა, გვენახებინა უკრაინული, ან პოლონური, ან უნგრული საზოგადოებისათვის და მედიისათვის „დემოკრატიის შუქურა“ და „მინისტრის მეგობარი“ და მერე გვენახა, როგორ მოახერხებდნენ სააკაშვილი, საყვარელიძე და ადეიშვილი ამ საზოგადოების დაბოლებას? ან პოროშენკო როგორი ხალისით დანიშნავდა მათ?..

ახლა კი სასწრაფოდ გამოსასწორებელია ის დიდი პოტენციური ზარალი, რასაც სააკაშვილი, და ამერიკაში მშვენივრად მოკალათებული იაკობაშვილი და ლომაია ეცდებიან მიაყენონ საქართველოს საერთაშორისო რეპუტაციას, რომელსაც სამწუხაროდ, ჩვენი საელჩოები, და პირველ რიგში ამერიკაში ჩვენი საელჩო, ჯეროვან წინააღმდეგობას არ თუ ვერ უწევენ… ძალიან ძლიერი ლობისტური ორგანიზაცია უნდა იქნას გამოყენებული მათი პროპაგანდის წინააღმდეგ! არა ისეთი, რომელსაც ოქროთი მოვარაყებული ბლანკები ექნება, არამედ, ისეთი, რომელიც ძალას და ენერგიას არ დაზოგავს მიხეილ სააკაშვილის “კაიკაცობის” და ცრუპენტელობის შესახებ ინფორმაციის მისაწოდებლად და ყოველნაირი ბინძური ინსინუაციების გასაბათილებლად.

მოკლედ, რადგან ნაციონალების უკრაინაში მეორედ მოსვლა ვერ აღვკვეთეთ, იმითაც, რომ ჩვენი გასაკეთებელი საჭიროდ ვერ გავაკეთეთ, ახლა პოროშენკოს შეგონებებს, დემარშებს და მოთხოვნებს დიდი ეფექტი არ ექნება. პირიქით, ამ სიტუაციაში ძალიანც სწორი მგონია პრეზიდენტ მარგველაშვილის ვიზიტი კიევში და უკრაინელი ხალხისათვის ამ მძიმე ჟამს მათ გვერდით სოლიდარობის გამოხატვა! ნუ დავიწყებთ ახლა, პოროშენკოს გვერდით არ უნდა გაევლოო … მე იქ პოროშენკოზე მეტად უკრაინელი ხალხი, მათი დაღუპული გმირები და მათი მგლოვიარე ოჯახები დავინახე! ჰოდა, იმ ხალხს ჭირდებოდა ჩვენი თანაგრძნობა, და თუ იმას გავიხსენებთ, რომ ბევრი მათგანი აფხაზეთში ჩვენს გვერდით იბრძოდა, ჩვენც გვჭირდებოდა!

მოკლედ, უკრაინასთან მეგობრული ურთიერთობები არ უნდა გაწყდეს. პარადოქსული სიტუაცია, რომ დღეს იქ საქართველოს ხელისუფლების მთავარი მოწინააღმდეგეების მთავარი ბუდე მოეწყო, უკრაინასთან დაპირისპირების მიზეზად არ უნდა იქცეს. ამავდროულად, ძალიან სერიოზულად უნდა გაკონტროლდეს ამ “დნეპრდალეულთა” საქართველოსთან კავშირები და მათ მიერ პოტენციურად ვანდეის მოწყობის სცენარების შესაძლებლობა უნდა გამოირიცხოს.

საზოგადოების გახლეჩა თუ გაერთიანება

მთავარი კი ეს მგონია: – საქართველოს ხელისუფლებამ და ბიძინა ივანიშვილმა ისევ, როგორც 2012 წელს უნდა მოახდინონ ქართული საზოგადოების ჯანსაღი ძალების გაერთიანება. ერთიანობა, ოღონდ ჯანსაღი და პატიოსანი ძალების ერთიანობა დღესაც იგივე ხარისხის ამოცანაა, რაც 2012 წელს იყო. ვინაც თავი მხოლოდ კორუფციით და უგერგილობით “გამოიჩინა”, უნდა დატოვოს კიდეც პარტია თუ კოალიციას. მაგრამ თუ ვინმეს რესპუბლიკური პარტია ზედმეტად ამბიციური ჰგონია, ან ზაქარია ქუცნაშვილი – პარტიიდან გასაშვები,  ჯერ კეთილი ინებონ და მათზე უკეთესი და მათი ჩამნაცვლებელი კადრები მოიძიოს. ქართული რეალობა ისეთია, რომ ის პარტიები და პოლიტიკოსები გვყავს, რაც გვყავს. ეგენი უნდა გამოვიყენოთ და ბუნებრივი გადარჩევის გზით (არჩევნებით) უნდა დავხვეწოთ ხოლმე…

საქართველოს ხელისუფლების სამივე შტომ – პრეზიდენტმა, პრემიერ-მინისტრმა და პარლამენტის სპიკერმა ერთმანეთთან ურთიერთობის სწორი ფორმები უნდა მონახონ და, ხალხის წინაშე მაინც, კინკლაობას თავი უნდა ანებონ! ყველა უნდა შეეგუოს იმ ფაქტს, რომ დღეს ერთ ეტლში არიან შებმულები და ამ ეტლის ნატანჯ მგზავრებს – ქართულ საზოგადოებას ახალი გადაჩეხვები კი არ სჭირდება, არამედ 25-წლიანი უმძიმესი მონაკვეთის იმედიანი დასასრული.

ხოლო ამ იმედიანი დასასრულის, რომელიც ახალი გზის დასაწყისი უნდა გახდეს, მთავარი შემადგენელი ნაწილი ორი იქნება – მშვიდობა და ეკონომიკური აღმავლობა. სწორედ ამიტომ, მიუხედავად ჩემი ნაწილობრივი, ძირითადად მორალური – სოლიდარობისა საყდრისის დამცველების და “პანორამა თბილისის” მოწინააღდეგეთა რიგი არგუმენტებისადმი, მინდა ვთხოვო, დაფიქრდნენ, ისედაც მძიმე დღეში მყოფ ლარზე ამ ეკონომიკური პროექტების შეჩერება კიდევ უფრო როგორ კატასტროფულ დარტყმას მიაყენებდა…

მთავარ საფრთხეზე – რუსული დათვის ჩვენკენ შემოტრიალებაზე ამჯერად არ მილაპარაკებია. და მაინც, აშკარაა, რომ ირგვლივ მრავალი ქარიშხალია, არა მარტო გემის ეკიპაჟზე, არამედ თითოეულ ჩვენთაგანზეცაა დამოკიდებული, ეს გემი გააღწევს, თუ ფელინის ცნობილი ლაინერივით ამაღელვებლად და ლამაზად, სიმღერით და ორკესტრის ჰანგებში – დაიღუპება…

თფუი, ეშმაკს! D:D:D


Between Scylla and Charybdis


scylla-color

Note: this post has been first written on Georgian in November-December, 2014. As the situation in Ukraine has regressed, I have decided to provide English version to possible interested audience.

Introduction:

On the first anniversary of the Maidan tensions abound. When facing a vote on his appointment as Deputy of Secretary of State, the U.S. President’s then Deputy National Security Advisor, Tony Blinken, consciously “gave away” (declared) President Obama’s intention to supply Ukraine with military armaments, and not only defensive ones. If the U.S. actually begins to supply armaments to Ukraine, not just once or twice in experimental batches, the control of the Donbas region by Russia may not be accomplished quickly, despite Putin’s original plan to complete this by the end of the winter of 2015. But it is also clear that Putin will not retreat so easily; we cannot rule out the possibility that he will send many more military units to Eastern Ukraine.

Another relevant factor is the tension between President Obama and the Republican Congress, which is largely due to the President’s issuance of an executive action on migration. Since Congress has long been demanding that the U.S. help Ukraine by supplying weapons, by sharing this information with them Obama may be trying to placate his internal political opposition. One thing is very clear: this winter will be a worrying and dangerous one for Ukraine for a variety of reasons. There is no firmly pro-Western coalition, the U.S. has not given its full support, economic assistance from the EU may not be forthcoming, the prices of energy resources are uncertain, and Russia may bring in a huge supply of weapons and militants, or even openly use Russian regular armed forces on Ukrainian soil.

This situation seriously increases opportunities and threats for Georgia, although threats may be more numerous.

An impartial and critical analysis of a future foreign policy strategy and tactics for Georgia is necessary. I am not under the illusion that my opinions are based on professional experience; they are the opinions of a citizen who is interested in the destiny of the country. Comments on these opinions are welcome. I am less interested in the views of politicians and diplomats, and would prefer to hear the thoughts of thinkers – people who are independent and objective. For very clear reasons, those who work in politics will not openly share the state’s direction and plans in this regard.

Georgia never has been and never will be, at least for another fifteen to thirty years, located in a political neighborhood where decision making of national importance will be primarily determined by internal political forces and currents. For this reason, while factors such as internal stability and the foundations for economic growth are important for Georgia’s existence, it is also very important to minimize or eliminate the threats which prevent the country’s peaceful development or even its existence. These threats may emerge from various stakeholders who are active in the region, or as a result of a clash of their interests in Georgia. At present, there are three main stakeholders:

1) Russia

2) U.S./NATO/EU

3) Turkey.

The next sections consist of analyses of stakeholders’ strategic interests and their rapprochement with Georgia. It also looks at relations in a historical context and examines the future prospects of each stakeholder.

Part I – Russia

1.1 Political Interests. Georgia is a temporarily lost territory for Russia’s authorities, of utmost importance due to its geostrategic location. If Georgia returns to Russia’s sphere of influence, the logistics of reaching Armenia, its prime ally in the South Caucasus, will be simplified for Russia. That would also significantly limit alternative energy routes from Central Asia and Azerbaijan to Europe, thus strengthening Russia’s own energy security. Other countries in the region would similarly be affected in a way that would benefit Russia; for example Turkey’s economic and political strengthening would be significantly neutralized, and more pressure would be put on Azerbaijan. Russia’s faltering status as a super power would be reversed. The possibility of spreading American and EU influence in the Caucasus and Central Asia, both economically and politically, would be significantly limited. Russia would be able to strengthen its transport ties with Iran and eradicate Georgia’s current position as an independent main transport corridor and part of the Silk Road. This would also eliminate the danger that the successful creation of a democratic state in Georgia would have caused for Russia, in particular the ideological problem for the closed society model of Russian autocracy.

1.2 Existing Threats. Russia supposedly has a secret-service network of some variety in Georgia, as well as supporters with political parties who could strengthen their weak influence in the event of Russian aggression. I am not suggesting that they would actively help Russia in the event of aggression, but Russia may hope to have satellite powers in Georgia after renewed hostilities. The main point to remember is that Russia has military bases on Georgian territory, in Akhalgori, Tskhinvali, and Abkhazia, as well as in neighboring Armenia. The Russian army could easily block road and rail travel, as well as the transportation of energy, between Eastern and Western Georgia. It also has the power to attack Tbilisi, and to block the ports of Poti and Batumi. To do so, Russia would require many fewer additional resources than it did in 2008 and, more importantly, it would not hesitate to make this decision. While Europe is hesitating about Georgia’s EU and NATO integration, frustration in Georgian society is growing. Even rapprochement with the aggressor may be admissible in the near future. This would have been unimaginable not long ago. This is due to the fact that the idea of integration with the West seems more and more like a fairy tale, the fiction of which undermines it. While Georgia’s economic development and integration into Western institutions is limping along, Russia will have greater opportunity to drag Georgia back into its sphere of influence. Another matter of great significance is that between the aforementioned three empires only Russia is displaying the readiness to use force in the post-Soviet space and has demonstrated this many times in many places over the past twenty-five years. Russian authorities are not trying to protect the rules of the political game; they have proved that they feel much less responsibility to follow approved principles, e.g. post-Yalta borders, than the leaders of the Soviet Union did. Therefore Putin cynically challenges the world: “Even with fewer resources than the Soviet Union, I am more dangerous because I will start the war whereas you will avoid using military forces!”

And Russia is not merely bluffing, as it proved in 2008…

1.3. Negative Historical Realities: Russia is an autocratic country governed in an undemocratic manner. Since the 16th Century, monarchic, autocratic and then partocratic/oligopolistic governance has been traditional. Nonetheless, Russia’s current political formation has external elements of liberal-democratic governance. But these are only elements of a façade. The prospects for real development of a liberal democracy are insignificant; in light of Russia’s historical experience and its geographic-infrastructural and demographic reality, Russia will never allow development of a truly democratic government, at the very least for the next thirty years. In Russia’s current political establishment there is no one who fully understands the imperative of democratic development. Those who do understand it, such as Kasparov and Kasianov, have no chance of electoral victory or other ways of coming into power. Democratic leaders such as Navalni and Khodorkovski, who do have a theoretical chance, will throw away their democratic outlook when they draw closer to authority or they would start to think about the real implementation of foreign policy, as was the case when Solzhenitsyn returned and would have been had Gaidar returned to power. The conclusion is that Russia’s approach towards Georgia has never been and never will be more than the approach of a suzerain to his vassal. Russia also categorically opposes Georgia’s economic development, both historically, now, and in the future. Heating up ethnic tensions and demographic changes in Georgia has also always been in the interest of Russia, so it will try this again in the future.

1.4. Positive Historic Moments. Certain positive moments do exist and should not be ignored as they unfortunately commonly are by Georgia’s pro-Europeans.

