Geographical surrealism and virtual sanctions


There have been times, when each country had its own geographical map. Each of them – moreless different…

But then first Marco Polo and Colombo, and finally Google made maps reliable and universal. Thus, Italy has the same borders, whether you look at it in Rome or in Lima…

Russians, however, have terrific attraction to surreal when it comes to geography and maps. They want to have only those maps which satisfy their egos, regardless the reality.

The whole world recognizes Georgia in established borders, but Russians have recognized Abkhazia and South Ossetia as independent countries.
The world considers Gagauz and Transdestrian regions as parts of Moldova, but here comes Russian leadership and says these are either already independent states or must become such.
And now Crimea with 26,000 sq. km and over 2 million population according to Russian maps also became “independent”! One day it was recognized by Russia only, and next day merged to Motherland, smoothly and proudly. The extraction of this peninsula from Ukraine has been like minor surgery using well-proven efficient method – number of Russian speaking people which are equipped with the best ultimate weaponry – Russian passports!

So, Russians or Russian-speaking people are transformed by master of political surrealism – Mr. Putin into long-term distance-activated time bombs, which are first implanted in neighboring countries and then play modernized Trojan horses with devastating effects.
With tactics so well-proven there has been no need in modification so far. Using traps like setting up local conflicts, inducing opponents to fire first and then coming with angry face of savior and by saying: „who the hell harasses my beloved citizens and violates UN charter?“

Now there are no rapid remedies to deal with this eruption of post-imperial nostalgia.
West has its own share of responsibility, named Kosovo. With all justifications and bloodshed to be stopped, it was still first case of external and forceful dissection of European country against its will and of post-war realities. Ukrainian politicians also have their share of responsibility – first observing President/Nuevo-riche Yanukovich’s wrongdoings too long, but then deciding to remove him overnight – with good cause, but with questionable procedures! Keeping Yanukovich formally at position for few months would keep Russians unable to play so easy this scenario, as they have done it now. An intention to cancel special status of Russian language was another very grave mistake of Ukrainian Rada, again playing well for Russian claims of new government’s non-tolerance…

Now regarding sanctions:
Russian invasion in Georgia in 2008 has proved – it is extremely inefficient and dangerous to use half-sanctions against Russians. They just will become more determined. Sanctions can be not a bad weaponry even against tanks and jets, but only in case, if they are timely, strong, efficient and coherent/coordinated! Otherwise, It’s better not to mention the word “sanctions” at all, rather than using it only verbally and virtually… It will be the worst thing one can imagine – to talk about united position to punish, but then to show deviated positions, like “let’s impose sanctions, but make them nice!”

Here is something which would probably sound familiar and irritant same time to Western politicians:
“First they took Abkhazia and South Ossetia, and I did not speak out — Because I was not Georgian.
Then they took Crimea, and I did not speak out — Because I was not Ukrainian.
Then they took Transdnestria, and I did not speak out — Because I was not Moldovan….
Then they took … and I did not speak out — Because I was not …
Then they took … and I did not speak out — Because I was not …
Then they came to us – and there was no one left to speak for us…”

surrealism map
(Surrealist Map of the World, 1929.
From a special issue of Variétés, a Brussels-based magazine, entitled Le Surréalisme en 1929.)


ვალდებულების სიმძიმე – ყირიმული გაკვეთილები


russian_soldiers.jpg.size.xxlarge.letterbox

„ვალდებული ხარ იზრუნო იმაზე, ვინც მოიშინაურე“ (ა. სენტ-ეგზიუპერი, „პატარა უფლისწული“)

ძალიან სწრაფად ვითარდება მოვლენები უკრაინაში და გასაგებია, რომ ეს პუტინის მიერ ხდება დაჩქარება – რუსეთი ხომ ყველაზე დიდხანს ემზადებოდა ამ შესაძლო სცენარებისათვის, ყველაზე ნაკლებ სჭირდება პოზიციების ვინმესთან შეჯერება (საერთოდ არავისთან, რადგან არავინ – ჩინეთი და ყაზახეთიც კი – რეალურად მხარს არ დაუჭერენ!), და ყველაზე მეტად წააგებს, თუ გაურკვევლობა დიდხანს გაგრძელდება – ყოველდღე ძალიან ძვირი უჯდებათ ვარდნისკენ წასული რუბლის და საფონდო ინდექსების შენარჩუნება!

მაგრამ ეს ობიექტური ფაქტორებია!

არის სუბიექტური ფაქტორიც, რომელიც პუტინისთვის არანაკლებ მნიშვნელოვანია!
პუტინს მუდმივად სურს განამტკიცოს თავისი უძლეველობის მითი! 2008 წლის შემდეგ მას აღარ აქვს იმის ილუზია, რომ მსოფლიოს თავის დემოკრატობას (სუვერენულს, ტანდემურს, ევრაზიულს თუ ჯანდაბურს) დააჯერებს. უკეთეს შემთხვევაში, იცის, რომ მას მხოლოდ რაკეტების და ენერგომატარებლების გამო აიტანენ. ასე რომ, რაც უფრო მეტად დააშინებს იგი მსოფლიოს, მით უკეთესი მისთვის. აი, ქვეყნის შიგნით კი მისი რეიტინგი მისი დემოკრატობის უკუპროპორციულია. ამიტომაც, რაც უფრო მეტი იქნება დასავლეთის თუნდაც ზიზღნარევი ძრწოლა პუტინის მიმართ, მით უფრო მაღალი იქნება მისი რეიტინგი რუსეთის იმპერიაში (დავივიწყოთ, რომ რუსეთს უახლოეს დეკადაში მაინც დემოკრატიული განვითარება უწერია, ან რომ იმპერიულ სტატუსზე რომელიმე რუსი მმართველი, ნავალნი იქნება თუ კასიანოვი – გადაჭრით უარს იტყვის…)

ხოლო პუტინის ამ შიშისმომგვრელ იმიჯს საშინელი დარტყმა მიადგა 3 მარტს! არა მარტო იმით, რომ რუსეთის ეკონომიკამ ერთ დღეში 72 მილიარდი დოლარი იზარალა, არამედ იმიტომ, რომ იმ დღეს რუსეთს ულტიმატუმი გამოუცხადეს! სულაც რომ 700 მილიარდი ყოფილიყო პუტინის ზარალი იმ დღეს, მისი სტრატოსფერული ცნობიერება და ჰიპერეგო ვერაფრით აიტანდა ამ ფაქტს, რომ მას ობამამ (რეიგანი რომ ყოფილიყო, კიდევ ჰო!) ულტიმატურად მოსთხოვა ყირიმიდან ჯარების გაყვანა. ამიტომ მან ის გააკეთა, რასაც ნებისმიერი ადამიანი, ვინც პუტინის ფსიქოლოგიას იცნობს, ადვილად იწინასწარმეტყველებდა – მარტის ბოლოს ყირიმის დამოუკიდებლობაზე დანიშნული რეფერენდუმი გაცილებით ადრე – 16 მარტისთვის გადმოიტანა, ხოლო ვინმეს ეჭვი რომ არ შეჰპარვოდა იმაში, ეს რეფერენდუმი რა შედეგს მოიტანს, ყირიმის პარლამენტმა უკვე დღეს ხმათა 100%-ით სთხოვა რუსეთს ყირიმის შემადგენლობაში რუსეთის შეყვანა!

გასაგებია, რომ მთელი დასავლური სამყარო გაოგნებულია! ისინი გამოდიან და ამბობენ, რომ ეს არალეგიტიმური გადაწყვეტილებაა, რომ უკრაინის კონსტიტუციით ასეთი გადაწყვეტილების რეფერენდუმი მარტო ყირიმში კი არა, მთელ ქვეყანაში უნდა ტარდებოდეს, რომ დაუშვებელია სხვის ტერიტორიაზე საკუთარი ჯარების შეყვანა, ახალი მთავრობის კომპლექტაცია, უკრაინის ჯარების ბლოკირება, უკრაინის მთავრობის სრული იგნორირება, ათასნაირი ტყუილების შეთხზვა უკრაინაში რუსების დევნის შესახებ და 45 მილიონიანი ქვეყნისათვის 26,000 კვ. კმ ტერიტორიის და 2 მილიონი მოსახლეობის „შეწერა“… რომ საზღვრების ურყევობა და სუვერენიტეტი, როცა საქმე დემოკრატიულად არჩეულ ქვეყანას ეხება, განუხრელად უნდა იყოს დაცული…

ეს ყველაფერი სწორია, მაგრამ…

ა) ყირიმი უკრაინას ხრუშჩოვმა აჩუქა და მანამდე იგი რუსეთის ტერიტორია იყო, ხოლო მანამდე – თურქეთის…
ბ) თუ ლაპარაკია უკრაინის კონსტიტუციის დარღვევაზე, მაშინ ისიც უნდა ითქვას, რომ იანუკოვიჩის გადაყენების და ამჟამად მოქმედის მთავრობის ლეგიტიმურობის შესახებ კითხვები არსებობს.
გ) ყველაფერი სწორი იქნებოდა, როცა საქმე საზღვრების ურყევობას და ქვეყნის სუვერენიტეტს ეხება, რომ არა კოსოვოს პრეცედენტი. გასაგებია, რომ მილოშევიჩის მთავრობას დემოკრატიულს ვერაფრით დაარქმევდი, მაგრამ კოსოვო ხომ მაშინ აღიარეს, როცა მილოშევიჩი აღარ იყო, ხოლო სერბეთის მთავრობა – ძალიანაც დემოკრატიული?!
დ) დაბოლოს, ვლადიმერ პუტინისთვის დასავლეთის ყველა არგუმენტი ძალიან უსუსურია, რადგან ეს არგუმენტები არსებობდა 2008 წლის აგვისტოშიც და მიუხედავად ამისა, მან საქართველოში სრულმასშტაბიანი ანექსია განახორციელა და ქვეყნის ორი რეგიონის დამოუკიდებლობა ცნო, ხოლო დე-ფაქტო – მიიერთა! და ეს ყველაფერი, დროებით და მცირე პრობლემებს თუ არ მივაქცევთ ყურადღებას, გაუვიდა! ჰოდა, პუტინის გაგებით, რაც ერთხელ გაუვიდა, ის მეორედაც უნდა გაუვიდეს!

საინტერესო ისაა, რომ თავიდან ალბათ უკრაინისგან ყირიმის დამოუკიდებლობის ვარიანტიც განიხილებოდა, ზუსტად ისევე როგორც აფხაზეთისა, ყოველგვარი რუსეთთან მიერთების გარეშე, რაც „უხერხულობას“ ნამდვილად უქმნის რუსებს. მაგრამ გამომდინარე იქედან, რომ აფხაზეთისაგან განსხვავებით, რუსეთს ყირიმთან სახმელეთო საზღვარი არ აქვს, ხოლო მედვედევი როდის ააშენებს ქერჩის სრუტეზე ხიდს – უცნობია, ამიტომ პუტინმა ეს ნიღაბიც ჩამოიხსნა და ყირიმის გადაყლაპვის სურვილი ღიად გამოაცხადებინა ყირიმის პარლამენტს…
მოკლედ, ბიჭი ვარ და მოვდივარო!.. ეს იყო ულტიმატუმზე პუტინის თავხედური პასუხი…
ვნახოთ, რას უპასუხებს შეშფოთებული დასავლეთი… ფაქტია, რომ დეესკალაცია აღარ გამოვა – როცა ვინმე კედელთან მიგიმწყვდევს, მერე მობოდიშებას უკვე დეესკალაცია აღარ ჰქვია.