The Russian Empire genuinely did act as the guarantor of Georgian unity when Georgia joined Russia, in 1783, and at certain points in the 19th and 20th centuries. Russia neutralized the influence of the Iran and Turkey, and also importantly repelled destructive actions by rival regions within Georgia. It is thanks to Russia that Adjara, Abhkazia, Samtskhe, and Poti remained part of Georgia. It is rash to forget that Georgia’s official modern borders, recognized by the UN, were brought into existence by the Russian Empire. Of course, Russian tsars and Bolshevik leaders were not at all concerned about the borders of a future independent Georgian state, but the result was the same regardless. As part of the Russian Empire, Georgia had a limited but still guaranteed possibility to develop its own culture, language, education and even science. Christianity was defended. It is instructive to consider the conditions of the approximately two million Georgians who lived in the Ottoman Empire or the approximately one million Georgians who lived in Iran. We should not forget the level of their cultural, linguistic, and religious independence and the lamentable conditions of the monuments of Georgian culture. We have to recognize that the Russian Empire was far more loyal towards Georgia and Georgians. Negative memories of 1921-24 or 1989-2008 would be incomplete if we did not acknowledge what the Ottoman Empire or Turkey might have done, or even what today’s Turkish government would do, if the Georgian population living on its territory were to demand independence or autonomy. Finally, when I mentioned the Ottoman Empire, we should note the possibility of a continuation- a Turkish Empire. Perhaps it is early to discuss this, but it is possible, and those who have closely followed the movements of the historical development of Turkey would agree that they may be repeated. Perhaps then the Russian Empire would be needed once again to control growing Turkish expansionism as it did in the past.

1.5. Negative Potential Prospects. The negative prospects also should not be neglected; this is a common mistake of Georgian pro-Russian politicians.

In my opinion, those who review our shared history with Russia are too negative, while those who consider our shared future are too optimistic.

The Russian political establishment, no matter whether we are referring to Dugin, Volodin, Surkov, or Zhyrinovski, will not provide everything that has been promised by pro-Russian politicians in Georgia: reintegration of Abhkazia or the Tskhinvali region, low prices on petrol and gas, guarantee of stability of Georgian agriculture, or the reincarnation of Georgian culture, education and science.

Current and future Russian leaders will never forget that the main mechanism to block Georgia’s full integration into the West were the time-bombs intentionally included in Georgia’s political establishment by the Russian tsars and Bolsheviks. Had Abkhazian and South Ossetian autonomy not been declared, or artificial hostility between Georgians and Abkhazians not been created, Georgia probably would have become a member of NATO. I consider the illusions that Russia will return Abkhazia and South Ossetia to Georgia, even if Georgia rejects a pro-European and pro-Atlantic direction and agrees to join the Eurasian Economic Union, to be very unrealistic. The best eventuality would be confederation treaties between Georgia and Abkhazia and South Ossetia. Contained within these hypothetical treaties might be conditions that would forbid Georgia from leaving the Eurasian Union so long as Abkhazia and South Ossetia were part of Georgia. A condition providing for a separate referendum in those regions would potentially be included. Also, Russia will remember its liberal approach to Georgia over its two hundred year rule and how this contributed to the many Georgian attempts to escape Russian influence. As a result, the modern Russian empire might be far more controlling than its predecessor in the following ways:

  • Presumably, there will be financial support only for Russian language secondary and higher education in Georgia. In Georgia, including in the regions of Abkhazia and Ossetia, Russia will seek to restrict the national language, education, and culture and promote the Russification of the population even more quickly than it did in the 19th and 20th This policy will be pursued using economic means, not by force. It is doubtful that Georgian culture, including theatre and cinema, would receive the same level of support that it did in Soviet times.
  • The financing of cultural and scientific institutions is likely to force the development of links to institutions in Russia and limit opportunities to establish independent ties with scientific and cultural centers in the West.
  • All of Georgia’s natural resources and infrastructure will eventually become the property of Russian state companies. Any alternative energy projects will close with the help of economic or other forceful levers.
  • Presumably, Russia will use its own financial resources to encourage the migration of talented intellectuals from Georgia to Russia. At the same time, Russia will pursue a state migration policy encouraging the settlement of Russians (and probably Armenians) into the agricultural and tourist zones of Georgia.
  • Russia will use its secret service network, blackmail, and financial tools to marginalize and discredit any pro-Western forces, and root out instances of the emergence of Western financing for any public NGO, schools, universities, or cultural organizations.
  • Today the overall potential of Georgian business is nowhere near the potential of Russian business; it is clear that dreams of a Georgian re-conquest of the Russian capital and markets cannot be realized. It is in fact quite possible that instead we would have a “Russian” Rustaveli Avenue in Tbilisi next to the already “Turkish-Arabic” Agmashenebeli Street.

If Georgia returns to Russia’s sphere of influence, most visibly by entering the Eurasian Union, that could bring stability for certain time, but would not ensure the formation of successful Georgian state within a Russian protectorate. It is possible that stability would be short term and the impression of a successful state would be an illusion. If pro-Western Georgia was perceived as a traitor by Russia, then a pro-Russian Georgia could be now perceived as a traitor by the U.S., the EU, and NATO on the one hand, and by Turkey on the other. This could start the process of a Euromaidan in Tbilisi, which could   lead to the complete disintegration of the country, maybe even into three parts, with Adjara falling to Turkey, the rest of Western Georgia to Russia, and Eastern Georgia remaining pro-Western. A similar situation was a recurring scenario for Georgia in the past.

Part II – U.S./NATO/EU

While joining the EU is a historic prospect for Georgia, the political and military support of the United States, Georgia’s current main strategic ally, is of utmost importance for security. The main institution for ensuring Georgia’s security is still NATO. At the same time, the Georgian state is striving to become a democratic market economy. This would be best realized, as can be seen in Eastern Europe, through joining the EU. This is perceived by Georgian politicians as a second mechanism of defense against Russia’s expansionist aspirations. For this reason, I am examining these three closely related structures as a single force, although there are many differences. For example, they differ in their perception of and desire for swift Georgian integration into their own structures. These differences will play a particularly serious role in the practical realization of Georgia’s future trajectory. Yet this article is not the place for a detailed discussion of the internal differences between members of this triumvirate. Rather they will be considered as a force with one direction.

2.1. Political Interests. Georgia is very important for the U.S. and the EU as it is located at the center of vital energy and transport corridors and in close proximity to both ongoing and potential conflicts, in states such as Afghanistan, Iraq, Iran, and Syria. This further increases Georgia’s logistical importance. If tensions between the U.S. and the EU and Russia increase, interest towards Georgia will simultaneously strengthen since Georgian territory offers a rare alternative to Russian pipelines for transporting the rich resources of Azerbaijan and Central Asia to Europe, assuming that Iran remains isolated. This will be of critical importance to Europe in 10 to 30 years. Moreover, Georgia remains one of the most successful examples of building a Western-style society and institutions in the post-Soviet space, excluding the Baltic states with their different historical destinies. Georgia could be seen as a rare success story as regards the replication of the vitality of western democracy. Either its success or its failure will hold serious implications for U.S. and EU policy and politicians.

Finally, Georgia has significant cultural, historical, and recreational tourism potential, and a rich experience of multi-cultural and multi-religious tolerance. It also has good relationships with all countries of the South Caucasus, which are engaged in significant conflicts with each other. This is important for the Euro-Atlantic community, albeit to a lesser degree.

At the same time, it is necessary to accept that neither the U.S. nor the EU will enter a serious conflict with Russia, either military or political in nature, just for the sake of Georgia. This was proved in 2008 when, despite important political support, relations with Russia were fully renewed within a mere two months of the war. This occurred without the fulfillment of a signed treaty by Russia.

2.2 Negative Aspects of the Relationship. It is likely that the U.S. also has its own influential agents in Georgia; it does not try to hide its preferences and sympathies for certain Georgian political parties. Of course, this is not necessarily a danger since today the U.S. is one of Georgia’s main strategic partners. But the experience of the previous government shows what can happen when a strategic relationship with a country is replaced by extreme rapprochement with the government and ruling party. When the former government’s popular approval ratings were already in sharp decline, U.S. Ambassador Tefft as well as certain members of the U.S. political elite, remained overly loyal to Saakashvili and the UNM, despite their slide from democracy to autocracy. The majority of the Georgian public saw this support as interference by an external force in the internal political life of Georgia. While it was flexible and not as aggressive as Russian interference, it was interference nonetheless. The warm political relations between American and European political elites and Saakashvili played a near pivotal role in the major falsifications of presidential and parliamentary elections in 2008; they were also potentially somewhat to blame for the beginning of military actions in 2008. The repetition of such problems in the future is not impossible, and their prevention depends on the democratic and civic maturity of Georgian society.

Today a more serious problem is the dissonance between U.S./NATO/EU leaders’ promises of goodwill towards Georgia’s Euro-Atlantic integration, and the real state of affairs. Their good will has heightened the expectations of Georgian politicians; recognizing their unrealistic illusions will be a bitter pill to swallow.

And finally, in a situation of global realpolitik major stakeholders dealing with problems of higher priority (Iran’s nuclear program, the suppression of Islamic State, the fate of the Syrian regime, or approaches to the problems of North Korea or Iraq) could reach quid pro quo agreements at the expense of their weaker political allies. Unfortunately, when speaking frankly most Georgian political commentators and strategists admit that Georgia is still mainly an instrument used to realize global and regional policies, not a subject of actual interest in realpolitik.

This is also an important issue for the long-term task of Georgia’s integration in the NATO structures that would largely be responsible for providing it with military assistance. Considering the current reality, logistical expediency, and political ambitions, it is most likely that the axis of NATO-Georgia cooperation would be represented by Turkish-Georgian military cooperation. Taking into account both historical and contemporary realities which will be reviewed in detail in the next section, it is undeniable that the possible replacement of past Russian military presence by a future Turkish military presence would not be the preferred choice for a significant part of Georgian society.

The most delicate and important hardship relates to Georgia’s lost territories. EU and NATO skepticism regarding Georgian accession to their organizations is related to the following three problems: Russia’s negative attitude; the financial burden of integration due to the weakness of Georgia’s economy; and how NATO/EU will accept Georgia when part of its territory is de-facto occupied by Russia. The policy of non-recognition of separatist de-facto states is one issue, but it certainly does not mean western allies are ready to force the reunification of Georgia, if we were to discuss western allies’ responsibility to support Georgia’s dream of regaining its lost territories. At some point, Georgian society will realize what Western partners have not yet vocalized – that if we really want to join NATO and the EU, we cannot expect NATO or the EU to return the currently occupied territories. Such “hopes” from the Georgian side might lead to a curt rejection of Georgia’s accession chances. We should also consider a scenario in which the Georgian people and authorities decide that joining the EU and NATO is just a dream and decide on a course change, such as the politics of neutrality. This could cause problems in Georgia’s relations with the West. But these problems would not be as acute and urgent as problems with Russia. Georgia may not be really willing to initiate this kind of “separation” from the West. However, frankly speaking, endlessly waiting at the permanently “open door” may become unbearable at some point in the future.

Finally, Western integration, if it is ultimately achieved, would not be unproblematic. Georgia’s predominantly Orthodox society may have difficulties with the receipt of Western norms. The previous government skillfully used these potential difficulties to mask its undemocratic, inhumane character with false concern for minorities and a false pro-Western image. This is still a sensitive minefield in Georgian-Western relations; it may also be the main source of growing nostalgia for a pro-Russian stance. But resolving these problems and finding consensus may not be as difficult as solving the other aforementioned problems, because other Orthodox countries are long-term members of NATO and the EU. Furthermore, there has been some progress towards acceptance of pro-Western geopolitical course by the Patriarch of the Georgian Church and also in the approaches taken by the EU and U.S. ambassadors to demonstrate respect for Georgian traditional values. Yet we must acknowledge that Russia has not yet used its trump card; it could gain much by emphasizing the doctrine of orthodoxy and political conservatism. Russia is saving this weapon for future combat.

2.3 Negative Historical Experience: Insignificant in Comparison with Russia and Turkey.

Georgia has many fewer historical grievances towards the West, as it has not experienced occupation, annexation, or ethnic cleansing by Western states. But there was cold indifference and refusal of support in the early period of Georgia’s independence, in both the period of 1918-1921, and beginning again in 1990. The lessons of world realpolitik show that powerful states are motivated first of all by the interests of equally powerful opponents, in this case Russia.

There are serious concerns that during the Russian-Georgian war in 2008 the cause of Georgian leaders’ adventurism may have been the U.S. Republican administration’s secret encouragement of Saakashvili. Yet some indirect evidence also suggests that Russia skillfully set a trap for Saakashvili, making him confident that in the event of a Georgian response to shooting from the Tskhinvali side, Russian peacekeepers would dig in and refrain from engaging in the conflict. Saakashvili may also have been under the illusion that even if Russia interfered, the efficacious help of the U.S. and other western countries would rapidly neutralize Russian aggression. The causes of such suspicions are numerous: Saakashvili’s government permanently coordinated its activities with political circles in the U.S. through particular individuals. In addition to Ambassador Tefft and Mathew Bryza, these persons were Counselor Daniel Kunin, Raphael Glucksmann, and Senator McCain’s advisor, Randy Sheunemann. It is likely that these individuals possessed information about the movement of Georgian military units and heavy armaments towards the area of tension on August 6-7, 2008. Some maintain that the ratings of the Republican presidential candidate, John McCain, benefitted from the military conflict between Russia and Georgia, giving U.S. voters the impression that in the face of severe deterioration in Russian-U.S. relationship, tough McCain would be a better choice than the more liberal Obama. In fact, in the weeks that followed August 8th, McCain did pull ahead of Obama for a while. It is also interesting that the American side did not comment on President Sarkozy’s assertion that on August 8th, President Bush advised him not to go to Georgia because of the 40km proximity of Russians from Tbilisi. He also advised Sarkozy to solely condemn Russia’s actions. Finally, we should recall that following the conclusion of the war, Vice-President Dick Cheney expressed the opinion that it would be beneficial to give Georgians “Stingers”, so that they could fight against Russians as long and steadfastly as the Afghans once did. (http://www.nytimes.com/2008/08/18/washington/18diplo.html?pagewanted=print&_r=0 ). Yet, at the same time, it has been confirmed that Matthew Bryza and Condoleezza Rice in particular warned Saakashvili that military conflict with Russia was inadmissible. Rice repeatedly warned Saakashvili that in the event of military confrontation, he should not hope for US military support.