გამოსავალი?
კრიზისის პირველივე დღიდან ვამბობდი, რომ უკრაინული ოპოზიციის მხრიდან იანუკოვიჩის გადაყენება არჩევნებამდე იქნებოდა ძალიან მძიმე შეცდომა. არც შევცდარვარ. სხვათა შორის მისი კიევიდან გაქცევის შემდეგაც, ალბათ, ჯერ კიდევ არ იყო გვიან მისთვის გარკვეული გარანტიების მიცემა და იმის მიღწევა, რომ ლეგიტიმურად წასულიყო. მაგრამ ეტყობა, რევოლუციურმა მართლაც არნახულმა წარმატებამ და თავდავიწყებამ, სევე, როგორც საოცარმა სისხლიანმა ტრაგედიამ, რომელსაც იანუკოვიჩს მართლაც ვერაფრით ჩამოაწერ, არ მისცათ ამის საშუალება…
ასევე ყველასთვის გასაგები იყო, რომ პუტინი ან მიიღებდა მთელ უკრაინას ფეშქეშად, ან – ყირიმის დათრევას მაინც შეეცდებოდა, თუ დარწმუნდებოდა, რომ მთელი უკრაინის დაიღლიავება არ გამოუვიდა…
ძალიან დიდი შეცდომა იყო იანუკოვიჩის გაქცევისთანავე ევრომაიდნის მიერ ხელისუფლების ისე ფორმირება, რომ აღმოსავლეთ უკრაინასთან არავითარი კონსულტაციები არ ჩაატარეს, ხოლო კიდევ უფრო მიუტევებელი – რადას ნაჩქარევი გადაწყვეტილება რუსული ენის სტატუსის გაუქმებაზე. მართალია, მერე პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელმა ტურჩინოვმა ამ გადაწყვეტილებას ხელი არ მოაწერა და რუსული ენის სტატუსი ისევ იგივე დარჩა, მაგრამ სიტყვა ჩიტზე უსწრაფესად გაფრინდა და რუსეთს და აღმოსავლეთ უკრაინის რუსულენოვან მოსახლეობას მეტი არ უნდოდათ…

უკრაინის ახალმა ხელისუფლებამ უნდა გაიაზროს, რომ როგორც პუტინმა ვერ მიიღო მთელი უკრაინა, ასევე ნაკლები შანსია იმის (ამჟამად მაინც), რომ პროდასავლურმა, მაგრამ აღმოსავლეთ რეგიონების მიერ არალეგიტიმურად მიჩნეულმა ხელისუფლებამ მოახერხოს მთელი უკრაინის ევროკავშირისკენ და ნატოსაკენ წაყვანა (არც ეს ნატოში შესვლის დაკანონება იყო ახალი ხელისუფლების მხრიდან დიდი სიბრძნე, აჯობებდა, ეს საკითხი რეფერენდუმზე გამოეტანათ)…

მოკლედ არჩევანი ასეთია -
ა) ან უკრაინის ახალი ხელისუფლება უბრუნდება 21 თებერვლის ავადსახსენებელ შეთანხმებას (რაც იანუკოვიჩის პრეზიდენტად დაბრუნებას ნიშნავს და ახლა უკვე მეც გამორიცხული მგონია!);
ბ) ან უკრაინის ახალი ხელისუფლება აცხადებს, რომ თანახმაა უარი თქვას ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმებაზე დაუყონებლივ ხელმოწერაზე და ნატოში მისაწრაფებაზეც და ორივე ამ საკითხს რეფერენდუმზე გაიტანს, იმ პირობით, თუ რუსეთი უარს იტყვის ყირიმის პარლამენტის თხოვნის შესრულებაზე, მოხსნის ყველანაირ ბლოკადას და გაიყვანს ყირიმიდან ყველა იმ საჯარისო ფორმირებას, რომელიც იქ 1 თვის წინ არ იყო;
გ) ან უკრაინის ხელისუფლება ღიად და არაორაზროვნად მიმართავს ევროკავშირს და ნატოს, მიიღოს იგი თავის რიგებში ყირიმის გარეშე და ამით ფაქტიურად აღიარებს, რომ დე-ფაქტო ყირიმი უკვე დაკარგულია.

ხოლო აშშ, ევროკავშირსიდა ნატო, თუ სურთ, რომ მათ მიერ მიერ შარაგზის ყაჩაღისათვის გამოცხადებული ულტიმატუმი უსუსურ ბლეფად არ ჩაითვალოს, ვალდებულნი არიან:
ა) საქმით დაამტკიცონ ყბადაღებული სიტყვები იმაზე, რომ უკრაინას დაიცავენ! კერძოდ, – გაამკაცრონ სანქციები, არა მარტო უკრაინის ყოფილი ხელისუფლების, არამედ რუსეთის ამჟამინდელი ხელისუფლების მიმართაც.
ბ) თუ საჭირო გახდება, მოახდინონ სამხედრო ძალის დემონსტრირებაც საზღვაო ხომალდების სახით;
გ) ღიად განაცხადონ, რომ, გამომდინარე არსებული ექსტრემალური მდგომარეობიდან, რუსეთის მიერ ყირიმიდან ჯარების არგაყვანის შემთხვევაში და თუკი რუსეთის დუმა დაამტკიცებს ყირიმის რუსეთისათვის მიერთებას, როგორც ევროკავშირის, ასევე ნატოს სტრუქტურები დაიწყებენ უკრაინის, საქართველოს და მოლდოვის ინტეგრაციის დაჩქარებულ პროცესს, თუ ასეთი ტიპის თხოვნა გამოხატული იქნება შესაბამისი მთავრობების მიერ.

… ხოლო თუ ხვდებიან, რომ ეს მათ შესაძლებლობებს აღემატება, მაშინ აჯობებს, დროულად აღიარონ ეს, რადგან როგორც დანტემ ჯოჯოხეთში აღმოაჩინა, უმძიმესი ცოდვაა დაპირება და მინდობილის მოტყუება…
=====
Tu deviens responsable pour toujours de ce que tu as apprivoisé.
„- ადამიანებმა დაივიწყეს ეს ჭეშმარიტება, – თქვა მელიამ, – მაგრამ შენ არ უნდა დაივიწყო იგი.
შენ ვალდებული ხარ იზრუნო იმაზე, ვინც მოიშინაურე. ვალდებული ხარ იზრუნო შენს ვარდზე…


მძიმე ფიქრები


ვინ იყვნენ ის დღემდე მოუხელთებელი სნაიპერები, რომლებმაც კიევში პროტესტანტები და პოლიციელები დახოცეს?

ბოლო დღეებში ინტერნეტში სულ უფრო ხშირად ვრცელდება ვერსიები, ვიდეოკლიპები და ანალიზები, რომელშიც ისმის ასეთი კითხვა – ნამდვილად იანუკოვიჩის მომხრეებმა დახოცეს კი მაიდანზე ათობით პროტესტანტი?

დღეს კი გავრცელდა ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის ურმას პაეტის სატელეფონო საუბრის ჩანაწერი ქეთრინ ეშტონთან (http://www.youtube.com/watch?v=ZEgJ0oo3OA8), სადაც მინისტრი უყვება ევროკომისარს კიევში ვიზიტის შესახებ და უზიარებს მაიდნის სამედიცინო სამსახურის უფროსის – ოლგა ბოგომოლეცის – ეჭვებს იმის შესახებ, რომ როგორც პროტესტანტები, ასევე პოლიციელები მოკლულნი არიან ზუსტად ერთი და იგივე ტაქტიკით და ტყვიების ანალიზიც საეჭვოს ხდის იმას, რომ ისინი შეიძლება ერთიდაიმავე სნაიპერთა ჯგუფის მსხვერპლნი იყონ!

მოდით, ასე დავსვათ კითხვა (რასაც თავად ესტონეთის მინისტრიც კითხულობს დღევანდელ პრეს-კონფერენციაზე – http://rus.postimees.ee/2718414/press-konferencija-urmasa-pajeta-v-svjazi-s-ego-razgovorom-s-kjetrin-jeshton-tekstovaja-transljacija) – თუ ეს სატელეფონო საუბარი მაშინვე – 26 თებერვალს მოისმინეს, რატომ გაჩნდა ჩანაწერი ქსელში სწორედ ახლა და არა ერთი კვირის წინ? დიდი შანსია, რომ მაშინ მას, ვინც ეს საუბარი ჩაწერა, არ ეგონა, რომ მისი ასე მალე გამოყენება დაჭირდებოდა. ახლა კი მოვლენები ისე ვითარდება, რომ მომსმენმა მხარემ თავისი პირვანდელი პოზიცია – “მოდი, ეს „ბომბი“ სამომავლოდ შევინახოთ!” – შეცვალა.
თუ იმას გავითვალისწინებთ, რომელ მხარეს გადაიხარა პოლიტიკური უპირატესობა 26 თებერვლის შემდეგ, გასაგებია, რომ ჩამწერი მხარე რუსეთი ან მისი ერთგული იანუკოვიჩის სპეცსამსახურები იყო (იუთუბზე ატვირთულ ვიდეოს სწორედ ასე აწერია, რომ ჩაწერა იანუკოვიჩის სპეცსამსახურებმა განახორციელეს, თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ ეს სიმართლეა!), ამიტომ ახლა გავრცელებაც (როცა რუსეთმა ყველაზე სერიოზული მოკავშირე – იანუკოვიჩი დაკარგა) ლოგიკურად სწორედაც რომ რუსეთის ინტერესებში შედის.

ვერსია 1) – სნაიპერები რუსები (რუსი სპეცნაზელები) იყვნენ!
ახლა ეს ვიკითხოთ – შეეძლო თუ არა რუსეთის მხარეს დაექირავებინა სნაიპერები, რომლებიც ორივე მხარეს დახოცავდნენ ხალხს? თუ დავუშვებთ, რომ სახურავებიდან სწორედაც რომ რუსეთის სპეცნაზის წევრები ისროდნენ, არაა გამორიცხული, რომ მათ სწორედ ასეთი დავალება ჰქონდათ, როგორც ის, რომ ისინი მას “წარმატებით ასრულებდნენ”, უფრო წარმატებით და უყოყმანოდ, ვიდრე ამას უკრაინელი სპეცნაზი იზამდა… რა უნდა ყოფილიყო ამ ქმედების მიზანი? – იმის მერე, რაც დაინახა, რომ იანუკოვიჩს ქვეყნის მართვის სადავეები ხელიდან გაექცა და რომ არც ძალის გამოყენებას აპირებდა, რუსეთს, სავარაუდოდ, აწყობდა ორივე მხრიდან სისხლის დაღვრა, რაც ან იანუკოვიჩს აიძულებდა ქვეყანაში სამხედრო მდგომარეობა გამოეცხადებინა, ან სრული ანარქიის პირობებში რუსეთს მისცემდა საბაბს ქვეყნის მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვის საბაბით ანექსია მოეხდინდა და წესრიგის დამმყარებლად მოვლენილიყო.

ვერსია 2) – სნაიპერები მემარჯვენე ნაციონალისტები იყვნენ!
რა თქმა უნდა, ვერ გამოვრიცხავ, რომ მაიდნის მხარეს პრინციპულად არ შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ ძალები, რომლებიც ასეთ საშინელ გეგმას დასახავდნენ. ის ფაქტი, რომ მრავალ ვიდეოში ისინი საკმაოდ დამიზნებით ისვრიან მოწინააღმდეგის მხარეს, ნამდვილად ართულებს ასეთი იდეალისტურ შეხედულებას. რა უნდა ყოფილიყო ამ ქმედების მიზანი? – იანუკოვიჩის ხელისუფლების ჩამოგდება და ევოლუციურიდან რევოლუციურ სცენარზე გადასვლა, სადაც უფრო ზომიერი და პროდასავლელი ლიდერების ჩანაცვლებას მოახერხებდნენ.
ასე რომ, გამოძიებაა ჩასატარებელი. მიუკერძოებელი გამოძიება!

ვერსია 3) = ვერსია 1) + ვერსია 2)დაბოლოს, როდესაც ვისმენდი ამ მემარჯვენე სექტორის “მოლოდჩიკების” განცხადებებს – რომ უკრაინა უკრაინელებისთვის უნდა იყოს და რომ ყველა დანარჩენი უნდა წავიდეს თავის სამშობლოში, სულ იმას ვფიქრობდი, თუ ვისთვის იყო პოლიტიკურად ხელსაყრელი ოპოზიციის მხრიდან: ა)მოლოტოვის კოქტეილების გამოყენება, ბ)ხელისუფლების შენობებში შევარდნა, და გ) უკვე იანუკოვიჩის გაქცევის შემდეგაც კი ასეთი ქსენოფობიური განცხადებები ბი-ბი-სის ეთერში? პასუხი ლოგიკურად ერთია – რუსეთისთვის! რომელიც ამ ყველაფრის გამოყენებით საკმაო არგუმენტებს აგროვებს იმისათვის, რომ ამტკიცოს, მაიდნის მხრიდან ეს არ იყო მშვიდობიანი პროტესტი და მაიდნით მოსული ხელისუფალნი არ არიან(ნაწილობრივ მაინც) ევროპული დემოკრატიის განუხრელი მცველები!

ასე რომ მესამე ვარიანტი, რომელიც ორივე პირველს აერთიანებს ასეთია -
დიახ, ეს შეიძლებოდა ყოფილიყო რუსეთის დაგეგმილი!
დიახ, ეს შეიძლებოდა ყოფილიყო მემრაჯვენე ნაციონალისტების ნამოქმედარიც!
და
დიახ, მემარჯვენე ნაციონალისტები შეიძლება ყოფილიყვნენ რუსეთის ფსბ-ს იარაღი, ისე, რომ იქნებ თავად (მათმა უმრავლესობამ) არც იცოდა ეს! D:D:D

ის, რომ ეს ამბავი დღეს გასკდა, როცა ევროკავშირმა უკრაინისათვის 11-მილიარდიანი (ხოლო ცოტა ხნის შემდეგ 15-მილიარდიანი (!) დახმარების შესახებ განცხადება გააკეთა, იმას მაფიქრებინებს, რომ იუთუბზე პაეტის და ეშტონის საუბრის ჩანაწერი სწორედაც რომ რუსების ატვირთულია, რომელთაც დღეს ევროკავშირის ამ დახმარების მოსმენაზე „ჟიდკოსტმა გაუსხა!“ :) არადა, თუ ნამდვილად სუფთები არიან და ასეთი სერიოზული კომპრომატი (თუ – კომპრომატული ეჭვი) ჰქონდათ, წესით მაშინვე უნდა განეთავსებინათ, ხომ?! და უშიშროების საბჭოს სხდომაზეც სულ ეს ჩანაწერი უნდა ეფრიალებინა ჩურკინს და არა – იანუკოვიჩის ძველი რიცხვით შეთხზული ლიპა წერილი… ასე რომ, ვფიქრობ, არც ისე სუფთადა ჰქონდათ (რუსებს) საქმე. მოკლედ, ჩემი აზრით ან #1 ვერსიაა სიმართლე, ან – #3!
სხვანაირად, სწორი ვერსია რომ #2 ყოფილიყო – სულ ცოტა 1 მარტს უნდა გაგვეგო ეს ამბავი!

რევოლუციის დროს იქ, სადაც არიან გმირები, მათ გვერდზე არიან ხოლმე პოლიტიკოსებიც, პროვოკატორებიც და ბანდიტებიც… გმირები უფრო ხშირად იღუპებიან (ბევრი მათგანი სწორედ მერე იქცევა გმირად!), დანარჩენები – უფრო ხშირად იმარჯვებენ…

სწორედ ამიტომ, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ეს საკითხი იყოს ზედმიწევნით ობიექტურად გამოძიებული…


უკრაინული რუბიკონი


OLYMPUS DIGITAL CAMERA

ხელისუფლება სვეტებს ეყრდნობა.

ყველაზე მნიშვნელოვანი, ალბათ, შემდეგი სვეტებია:
1) სამართლის ძალა
2) განათლების ძალა
3) რწმენის (იდეოლოგიის) ძალა
4) რეპრესიული (პოლიციური) ძალა
5) სამხედრო ძალა
6) ხალხის ნდობის (ერთობის) ძალა
7) ფულის (ეკონომიკის) ძალა
8) დემოკრატიის ძალა
9) გარე (საერთაშორისო) ფაქტორების ძალა.

სხვადასხვა სტრუქტურის თუ ქვეყნის ხელისუფლების სიმტკიცეს, როგორც წესი, ამ სვეტების სიმტკიცე განსაზღვრავს. ზოგიერთ ქვეყანის ხელისუფლებას მხოლოდ ერთი ან რამდენიმე სვეტი გააჩნია საყრდენად, სხვები – უფრო ჰარმონიულ პორტალს ქმნიან. საინტერესოა, რომ თავად დასახელებული ფაქტორები სულაც არ არიან ერთმანეთის მიმართ ჰარმონიული და შეიძლება სერიოზულ წინააღმდეგობაში მოვიდნენ. მაგალითად, ცნობილია, რომ რაც უფრო სტაბილურია ნავთობმომპოვებელი ქვეყნების ენერგეტიკაზე დაფუძნებული ეკონომიკა, ან – იმპერიული ტიპის სახელმწიფოების რეპრესიული და სამხედრო ძალა, მით უფრო სუსტია იქ არსებული დემოკრატიული ფაქტორი. თუ შევადარებთ, მაგალითად ჩინეთის და ლუქსემბურგის სახელისუფლებო სვეტების არქიტექტონიკას, საკმაოდ განსხვავებული სურათი გამოვა. და არც ისე ადვილი იქნება იმის ანალიზი, ამ ორი სრულიად განსხვავებული სისტემიდან რომელია ამჟამად უფრო მდგრადი, ან – რომლის პერსპექტივაა უფრო სტაბილური. მეტიც, ისტორიის სხვადასხვა ეტაპზე ერთსა და იმავე სახელმწიფოს საყრდენი სვეტების სრულიად განსხვავებული კონფიგურაცია შეიძლება ჰქონდეს. მაგალითად, საბჭოთა კავშირის ხანომკლე ისტორიის მანძილზე ხელისუფლების საყრდენი სვეტების კონფიგურაცია და სიმტკიცე აბსოლუტურად განსხვავებული იქნებოდა 1918, 1938, 1958, 1978 და 1988 წლებში. სავარაუდოდ, რაც უფრო ნაკლებია მყარი და მდგრადი სვეტების რაოდენობა, მით უფრო მოწყვლადია ასეთი ხელისუფლება, რადგან თუ ის ბოლო 1-2 სვეტიც გაიბზარა, თითქოსდა გარეგნულად მყარი სისტემა ძალიან ადვილად შეიძლება ერთიანად ჩამოიშალოს. მეტიც, ხანდახან სწორედ ის სვეტი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ცენტრალური საყრდენი იყო, შეიძლება ისე გაიბეროს და დამძიმდეს, რომ სტრუქტურის ყველაზე მტკიცე ნაწილიდან სწორედ ყველაზე საშიშ და მოწყვლად რგოლად იქცეს, და მცირედი ბიძგის შემთხვევაში სწორედ მისგან დაიწყოს რღვევა. რამეთუ იმაზე, რაც თითქოს ძალიან ძლიერია, შესაბამისად ნდობის ყველაზე მეტი ტვირთი მოდის. მაგრამ თუ სიმტკიცის შინაგანი მექანიზმი დალპა, იგი ისევე უცებ შეიძლება გადატყდეს, როგორც გარეგნულად მძლავრი, მაგრამ შიგნიდან გამოფუტუროებული ხე. ასე მოუვიდა რომის იმპერიას, მონღოლთა ურდოს, საბჭოთა კავშირს…

უკრაინის ხელისუფლების ბოლო 10 წლის ანალიზი ნამდვილად უკრაინელი ისტორიკოსების, პოლიტიკოსების და ეკონომისტების საქმეა, მაგრამ ერთი შეიძლება ითქვას, რომ ბოლო პერიოდში უკრაინის ხელისუფლებამ სრულიად გააცამტვერა საკუთარი ხელისუფლების სიმყარის უკანასკნელი ელემენტებიც. ეს უზარმაზარი და მძლავრი ეკონომიკური პოტენციალის ქვეყანა კატასტროფამდე შეიძლება მიიყვანოს იმ მასშტაბურმა კორუფციამ და ხელისუფლებისადმი ხალხის ნდობის დეფიციტმა, რაც მუდმივად ასუსტებდა თუნდაც იმ სვეტებს (მაგალითად – ეროვნული თვითშეგნების აღმავლობის და ხელისუფლებისადმი ნდობის, თუ საკმაოდ სწრაფადგანვითარებადი დემოკრატიის სვეტებს), რაც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ უკრაინის სახელმწიფოს მთავარ და ძლიერ მხარეებად მოიაზრებოდა.

მაგრამ პოსტიმპერიულ სივრცეზე გაჩენილ თუ აღორძინებულ სახელმწიფოების სერიოზული პრობლემა საერთაშორისო ფაქტორების და ურთიერთდაპირისპირებული ვექტორების ძლიერი ზეწოლა და არასტაბილურობაა. გასაგები მიზეზების გამო, ჯერ კიდევ სუპერსახელმწიფოს ამბიციების მქონე ექს-იმპერიას ერთი სული აქვს, ხელახლა აღადგინოს თავისი სტატუსი და ზეგავლენა. მეორე მხრივ, ახლადგაჩენილი ქვეყანა მიმზიდველი შეიძლება იყოს სხვა ძლიერი სახელმწიფოებისა თუ საერთაშორისო გაერთიანებებისათვის ორი მიზეზის გამო – ან რომ საკუთარი თავი გაიძლიერონ ახალი წევრის თუ სტრატეგიული მოკავშირის შემოერთებით (არაა გამორიცხული, „სტრატეგიული კავშირის“ უკან მხოლოდ ეკონომიკური კავშირი – ნედლეულის წყაროების მიწოდება ან საკუთარი პროდქუციის გასაღების ბაზრად პერსპექტივა – იყოს), ან – უფრო იმისათვის, რომ დასუსტებული იმპერიული კონკურენტის ხელახლა გაძლიერებას შეუშალონ ხელი. არც ისაა გამორიცხული, რომ კონკრეტულ ისტორიულ მომენტში ამა თუ იმ ახლადაღორძინებული სახელმწიფოს მიმართ ახალი შესაძლო პარტნიორების ინტერესი შეიძლება გაცივდეს ან გაგრილდეს, იმის მიხედვით, თუ როგორი საკუთარი პრობლემები და წინააღმდეგობები შეხვდებათ მათ. ინტერესის ნაკლებობაც შეიძლება იყოს პრობლემა, არა მხოლოდ – ახალი ინტერესების კონფლიქტი ძველთან…

სწორედ აქედან გამომდინარე, უკრაინის, საქართველოს, მოლდოვის ხელისუფლების (ნებისმიერი, და არა კონკრეტული ხელისუფლების!) ამოცანა უნდა იყოს:
ა) არ დაუშვას შიდა სიმძლავრეების გაპარტახება (თუ იმას ვერ ახერხებს, რომ გაძლიერება მოახდინოს);
ბ) მუდმივად ზრუნავდეს საკუთარი ხალხის ნდობის რეიტინგის შენარჩუნებაზე, რისთვისაც ყველაზე ადვილია სამართლის და დემოკრატიის სვეტების განმტკიცება;
გ) მკაფიოდ მოახდინოს საკუთარი საგარეო ინტერესების დემარკაცია, ოღონდ ისე, რომ შეინარჩუნოს ურთიერთობა ძველ პარტნიორთან/სუზერენთანაც და შეძლებისდაგვარად არ დაუშვას ამ ურთიერთობის აგრესიული ესკალაცია.