While Saakashvili was indeed very closely tied to the U.S., he was still capable of embarking on this suicidal adventure without their encouragement. On numerous occasions Saakashvili proved that he did not need special encouragement for adventurism. For example, in August 2004, the “adventure” of taking the hill of Triakhana, which is of strategic importance as it faces Tskhinvali, was planned and realized by Saakashvili and Defense Minister Okruashvili. The nearly catastrophic action of Saakashvili, prevented by the timely and fortuitous interference of Prime Minister Zurab Jvania, caused the U.S. to be disappointed with Saakashvili for the first time. Unfortunately, Zurab Jvania died six months later in unknown circumstances, leaving no one behind to neutralize Saakashvili’s adventures. It is worth mentioning that quite a large part of Georgian political observers and society have a different interpretation of the role of Mikheil Saakashvili in the period before the 2008 war and during the war, as regards the loss of territories. Many think that the real reasons for this operation may have been very well masked from the beginning. The significant connections between Saakashvili’s uncle, Temur Alasania, and the Russian political and security establishment, are considered to be the basis for this. Saakashvili had a team of U.S. advisers who helped coordinate his actions with the U.S. government. For Russian issues he had his uncle, who has ties with Russian “siloviki”. Apparently the complete dissociation between these two teams may have been the reason why the US was possibly ignorant of the information (or misinformation) Saakashvili had received about Russians plans. This may be why a Russian trap was not foreseen and prevented by the same strong advisers to Saakashvili, who represented Western allies.

In a growing part of Georgian society there is disappointment and even irritation about the constant variations in the EU’s and NATO’s positions on Georgia’s accession to NATO and on increasing integration with the EU. These variations range from encouraging Georgia without being specific about timing, to hesitation or uncertainty about whether or when accession would be feasible. Many Georgians are also unhappy with the harsh reality that Georgia’s accession to NATO and rapprochement, or even association, with the EU is categorically inadmissible. It should be noted that the current “acceptance” by Russia of the EU-Georgia association is a benefit of the crisis in Ukraine, since at present Russia has no time for Georgia. American diplomats and politicians are also taking a prudent approach to the process of Georgia’s Euro-Atlantic integration due to Russia. However, it is clear that even more cautious position of certain European states for whom the Russian position is important, foremost among them Germany, represents a serious delaying factor or even a barrier to the process of Georgia’s Euro-Atlantic integration. The fact that these countries’ leaders (other than Hungary’s) do not want to acknowledge the existence of such a close connection between their politics and those of Russia, increases the chances of the prolongation of illusion on the one hand and, on the other hand, if the illusion is exposed, the chances of disappointment and irritation in Georgian society.

2.4 Positive Historical Moments.

Despite the difficulties discussed above, the U.S., NATO and the EU remain Georgia’s most reliable partners and strategic allies.

Since 1992, when diplomatic relations between U.S. and Georgia were established, U.S. authorities served as the main consultant and donor for democratic reforms, and reforms of state structures, the army, legislation, healthcare, and education in Georgia. Overall, the U.S. government has spent approximately 10 billion dollars on assistance for Georgia, an unprecedented amount in the post-Soviet space. The issue of how correctly and effectively this assistance was planned and used is another question, but the mistakes related to aid are more due to the Georgian side than the American one.

Both the U.S. and NATO are very grateful for Georgian support of their military units’ engagement in peacekeeping and antiterrorist operations. It is important to mention that there is not unanimous and unconditional support by Georgian society for their country’s support for NATO and the subsequent Georgian deaths and injuries. Yet significant U.S. support is responsible for the fact that Russian troops are not in Tbilisi.

It is also worth noting that without the clear stance of the U.S. government, and the U.S. Ambassador, Richard Norland, in particular, Mikheil Saakashvili might have falsified or tried to falsify the elections in 2012 too, even though this could have inspired rivalries and bloodshed in the country. In 2012, U.S. authorities supported the Georgian people, not the United National Movement and Mikheil Saakashvili, despite the latter’s personal closeness to the U.S. political elite. At the same time, we should emphasize that had the Georgian population and political opposition shown the same unity and determination of 2012 in 2008, maybe the West would not have decided to accept the “coronation” of Mikheil Saakashvili in clearly falsified elections (see the final report – the details, especially in counting, not only opening summary written 4 months earlier! – on the 2008 Presidential Elections by the OSCE/ODIHR).

2.5. Negative Potential Perspectives.

Unified western sanctions after Crimea’s Anschluss by Russia have had a significant damaging effect on the Russian ruble, the stock market, and on the confidence of Putin’s inner circle and domestic businesses. Economic stability in Russia is threatened but has not reached the level of economic destruction that would be required to convince Putin to step back from the crisis in Ukraine. There is no firm guarantee that sanctions will be strengthened or will even continue past the spring of 2015. Certain EU member states have made signs that they will not support the continuation of sanctions. Putin’s ratings are even higher than before sanctions were introduced, even though there is growing concern and fear in Russian society. It is very unlikely that sanctions could promote large protests in Russia. In this context, it would be logical for Putin to try to use the winter to gain full political and military control of Eastern Ukraine. Kharkov and Odessa could meet a similar fate. It is also possible that he will recognize the state of “Malorossiya” or try to undermine Ukraine’s economic and political stability in the longer-term by creating separatist enclaves (which were mastered and piloted in Azerbaijan, Georgia, and Moldova).

Despite verbal expressions of concern and support, if Ukraine is left to face Russia’s growing aggression on its own, aggression which has resulted in 5000 deaths and the increasing devastation of Ukraine’s economic potential, I am afraid it would be a catastrophe not only for Ukraine, but for the world as well. It could trigger an active emergence of the perilous belief in the primacy of power in various parts of the world, such as China, Iran, and Turkey.

If this occurs, the Georgian government may be forced to reconsider its strategic course; no one can remain steadfast and loyal at times of extreme changes and challenges. However, changing the direction of foreign policy is less difficult than finding the right policy in the first place.

Part III – Turkey

3.1 Political Interests.

Turkey, like Russia, considers Georgia to be a temporarily lost territory. This territory mostly comprises of all of Western Georgia, but especially Adjara, Samtskhe, and Abkhazia, which were under Turkish control during the centuries preceding the intercession of the Russian army. The main reasons for the increase in Georgia’s geostrategic importance for Turkey in the past decade are Georgia’s first cold and then real war with Russia, and Turkey’s increased economic power and political ambitions. It now openly follows an agenda of reviving a new Ottoman Empire or, at the very least a revival of the cultural and economic space has become an exceptionally important strategy for its current leaders – Erdoğan and Davutoğlu. Turkey is interested in keeping Georgia under its economic and political influence in order to restore common space with Azerbaijan and the peoples of the North Caucasus who speak Turkic languages, thus shaking Russia’s so far unchallenged domination of the North Caucasus. Turkey’s interests are extensive; it intends to create energy corridors with China through the Turkic countries of Central Asia. Tbilisi’s importance as the central hub of the Silk Road is very significant. The first place of tactical victory in Turkey’s ambitious plans is already evident: Adjara, where Turkey, thanks to Saakashvili’s invitation, has created a relatively solid economic, religious, and political foundation for its bridge and a test bed for its far reaching plans for cultural and political reunion with Turkic peoples and countries.

The desire to have dominion over Georgia may increase in the near future due to the simultaneous weakness of Iran and, more recently, Russia. In this situation, while Russia is entering what will likely be a deep and long-lasting crisis due to Ukraine, the Turkish state sees a window of opportunity which may not open to the same degree in the near future.

3.2 Existing threats and problems which few have noticed until now

There are claims that Turkey, in addition to Russia, possesses not only a secret service network in Georgia, but more importantly it also has dominant influence across the entire region of Adjara. This influence has increased so significantly due to historic realities and Saakashvili’s great support during the last ten years. Saakashvili’s mother, a Turkologist by training, probably had an influence on her son’s belief that Turkey would be a reliable political force while confronting Russia. There is no openly pro-Turkish party in Georgia but Saakashvili, in the latter part of his political career, when he felt that American support was waning, openly turned towards Turkey and its current president – Erdoğan. It is possible that Saakashvili, in order to receive support from Turkey, agreed to certain special connections and concessions. Interestingly, Turkey was seen as an outpost of the West by Georgian political circles, despite its growing distance from the values and culture of the West. In the past five to ten years it has become clear that Turkish authorities are becoming increasingly autocratic and undemocratic. The trend of Islamisation of state structures and the cultural and educational spheres is growing. The war of 2008 and especially the Syria conflict have shown that Turkey, a NATO member, is striving to demonstrate its independence, to show that it will never simply bow to the alliance’s will, and to prove that it has the unlimited right to design its foreign and military course without coordination with other allies. The level of the Islamisation of the state machine and institutions is currently not very high, but even in these conditions, Turkey, as a relatively strong country in economic and military-political terms, may depart from the principles of the West in the future. This may herald a serious problem, first of all for the NATO alliance.

Another conundrum is that Turkey verbally supports Georgia’s territorial integrity, but at the same time ignores the phenomenon of flourishing Turkish businesses in separatist Abkhazia. No one can say for certain, but many economic experts agree that despite Russian political and military dominance in Abkhazia, it is not Russian businesses but Turkish businesses which really keep the Abkhazian economy and trade afloat.

(See Nick Clayton’s article: http://ge.boell.org/en/2014/01/16/what-turkey-doing-abkhazia)

Recently problems have emerged regarding the protection and restoration of sites of historical heritage. Georgia would like to see the restoration of Georgian historical religious monuments in Turkey, such as Oshki, Khandzta, Khakhuli, Tbeti, and others, and to keep their authentic character. The Turkish side wants to restore and build mosques in Batumi and other places in return. Even the smallest error in this delicate affair poses   significant political risks. This is especially true since representatives of the previous government would like to heighten these risks by planning different provocations based on ethnic and religious themes.

It is impossible to hide growing funding of Islamic education in Adjara and other places by Turkish financial institutions. They finance religious schools and education for children from poor families. One can imagine how Turkey might react if the Georgian state or the Church began to finance Georgian schools and Christian institutions in areas of Turkey populated by the Laz – a people of Georgian origin, very closely related to Mingrelians.

Turkey is trying to master the resources of the Black Sea and the hydroelectric potential of the Mtkvari (Araks). Concerning the Black Sea, Turkey is rightly criticizing Georgia, since the pollution of the Black Sea brings losses for Turkey as well. On the other hand, Turkey can bring serious losses to Georgia and Azerbaijan by keeping Mtkvari resources to itself. The former government is responsible for this situation, having decided that the ecological threats to Georgia were worth ignoring in order to reap the financial rewards. It will not be easy to review or revise the signed documents.

Finally, in Adjara itself (mostly in Gonio and Batumi), along the Georgian central highway, and in Tbilisi as well, the “blossoming” of illegal brothels which serve mainly Turkish citizens may become one of the more serious sources of tension in relations between the two countries. The previous government was complicit in the growth of this problem to which no legislative or regulatory answer has been found. Irritation in the local population and the Georgian church is growing, as is the probability of personal or group conflict.

https://solomonternaleli.wordpress.com/2012/06/21/encouraged-sex-tourism-in-gonio-adjara-georgia/

3.3 Negative Historical Realities

There is no need to talk about this extensively – in addition to Turkey there is probably only one other country (Iran) with which Georgia had such a negative history, including wars, destruction, torture, deaths, and slavery. But it is also indisputable that all of these terrible experiences occurred nearly one hundred years ago or earlier. In recent times one negative event stands out: the notably restrained reaction from the Turkish side during the 2008 Russia-Georgia War and the two-faced answer to the American request to allow the quick passage of American warships bound for Georgian ports. Turkey delayed the process of allowing their passage, in order to avoid angering Russia.

In August 2008, Turkish leaders are reported to have reminded their Russian counterparts about the Kars Treaty with a warning that if Russian troops entered Batumi, according to the abovementioned treaty, this could be followed by the entrance of Turkish troops into Adjara. There are different ways of understanding these statements. At the time of the war it was understood in a positive light, as a Turkish statement about defending Georgia from Russian aggression; later it became more controversial – especially in light of warmer relations between Russia and Turkey.

The question of the Islamisation of Turkey is still the most problematic. Whereas secular Turkey with EU membership ambitions was seen as a useful and multilateral strategic partner for Georgia, it will be more difficult to relate to such a partner if Turkey changes its pro-European course in favor of a course of Islamisation and neo-Ottomanism. Ideologically, the latter has already been established.

3.4 Positive Historical Moments which should not be forgotten

In 1991, after Georgia gained its independence, the Turkish Government played a serious role in the creation of genuine independence for Georgia, mostly through the financial strengthening of Georgia and by the joint development of energy and transportation projects. The construction of the Baku-Tbilisi-Ceyhan pipeline and the Baku-Tbilisi-Erzurum gas pipeline, as well as the Baku-Tbilisi-Akhalkalaki-Kars railway, are all very important for Georgia’s geostrategic status. But one aspect of concern is that broadly speaking there is a strong connection and interdependency between the positive and negative aspects of Turkey and Russia for Georgia. Both are trying to prevent the strengthening of the other. This competition may not be bad for Georgia if it pursues proper, refined diplomacy as successful Georgian kings did in the past. Unfortunately, Georgia has had few such skillful rulers. In the past twenty-five years, when the main threats and challenges emerged from Russia, Turkey served as a strong and serious partner in Georgia’s neighborhood. But it is hard to say how long this status-quo will last. If Turkey decides that Russia is weakening, Turkey’s ambitions and the risks for Georgia may rapidly grow.