იანუკოვიჩმა პირველი და მეორე პრინციპები აბსოლუტურად უგულვებელყო, ხოლო მესამე პრინციპთან მიმართებაში ისეთი ვაჭრობა წამოიწყო, რომ ორივე მხარისთვის არასანდო პარტნიორად გამოჩნდა. ასე რომ ის მიიღო, რაც ამ დროს ხდება ხოლმე – ქვეყნის შიგნითაც და გარეთად რეიტინგის სრული დევალვაცია. საბოლოო ჯამში, დღეს ალბათ არავინ აღარ დარჩა იმის მსურველი, რომ იანუკოვიჩის შენარჩუნებაზე სერიოზულად იზრუნოს.

mezhogorie-COMB
(ფოტოებზე: იანუკოვიჩის რეზიდენცია მეჟიგორიეში. კიდევ ორი რეზიდენცია, მათ შორის ერთი ყირიმში, არანაკლები ფუფუნების ამსახველია).

ხოლო ამ ყველაფრის თავი და თავი იყო ის კორუფცია, რომლის დაფარვას იანუკოვიჩი მაინცდამაინც არც ცდილობდა. ხალხის მხრიდან გაჭირვების გაძლების უძლიერესი მაგალითები, რაც ლონდონელებმა თუ ლენინგრადელებმა მეორე მსოფლიო ომის დროს აჩვენეს, უკავშირდებოდა პირველ რიგში იმას, რომ ხალხს ჰქონდა იმის განცდა, რომ ხელისუფლებაც იზიარებდა გაჭირვებას. ამას ინგლისის დედა-დედოფლის ცნობილი ფრაზა მოწმობს – ბაკინჰემის სასახლის ბუხრიდანაც არ უნდა ამოდიოდეს კვამლი, მაშინ როდესაც მთელი ინგლისი გათოშილიაო. ამავდროულად, საკუთარი გაჭირვების მოთმინებით ატანის სურვილი მომენტალურად ქრება, თუ ადამიანები გრძნობენ, რომ ქამრები მხოლოდ მათ აქვთ შემოჭერილი, ხოლო ხელისუფალნი ქამრების მუდმივად მოშვების რეჟიმში არიან და განცხრომის ახალ-ახალ საფეხურებს იპყრობენ.

იანუკოვიჩის ხელისუფლების დასასრული ჯერ კიდევ ერთი თვის წინ წარმოდგენილი მქონდა, თუმცა არ მეგონა, რომ იგი ასე შორს წავიდოდა, და შესაბამისად, ასე უცებ დაკარგავდა კიდეც ხელისუფლებას. იგი ნამდვილად არ არის ლუკაშენკოზე უფრო სასტიკი. და შეიძლება, გადამწყვეტ მომენტში ვერ მიხვდა (როგორც სტრატეგიც, იგი ნამდვილად ვერ შეედრება ლუკაშენკოს), რომ მისი ხელისუფლების არსენალში მხოლოდ ორი სვეტიღა თუ იყო დარჩენილი – რეპრესიული და რუსული ფაქტორი. ხოლო როცა ასე მცირე არჩევანი დარჩა, ყოყმანი უკვე დამღუპველი იყო. თუმცა ბოლომდე რომ მისწოლოდა, ამით საკუთარი კრახის გადავადებას მიაღწევდა ალბათ, და არა – აცილებას.

საინტერესოა, რომ არამარტო რუსი მეკავშირეებისთვისაც (რომელთათვისაც იანუკოვიჩი მხოლოდ მანამდეა საინტერესო, სანამ მას უკრაინის, ნაწილის მაინც, მათ ორბიტაში დასაბრუნებლად რაიმე შანსი აქვს), არამედ დასავლეთისთვისაც (ყოველ შემთხვევაში – ევროკავშირის ლიდერებისთვისაც) ის, რაც უკრაინაში მოხდა – სრულიად მოულოდნელი აღმოჩნდა… ევროპელები თავიდან იმასაც ვერ მიხვდნენ, რომ უკრაინა ხელიდან ეცლებოდათ (სანამ პუტინმა ცხვირწინ არ გამოაცალათ ასოცირებული ხელშეკრულების ხელმოსაწერი ეგზემპლარი). და ის ხომ საერთოდ სიზმარია, რომ უკვე დაკარგულად შეგუებული უკრაინა, თურმე, შეიძლება მაინც დაუბრუნდეთ… თუმცა ალბათ, იმას კი კარგად ხვდებიან ახლა, რომ თუ უკრაინა დაუბრუნდათ, ეს იმდენად საჩუქარი ვეღარ იქნება, როგორც ტვირთი! განსაკუთრებით, – პირველ თვეებში და წლებში…

მაგრამ როგორც უკრაინელებისათვისაც, ისე – ჩვენთვის მით უფრო, შედარებით მეტად საინტერესო ახლა ის კი აღარ არის, რატომ მოუვიდა იანუკოვიჩის ხელისუფლებას ის, რაც მოუვიდა, არამედ ის – რა შეიძლება მოხდეს ახლა, რას იზამს რუსეთი, რა საფრთხეები და პერსპექტივები არსებობს და ჩვენ რა გაკვეთილი უნდა გამოვიტანოთ იქედან, რაც ხდება…

1. ფაქტია, რომ რუსეთის ხელისუფლება საქართველოს მაგალითზე თავიდანვე თვლიდა (ევროკავშირისაგან და თავად იანუკოვიჩისაგან განსხვავებით), რომ თუ უკრაინა მთლიანად არ დარჩებოდათ, ნაწილის (ნაწილების!) მიერთების და ამით უკრაინული პოლიტიკური სპექტრის და მოსახლეობის შანტაჟის კარგი შანსი ექნებოდათ.

2. იანუკოვიჩის გადაყენება რამდენად სამართლებრივი მექანიზმების დაცვით მოხდა, საკითხავია. ჩვეულებრივ, პრეზიდენტის იმპიჩმენტის პროცედურები გარკვეულ დროს მოითხოვს. თუ კანონი დაცული არ იყო (და მაშინაც კი, თუ დაცული იყო!), გასაგებია, რომ დასავლეთისათვის მისაღები და ლეგიტიმური ორგანო – უკვე უკრაინის პარლამენტია, სადაც რეგიონების პარტიამ თავად დათმო ძალაუფლება და სპიკერი „ბატკივშინის“ ერთ-ერთი ლიდერი ტურჩინოვი გახდა, ხოლო რუსეთისათვის – იანუკოვიჩი.

3. იმით აჟიტირება, რომ იანუკოვიჩმა დონეცკიდან რუსეთში გადასვლა ვერც თვითმფრინავით და ვერც სახმელეთო საზღვრით, უკრაინელი მესაზღვრეების პრინციპული პოზიციის გამო, ვერ მოახერხა, არ ღირს. ჯერ ერთი, ეგ ინფორმაცია რამდენად სარწმუნოა, არ ვიცით. მეორეც უკრაინა-რუსეთის ლამის 2,000 კმ-იან საზღვარზე ნამდვილად მოიძებნება ალბათ ადგილი, სადაც იანუკოვიჩი ამას შეძლებს. სხვა საქმეა, რომ რუსეთს ლტოლვილი იანუკოვიჩი არაფერში ჭირდება და მედვედევის მხრიდან მის მიმართ გახმოვანებული ზედსართავი – „ჩვარი“ ნამდვილად არ საჭიროებს ზედმეტ დაზუსტებას იმისა, თუ რა უნდა გააკეთოს ახლა მაინც იანუკოვიჩმა, თუ არ უნდა, რომ ჩვრის სტატუსიც კი სანატრელი გაუხდეს. სავარაუდოდ, იგი შეეცდება ხარკოვში, დონბასსა და ყირიმში ვანდეა ჩამოაყალიბოს და ცენტრალურ ხელისუფლების გადაწყვეტილებების საბოტაჟი დაიწყოს. დიდი შანსია, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი, განსაკუთრებით, კიევში ფაშისტების და ბენდეროველების გამეფებაზე და რუსების მიმართ დაგეგმილ გენოციდზე რუსული პროპაგანდის მიერ საუბრებით გაჟღენთილი, ამას გაგებით მოეკიდოს. ყირიმის პარლამენტზე, სევასტოპოლის ფაქტორზე და რუსულ ფლოტზე აღარაფერს ვამბობ. თუმცა, სეპარატისტების სახელით მოქმედება არაა მაინცდამაინც მომხიბვლელი პერსპექტივა და იმედია, კიევის ახალი ხელისუფლება თავისი ხისტი ნაბიჯებით (მაგალითად – რუსულ ენასთან მიმართებაში)
არ უბიძგებს რეგიონების რუსულენოვანი დამფრთხალი მოსახლეობის და ელიტის დიდ ნაწილს აქეთკენ.

4. რამდენიმე კვირაში, როცა პოლიტიკური ვნებათღელვების გრადუსი დაიწევს, წინა პლანზე ეკონომიკური ფაქტორები გამოვა. ქვეყანა ისედაც იყო დეფოლტის საშიშროების წინ, და ახლა ამის შანსი 50%-ზე მეტია. კიევის ცენტრში გამუდმებულმა ბრძოლებმა და ხანძრებმა შეიძლება ისე დიდი ფინანსური ზიანი არ მიაყენა ქვეყანას, მაგრამ სტაბილურობის იმიჯი მნიშვნელოვანწილად შელახა. თავად მომიტინგეთა მიერ იარაღის და მოლოტოვის კოქტეილების გამოყენებამ, მათ ნაწილს შორის აგრესიული ნაციონალიზმის პოპულარობამ და რამდენიმე საელჩოს დაკეტვამ გაცილებით სერიოზული დარტყამ შეიძლება მიაყენოს უკრაინულ ეკონომიკას, ევრობონდების სავალალო მდგომარეობას და ეროვნულ ვალუტას. მით უფრო, რომ ქვეყნის ოქროს რესურსები კატასტროფულად დაბალ დონეზეა თურმე.

5. მეტად საშიში შეიძლება აღმოჩნდეს ამდენ ხანს ბარიკადებზე მებრძოლი უბრალო ადამიანების მასაში ახლა დაბადებული რევოლუციური წარმატებით თრობის ფენომენი. მით უფრო, რომ ამ ადამიანებმა სწორედ საკუთარი თავგანწირვით, სისხლით, გმირობით და ერთმანეთის გატანით შეძლეს წარმატების მიღწევა და არა იმდენად, – შინაური თუ უცხოელი პოლიტიკური ლიდერების ხელმძღვანელობით თუ თანადგომით. მათთვის შეიძლება არ აღმოჩნდეს ავტორიტეტი ისინი, ვისაც დასავლეთი ასე თუ ისე იცნობს, ხოლო ვისაც ისინი უფრო ენდობიან, ე.წ. „მემარჯვენე სექტორი“, Пра́вий се́ктор, ანუ ნიუ-ბენდეროველები, თავისი მკვეთრი ნაციონალიზმით თუ ნეოფაშიზმთან სიახლოვით – არ აღმოჩნდეს მისაღები დასავლეთისათვის. რაც უფრო მალე გამოიკვეთება ახალი ლიდერები და რაც უფრო მალე მოახერხებენ ისინი დასავლეთისათვის მისაღებ ძველ ლიდერებთან საერთო ენის და კონსენსუსის გამონახვას, მით უფრო მეტი იქნება შანსი, რომ მიღწეული წარმატება განმტკიცდეს და არ დაინგრეს. ხოლო დასავლეთის დახმარება აუცილებლად დასჭირდებათ, რადგან მშიერი ქვეყანა საშინელებაა, ხოლო მშიერი პოლიცია და ჯარი -საშიში… კიდევ ერთხელ ვამბობ, ეს ძალიან ძნელი იქნება, რადგან ამ მემარჯვენე სექტორის (თუ „მართალი სექტორის“) ლიდერების აბსოლუტურ უმრავლესობას სულაც არ სურს უკრაინის ევროკავშირში ინტეგრირება და ევროკავშირს ლამის ისეთივე საფრთხედ განიხილავს, როგორც რუსეთს…

6. დასავლეთმა სასწრაფოდ უნდა მოახერხოს იმის გათვლაა და გამოცხადება, რა ფინანსური დახმარება შეიძლება გაუწიოს უკრაინას. ერთი საქმეა შორიდან მოკითხვების თუ შეშფოთების გამოხატვა, და მეორე, – როცა მომავალ პარტნიორად შერაცხულ ქვეყანას უნდა მილიარდებით დაეხმარო, როცა ფული საკუთარი მოსახლეობისთვისაც არ გყოფნის…

7. პუტინის მხრიდან უკრაინის საქმეების რუსეთის სასარგებლოდ გადაწყვეტა მისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ამიტომ მას, ევროკავშირისაგან განსხვავებით, არ დაუხევია უკან 15 მილიარდი დოლარის გამოყოფაზე და 3 მილიარდი კიდეც გადარიცხა უკვე (რასაც ახლა ალბათ ძალიან ნანობს). მაგრამ არის ერთი სერიოზული პრობლემა – უკრაინის დახლეჩვა და მისი ყველაზე მდიდარი და განვითარებული ნაწილის – სამხრეთ-აღმოსავლეთის – მითვისება პუტინისთვის თითქოს უდავო პოლიტიკური წარმატება უნდა იყოს, გაცილებით უფრო შთამბეჭდავი რუსი ხალხის თვალში, ვიდრე პატარა თვალწარმტაცი აფხაზეთის და რუსებისათვის კიდევ უფრო ნაკლებმომხიბვლელი ცხნივალის რეგიონისა, მაგრამ ეკონომიკური ეფექტი სულაც შეიძლება არ აღმოჩნდეს პოზიტიური! საქმე იმაშია, რომ უკრაინის გახლეჩვას ძალიან სერიოზული დარტყმა შეიძლება მოჰყვეს რუსეთის ეკონომიკურ სისტემაზეც. რუსეთს მოუწევს ძალიან ბევრი გაუთვალისწინებელი ხარჯის საკუთარ თავზე აღება. წარმოების დიდი ნაწილი უკრაინაში ქვეყნის დეზინტეგრაციის შემთხვევაში გარკვეული დროით შეიძლება გაჩერდეს, რაც რუსეთის თავდაცვით მრეწველობას და მანქანათმშენებლობას დააზიანებს. რუსეთის მიერ უკრაინის ეკონომიკაში ჩადებული სახსრების ამოღება სათუო გახდება. და თან უეჭველად დაიწყება რუსეთიდან კაპიტალის გადინების კიდევ უფრო შეუჩერებელი ზრდა. დასავლეთი საქართველოს შემდეგ უკვე უკრაინის გადასანსვლის მკაფიოდ დემოსტრირების ფონზე სულ უფრო მეტად დაფიქრდება, რამდენად ღირს რუსული გაზის ხიბლით რუსი დათვის მძევლად ყოფნა. პოლონეთის, ბალტიისპირეთის, რუმინეთის, ჩეხეთის და ბულგარეთის მხრიდან კიდევ უფრო გაიზრდება ზეწოლა ძველ ევროპაზე, რომ მათ საკადრისი პასუხი გასცენ რუსეთს. სავარაუდოდ, რუსეთისთვის ეკონომიკური ზარალი, ალბათ, რამდენჯერმე მეტი იქნება, ხოლო რეცესია უფრო ხანგრძლივი, ვიდრე ეს 2008 წლის საქართველოში შემოჭრას მოჰყვა. დავამატოთ ამას ისიც, რომ სირიასა და ირანში საომარი მოქმედებების ალბათობის მკვეთრად შემცირების და ერაყიდან ჯარების გაყვანის ფონზე ამერიკისათვის რუსეთთან მოლაპარაკების აუცილებლობა მცირდება, ხოლო ტონალობა შეიძლება გამკაცრდეს. ეს კი ამ სიტუაციაში ძალიან გაართულებს რუსეთის თუნდაც ისეთი ტრადიციული მოკავშირეების პუტინისადმი ლიბერალიზმსაც კი, როგორც გერმანია და საფრანგეთია. თავისდაუნებლიედ, პუტინი შეიძლება აღმოჩნდეს იმის მსგავს სიტუაციაში, როგორც ბრეჟნევი 1980 წელს, როცა ლამის ერთ დღეში დაპყრობილი ავღანეთი და მოსკოვის ოლიმპიადის გახსნით გამოწვეული სიამაყე გედის სიმღერის პირველი აკორდები აღმოჩნდა საბჭოთა იმპერიის კრახის წინ… ამიტომ, არაა გამორიცხული, რომ მოსკოვი დროზე მიხვდეს, რომ მისთვის მომგებიანი უკრაინის გახლეჩვის ბლეფია მხოლოდ, ხოლო რეალური გახლეჩა უპროგნოზო განვითარების რთულ კასკადს დაუდებს სათავეს, რომელშიც დამნაშავედ რუსეთში სწორედ პუტინს ჩათვლიან და მაშინ მას უკვე საკუთარი სახელისუფლებო სვეტების სიმყარის გამოცდა მოუწევს… საკმაოდ უცნაური იქნება რუსეთის ხელისუფალთა როლი ამ როლში, როცა ისინი მუდმივად შეეცდებიან აღმოსავლეთ უკრაინის და ყირიმის რუსოფილ ხელისუფალთა დარწმუნებას იმაში, რომ მათუ გეგმები უკრაინის გახლეჩვის მიმართულებით სულაც არაა ბლეფი, ხოლო მეორე მხრივ, დასავლელი პოლიტოლოგების და ეკონომისტების დარწმუნებას იმაში, რომ ეს მხოლოდ ჭორებია და რომ რუსეთისთვის გახლეჩილი და დასუსუტებული უკრაინა აბსოლუტურად მიუღებელია… თანაც, სულ არაა გამორიცხული, რომ პუტინი ხან ერთ როლში იყოს გულწრფელი და ხანაც – მეორეში!

8. ყოველივე ზემოთაღნიშნულის გამო რამდენიმე ერთი შეხედვით პარადოქსული დასკვნები შეიძლება გავაკეთოთ:
- ა) უკრაინის პრობლემები ძალიან შორსაა გადაწყვეტისაგან და იანუკოვიჩის გადაყენებას, პოზიტიური მხარის გარდა, ნეგატიურიც აქვს. ნამდვილად კარგი იქნებოდა, იანუკოვიჩი ისევე წასულიყო, როგორც თავის დროზე შევარდნაძე წავიდა და საკანონმდებლო-კონსტიტუციური ვაკუუმი არ შეექმნა ქვეყანაში.
- ბ) აუცილებელია არსებული მმართველობითი ხარვეზების სასწრაფოდ გამოსწორება არჩევნების დანიშვნით და იმის გარანტირებით, რომ არჩევნები უკრაინის მთელ ტერიტორიაზე ჩატარდება და მისი შედეგები სწორედ მთელ ტერიტორიაზე იქნება ლეგიტიმური. ამისათვის აუცილებელია, რომ შენარჩუნებულ იქნას (რაც შეიძლება უცვლელად!) ერთადერთი კანონიერი სტრუტურა, რაც ფუნქციონირებს – უკრაინის რადა! გამარჯვებულმა ძალებმა არ უნდა სცადონ რადაში ბალანსის ხელოვნური დარღვევა, რაც რუსალენოვანი რეგიონების მოსახლეობის შიშებს და რუსეთის გაღიზიანებას გაზრდის.
- გ) აშშ, ევროკავშირი და რუსეთი – უკრაინული პოლიტიკური ლიდერების მონაწილეობით (არ გამოვრიცხავდი იანუკოვიჩის მონაწილეობასაც, მისთვის გარკვეული გარანტიების მიცემის საფასურად კი მის მიერ პოსტის დატოვების სამართლებრივი პროცედურების დაცვას, თუმცა ეს უკრაინელებმა უნდა გადაწყვიტონ) სასწრაფოდ უნდა შეთანმხდნენ ქვეყნის ინტეგრაციის და მმართველობის კანონიერი სტრუქტურების არჩევნების ჩატარების ფორმებზე და ვადებზე, ასევე – უკრაინისათვის სასწრაფო ეკონომიკური დახმარების გამოყოფის მოცულობაზე და ვადებზე.
- დ) ზემოთხსენებული გარეშე ძალები უნდა შეთანმხდნენ იმაზეც, რომ ხელს არ შეუშლიან უკრაინის განვითარებას არჩევნების შემდეგ. არაა გამორიცხული, რომ რუსეთმა მოითხოვოს გარანტიები, რომ უკრაინა (არასოდეს ან დიდი ხნით) არ შევა ნატოში და სევასტოპოლში კვლავაც (მუდამ ან დიდი ხნით) დარჩება რუსული ფლოტის ბაზა. ამ წინადადებების განხილვის ხელაღებით უარყოფა დასავლეთის ან უკრაინელი პოლიტიკოსების მხრიდან შეცდომა იქნება. აჯობებს, ისეთი პირობებზე მოლაპარაკება, რაც მაქსიმალურად მისაღები იქნება უკრაინისათვის (მაგალითად ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების დაჩქარებულად ხელმოწერა და ევროკავშირში შესვლის პერსპექტივის გაცხადებულკი დადასტურება, ნატოში შესვლის და სევასტოპოლის ბაზის გასვლის გადავადება, და არა – სამუდამო დაკანონება), მაგრამ შეუნარჩუნებს სახეს რუსეთის ხელისუფლებასაც, რომელსაც შიდა ძალები ადვილად არ აპატიებენ პირში მწიფე ლეღვივით ჩასავარდნად გამზადებულ უკრაინაზე ხელის აღებას.
- ე) მაიდანზე მყოფი ადამიანები უეჭველად იმსახურებენ ხელისუფლების მხრიდან გარკვეულ გარანტიებს და კომპენსაციებს (განსაკუთრებით – დაღუპულთა ოჯახები) და ეს სასწრაფოდ გასაკეთებელია რადას დონეზე. ამავე დროს, უკეთესი იქნება, თუ ეს ადამიანები და მათი არაფორმალური (ფაქტირუი) ლიდერებიც გააცნობიერებენ, რომ ამ სიტუაციაში მაინც, როცა მათი ქვეყნის არსებობა სასწორზე დევს, ზედმეტი მაქსიმალიზმი დამღუპველი იქნება და საკუთარი პირობების ხისტად დაყენებაზე უარის თქმა მოუწევთ. განსაკუთრებით, როცა ეს ეხება იმას, თუ ვინ უნდა იყოს უკრაინის მმართველი ძალა არჩევნებამდე პერიოდში. აქვე მინდა ვთქვა, რომ იულია ტიმოშენკოსადმი ჩემი საკმაოდ ეჭვიანი დამოკიდებულების მიუხედავად, მისი პოლიტიკური პოტენციალის უარყოფა არ იქნება, ალბათ სწორი, თუმცა ესეც უკრაინელების გადასაწყვეტია. ტიმოშენკო თუ შეძლებს და თავის ამბიციებს დროებით მაინც მოთოკავს, მისთვისვე სასარგებლო იქნება…
- ვ) ყველა იმ ტვინგაცხელებულ პოლიტიკოსს მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში, რომელიც შეიძლება ფიქრობდეს, რომ უკრაინის დაშლა ის ჩიტია, რომელიც ბდღვნაც ნამდვილად ღირს ან საკუთარი ძალაუფლების განსამტკიცებლად, ან – უფრო დიდი ფასკუნჯის – რუსეთის დაშლის პროვოცირებისათვის, უნდა ესმოდეს, რომ მათი სურვილები ვერ დარჩება სამუდამოდ საიდუმლო და რომ უკრაინის ამ მსხვერპლშეწირვის ბინძური იდეით ისინი საკუთარ თავს მოლოტოვის და რიბენტროპის რანგში აყენებენ. და ისიც დროა გაიგონ, რომ თუ ერაყის და ავღანეთის დამორჩილება არ აღმოჩნდა არც იოლი და არც შესაძლებელი, მით უფრო შეუძლებელი იქნება ეს პროცესები ხელოვნურად რუსეთთან მიმართებაში.
იმპერიები, ისევე როგორც პატარა ქვეყნები, მაშინ იშლებიან, როცა მათი ხელისუფლება სრულად ამოწურავს მისი საყრდენი სვეტების სიმტკიცის რესურსებს.