3.5 Negative Potential Perspectives which we cannot afford to neglect.

The prospects for the creation of a new Ottoman Empire were presented very effectively in Vasil Maghlapheridze’s article (in Georgian) “New Ottomanism, Azizie Mosque, and Crossroads” (http://for.ge/view.php?for_id=10417&cat=2). This article was published in April 2012 but has not lost its relevance; the events that have occurred since its publication supported his predictions. The growing Islamisation of Turkey and the revival of a new Ottoman Empire, are progressing quickly, under the guise of building upon a joint cultural and historical space. Its cornerstone has become increasingly evident: seclusion from the West, neglect of the dream of becoming part of the EU, creation of a foreign policy course independent from Europe and the USA, an offer of greater autonomy to some people (e.g. Kurds) living on the current and future territories of the Empire and, at the same time, consolidation of relations with Russia, Iran and the entire Muslim world, mostly in Africa and Middle East. The author of this theory, a former professor and Minister of Foreign Affairs, Davutoğlu, is already a Prime-Minister. He has complete freedom and the President’s full support in realizing his views.

The ruling party – Erdoğan’s Justice and Development Party – has profited greatly from the unexpected results of the “Arab Spring”. It also has experienced a very difficult internal political crisis (following the events of Taksim Square) and is convinced that the West provided strong ideological support for these protests. As a result, the Government began to take a very different position from the West on issues such as Syria, Iraq, and others. The rivalry between the West and Russia about Ukraine is furthering Turkey’s establishment of a separate position. Turkey is using the situation to its advantage, increasing Russia dependence, most recently demonstrated by Putin’s redirection of the South Stream gas pipeline to Turkey. If we assume that Russia has not yet asked Turkey to participate in the construction of the new gas pipeline underneath the Black Sea, it is possible that only Russia will finance this construction with Turkish agreement to participate. Of course, the “warm relations” between these two rival empires are rather instable and weak. A reinforced Turkey would be dangerous for Russia; Russia’s ownership of the idea of a Eurasian Alliance is most strongly challenged by a neo-Ottoman Empire. Russia is well aware of this and recognizes a growing rivalry in Central Asia, Azerbaijan, Abkhazia, and Crimea. But Russia is so blinded by its rivalry with the West that it is ready to put aside its strategic rivalries with China and Turkey and temporarily ally with them. It seems unlikely that Russia truly intends to give Turkey effective control of its own gas corridor. Turkey could use a gas pipeline to blackmail Russia and Europe, especially if the routes coming from Central Asia and Azerbaijan pass through Turkey as well. Turkey would become the “Lord of the Rings” of gas.

At this moment in time Georgia’s risks are growing. Just as Russia and the US used Georgia as an important instrument for political reasons in the past, but did not treat it as a political actor in its own right, now Turkey and Russia may begin a similar game which could end with a familiar agreement, one that supports their imperialist interests but neglects Georgia’s interests. It is quite possible that, in contrast to the U.S. and the EU, these North-South games may become far more dangerous when both sides have the desire and the ruthlessness to capture and annex territories along with less democratic and transparent policies.

Under these conditions, the unexpected suggestion recently made by the former Speaker of Parliament, Nino Burjanadze, that Georgia proposes to the governments of Russia and Turkey that the gas pipeline passes through Georgia, not under the Black Sea, is both attractive and risky. It is not impossible that this proposal would be attractive only for Russia (since Russia’s costs for the gas pipeline would be reduced as a result), but not for Turkey. But if both countries considered this to be a profitable proposal, Georgia’s participation in this project would still carry not only potential benefits, but risks as well, since there would always be the danger that if a threat to this extremely expensive project emerged, both empires could demand the right to send troops to Georgia. Azeri, European, and American perceptions of the initiative could also become a problem. So long as Georgia is just trading wine, water, and agricultural produce, Western allies will not heighten their requests for Georgia to join the sanctions against Russia. But if Georgia helps Russia carry out a huge energy project at this time of confrontation, it would not be seen as a “neutral” and “domestic” decision taken by a strategic partner…

Part IV – CONCLUSIONS

  1. Georgia will have to exist for long time (or forever) at the crossroads of several empires and even more dangerously at the intersection of political interests of many powerful stakeholders. This reality contains both risks that threaten the country’s survival and enormous prospects. Whether this situation is used to the benefit of the country depends on the political wisdom and shrewdness of the Georgian government, and their ability to behave diplomatically and achieve a civil consensus.
  2. The Georgian government has to increase its understanding and knowledge of the recent past. By doing so it would come to recognize that it is far too dangerous to be an enemy of a superpower. Furthermore, it must not allow the country to be used as a blunt political weapon of one empire against another to realize external political interests. This is far easier said than done since it is inevitable that there will always be some powers who are Georgia’s strategic allies, while others fall into the opposite category. The paradox here is that while a “tripolar” structure may be more complex than a bipolar one, it would also provide a better balancing option than being caught in the middle of a head-to-head clash.
  3. It may sound equally paradoxical that instead of vigorous, determined movement in one direction, sometimes it is actually more beneficial and contributes more to stability to remain in a flexible “decision making” position for a certain period of time. No one is naïve enough to fail to understand that NATO’s door, which is supposedly partially open for Georgia, is in fact more closed than open. Russia is well aware of this. It is our government’s task to receive as comprehensive and realistic an answer as possible about when and in which circumstances that door may open in reality. Before that happens, it is unsurprising that Georgia’s current status, as a “best friend” or “golden ally” is dangerous, while frequent talks about pursuing or nearing the offer of a MAP is equivalent to waving a red flag in front of a raging Russian bull. In that regard, it would be very useful to understand the exact meaning of “NATO non-member, main strategic ally” status. However, this could be a case of “much ado about nothing”, as was the situation with Ukraine to which the US ultimately decided not to award this status, so as not to anger RussIa.
  4. In coming months a great deal of confusion will be cleared up – “whatever is hidden is meant to be disclosed, and whatever is concealed is meant to be brought out into the open”. Russia leaders indicate that they have reasonable hopes that Western sanctions, announced in March 2014, will dry up after their one year term expires, since some EU members will not support their continuation. Therefore, it is quite possible that up until that period Russia may use all of its propaganda and military power to take control of as many districts in Eastern Ukraine as possible and instigate mass protests against the Ukrainian government. We may witness more terrorist actions in Southern and Western Ukraine. Russia wants to create de-facto (or maybe de-jure recognized) separatist enclaves in Ukraine, which will allow it to abandon its direct military engagement, achieve the abolition of sanctions, and to wait for a new window of opportunity (by further weakening the already weakened Ukrainian economy) when the separatist regions will allow it to repeat the same scenario of de-facto recognition of “Malorussia” as it did in South Ossetia and Abkhazia in 2008. If the West fails to prevent this eventuality, it would have a bitter awakening effect on Georgian politicians when they come to realize that the West will never commit itself sufficiently or for long enough to prevent Russia’s expansionist ambitions, and Georgia will have to base its new strategy and tactics on that reality rather than sweet illusion. At the same time, one should also consider that resetting the geopolitical vector now may be as dangerous for Georgia as its process of leaving the Soviet Empire in 1989 and the 1990s. In light of serious domestic tensions and civil instability, there is a great deal of explosive material in the country which could be used by external forces at a time of serious shifts in policy. Therefore, it would be justified for Georgia to keep its Euro-Atlantic vector stable but to start a very cautious and balanced study of how acceptable it would be for all major stakeholders if Georgia were to exchange NATO aspirations for a regime of neutrality. Again, this guarantees nothing, as it did not help Moldova and Ukraine in recent years. They still experienced aggressive Russian pressure and their dreams of becoming a “new Finland” were completely groundless. We have to get as many assurances as possible from all three sides that our neutrality will not make our interests even more vulnerable and undefended than they currently are.
  5. We should not forget that that Euro-Atlantic rapprochement is not only desirable for geostrategic reasons, but also could bring a more just, democratic and viable model of statehood. Neither Russia nor Turkey could offer much in the way of replacement, at least for the time being. Their state systems are significantly more unjust and corrupt, and put more limits on individual freedom and human rights.
  6. The former government of Georgia often idolized Finland as a small heroic country fighting against the mammoth Soviet Empire. Regretfully, Saakashvili only started to talk about the Mannerheim Line and the strategic wisdom of the Finnish army and political leaders after the war with Russia was disastrously lost without the Georgian army digging even a single trench or even thinking about any line of defense. But interestingly the previous government’s PR efforts left out a very important part of Finland’s history – what the country did after losing significant territory in a war with Russia. Finland became a neutral state instead of joining NATO and also started to build a strategic trade partnership with Russia. These decisions gave this small country enormous financial advantage and good profits which were skillfully used by its leadership to build a viable economy and to construct one of the best models of democratic statehood at the very frontier of the Soviet Empire.
  7. Regretfully this model of a beneficial trade partnership and an economic bridge between Europe and Russia, creating a solid foundation for Abkhazians and Ossetians willing to reunite with Georgia, sounds very idealistic, if not utopian. At the time of the Cold War Finland was not a main target for the USSR, but rather on the fringes of its empire, left in peace, valuable as a token capitalist friend. Since Georgia was a main target for Russia until recently when it was replaced by Ukraine, it will not have the luxury of being the least important target on Russia’s list. The opening of the Russian market to Georgian wine and water may prove to be only a temporary “ottepel” before the next frost, when losing that market would backfire on Georgian producers and the economy if we had already lost alternative markets.
  8. Our main and most urgent task should be civil consolidation and impressive economic growth! Therefore we should try to move on from the past as quickly as possible. This will involve dealing with unfinished business: the persons who need to go on trial should go on trial, the property taken from owners unjustly and using force should be returned, the ones who need to confess, must confess, and the ones who can be pardoned, should be pardoned. And we have to follow the same path already traveled by others during even more difficult times, such as the Germans, Japanese, Italians, and Spaniards, to repair the broken civil peace and to revive the Homeland. We need to reintegrate not only the people who made mistakes and committed minor crimes against other citizens when Saakashvili was in power, but also Georgians emigrants, into our revived society.

It won’t be easy… It will be hard… Freedom and life can never be easy – to die or to become a slave is easier…

Acknowledgement: many thanks to Elisa MacFarlane, for brilliant editing and thoughtful advices.


თბილისის მიწათსარგებლობის გეგმა


თბილისი
როგორც იქნა, ვეღირსეთ და თბილისს მიწათსარგებლობის (თუ განაშენიანების) გენერალური გეგმა ექნება!

აი, რას გამოაქვეყნა 2015 წ. 16 იანვარს commersant.ge-მ:
“როგორც თბილისის საკრებულოში განმარტავენ, მიწათსარგებლობის მოცემული გეგმა ჯერ მხოლოდ ჩარჩო – დოკუმენტია და საბოლოო სახეს სავარაუდოდ წლის ბოლოს მიიღებს. დედაქალაქის მერიც განმარტავს, თუ პრაქტიკაში როგორ აპირებენ დასახული მიზნების შესრულებას. თბილისის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა პრაქტიკაში განხორციელებისთვის მზად რომ იყოს, დაახლოებით 1 წელი და 2 მილიონ რვაასი ათასი ლარია საჭირო, რაც ქალაქის ბიუჯეტში გათვალისიწნებულია. ეს თანხა თბილისში ინვესტორების მოსაზიდად მიმზიდველი პირობების შესაქმნელად საკმარისია თუ არა, წლის ბოლოს გამოჩნდება, მანამდე საკრებულოში აღნიშნავენ, რომ თანხა ცოტაა, თუმცა უნდა იმყოფინონ.
“ეს თანხა ცოტაა, მაგრამ რაც შევძელით ამ ბიუჯეტის ფარგლებში 2 მილიონ რვაასი ათასი, არც თუ ისე ცუდი თანხაა და მგონი ბევრი სერიოზული საკითხი გადაწყდება ამით. ინვესტორი ჩამოდის და გეუბნება, რომელი რაიონები უნდა განავითაროს. ქალაქს თუ არ აქვს გენერალური განვითარების გეგმა, როგორ უნდა განვითარდეს ქალაქი? ხდებოდა ის, რაც ხდებოდა, სადაც ვის რა უნდოდა, იქ აშენებდა ამ სახლებს. ახლა არის ეს გენერალური გეგმა, რომ გვეცოდინება, სად რის გაკეთებას ვაპირებთ, სად – სახლის აშენებას, სად – სპორტული დარბაზის, სად – რეკრეაციული ზონა და ბაღი და სკვერი იქნება. ამისთვის არის გენერალური გეგმა”,– განმარტა თბილისის საკრებულოს ურბანული დაგეგმარებისა და საქალაქო მეურნეობის კომისისს თავმჯდომარემ, გოჩა ბაბუნაშვილმა.”

ნამდვილად კარგია, რომ “ყინული დაიძრა”.

თუ არ მეშლება, კომუნისტების დროიდან – 1970-2000 წლებისათვის დამტკიცებული თბილისის გენგეგმის შემდეგ – მსგავსი არაფერი შექმნილა. ნაცმოძრაობის პერიოდში ქალაქი ქაოტურად ვითარდებოდა და არჩევნების წინ საპრეზიდენტო ლიმუზინის უკანა სავარძელზე მოკალათებული ორი ჯეელის მიერ 3D ფორმატში ამობეჭდილი რაღაც უგვანი კონსტრუქციის ძალიან გამოუშუშარ სურათზე მეფურად ორწუთიანი „მაჩვენე! – მაგარია! – მიაწექი!“ მესიჯბოქსით ამოიწურებოდა ხალხისთვის იმის ცნობება, რომ იქ – ზეციურ საქართველოში – რაღაც დიდი გადაწყდა ჩვენს გასაბედნიერებლად … 2009 წელს კი მიიღეს განაშენიანების გეგმა, რომელიც თუ არ ვცდები, მხოლოდ ზონებს აწესებდა და არა ქალაქდაგეგმარების სერიოზულად გათვლილ სტრატეგიას, დაფუძნებულს არსებული სხვადასხვა ვეტორების და პერსპექტივების კრიტიკულ ანალიზზე.

ასევე კარგია, რომ რაც ახლა თბილისის საკრებულომ განიხილა, მხოლოდ ჩარჩო-დოკუმენტია. იმედია, 1 წლის განმავლობაში ამ მონახაზში ცვლილებების შეტანაც იქნება შესაძლებელი და ეს 2.8 მილიონი ლარიც ისე დაიხარჯება, რომ მხოლოდ ჩინოვნიკთა ვიწრო ჯგუფი არ გადაწყვეტს იმას, თუ როგორი უნდა იქნეს თბილისი მომავალ ათწლეულებში.
ბოლო თვის განმავლობაში “პანორამა თბილისის” განხილვამ კომუნიკაციის და სამოქალაქო და ბიზნეს-მიდგომების შორის ღრმა ნაპრალის პრობლემა წარმოაჩინა. გვიან ატეხილ ხმაურში ბევრი სწორი და კარგი პერსპექტივის, და ასევე სწორი და კარგი კრიტიკის დამარხვა უფრო ხდება, ვიდრე სწორი აწონა ანალიზი. თბილისის მიწათსარგებლობის გენერალურ გეგმასთან მიმართებაში მაინც, ვფიქრობ, მთავარი არის ქალაქის განვითარებისათვის აუცილებელი სხვადასხვა დარგის პროფესიონალების დროული და სრული ჩართულობა დაგეგმარების საკითხებში.
არაა გამორიცხული, რომ ასეთი სამუშაოს შესრულებაში პროფესიონალიზმის დეფიციტთანაც გვქონდეს საქმე – ხომ ფაქტია, რომ ბოლო 10 წლის განმავლობაში წინა ხელისუფლებას ურბანისტებიც და არქიტექტორებიც სრულად ჰყავდა იგნორირებული და რამდენი ჩინოვნიკით ჩანაცვლებული. ამ მხრივ, არც ახალ ხელისუფლებას ეტყობა საქართველოში არსებული კადრების მოზიდვის დიდი სურვილი… გასაკვირია, ამდენი ხნის განმავლობაში პროექტების სიმწირისა და ხელისუფლების მხრიდან უყურადღებობის გამო ამას პროფესიონალების ნიჰილიზმი, მიგრაცია ან სულაც ამ სფეროებში ახალი კადრების მოზიდვის შემცირება გამოეწვია?
ისიც სათქმელია, რომ ზოგადად ყველგან, და საქართველოში – ალბათ განსაკუთრებით, დარგის პროფესიონალები მაინცდამაინც არ წყალობენ ერთ-ურთის აზრს. სამართლიანი კრიტიკის არც გამოთქმა და არც მოსმენაა, მაინცდამაინც, ჩვენი ძლიერი მხარეები. ამიტომ, ხშირად დაწყებული ჯგუფურ-დარგობრივი საყვედურები „ჩვენ რატომ არ გვეკითხებიან?“ მერე ბოლოს მიდის უზომოდ გამრავლებულ „მე რატომ არ მკითხეთ?“-მდე. რაც, კარგად უნდა გვესმოდეს, რომ შეუძლებელია – ყველას ვერსად და ვერასდროს კითხავენ…

და მაინც, სწორედ მერიისა და ქალაქის საკრებულოსთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ რამენაირად უზრუნველყონ გეგმაზე მომუშავე პროფესიონალების სამართლიანი შერჩევაც, დანარჩენი პროფესიონალების და ზოგადად საზოგადოების აქტიური მონაწილეობაც, და საჯაროობაც, მაგალითად ფეისბუქში განხილვების და ტელედისკუსიების (განსაკუთრებით – საზოგადოებრივ არხზე, ასევე – სხვა არხებზე) მოწყობით… რა თქმა უნდა, ამას ბევრი ხმაური და აჟიოტაჟი მოჰყვება, მაგრამ დემოკრატიის წესია ეს და აბა, თუ კულუარული და დახურული განხილვები, და ჩუმად დამტკიცებაა წყნარი და მშვიდი პროცესი, ეს სწორედ ავტოკრატული პროცესია, რომელსაც ხმაური ბოლოს მოჰყვება ხოლმე.

თუმცა, აქვე მინდა ხაზი გავუსვა, რომ უსამართლო და არასწორია ამ საკითხის ზე-პოლიტიზაციაც. დღევანდელი ხელისუფლება შეუდარებლად უკეთესია წინაზე არა იმით, რომ შეცდომებს არ უშვებს (არა, ნაკლებს კი უშვებს, მაგრამ ეს არაა მთავარი), არამედ იმით, რომ თითოეულ დაშვებულ შეცდომის განხილვისას პირს არ გვიკრავს, სამსახურიდან არ გვყრის და ძალიან ხშირად თავის გადაწყვეტილებას ან ცვლის, ან საერთოდ უკან მიაქვს.

ახლა ჩვენი ამოცანაა ლამის ურთიერთგამომრიცხველი ორი მიზანი განვახორციელოთ –
1)ჩვენი სოციალური და მოქალაქეობრივი აქტივობა უფრო სწორად გააზრებული, მიზანდასახული და კოორდინირებული გავხადოთ და თითოეულ მოქალაქემდე დროულად მივიტანოთ ჩვენი პროფესიული სათქმელი – თუ რამე არ მოგვწონს, რატომ არ მოგვწონს.

2)არ მოვახდინოთ იმის უგულვებელყოფა, რომ სწრაფი ეკონომიკური განვითარების მაჩვენებლები ჩვენი ქვეყნის მოძლიერებას და გადარჩენას განსაზღვრავს მომავალი 5-10 წლის განმავლობაში! უხშირეს შემთხვევაში საკითხი არ უნდა დავაყენოთ ასე – ავაშენოთ, თუ არ ავაშენოთ? უმჯობესი იქნება ასეთი მიდგომა – სად და როგორ ავაშენოთ, რომ რამე არ დავაზიანოთ, რადგან როცა გადავრჩებით და მოვძლიერდებით (და მე მწამს და მჯერა, ასე იქნება), მერე არ უნდა აღმოვაჩინოთ, რომ ბევრი რამე დასანგრევი გვაქვს, რადგან როგორც ძლიერ ქვეყანას, უკვე არ გვეკადრება.

მოკლედ, იმედია, ეს ახლადგაჩენილი იმედი მდგომარეობის გამოსწორების საწინდარი გახდება და არა – ახალი მწვავე და შეურიგებელი დაპირისპირების კოცონი…


როგორ დამეხმარა თენგიზ აბულაძის “მონანიება”


ეს ფილმი, რომელიც, ჩემი აზრით, შედევრია და განსაკუთრებული ადგილი აქვს არა მარტო კინოხელოვნებაში, არამედ ჩვენს ისტორიაში, ჩემთვის კიდევ ერთ დაუვიწყარ მოგონებას უკავშირდება.

1986 წლის დეკემბერია. მოსკოვში ასპირანტურის ბოლო წელი დამეწყო, როცა ორწლიანი შრომის ანალიზი და დისერტაციის დაწერა უნდა დავიწყო მალე. სრულიად მოულოდნელად ჩვენი ნაქირავები ბინის პატრონმა გამოგვიცხადა, შვილი დროზე ადრე დაბრუნდა ჯარიდან, თან ცოლი მოჰყავს და ბინა უნდა დაგვიცალოთო. ელდა გვეცა ჩემს მეგობარს – სოსო გოგიჩაიშვილს და მე. რას ვიზამდით, დავიწყეთ ყოველდღე მორიგეობით სიარული ბანნი პერეულოკში, სადაც ბინების გაყიდვა-გაცვლის ბიურო იყო და მთელი მოსკოვის მაკლერებიც იქ ტრიალებდნენ. დავდივართ ამ ყინვაში, მაგრამ სრულიად უშედეგოდ. როგორც კი ბინის პატრონი იგებს, რომ ორი ქართველი ახალგაზრდა კაცი ვაპირებთ ბინის ქირაობას, საუბარი უცებ მთავრდება – მაინცდამაინც კარგი რეპუტაცია არ გვქონდა ქართველებს, და ახალგაზრდა ბიჭებს, მით უმეტეს – თქვენ დაიწყებთ იქ სმას, ქეიფს, ნაშების მოყვანასო – თავს აკანტურებდნენ პოტენციური გამქირავებლები…

ერთ დღეს უკვე ლამის 8 საათი ხდება და თოვლზე დიდხანს დგომით სრულიად გაყინულმა შევნიშნე, ასე, ორმოციოდე წლის, კარგად ჩაცმული მამაკაცი, რომელიც რაღაც უცანაურად იდგა თავისთვის, არც არავისთან მიდიოდა და ელაპარაკებოდა… მაკლერი არ იყო აშკარად და ბინის პატრონსაც არ ჰგავდა თავისი ინერტულობით… მივედი და ვკითხე, ხომ არ აქირავებთ ბინას მეთქი. არ ვიციო, მითხრა დამაბნეველი გულახდილობით და უცნაურად გაიღიმა. მერე მკითხა, პროფესიით ვინ ხარო? – ექიმი ვარ, ასპირანტი მეთქი, ვუთხარი გახარებულმა (პოზიტიური ფაქტორი იყო ორივე, ასპირანტები როგორც წესი არ იყვნენ ცნობილი დებოშირობით) და დავამატე – დისერტაციის წერის დრო მომივიდა და ძალიან მჭირდება ბინა სასაწრაფოდ, ახალ წლამდე უნდა გადმოვიდე მეთქი… სადაური ხარო, მკითხრა კაცმა – ქართველი ვარ… მესამე წლის ასპირანტი-თქო (ისევ იმ პოზიტიურ მომენტს მივაწექი). ოჯახი თუ გყავსო? – დამისვა ჩამჭრელი კითხვა. – არა მეთქი. – მარტო იქნებიო? – და მივხვდი, როგორ ნელ-ნელა შეეპარა ეჭვი აქამდე კეთილგანწყობილ ხმაში… – არა, ჩემი მეგობარი იქნება – ისიც ექიმია, ორდინატურაში სწავლობს მეთქი… – ისიც ქართველიაო? – ისე შემეკითხა, მივხვდი, თავადაც არ უნდოდა ამ პასუხის მოსმენა, მაგრამ ხომ არ მოვატყუებდი.

მივხვდი, რომ ისევ იმ მძიმე პარადიგმთან მივედით – “ორი ქართველი უცოლო ახალგაზრდა”, რომელსაც უკვე არც ექიმობა შველოდა და არც – ასპირანტობა…

– იცით, ალბათ, არაო… – მითხრა იმ კაცმა და გაჩუმდა.

მეც გავჩუმდი, უკვე იმდენჯერ მოვისმენე მსგავსი საუბრები, რომ ვიცოდი, ამ მწვერვალიდან გზა მხოლოდ ქვევით მიდიოდა…

და უცებ, ამ კაცმა მოულოდნელად მითხრა:
– “მონანიება” ვნახე დღესო…
– იმედია, მოგეწონათ მეთქი…
– არაო, მითხრა მოულოდნელად და რომ ვიფიქრე, ამას, ეტყობა, ქართველები ისე სძულს, სუხიშვილები და ქართული ღვინოც ეზარება, ალბათ-მეთქი… გვერდზე გაიხედა და თქვა
– არა, კი არ მომეწონა, სრულიად გამოშტერებული ვარ! – ეს რა გადაგიღიათ, როგორ მოახერხეთ. რა სულისშემძვრელი, როგორი ფანტასტიური ფილმიაო!!!