======

P.S. აღნიშნული სტატიის დაწერა რუსულადაც ან ინგლისურადაც შეიძლებოდა, მაგრამ არ მაქვს იმის ამბიცია, რომ ვინმე უკრაინაში ან ევროპაში მომისმენს, მაშინ როცა აქაც კი სათუოა ჩემი ფიქრების პროფესიული ფასიც და თუნდაც შინაური პოლიტიკოსების მხრიდან მოსმენის თუ არა, კამათის მზაობა მაინც :)

ჩემი ძირითადი სურვილი ისაა, რომ ერთად დავფიქრდეთ იმაზე, რა გამოცდას გვიმზადებს განგება. მგონი, უახლეს ისტორიაში პირველად ხდება, რომ სხვათა მაგალითზე შეგვიძლია ვისწავლოთ. თუ, რა თქმა უნდა, ძველებურად არ გადავწყვეტთ, რომ მაინც საკუთარი შეცდომების დაშვება გვირჩევნია :(


ღია წერილი საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, ბატონ დავით უსუფაშვილს


usufashvili
ბატონო დავით,

პირველ რიგში, მადლობა მინდა მოგახსენოთ იმ ძალზე საშური ინიციატივისათვის, რომელიც კანონის თანახმად თქვენ თავზე იტვირთეთ – საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს ახალმიღებული კანონის თანახმად ბორდის არჩევნების ჩატარება.

აღნიშნულ საკითხზე ჩემი მოსაზრების ბლოგზე გამოქვეყნებას არ ვთვლიდი აუცილებლად, რადგან მეგონა (და ახლაც მგონია), რომ საკუთარი არარჩევით განაწყენებული კაცის პოზად ჩათვლიდა მკითხველთა უმრავლესობა. ეს დღესაც არაა გამორიცხული. მაგრამ თქვენმა გუშინდელმა განცხადებამ, რომ ეს პროცესი ჩატარდა კანონის და ყველა ნორმის დაცვით, და ამ მოსაზრების ოპონენტებისათვის მიმართვამ, რომ ღიად დაეფიქსირებინათ, რაში არ გეთანხმებიან, მაიძულა ჩემი შეხედულება გადამესინჯა და თქვენთვის ამ წერილით მომემართა.

ჩემი სუბიექტური აზრია – თუმცა გამყარებული მრავალი ანალოგიური სუბიექტური აზრით და ავტორიტეტული ორგანოების დასკვნითაც, რომ როგორც თავად შესწორებები კანონში მაუწყებლობის შესახებ, რომელიც პარლამენტმა 2013 წელს მიიღო, ასევე თქვენი უშუალო მონაწილეობით და ინიციატივით შერჩეული (და ერთხმად დამტკიცებული) საბჭოს კანდიდატების შემრჩევი კომისიაც მოწონებას იმსახურებენ.
სხვათა შორის, არ გამიგია რაიმე სერიოზულად დასაბუთებული კრიტიკა კომისიის მიმართ, რომელმაც საკუთარი მუშაობა წარმართა კანონის და ვადების სრული დაცვით და წარმოგიდგინათ 68-დან შერჩეული 27 კანდიდატის სიაც და გამჭვირვალე პროცესის კრიტერიუმებიც. ეს შერჩევა, ხაზს გავუსვამ, დაეყრდნო კანონის მიერ დადგენილ ნორმებს – კანდიდატთა ავტობიოგრაფიას (CV-ს), მათ მიერ მომზადებულ მაუწყებლის კონცეპტუალურ ხედვას, ასევე მათთან კომისიის გასაუბრებას. გარდა ამისა, შერჩეული კანდიდატების უფრო სრულად გაცნობის მიზნით მათთან გასაუბრებაც პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერით გადაიცა მათი მონაწილეობა სპეციალურად მოწყობილ ტელედებატებშიც.
ასე რომ, კომისიის მუშაობის მიმართ პრეტენზიები არ ყოფილა, ვადები იყო დაცული, მიდგომები იყო დაყრდნობილი ობიექტურად შემუშავებულ კრიტერიუმებზე. მაგალითად, კანდიდატის ამათუ იმ პოლიტიკურ პარტიასთან შესაძლო კავშირის განსასაზღვარავად გამოყენებულ იქნა პარლამენტარ თინა ხიდაშელის ის განსაზღვრება, რომელიც მან გამოიყენა კომუნიკაციის ეროვნული კომისიის საგამოძიებო კომისიის მუშაობისას – პირი ითვლება პოლიტიკურ პარტიასთან კავშირის მქონედ, თუ იგი არის ამ პარტიის წევრი, ან წარმოადგენდა ამ პარტიას სხვადასხვა ოფიციალურ შეკრებებზე ან ღონისძიებებზე (ბოდიშს ვიხდი არაზუსტი პერიფრაზისათვის).

კომისიის მუშაობის დაწყებისთანავე გაისმა, რომ მრავალმა ცნობილმა ადამიანმა ან ვერ გაიგო დროულად, ან ვერ მოასწრო საბუთების შეტანა და მათ მიერ გამოთქმული იყო თხოვნა, რომ პარლამენტის თავმჯდომარეს კონკურსში საბუთების შეტანის ვადა გაეხანგრძლივებინა. სხვათა შორის, ჟურნალისტმა მადლენა მაჭარაშვილმა კონკურსში მონაწილე სხვა კანდიდატებთან ერთად მეც მომმართა კითხვით, პირადად რას ვიტყოდი ასეთ შესაძლებლობის დაშვებაზე. როგორც სხვათა უმრავლესობამ, ასევე მეც ვთქვი, რომ არ ვიქნებოდი წინააღმდეგი, თუმცა ეს პარლამენტის გადასაწყვეტი იყო (ჩემი პასუხი ქ-ნმა მადლენამ გვიან მიიღო და იგი მედიაში ვერ მოხვდა).
ბატონო დავით, თქვენ მაშინ არ დაუჭირეთ კონკურსის ვადების გაფართოებას მხარი და განაცხადეთ, რომ ვადები კანონითაა გაწერილი და კანონი უნდა იქნას დაცული. სრულად გეთანხმებით, რომ ეს უფრო სწორი იყო, ვიდრე პროცესის თუნდაც ძალიან პატივსაცემი ადამიანების სურვილზე მორგება.
მაგრამ შემდეგ მოვლენები ისე განვითარდა, რომ სამწუხაროდ, ბევრმა სხვამაც და მეც, მათ შორის, ვერ დავინახეთ პარლამენტის მხრიდან კანონის და ნორმების ერთგულება. თან, რაც განსაკუთრებით სამწუხაროა, ეს არის სწორედ ამ პარლამენტის მიერ ცოტა ხნის წინ მიღებული კანონი. და ძალიან რთული იქნება მინიშნებაც კი იმაზე, რომ იგი ან მოძველებულია, ან – უკვე გადასასინჯი.

შევეცდები, ჩამოვთვალო ყველა ის დარღვევა, რომელიც, ჩემი მოკრძალებული და არაპროფესიონალური აზრით, კანონთან მიმართებაში მოხდა სამეურვეო საბჭოს არჩევნების პროცესში და მადლობელი ვიქნები, თუ ჩემს შესაძლო შეცდომებზე მიმითითებთ ან თქვენ, ან პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის წარმომადგენლები:
1. არ იყო დაცული უფლებამოსილი სუბიექტების მიერ პარლამენტისათვის კანდიდატების წარდგენის 3-დღიანი ვადა – #26.4 („საკონკურსო კომისიის მიერ მეურვეობის კანდიდატთა შერჩევიდან არაუგვიანეს 3 კალენდარული დღისა ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სუბიექტები კანდიდატურებს წარუდგენენ საქართველოს პარლამენტს“). – თუმცა თანახმა ვარ, რომ ეს მცირე პროცედურული დარღვევაა.
2. არ იყო დაცული უფლებამოსილი სუბიექტების მიერ პარლამენტისათვის კანდიდატების წარდგენის რიგითობა – სახალხო დამცველმა წარდგენა დააგვიანა, და მასზე ადრე კანდიდატი წარადგინა აჭარის უმაღლესმა საბჭომ, როცა პირიქით უნდა ყოფილიყო. #26.1 („აღნიშნული სუბიექტები კანდიდატებს შეარჩევენ და კანდიდატურებს წარადგენენ შემდეგი რიგითობით: თავდაპირველად – საქართველოს სახალხო დამცველი, შემდეგ – აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო…“) - ესეც მცირე პროცედურულ დარღვევად ჩავთვალოთ.
3. ყველაზე სერიოზული დარღვევა – არ იყო დაცული პარლამენტისათვის უმცირესობის, ხოლო შემდეგ უმრავლესობის მიერ წარსადგენი კანდიდატურების რაოდენობა. უმცირესობამ ნაცვლად სამისა წარადგინა 2 კანდიდატი, ხოლო უმრავლესობამ – მხოლოდ 1 კანდიდატი. ამ დროს კანონი სავსებით ცალსახად განსაზღვრავს იმ რაოდენობას, რასაც უფლებმოსილი სუბიექტები პარლამენტს წარუდგენენ. ტექსტში ნათქვამია „წარუდგენს სამს“, რაც არ არის ყველაზე კატეგორიული ფორმა, მაგრამ ამავდროულად არც იმის შესაძლებლობას იძლევა, რომ გაგებულ იქნას, როგორც „შეუძლია წარადგინოს მაქსიმუმ სამი“. იქნებ, მე ვცდები, მაგრამ არ მომისმენია დამაჯერებელი და დასაბუთებული იურიდიული განმარტება იმაზე, რატომ და როგორ შეიძლება ნიშნავდეს ფრაზა „წარუდგენს სამს“ იმას, რომ შეუძლია წარუდგინოს ან სამი, ან ორი, ან ერთი, ან – სულაც არცერთი! – #26.1 („საკონკურსო კომისიის მიერ შერჩეულ მეურვეობის კანდიდატთაგან ორს საქართველოს სახალხო დამცველი, სამს საპარლამენტო უმრავლესობა (საპარლამენტო უმრავლესობის არარსებობის შემთხვევაში –საპარლამენტო ფრაქციები), სამს საპარლამენტო უმრავლესობის გარეთ დარჩენილ პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეოთხედი და ერთს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს ასარჩევად“). აქვე დავამატებ, რომ ჩემს გაგებას, რომ ეს მოთხოვნა უმცირესობის და უმრავლესობის მიერ სწორედ 3-3 კანდიდატების დასახელების ნამდვილად აუცილებლობაა და არა დასაშვები შესაძლებლობა, შემდეგი მომენტიც ადასტურებს ირიბად: თუ ეს მხოლოდ შესაძლებლობა იქნებოდა, მაშინ, ლოგიკურად, კანონს იქვე უნდა განემარტა, რა მოხდებოდა იმ შემთხვევაში, თუ არ იქნებოდა წარდგენილი სათანადო კვოტით დაშვებული რაოდენობა – მაგალითად, რა მოხდებოდა, თუ საერთოდ არავინ დააკმაყოფილებდა უმცირესობის და უმრავლესობის გემოვნებას.
4. დაირღვა დასახელებული კანდიდატებისათვის პარლამენტის მიერ კენჭისყრისთვის დაწესებული ათდღიანი ვადებიც, თუ არ ვცდები, როგორც პირველ, ასევე – მეორე შემთხვევაში – #26.5 – („საკონკურსო კომისიის მიერ მეურვეობის კანდიდატთა შერჩევიდან არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღისა საქართველოს პარლამენტი სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით, ცალ-ცალკე ირჩევს…) და #26.6 („თუ მეურვეობის კანდიდატმა ვერ მიიღო არჩევისათვის საკმარისი ხმები, საქართველოს სახალხო დამცველი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო, საპარლამენტო უმრავლესობა… და საპარლამენტო უმრავლესობის გარეთ დარჩენილ პარლამენტის წევრთა არანაკლებ ერთი მეოთხედი… 10 კალენდარული დღის ვადაში წარუდგენენ საქართველოს პარლამენტს ახალ კანდიდატურებს“). სხვათა შორის, ეს დარღვევა უმცირესობამაც დაუშვა და ჯანა ჯავახიშვილის კანდიდატურა მართლაც გვიან წარმოადგინა. რაც, მართალი გითხრათ, ჩემთვის გაუგებარი იყო, რადგან ამით თავის მიერ წარმოდგენილ ძალიან კვალიფიციურ კანდიდატს ფორმალური წინააღმდეგობა თავადვე შეუქმნეს.