და მერე თითქმის 5 წუთი ყვებოდა თითოეულ გულისშემძრავ მომენტს, რომლებმაც წარმოუდგენლად მოხიბლეს – დაწყებული დარბაისლების მოყვანიდან, ამაზრზენი ჯალათის მიერ შექსპირის დეკლამაციიდან, იმ ეპიზოდიდან, დედა რომ შვილის დანაწერ მორს ეფერება ტირილით, აივნიდან გაშვებული საპნის ბუშტების ეპიზოდს… აქებდა მუსიკას, კოსტუმებს, განსაკუთრებით კი ავთო მახარაძის შეუდარებელ თამაშს… ამაყი ვუსმენდი ამას, ჩემს ანალოგიურ გრძნობებს ვუზიარებდი. დამავიწყდა კიდეც, რატომ ვიყავი იმ საღამოს იქ მისული და გათოშილი…

– როგორ მოახერხეთ ამის გადაღება, ასე ფანტასტიურად იმის თქმა, რაც ასე საზარელი იყო… რა გენიოსები ხართ ეს ქართველები… არა, მაგრები რომ ხართ, აქამდეც ვიცოდი, მაგრამ ეს ფილმი, ეს რეჟისურა, ასეთი მსახიობები, მიწიდან ბოროტების ამოთხრის ხერხი… – ვეღარ ჩერდებოდა ჩემი უცნობი ნაცნობი…

და უცებ, სრულიად მოულოდნელად მითხრა, სრულიად უბრალოდ:

– ეშმაკმა დალახვროს (კ ჩორტუ!) მოდი და მოგაქირავებთ ჩემს ბინას! როგორ შეიძლება, მე ამ ფილმის ნახვიდან რამდენიმე საათში ქართველებს უარი ვუთხრაო…

დამუნჯებული მოვედი სახლში – არ მჯეროდა ბედნიერების… გარდა იმისა, რომ სულ რაღაც 1 კვირა რჩებოდა ბინის დაცლის ვადამდე, და სხვა ვარიანტი არ გვქონდა, ეს ბინა აღმოჩნდა მშვენიერ ადგილზე – მეტრო პროფსაიუზნაიასთან, ძალიან წყნარ ქუჩაზე და რაც მთავარია – ცენტრალური სამედიცინო ბიბლიოთეკიდან 300 მეტრში! – სადაც შემდეგი თვეების დიდი ნაწილი უნდა გამეტარებინა სწორედ…

ასე დაგვეხმარა თენგიზ აბულაძის ეს უკვდავი ფილმი ჩემს მეგობარს და მე…

monanieba-xe


ვაჰ, მედიავ, რაშიგან ხარ…


სულ უფრო მეტად ცხადი ხდება, რომ მედიას აინტერესებს მხოლოდ ნეგატიური ამბები – როცა ქალებს კლავენ, როცა ლარის დევალვაცია საშიშ ტემპს კრეფს, თუ რუსეთმა ახალი ხელშეკრულება გააფორმა აფხაზეთთან, თუ ბიუჯეტი ვერ სრულდება, თუ ინვესტიციებმა იკლო, თუ პოლიცია გვისმენს და თუ მთავრობაში ნეპოტიზმმა იმძლავრა, თუ უმცირესობებს ჩაგრავენ და ბავშვები შიმშილით იღუპებიან…

როგორც კი მდგომარეობა გამოსწორებისკენ მიდის, მედია ინტერესს კარგავს…

და პრინციპში ჟურნალისტიკას ჩვენ თავად ვუკვეთავთ ამ მუსიკას, რადგან სამწუხაროდ, [საზოგადოების დიდ ნაწილს] უფრო გვიზიდავს საშინელი ამბები, თუნდაც ერთეული და ძალიან ყვითელი… ჰოდა, ისინიც იმას კერავენ, რაც კარგად იყიდება – ზიზილ-პიპილო საზარლობებს…

მეორეს მხრივ კი ეს ნეგატივიზმი, რაღაც დოზით მაინც, ძალიანაც კარგია, რადგან მედია watchdog-ის ფუნქციას უნდა ასრულდებეს და არა – სიზმრების მინისტრისას…

სად გადის ზღვარი სწორ და მრუდე სარკეს შორის? ნამდვილად არსებულ მწვავე პრობლემასა და გაბერილ სენსაციონალიზმს შორის? მართალ და საჭირო თანაგრძნობასა და საკუთარი რეიტინგის მოსამატებლად გაფუებულ ცრუ ემოციონალიზმს შორის?

მზა რეცეპტები არ არის… გასაგებია, რომ მოსახლეობის უმეტესობას “სამი დალიე” მოწონს და უფრო ცოტას – ბახი… გასაგებია, რომ თუ მუდამ ნეგატიურ ინფორმაციას მოვისმენთ, ნიჰილიზმი დაგვახრჩობს, ხოლო თუ მუდამ გებელსურ პროპაგანდას მივირთმევთ, რეალობას ავცდებით და გადავიჩეხებით…

ერთი აშკარაა – წინა ხელისუფლება ფანტასტიურად კარგად ფლობდა მედიის გახედვნის და გაჭენების უნარ-ჩვევებს. შეადარეთ, როგორი დადებითი იყო მათი ძველი მოდელირებები, როცა თავად ფლობდნენ მედიას და ხელისუფლებას, და როგორ ნარნარად გადავიდა ნიჰილისტურ მარაზმატიკაში, როცა ხელისუფლება დაკარგეს და ცა უნდათ გააშავონ…

გამოდის, ახალი ხელისუფლება ვერ ან არ მართავს მედიას?

ჰოდა, იქნებ არც იყოს ეს ცუდი?

ანუ, პარადოქსამდე მივდივართ, რომ როცა ყველაფერს ცუდად გვაჩვენებენ, შეიძლება ეს არც ისე ცუდია, ვიდრე ის, როცა ყველაფერს კარგად გვაჩვენებენ?! იმიტომ, რომ თუ მედია გაშინებს, რომ ლარი/ეკონომიკა დაიქცევა, მაგრამ ის სინამდვილეში არ იქცევა, ეს ხომ უკეთესია, ვიდრე ის, თუ მედია გეუბნება, რომ ომს ვიგებთ და სინამდვილეში ვაგებთ და ხალხს ის ხვრეტენ საკუთარ ეზოებში, რომ ვერც კი იფიქრეს გაქცევა?

თქვენ როგორ ფიქრობთ?…

tv-crap-35


სცილას, ქარიბდას და ჯანდაბას შორის… (ნაწილი III – თურქეთი)


scylla-color
3) თურქეთი

3.1 პოლიტიკური ინტერესები.
თურქეთიც, ისევე როგორც რუსეთი, საქართველოს თვლის დროებით დაკარგულ ტერიტორიად. ეს განსაკუთრებით ეხება აჭარას, სამცხეს და აფხაზეთსაც, რომელიც, რომ არა რუსული ჯარი, სწორედაც რომ თურქეთის ხელში იყო საუკუნეების განმავლობაში. საქართველოს გეოსტრატეგიული მნიშვნელობა თურქეთისთვის განსაკუთრებით გაიზარდა ბოლო ათწლეულის განმავლობაში, როდესაც ცალკე რუსეთთან ლამის ცივი ომის მდგომარეობა და ცალკე თურქეთის გაზრდილი ამბიციები და მიზნები ნეოოსმანური იმპერიის, ან სულ ცოტა – კულტურული-ეკონომიკური სივრცის გაცოცხლება უაღრესად მნიშვნელოვანი სტრატეგია გახდა. თურქეთი დაინტერესებულია საქართველო საკუთარი ეკონომიკური და უკვე პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოაქციოს, რათა, როგორც აზერბაიჯანთან, ასევე ჩრდილოეთ კავკასიის თურქულენოვან ხალხებთან საერთო სივრცე აღადგინოს, და ამით ჩრდილოეთ კავკასიაში რუსეთის ერთპიროვნული დომინაცია შეარყიოს. საბოლოო ჯამში თურქეთის ინტერესები კიდევ უფრო შორს – ცენტრალური აზიის გავლით ჩინეთთან სატრანსპორტო და ენერგოკორიდორების გაჭრამდე მიდის და ამ ინტერესებში აბრუშუმის გზის ცენტრალური ჰაბის – თბილისის მნიშვნელობა აშკარად სერიოზულია. თურქეთის ამ შორსმიმავალ სტრატეგიაში პირველი ტაქტიკური გამარჯვების ადგილიც დიდი ხანია, გარკვეულია – აჭარა, სადაც თურეთმა სააკაშვილის წყალობით საკმაოდ მყარი ეკონომიკური, რელიგიური, და პოლიტიკური პლაცდარმი შეიქმნა.
თურქეთის მიერ საქართველოში გაბატონების სურვილი ახლა განსაკუთრებით გაძლიერდეს, რადგან რუსეთის და ირანის ერთდროული შედარებითი სისუსტის ფონზე, თან იმ დროს, როცა რუსეთი ღრმა კრიზისისკენ მიექანება უკრაინის ამბების გამო, თურქული სახელმწიფო შესაძლებლობის იმ ფანჯარას ხედავს, რაც მალე შეიძლება ასე კარგად ღია აღარ იყოს.

3.2 საღეისოდ არსებული საფრთხეები/პრობლემები, რომელთაც ბოლო ხანებამდე ცოტა ვინმე თუ იმჩნევდა – სავარაუდოდ, თურქეთს, ისევე როგორც რუსეთს, გააჩნია არამარტო აგენტურული ქსელი, არამედ მისი გავლენას ძლიერ განიცდის საქასრთველოს მთელი რეგიონი – აჭარა, სადაც ეს გავლენა ბოლო 10 წლის განმავლობაში, ისტორიული რეალობის გამოც და სააკაშვილის დიდი ხელშეწყობით, ძალიან გაძლიერდა. საქართველოში ღიად პროთურქული პარტია არ არსებობს, თუმცა, მიხეილ სააკაშვილი, თავისი პოლიტიკური კარიერის ბოლოს, როდესაც ამერიკის მხრიდან პირადად მისი მხარდაჭერა სულ უფრო შესუსტდა, სწორედ თურქეთზე და მის ამჟამინდელ პრეზიდენტ ერდოღანზე აკეთებდა, და არაა გამორიცხული, რომ საკუთარი პოლიტიკური მხარდაჭერის სანაცვლოდ რაიმე განსაკუთრებულ სახის კავშირებზე თუ პრეფერენციებზეც იყო კიდეც თანახმა. საინტერესოა, რომ დღემდე თურქეთი დასავლური სამყაროს ფორპოსტად ითვლებოდა საქართველოს პოლიტოლოგიურ წრეებში, მიუხედავად მისი სულ უფრო აშკარა დისტანცირებისა დასავლური კულტურის და ღირებულებებისაგან. ბოლო 5-10 წლის განმავლობაში აშკარა გახდა, რომ თურქეთის ხელისუფლება სულ უფრო მეტად ავტოკრატიული და არადემოკრატიული ხდება, იზრდება სახელმწიფო სტრუქტურების თუ განათლებისა და კულტურის სფეროს ისლამიზაციის ტენდენციები, ხოლო 2008 წლის ომმაც და, განსაკუთრებით, სირიის კონფლიქტმა ბოლო თვეებში ისიც აჩვენა, რომ ნატოს წევრი თურქეთი სულ უფრო ცდილობს ნატოს წევრ მოკავშირეებს დემონსტრაციულად დაუმტკიცოს, რომ არასდროს არავის ჭკუაზე არ ივლის და თავად აქვს საკუთარი საგარეო და სამხედრო კურსის განსაზღვრის შეუზღუდავი უფლება. თურქეთში სახელმწიფო მანქანის და ინსტიტუტების ისლამიზაციის ტემპები ჯერ კიდევ არაა მაღალი, მაგრამ თუნდაც ამ ტემპების პირობებში ეკონომიკურად და სამხედრო-პოლიტიკური თვალსაზრისით საკმაოდ ძლიერი თურქეთი მომავალში კიდევ უფრო მეტად შეიძლება დაშორდეს დასავლური სამყაროს პრინციპებს, რაც შემდგომში სერიოზული პრობლემის წინაპირობად შეიძლება იქცეს, პირველ რიგში – ნატოს ალიანსისათვის.

განსაკუთრებით საინტერესო იყო სააკაშვილისეული პროექტი “ლაზიკა” – 500,000-იანი ქალაქის უსწრაფესი აშენება მოკლე დროში. საქართველოს იმ დროისათვის დაქცეული ბიუჯეტის და ინვესტიციების მკვეთრი შიმშილის პირობებში, მხოლოდ გარედან ად მხოლოდ რომელიმე სახელმწიფო სუბსიდიით თუ იქნებოდა შესაძლებელი. და ასეთი სახელმწიფო, დაინტერესებულიც და ფინანსურად შემძლებელიც, რეალურად მხოლოდ ერთი იყო – თურქეთი! მისი ლოგიკური ინტერესი კი იმაში იქნებოდა, რომ ჯერ კიდევ სტალინის დროს ცენტრალურ აზიაში გასახლებული ქართველი მუსულმანები (ე.წ. „თურქი მესხები“) დაებრუნებინა და ლაზიკაში კომპაქტურად დაესახლებინა (სახელი „ლაზიკაც“ რომელიც დღეს თურქეთის შემადგენლობაში შემავალი უძველესი ქართველი ტომის სახელია, სწორედ ამ ისტორიის ასახვა იყო! ხომ ადვილი წარმოადგენია, როგორი ნაღმი იქნებოდა თურქეთიდან 1 საათის სავალზე კომპაქტურად ჩასახლებული ნახევარი მილიონი მუსლიმი, რომელთაც არასოდეს დაავიწყდებოდათ, რომ სწორედ თურქეთის წყალობით და ფულით იყვნენ საქართველოში დაბრუნებულები. (შენიშვნა: მიმაჩნია, ქართველი მაჰმადიანები უნდა დაბრუნდნენ, მაგრამ ისე, რომ ამან საქართველოს სახელმწიფოს ისედაც მაღალი გარე- თუ შიდაპოლიტიკური რისკები კიდევ უფრო გაზარდოს).

თურქული სახელმწიფო კარგად ახერხებს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის პარალელურად იმაზე თვალის დახუჭვასაც, რომ აფხაზეთში არსებული საგარეო ბიზნესკავშირების ძალიან დიდი წილი სწორედ თურქულ კონტრაქტებზე მოდის.

ბოლო ხანებში გარკვეული პრობლემები წარმოიშვა ისტორიული მემკვიდრეობის დაცვის თუ აღდგენის სფეროში – ჩვენ გვსურს თურქეთში ქართული ისტორიული ძეგლების – ოშკის, ხანძთის, ხახულის, ტბეთის და სხვათა აღდგენა – თან მათი ავთენტურობის შენარჩუნებით, ხოლო თურქულ მხარეს სურს აჭარაში – ბათუმში და სხვაგანაც მეჩეთების აღდგენა-აშენება და რელიგიური მსახურების წარმართვა. ამ საკითხებში მცირედი გადაცდომებიც კი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური რისკების მატარებელია, განსაკუთრებით, წინა ხელისუფლების მომხრეების მიერ ამ რისკების ხელოვნურად გაძლიერების სურვილის გათვალისწინებით.