როდესაც პარლამენტის წევრები ლოგიკურ წინააღმდეგობაზე უთითებენ და ამბობენ, ფრაქციაში ვერ შევთანხმდით ერთიან კანდიდატზე და როგორ უნდა წარგვედგინა კენჭისყრაზე, როცა ვიცოდით, რომ ასარჩევად საჭირო ხმებს მაინც ვერ მიიღებდაო, ეს ნონსენსია. რადგან მართალია, წარდგენა ხდება საკუთარი ქვოტიდან და საკუთარი ფრაქციის (ან ფრაქციათა ერთობლიობის) მიერ, მაგრამ არჩევა ხომ ხდება მთლიანად პარლამენტის მიერ! ასე რომ, თუ თეორიულად უმრავლესობის რომელიმე კანდიდატი აგროვებდა უმრავლესობაში, დავუშვათ, მხოლოდ 40 ხმას, მისი კანდიდატურის კენჭისყრაზე დაყენების შემთხვევაში, სავსებით შესაძლებელი იყო, რომ მას ასარჩევად საჭირო დარჩენილი ხმები (36) უმრავლესობის გარედან მიეღო და კანონის თანახმად არჩეული ყოფილიყო პირველივე ტურში. იგივე შეიძლება ითქვას უმცირესობის კანდიდატებზეც. გარდა ამისა, პირველ ტურში კანდიდატის ჩავარდნის შემთხვევაში მეორე ტურში გასამარჯვებლად ხომ საჭირო ხმათა რაოდენობა 76-დან სულაც 51-მდე ჩამოდიოდა!

საინტერესო იყო თავად პროცესზე დაკვირვება.

ა) ჯერ პარლამენტში უმრავლესობის ერთმა წევრმა განაცხადა, რომ მან ვერ აღმოაჩინა 27-კაციან სიაში 3-4 პირის გარდა – ცნობილი სახეები! ძალიან უცნაური განცხადებაა – როგორ უნდა მომხდარიყო სიაში „ცნობილი სახეების“ კონცენტრირება! თან რა კრიტერიუმებით ვსაზღვრავთ ამ „ცნობილ სახეებს“? – ხომ აშკარაა, რომ ერთი ადამიანისთვის ვიღაცები იქნებიან ცნობილნი და მეორისათვის – სხვები! ნუ მიწყენთ, მაგრამ ამ კანდიდატებს (მაგალითად, იაგო კაჭკაჭიშვილს, დავით მჭედლიძეს, უჩა სეთურს, გენო გელაძეს, ჯანა ჯავახიშვილს, ქეთევან კინწურაშვილს, ნინო ლომჯარიას, ნაზი ჯანეზიშვილს, გიორგი ლობჟანიძეს, მიხეილ მირზიაშვილს, ანნა ძიაპშიპას, ნინია კაკაბაძეს, ალექსანდრე ვახტანგოვს, ელისო ჯანაშიას… და, სავარაუდოდ – ყველას იმ 27-დან!) შესაბამის პროფესიულ წრეებში ძალიან კარგადაც იცნობენ! და რამდენადაც კანდიდატთა შესარჩევი პროფესიული წრეების ჩამონათვალი კანონის მიხედვით ძალიან ფართო იყო („… ჟურნალისტიკის, ადამიანის უფლებათა დაცვის, საფინანსო, ელექტრონული კომუნიკაციების, სახელოვნებო, სამწერლო ან/და სამეცნიერო-პედაგოგიურ სფეროში“), გასაგებია, რომ ასეთი მრავალფეროვანი კოჰორტა ვერ იქნებოდა უნივერსალურად და თანაბრად ცნობადი ყველა პარლამენტარისათვის.

ბ) ამ განცხადებას სულ რამდენიმე კვირაში მოჰყვა სრულიად საპირისპირო განცხადება! – იმდენი ბრწყინვალე კანდიდატურა იყო იმ 27-კაციან სიაში, რომ არჩევანი ძნელი გასაკეთებელი იყოო (და გამოდის, გული რომ არავის ძალიან დაწყვეტოდა, ყველას თანაბრად (!) დაწყვიტეს გული!)

გ) გაუგებარია, როგორ უნდა მომხდარიყო პარლამენტარებისათვის კანდიდატების უფრო კარგად გაცნობა! კანონი ითვალისწინებდა ავტობიოგრაფიის, კონცეფციის, ტელევიზიით გადაცემული გასაუბრების და ტელევიზიითვე გადაცემული დებატების ხელმისაწვდომობას საქართველოს ნებისმიერი მოქალაქისათვის, ვისაც კი ინტერნეტზე და ტელევიზიაზე ხელი მიუწვდება. გაცნობის დამატებითი ფორმა იქნებოდა პარლამენტში კანდიდატების დაბარება და მათთან გასაუბრება, რაზეც პარლამენტმა თავად უარი თქვა, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა კანდიდატმა (რამდენადაც ვიცი, – ალექსანდრე ვახტანგოვმა, უჩა სეთურმა, გენო გელაძემ) შესთავაზეს ასეთი გამოსავალი. ამით, მაპატიეთ და, მგონი, ძალიან უცნაური მიდგომა გამოჩნდა – არ ვიცნობთ, და არც გვინდა, რომ გავიცნოთ?

გენო გელაძის შემთხვევა განსაკუთრებით აუხსნელი და გასაოცარი იყო! ადამიანი დაასახელა კოლექტიურმა ორგანომ – აჭარის უმაღლესმა საბჭომ – იქაურმა როგორც უმრავლესობამ, ასევე -უმცირესობამ! იგი ასევე დაასახელეს აჭარის არასამთავრობო ორგანიზაციებმაც. მას აქვს ტელევიზიის კანონმდებლობის საკითხებზე მუშაობის რამდენიმეწლიანი მდიდარი გამოცდილება. კანდიდატების შემრჩევი კომისიის მიერ მან მიიღო მაქსიმალური ქულა – 9. აჭარის უმაღლესმა საბჭომ იგი განმეორებითაც დაასახელა კანდიდატად. მისი კონცეფცია არის, ჩემი აზრით, იმდენად კარგი, რომ ძალიან მაინტერესებს, ბატონი გენოს დამწუნებელი პარლამენტარები რას უწუნებენ ამ კონცეფციას. მიუხედავად ამისა, მისი კანდიდატურა ორჯერ ისე ჩააგდეს, რომ არც მასთან შეხვედრა და გაცნობა უცდიათ და არც რაიმე კითხვებზე (თუ ასეთი კითხვები მის მიმართ არსებობდა) პასუხის მიღება. თუ გენო გელაძის მიმართ უმრავლესობას ჰქონდა ეჭვი, რომ იგი უმცირესობასთან დაკავშირებულია, რატომ არ უნდა ცდილიყვნენ ამის ისევე ღიად გარკვევას, როგორც ეს კანდიდატების შემრჩევმა კომისიამ გააკეთა ცალკეული კანდიდატების მიმართ? გენო გელაძის შემთხვევაში, პრობლემად ის კი არ მიმაჩნია, რომ იგი არ მოიწონეს, არამედ ის, რომ იგი ისე დაიწუნეს, რომ არც მას და არც ჩვენ არ განგვიმარტეს, რა იყო ამ დაწუნების ლოგიკური მიზეზი… და ამით გაჩნდა ეჭვი, რომ ლოგიკური მიზეზი არც არსებობდა, ხოლო რეალური მიზეზი გასამჟღავნებლად უხერხული იყო!…

ახლა მინდა გადავიდე იმ საკითხზე, რაზეც აპელირებას აკეთებდა უმრავლესობის ზოგიერთი წარმომადგენელი, და დღეს თქვენც – როგორ უნდა დაგვეძალებინა რომელიმე დეპუტატისათვის ამა თუ იმ კანდიდატის მხარდაჭერა, ამით ხომ მის პიროვნული არჩევნის თავისუფლებას დავარღვევდითო!

და ვინ ითხოვს, რომ პიროვნული არჩევნის თავისუფლება უნდა დარღვეულიყო?

წარსადგენი კანდიდატურის გამოსავლენად ხომ საკმარისო იქნებოდა რეიტინგული კენჭისყრის ჩატარება! როგორ დავიჯერო, რომ 27 კანდიდატიდან (რომლებიც ბოლოსკენ ძალიან ცნობილებად და პატივცემულებადაც კი მოიხსენიებოდნენ) არ აღმოჩნდნენ ისეთი კანდიდატები, რომლებიც სულ ცოტა 2 დეპუტატის მიერ მაინც იქნებოდნენ დასახელებულნი? და თუ ასეთები იქნებოდნენ (X, Y, ან Z), სწორედ ისინი უნდა დასახელებულიყვნენ კენჭისყრისათვის, თუკი ყველა დანარჩენი 2-ზე ნაკლებ ხმას მიიღებდა! სწორედ პროცესის ამ ელემენტზე უარის თქმა – უფლებამოსილი სუბიექტების მხრიდან სავალდებულო რაოდენობის კანდიდატთა წარდგენა პარლამენტისათვის – იყო დარღვეული. ხოლო თუკი წარდგენილ კანდიდატებზე კონკრეტული პარლამენტარები თავს შეიკავებდნენ ან წინააღმდეგი იქნებოდნენ, ეს რა თქმა უნდა, არავის მისცემდა უფლებას მათი არჩევნის თავისუფლება შეეზღუდა!

მეტყვიან, რომ ასეთი წარდგენა და ასეთი კენჭისყრა წინასწარ განწირული და უაზრობაა?!