დასაფარავი არაა, რომ აჭარაში და სხვაგანაც ისლამური თეოლოგიური სწავლების გარცელება სწორედ თურქული ფინანსური ინსტიტუტების მხრიდან ხდება. ასევე ხდება მათი მხრიდან რელიგიური სკოლების აქტიური დაფინასება, ხოლო მედრესეების დამთავრების შემდეგ ღარიბი ოჯახების შვილებისათვის თურქეთში განათლების (უხშირესად – რელიგიური განათლების) დაფინანსებაც. შეიძლება რელიგიური ტოლერანტობის დამცველებმა ტოლერანტობის წინააღმდეგ გალაშქრებად ჩათვალონ ჩემი ეს განცხადება, მაგრამ მე უბრალოდ რეალობას ვაფიქსირებ (რასაც ალბათ თავადაც ვერ უარყოფენ) და მაინტერესებს, თავად თურქეთის სახელმწიფო როგორ შეხედავდა იმ მოვლენას, თუ საქართველოს ფინანსური ან რელიგიური ინსტიტუტები თურქეთის ტერიტორიაზე ეთნიკურად ლაზებში ქართული სკოლების ან, მით უფრო, – რელიგიური სასწავლო დაწესებულებების დაფინანსებას დაიწყებდნენ?

თურქეთი სულ უფრო აქტიურად ცდილობს მტკვრის და შავი ზღვის რესურსების ათვისებას. შავ ზღვასთან მიმართებაში მართლაც სამართლიანად გვაკრიტიკებს იმაზე, რომ საქართველოს სანაპიროს დაბინძურება მისთვისაც ზარალის მომტანია. სამაგიეროდ მტკვრის რესურსების სათავისოდ გამოყენებით შეუძლია სერიოზული ზარალი მოგვაყენოს ჩვენც და აზერბაიჯანსაც. ამაზე წაყრუება და ყველაფერზე დათანხმებაც ჩვენი წინა ხელისუფლების “დამსახურებაა”, თუმცა ამჟამად ადვილი არ იქნება ხელმოწერილი დოკუმენტების გადახედვა.

დაბოლოს, თავად აჭარაში (განსაკუთრებით – გონიოში და ბათუმში), საქართველოს ცენტრალური ავტომაგისტრალის გასწვრივ და თბილისშიც, ძირითადად თურქი ეროვნების მოქალაქეების მოსამსახურებლად შექმნილი არალეგალური ბორდელების „აყვავება“ კიდევ ერთი სერიოზული დაპირსპირების წყარო შეიძლება აღმოჩნდეს ორი ქვეყნის ურთიერთობაში, რადგან წინა ხელისუფლების დროს წახალისებულ ამ პრობლემას ჯერ ვერ მოეძებნა სათანადო საკანონმდებლო/მარეგულირებელი პასუხი, ხოლო ადგილობრივ მოსახლეობაში და საქართველოს ეკლესიაში გაღიზიანება და პიროვნული თუ ჯგუფური კონფლიქტის ალბათობა სულ უფრო იზრდება.

3.3 ნეგატიური ისტორიული რეალობები: აქ საერთოდ, ბევრის საუბარი, მგონი ზედმეტია – ცოტა თუ მოიძებნება ქვეყანა, რომელთანაც იმდენი ნეგატიური ისტორიული წარსული გვაკავშირებს, ხოლო უფრო პირდაპირ – რომლისგანაც ომები, ნგრევა, მოსახლების გაჟლეტა თუ მონებად წასხმა გამოგვიცდია, როგორც თურქეთისაგან. თუმცა, ისიც უდავოა, რომ ამ საშინელი გამოცდილების ლამის 100% უკვე თითქმის 100 წელს ითვლის…
უკანასკნელ ხანებში შედარებით ყველაზე უსიამოვნო მომენტი უკავშირდებოდა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს თურქეთის მხრიდან რუსულ აგრესიაზე ძალიან თავშეკავებულ რეაქციას და მეტიც – ამერიკული გემების შემოსვლაზე (რასაც სულ ცოტა მხარდაჭერის დემონისტრირების ეფექტი უნდა ჰქონოდა) ამერიკული მხარის თხოვნაზე საკმაოდ გაჯანჯლებულ პასუხს.
მაშინვე ძალიან არაერთმნიშვნელოვანი იყო ყარსის ხელშეკრულების გახსენება და თურქეთის მხრიდან რუსეთის გაფრთხილება იმაზე, რომ ბათუმში რუსული ჯარის შესვლას აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად მოჰყვებოდა აჭარაში თურქული ჯარის შემოყვანა. ამ ფაქტს მაშინ მხოლოდ დადებითი ჟღერადობა მიეცა, რაც შემდგომში თანადათან კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა…
ყველაზე პრობლემატური ისევ არის თურქეთის ისლამიზაციის საკითხი. რამდენადაც სეკულარული, ევროპისაკენ მაცქერალი თურქეთი მართლაც სასარგებლო და მრავალმხრივ სტრატეგიულ პარტნიორად მოიაზრებოდა, იმდენად უფრო რთული იქნება ასეთ პარტნიორობაზე ორენტირება, თუ თურქეთი გავითარების პროევროპულ (ქემალისტურ) კურსს ისლამიზაციის და ნეოოტომანურ კურსზე შეცვლის. იდეოლოგიურად ეს უკვე მომხდარი ფაქტია.

3.4. პოზიტიური ისტორიული მომენტები, რომლებიც არ უნდა იყოს დავიწყებული.
1991 წ. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ თურქეთის ხელისუფლებამ სერიოზული როლი ითამაშა საქართველოს ფაქტიურ დამოუკიდებლობის მიღწევაში, და განასაკუთრებით – ენერგეტიკული და სატრანსპორტო პროექტების ერთობლივი განვითარების გზით – საქართველოს ფინანსურ მოძლიერებაში. ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის და ბაქო-თბილისი-ერზერუმის გაზსადენის, ბაქო-თბილისი- ახალქალაქი-ყარსის რკინიგზის მნიშვნელობა საქართველოს სახელმწიფოს გეოსტრატეგიული შეფასებისათვის ძალიან მაღალია.
საერთოდ, კი, ჩვენთან მიმართებაში თურქეთის და რუსეთის პოზიტიური და ნეგატიური ასპექტების მხრივ ზუსტად სარკული სიმეტრიაა – ორივე ერთმანეთის გაძლიერების პრევენციას ცდილობს და საქართველოსთვის ეს გეოსტრატეგიული მეტოქეობა ცუდი არ უნდა იყოს, თუ სწორ და ნატიფ დიპლომატიას მოვახერხებთ ოდესმე – იმის მსგავსს, როგორსაც ადრე ეწეოდნენ კიდეც წარმატებული ქართველი მეფეები (ასეთები ბევრი არ გვყოლია, სამწუხაროდ). ბოლო 25 წლის განმავლობაში, როდესაც საქართველოს მთავარი პოლიტიკური საფრთხეები და რისკები რუსეთიდან მომდინარეობდა, თურქეთი ჩვენი სამეზობლოდან მთავარი და სერიოზული სტრატეგიული პარტნიორი იყო. თუმცა, რამდენხანს გაგრძელდება ეს სტატუს კვო, ძნელი სათქმელია. თუ რუსეთის დასუსტება იხილა, თურქეთის ამბიციები (და ჩვენთვის – მისგან მომდინარე რისკებიც), სავარაუდოდ, სწრაფად გაიზრდება.

3.5. ნეგატიური პოტენციური პერსპექტივები, რომლებიც არ უნდა იქნას უგულვებელყოფილი.
ეს პერსპექტივები, დაკავშირებული ნეოოსმანური იმპერიის იდეის განხორციელების რეალობასთან, ძალიან კარგად არის ასახული ვასილ მაღლაფერიძის სტატიაში „ახალი ოსმალეთი, აზიზიეს მეჩეთი და გზაჯვარედინი“ (http://for.ge/view.php?for_id=10417&cat=2), რომელიც 2012 წლის აპრილში გამოქვეყნდა, და რომელსაც აქტუალობა არამცთუ არ დაუკარგავს, არამედ მოვლენათა განვითარებამ მასში ასახული პერსპექტივები დაადასტურა. თურქეთის მზარდი ისლამიზაცია და ნეოოსმანური (ფაქტიურად – ნეოოტომანური) იმპერიის აღორძინება, თუნდაც კულტურულ-ისტორიული ერთობის საფარქვეშ, სულ უფრო მზარდი ტემპებით მიდის, მისი შემადგენელი კომპონენტები კი სულ უფრო აშკარა და დაუფარავი ხდება – დასავლეთისგან დისტანცირება, ევროკავშირში გაერთიანების ოცნებაზე თავის დანებება, ევროპისაგან და ამერიკისაგან დამოუკიდებელი საგარეო კურსის გატარება, იმპერიის ახლანდელ და მომავალ ტერიტორიაზე მაცხოვრებელი ხალხებისათვის მეტი კულტურული ავტონომიის შეთავაზება, და, ამავე დროს, ურთიერთობების განმტკიცება რუსეთთან, ირანთან და მთელ მუსლიმანურ სამყაროსთან – განსაკუთრებით, აფრიკასთან და ახლო აღმოსავლეთთან. ამ თეორიის ავტორი – პროფესორი დავითოღლუ უკვე თურქეთის პრემიერ-მინისტრია და სრული თავისუფლება და პრეზიდენტ ერდოღანის მხარდაჭერა აქვს თავისი ხედვების რეალობად ქცევის საქმეში. თურქეთის ხელისუფლებამ – ერდოღანის სამართლიანობისა და ერთიანობის პარტიამ მშვენივრად მოახერხა ყველაზე უკეთ გამოეყენებინა „არაბული გაზაფხულის“ საკმაოდ მოულოდნელი შედეგები, გადაიტანა ძალიან მძიმე შიდაპოლიტიკური კრიზისი, რაც ტაქსიმის მოედნის პროტესტებს მოჰყვა და დარწმუნებულმა, რომ ამ პროტესტების მკვეთრი იდეოლოგიური მხარდაჭერა დასავლელი პარტნიორი ქვეყნებიდან მოდიოდა, კიდევ უფრო მკვეთრად იწყო სირიის და ერაყის ისლამური სახელმწიფოს და სხვა საკითხებში დასავლეთისაგან დემონსტრაციულად განსხვავებული პოზიციების დაფიქსირება. ამას ემატება დასავლეთის სულ უფრო მეტი დაპირისპირება უკრაინის გამო რუსეთთან, რასაც თურქეთი მშვენივრად იყენებს და სულ უფრო მეტად დამოკიდებულს ხდის რუსეთს საკუთარ თავზე, რაც რამდენიმე დღის წინ პუტინის მიერ „სამხრეთის ნაკადის“ თურქეთში გადამისამართებაშიც გამოიხატა! თან, თუ იმას გავითვალისწინებთ, რომ რუსეთს ჯერჯერობით არც უთხოვია თურქეთის თანამონაწილეობა შავი ზღვის ფსკერზე ამ ახალი გაზსადენის მშენებლობაში, არაა გამორიცხული, რომ რუსეთი თავადაც შეეგუება ამ გაზსადენის მშენებლობის დაფინანსებას, ოღონდაც კი თურქეთი თანახმა იყოს პროექტში მონაწილეობაზე, რომელიც მის გარეშე საერთოდ იშლება…
რა თქმა უნდა, ამ ორ ძველ მეტოქე იმპერიას შორის „თბილი ურთიერთობები“ ძალიან მყიფეა. გაძლიერებული თურქეთი სწორედ რუსეთისთვის უნდა იყოს მთავარი საფრთხე და ვერავინ ისე მშვენივრად ვერ ჩაანაცვლებს რუსეთის დასუსუტებულ იმპერიას ევრაზიული კავშირის რუდუნებით ნალოლიავები იდეის მფლობელობიდან, როგორც ნეოოსმანური იმპერია! რუსეთი ამას კარგად გრძნობს, როგორც სულ უფრო მზარდ მეტოქეობას ცენტრალურ აზიაში, აზერბაიჯანში, აფხაზეთში და ყირიმშიც! და მაინც, რუსეთი ისეა დაბრმავებული დასავლეთის „ადგილზე მოსმის“ სურვილით (რაც ნამდვილად სიმეტრიული სურვილია უკვე), რომ როგორც ჩინეთთან, ასევე ახლა თურქეთთანაც, მზად არის დაივიწყოს სტრატეგიული მეტოქეობა და დროებით მეკავშირეობა ითამაშოს… თურქეთისათვის საკუთარი გაზის მთავარი კორიდორის ფუნქციის მინიჭება რუსეთს გრძელვადიან პერსპექტივაში არ უნდა აწყობდეს, რადგან თურქეთსაც სერიოზულად შეეძლება მომავალში გაზის ნაკადების შეჩერების მუქარით როგორც რუსეთის, ასევე – ევროპის შანტაჟირება, მით უფრო, თუ აზერბაიჯანიდან და ცენტრალური აზიიდან მომავალი მარშრუტებიც სწორედ თურქეთზე გაივლის და სწორედ იგი გახდება გაზის “ბეჭდების მბრძნებელი”.

ჩვენი რისკები ამ დროს კიდევ უფრო იზრდება – თუ ადრე რუსეთი და ამერიკა აქტიურად იყენებდნენ საქართველოს როგორც პოლიტიკის მნიშვნელოვან ინსტრუმენტს, მაგრამ არა ობიექტს, ახლა უკვე თურქეთმა და რუსეთმაც შეიძლება დაიწყონ მსგავსი თამაშები, რასაც ხშირად უკვე ცნობილი შედეგი შეიძლება მოჰყვეს – ჩვენი ინტერესების ხარჯზე იმპერიული ინტერესების შეთანხმება/მოლაპარაკება. თან საკმაოდ მოსალოდნელია, რომ განსხავებით ამერიკისა და ევროკავშირისაგან, აღნიშნული ჩრდილო-სამხრეთული თამაშები (კინაღამ „შიმშილის თამაშები“ დავწერე, თფუი ეშმაკს!) გაცილებით უფრო რისკიანი შეიძლება აღმოჩნდეს, როცა მარტო ერთ მხარეს კი არ შეიძლება ჰქონდეს ტერიტორიების მიტაცება-ანექსიის სურვილი, არამედ ორივეს.

ასეთ პირობებში ის მოულოდნელი წინადადება, რაც ქ-ნმა ნინო ბურჯანაძემ ამ დღეებში წამოაყენა, რომ რუსეთისა და თურქეთის მთავრობებისთვის საქართველოს შეეთავაზებინა, ”სამხრეთის ნაკადის” ჩასანაცვლებელი გაზსადენი არა შავ ზღვაზე, არამედ – საქართველოს ტერიტორიაზე გაეტარებინათ, უნდა ითქვას, ძალიან დამაფიქრებელი, – ერთდროულად მომხიბლავი და საშიში წინადადებაა…
არაა გამორიცხული, ეს წინადადება მხოლოდ რუსეთს დაუჯდეს თავში (რომელსაც გაზსადენის გაყვანის ხარჯები მნიშვნელოვნად შეუმცირდება), მაგრამ არა – თურქეთს, რომელიც ამ ვარიანტში ასეთი გაზსადენის სომხეთამდე და შემდეგ ირანამდე დაგრძელების მისთვის არასასურველ ვარიანტს დაინახავს. მაგრამ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ორივე ეს სახელმწიფო ამ წინადადებას მომგებიანად ჩათვლის, ხომ არ იქნება, ჩვენი პროექტში მონაწილეობა იმ საფრთხის შემცველი, რომ უკვე კიდევ ორ იმპერიას საბაბს მივცემთ ჩვენს ტერიტორიაზე გამავალი გაზსადენის დაცვის საბაბით სამხედრო შენაერთების შემოყვანა მოითხოვონ ერთ არამშვენიერ დღეს? ისიც საფიქრებელია, როგორ შეხედავს ამ ინიციატივას ერთი მხრივ, – აზერბაიჯანი, და, მეორე მხრივ, – ევროპა და ამერიკა, რომელთათვისაც საქართველოს მიერ რუსეთში გაყიდული მწვანილი და ღვინო მართლაც არ არის ისე მნიშვნელოვანი, რომ სანქციებთან მიერთება მოგვთხოვონ, მაგრამ თუ რუსეთს ასეთ კრიტიკულ მომენტში მისი უმსხვილესი ენერგოპროექტის რეალიზებაში დავეხმარებით, ამას ნამდვილად არ ჩათვლიან „ნეიტრალურ“ და „საშინაო“ ნაბიჯად სტრატეგიული პარტნიორის მხრიდან …

დასკვნები:

I. საქართველოს კიდევ დიდხანს მოუწევს ერთზე მეტი იმპერიის სტრატეგიული ინტერესების გადაკვეთაზე ცხოვრება. თავად ეს ფაქტი საფრთხილოც არის და სერიოზული პერსპექტივაც ერთდროულად. საქართველოს ხელისუფლების და საზოგადოების დიპლომატიურ და კონსენსუსის ნიჭზეა დამოკიდებული ამ მომენტის სახეიროდ გამოყენება.

II. საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა გააცნობიეროს, რომ არცერთი იმპერიის მტრად გადაკიდება არ ღირს და რომ იგი არ უნდა იქცეს რომელიმე იმპერიის მეორის მიმართ დაპირისპირებული ინტერესების განხორციელების ბრმა ინსტრუმენტად. ეს ძალიან რთული საკითხია. პარადოქსი აქ იმაშია, რომ სამკუთხედი უფრო რთული მდგომარეობის, მაგრამ ამ მდგომარეობიდან გამოსავლის მოძებნის ოდნავ უკეთეს შანსს იძლევა, ვიდრე მხოლოდ ორ მოთამაშეს შორის ფრონტალურ ჭიდილში გაჩხერა.

III. ასევე პარადოქსული შეიძლება აღმოჩნდეს ის, რომ რომელიმე მიმართულებით დაჟინებით სწრაფვაზე უფრო მომგებიანი იქნებ იყოს გაურკვეველი სტატუსით მოლოდინის რეჟიმში ყოფნა. აღარავისთვის საიდუმლო აღარ უნდა იყოს, რომ ნატოს კარი ჩვენთვის ახლა უფრო დახურულია, ვიდრე ღია, და ეს ყველაზე კარგად რუსეთმა იცის. ჩვენი აუცილებელი ამოცანაა, მივიღოთ რაც შეიძლება უფრო გულახდილი (და არა – ”დამაიმედებელი”) პასუხი კითხვაზე, როდის და რა პირობებით შეიძლება მოხდეს ამ კარის რეალურად გაღება. სანამ ეს არ მომხდარა, ნურავის გაუკვირდება, რომ გაუგებარი სტატუსით ყოფნა იქნებ უფრო ნაკლებსაშიში აღმოჩნდეს, ვიდრე მაპის მიღების დაანონსება, რაც რუსეთზე უმალ ისევ საშინელი გამაღიზიანებლის ეფექტის როლს ასრულებს, კორიდის ხარისათვის წითელი ნაჭრის ფრიალის მსგავსად. ამ მხრივ, გაცილებით უფრო საინტერესოა იმის გაგება რეალობაში რას ნიშნავს – “ნატოს არაწევრი მთავარი სტრატეგიული მოკავშირე სახელმწიფოს” სტატუსი, რაც ამერიკამ უკრაინას მიანიჭა.

IV. უახლოეს 4 თვეში ბევრი აქამდე იდუმალი რამ გაცხადდება. რუსეთი სულ უფრო ღიად მიანიშნებს, რომ მის წინააღმდეგ 2014 წლის მარტში დაწესებული სანქციების 1 წლის ვადის გასვლის შემდეგ ევროკავშირის რიგებში ელოდება გახლეჩვას სანქციების მხარდაჭერის მხრივ, რაც სანქციების გაუქმების ტოლფასი იქნება. ამიტომ, სავარაუდოდ ახალი წლის შემდეგ რუსეთი მოახდენს მთელი თავისი სამხედრო და საინფორმაციო-პროპაგანდისტული საშუალებების მაქსიმალურ გამოყენებას, რომ აღმოსავლეთ უკრაინა (ხარკოვის ჩათვლით ან მის გარეშე) თავის სრულ კონტროლს დაუქვემდებაროს, კიევის ხელისუფლების წინააღმდეგ მასობრივი საპროტესტო აქციების ორგანიზება მოახერხოს და ამ ახალი დე-ფაქტო დამოუიკიდებელი სეპარატისტული რეგიონის შექმნით მარტამდე სწორედ ისეთი სტატუსი დააფიქსიროს, როგორიც აფხაზეთში ჰქონდა 1993-2008 წლებში. თუ აშშ და დასავლეთ ევროპა ამას შეეგუება, უკრაინას 2015 წლის დასაწყისში საომარი მოქმედებების ახალი ძალით გაჩაღების შემთხვევაშიც კი რეალურ სამხედრო დახმარებას არ გაუწევს და 2015 წლის მარტში მართლაც მოუხსნის თავისი პროგრამა-მინიმუმის მიმღწევ რუსეთს ეკონომიკურ სანქციებს, ეს ჩვენთვისაც უმწარესი გაკვეთილი უნდა იყოს, რომ არასოდეს რუსეთთან რეალურ დაპირისპირებაზე დასავლეთი არ წავა და ჩვენი მომდევნო სტრატეგიაც და ტაქტიკაც სწორედ ამის გააზრებით უნდა ავაგოთ.

V. როგორც სერიოზული საფრთხეების შემცველი აღმოჩნდა 1989-90 წლებში საბჭოთა იმპერიიდან გამოსხლტომა, ისევე არ იქნება უმტკივნეულო იმის მცდელობა, რომ საქართველომ ისევ იცვალოს ვექტორი. ამიტომ, რომ ახლო მომავალში საქართველომ ყველაფრის მოუხედავად უნდა შეინარჩუნოს ევროატლანტიკური მისწრაფების ვექტორი, თუმცა, ამავდროულად ფრთხილად უნდა გაარკვიოს ორი დანარჩენი იმპერიის რეალური ზრახვები და ის შესაძლო კომპრომისები, რომელზეც ისინი შეიძლება წავიდნენ საქართველოს ვექტორის მომავალი ცვლილების შემთხვევაში. აქვე არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ევროატლანტიკური მისწრაფება ჩვენთვის არა მხოლოდ გეოსტრატეგიული დაცულობის იმედია, არამედ – სახელმწიფოს უკეთესი, უფრო სამართლიანი და დემოკრატიული მოდელისაკენ სწრაფვა, ხოლო რუსეთს და თურქეთს ამ მხრივ ბევრი არაფრის შემოთავაზება არ შეუძლიათ ამჟამად – მათი სახელმწიფო მოწყობის სისტემები ნამდვილად არ არის უფრო მომხიბვლელი!

VI. საქართველოს წინა ხელისუფლება ხშირად იხსენებდა ფინეთს, როგორც რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ მამაცად მებრძოლ პატარა სახელმწიფოს, რომლის არმიის ხელმძღვანელობის სიბრძნემ, ჯარისკაცების გმირობამ და პოლიტიკურმა თავგანწირვამ რუსეთს არ მისცა შესაძლებლობა ეს ქვეყანა ჩაეყლაპა. საინტერესო ისაა, რომ ეს ისტორიის მხოლოდ ნაწილია და არა – სრულად მოყოლილი ამბავი. საქართველოს ყველაზე ხანმოკლე ომის ”შემოქმედნი”, რომელთაც მანერჰაიმის ხაზი და თავდაცვის აუცილებლობა მხოლოდ 2008 წლის აგვისტოს ომის სამარცხვინოდ წაგების შემდეგ გაახსენდათ, იმას აღარ ჰყვებიან, რით იყო დაკავებული ფინეთი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როცა ომიც წაგებული (თუმცა – ღირსეულად წაგებული) ჰქონდა და ტერიტორიებიც – დაკარგული! ფინეთი გახდა მისი ტერიტორიების დამპყრობი საბჭოთა კავშირის მთავარი სავაჭრო პარტნიორი და ნეიტრალიტეტის პირობებში მოახერხა სსრკ-დან ისეთი სერიოზული ეკონომიკური მოგების მიღება, როგორიც არ დასიზმრებია საბჭოთა კავშირთან გაცილებით მკაცრად დაპირისპირებულ ნატოს სხვა ქვეყნებს.

VII. სამწუხაროდ, ჩემს მიერ მოყვანილი მოდელი – რუსეთთან და ევროკავშირთან ერთდროულად მომგებიანი ვაჭრობით ისეთი ეკონომიკური წარმატების შექმნა, რაც აფხაზებს ჩვენსკენ შესაძლო მობრუნებაზე ფიქრს დააწყებინებდა (განსაკუთრებით – ახლა, როცა მალე ნახავენ, სინამდვილეში როგორ ”ზრუნავს” მათ დამოუკიდებლობაზე რუსეთი) ჩვენს პირობებში ოდნავ უტოპიური თუ არა, ძალიან ძნელი განსახორციელებელი იქნება. რადგან ცივი ომის დროს სსრკ-ს მთავარი სამიზნე ფინეთი არ იყო, ხოლო ჩვენ, თუ უკრაინას ხელი მოუთავა, ძალიანაც მალე შეიძლება ისევ გავხდეთ რუსეთისთვის მთავარი სამიზნე და მალევე ვიგრძნოთ, რომ ჩვენთვის რუსული ბაზრის გახსნა მხოლოდ დროებითი სატყუარა იყო და არა – კეთილმეზობლობის და ურთიერთსასარგებლო ვაჭრობის ხანგრძლივი და მყარი სტრატეგია.

VIII. ჩვენი მთავარი და უსწრაფესი ამოცანა უნდა იყოს საზოგადოების კონსოლიდაცია და ეკონომიკური განვითარება. ამიტომ რაც შეიძლება მალე უნდა დასრულდეს წარსულთან გამოიჯვნა – გასასამართლებელი უნდა გასამართლდეს, უსამართლოდ წართმეული ქონებები უნდა დაბრუნდეს, მოსანანიებელმა უნდა მოინანიოს, დანარჩენებს ყველას უნდა მიეტევოს და გავაკეთოთ ის, რაც გერმანელმა, იაპონელმა, იტალიელმა, ესპანელმა ხალხებმა მოახერხეს გაცილებით მძიმე პირობებში – ქვეყნის აღორძინება… ამისთვის უეჭველად დაგვჭირდება ჩვენი მიგრანტების რეინტეგრაცია საზოგადოებაში…

ადვილი არ იქნება… ძალიან ძნელი იქნება… ადვილი კაპიტულაცია და მონობაა მხოლოდ…

გავიხსენოთ ბატონი ჭაბუას ბრძნული შეძახილი –

- ჭკუით, ქართველებო, ჭკუით!


გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 171 other followers