რატომ?
რატომ უნდა ვიყოთ დარწმუნებული, რომ თუნდაც მხოლოდ ორი ხმით დასახელებული და წარდგენილი კანდიდატურებიდან რომელიმე მაინც მეორე ტურში უცებ არ „აქაჩავდა“ ხმების საჭირო რაოდენობას? განა ასე არ მოხდა, როცა პირველ ტურში ძალიან მცირე – n რაოდენობის ხმების მიმღებმა კანდიდატმა მეორე ტურში ლამის n+100 ხმა მიიღო? არ მინდა ვიფიქრო, რომ ასეთი ცვლილება პარლამენტარების პიროვნული არჩევნის თავისუფლებაზე ზემოქმედებით შეიძლებოდა მომხდარიყო. უფრო იმას ვფიქრობ, რომ დეპუტატებმა რაღაც ისეთი დაინახეს ამ კანდიდატში (ან – გაიგეს!), რამაც მათი თავდაპირველი ნეგატიური განწყობა სერიოზულად შეცვალა. უბრალოდ, იმაზე მწყდება გული, რომ სხვების კანდიდატურებიც რომ დამდგარიყო კენჭისყრაზე, ან პროცესის გულშემატკივარ დიპლომატებს ცოტა ადრე რომ გაეკეთებინათ კრიტიკულ-წამაქეზებელი განცხადება, იქნებ იქაც მომხდარიყო მსგავსი შთამბეჭდავი პოზიტიური დინამიკა კანდიდატების მხარდამჭერთა რიცხვში!

სხვათა შორის, პირველი ტურის ჩავარდნის შემდეგ მეორე ტურში უფლებამოსილ სუბიექტებს თითოეულ ადგილზე არა ერთი, არამედ უკვე სამი კანდიდატის დასახელებაც შეეძლოთ! – რაც რომელიმეს არჩევნის შანსებს (თუნდაც შიდარეიტინგული კენჭისყრის შემდეგ) ალბათ გაზრდიდა – #26.7 („მეურვის კანდიდატურის წარდგენის უფლების მქონე სუბიექტებს შეუძლიათ საქართველოს პარლამენტს წარუდგინონ სამი კანდიდატურა საკონკურსო კომისიის მიერ შერჩეულ კანდიდატთაგან“). თუმცა აქვე დავძენ, რომ ეს პუნქტი კანონში ცოტა გასამართია, რადგან ცალსახად არ ჩანს, რომ იგი მეორე ტურს ეხება. თუმცა იმ რიგითობის და ადგილის მიხედვით, რაც მას უკავია და შემდეგი ფრაზის გათვალისწინებით („შესაძლებელია ერთი და იმავე კანდიდატურის ორჯერ წარდგენა“) ლოგიკურად გასაგებია, რომ ეს სწორედ ასეა.

მაგრამ ეხლა გადავალ იმაზე, რაც მგონი, კიდევ უფრო სავალალო შეიძლება იყოს, ვიდრე ასე კარგად დაწყებული პროცესის ასე საჩოთიროდ გაჯანჯლება – ეჭვი მაქვს, რომ როდესაც პარლამენტი მაუწყებლობის შესახებ კანონში ამ ცვლილებებს იღებდა, და მაშინაც, როდესაც ამ კომისიას ამტკიცებდა, მათ სრულად ვერ გაიაზრეს თავიანთი ქმედებების შესაძლო შედეგი და გადაწყვეტილება ინერციით მიიღეს! და მხოლოდ მერე „აღმოაჩინეს“, რომ თურმე, ასეთი კანონით არჩევისას, რაღაც ისეთი შეიძლება მოხდეს (სავარაუდოდ, პოლიტიკური ოპონენტისათვის მისაღები კანდიდატის გასვლა საკუთარი ქვოტიდან!), რაც უკვე აღარ მოეწონათ! და რომ თურმე მათ მიერ ერთხმად დამტკიცებულ კომისიას შეუძლია ისეთი გადაწყვეტილებები მიიღოს და ისეთი კანდიდატები ჩააგდოს, რაც მერე მათ არ მოეწონათ… ეს კი ალბათ, მხოლოდ ორი ლოგიკური შესაძლო მიზეზით შეიძლება აიხსნას:

1) რომ დეკლარირებული „დამოუკიდებელი და არაპოლიტიზირებული ბორდი“ მხოლოდ დეკლარირებული სურვილი ყოფილა და არა – რეალური მიზანი.
და/ან
2) რომ პარლამენტარები კანონების მიღებისას ამ კანონების რეალიზაციის პოტენციურ შედეგებს კარგად ვერ თვლიან!!!

არაა გამორიცხული, რომ ორივე მიზეზი არსებობდეს, მაგრამ გულახდილად ვიტყვი, საზოგადოებრივი მაუწყებლის საბჭოს საკითხისადმი დიდი პატივისცემის მიუხედავად ჩემთვის ის მეორე საკითხი გაცილებით უფრო დამაფიქრებელი და შემაშფოთებელია.

განსაკუთრებით, იმ სერიოზული გამოწვევების და ინტრიგების გათვალისწინებით, რასაც, სავარაუდოდ უახლოეს ხანებში უნდა ველოდოთ!

ბატონო დავით!

კიდევ ერთხელ გიდასტურებთ ჩემს პატივისცემას და კეთილ სურვილებს. შეიძლება სახეზე მართლაც ლამის არავინ მცნობდეს თქვენდამი რწმუნებულ ორგანოში, მაგრამ რატომღაც მაქვს იმის ამბიცია, რომ ჩემი ნაწერები მაინც შეიძლება იცოდეს პარლამენტის (უმრავლესობის) ზოგიერთმა წევრმა. ალბათ, შეგიძლიათ იმის დაჯერება, რომ პირადი „გაბრაზება“ არ მალაპარაკებს. ნამდვილად არ ვარ გაბრაზებული. გულდაწყვეტილი კი ვარ. და არა იმიტომ, რომ მე არ ამირჩიეთ (ან უფრო სწორი იქნება – „არა იმდენად იმიტომ“), არამედ იმიტომ, რომ თავიდან ძალიან კარგად დაწყებული პროცესი ისე წარიმართა, რომ საზოგადოების ნდობა დაიკარგა. სწორედ ეს მგონია ამ შემთხვევაში მთავარი დანაკარგი და არა – რომელიმე ჩვენთაგანის ამბიციები, უნარ-ჩვევები და გამოცდილება…

ისე კი, მიმაჩნია, რომ საზმაუს საბჭოს უკვე არჩეული 4 წევრი (ყველა მათგანს ვულოცავ!) ჯერ კიდევ კარგ შანსს ქმნის, რომ ეს საბჭო წინაზე ბევრად უკეთესი იყოს. მთავარია, რომ ახალი კომისიის მიერ ახალ კანდიდატთა შერჩევის პროცესი ისევ გამჭვირვალედ წარიმართოს, და რომ ეს არჩევნები დაუსრულებლად არ გაგრძელდეს (მაინტერესებს, რას იზამთ, თუ ახლა მომავალი 15 კანდიდატიდანაც არ აღმოჩნდება პარლამენტარების მოსაწონი 5 „დიმიტრი გელოვანი“? კენჭისყრაზე ისევ არავის კანდიდატურა დადგება?)

ასევე მნიშვნელოვანი მგონია, რომ პარლამენტარებს არ გაუჩნდეთ იმის ილუზია, რომ მათი ნებისმიერი გადაწყვეტილება მოქალაქეების მიერ მოწონებით იქნება აღქმული. მაშინაც კი, თუ იგი პროცედურების, ნორმების და ლოგიკის შესაბამისობით მაინცდამაინც ვერ დაიკვეხნის.

წარმატებებს გისურვებთ და შეგიძლიათ, თქვენს გვერდით მიგულოთ!

არ ვიცი, რამდენად დამიჯერებთ, მაგრამ მე თქვენთვისაც, საქართველოს პარლამენტისთვისაც და მთავრობისთვისაც კარგი მინდა… და ამისთვის, არ მომერიდება გითხარათ – ძალიან მერკანტილური მიზეზი მაქვს: მინდა აქ დავრჩე და ვიცხოვრო წარმატებულ და დემოკრატიულ ქვეყანაში!

პატივისცემით,

ზვიად კირტავა (სოლომონ თერნალელი)
(ექიმი, ბლოგერი, საზმაუს სამეურვეო საბჭოს წევრობის ყოფილი კანდიდატი)
29.01.2014


უკრაინა – ტკივილი…


KIEV

ძალიან სამწუხაროა ამ საშინელი კადრების ყურება კიევიდან.
იღუპება ხალხი… ქალაქის ცენტრში ისვრიან და ცეცხლი მეფობს…
სახეზეა სულ უფრო მეტი ძალადობა, რომლის შეჩერება პოლიტიკოსებს მგონი არც სურთ, ან აღარ შეუძლიათ (იანუკოვიჩს, მაგალითად, არ სურს, აშკარად… ხოლო კლიჩკოს და ოპოზიციის სხვა ლიდერებს – არ შეუძლიათ)… დასავლეთი სრულ გაუგებრობაშია იმაზე, თუ რა შეიძლება იმოქმედონ და ყველაზე ცუდი ისაა, რომ ამას არ ელოდნენ (რატომ, არ ვიცი…), პუტინი გახარებული ხელებს იფშვნეტს და ემზადება სატახტო სეფე-სიტყვისათვის, როცა (სირიის შემდეგ) კიდევ ერთხელ გამოვა მშვიდობისმქმნელის დაფნის გვირგვინით დამშვენებული და ობამას, მერკელს და სხვებს მოუწოდებს, აცალონ უკრაინელებს “მშვიდობიანი ცხოვრება”…

ჩემთვის აშკარაა, რომ იმ პირებში, ვინც სპეცრაზმს მოლოტოვის კოქტეილებს და ქვებს ესვრის, და მეტალის ხელჯოხებს ურტყამს არიან იანუკოვიჩის მხარდამჭერი პროვოკატორები. თუმცა ბევრი მაინც, ალბათ, მათაყოლილი ევროინტეგრაციის გულწრფელი მხარდამჭერებია – ძალიან ძნელია ორი თვე ყინვაში იდგე, უყურებდე ოპოზიციის უსუსურ ნაბიჯებს, ხედავდე, რომ არაფერი იცვლება, რომ პარლამენტი უკვე მიტინგების თავისუფლებასაც კრძალავს, და ამ ფონზე ლიდერების უმოქმედობამ და საკუთარი უილაჯობის განცდამ არ გიბიძგოს “ენერგიული ქმედებებისაკენ”… :( მაგრამ ამით ისინი მშვენიერ საბაბს აძლევენ იანუკოვიჩს, რომ სისხლში ჩაახშოს ევრომაიდანი და ეს ყველაფერი ექსტრემიზმის წინააღმდეგ სამართლებრივი ნაბიჯებით გაამართლოს.

თუმცა თავად იანუკოვიჩისათვის ეს ყველაფერი, სავარაუდოდ, პოლიტიკური კარიერის დასასრულიც იქნება. არა მგონია, ასე სისხლში გასვრილი მალე ხელახლა აირჩიონ! მაგრამ პუტინი სხვას მონახავს, უფრო მორჩილს, რომელსაც დასავლეთისაკენ გახედვაც კი არ მოუვა თვალში!

ალტერნატივა მხოლოდ ქვეყნის ორად გაყოფაა. და უკრაინელებმა კარგად უნდა გაიაზრონ ამ ალტერნატივის პლიუსები და მინუსები.

ჩემთვის დღევანდელ დღეს კიდევ უფრო აშკარა ხდება, რას გადავურჩით 2003 წელსაც და 2012 წელსაც!
ამისთვის მადლობა უნდა ვუთხრათ შევარდნაძესაც, და სააკაშვილსაც (რომელთაც ეყოთ ჭკუა, ვა-ბანკზე არ წასულიყვნენ და სამოქალაქო დაპირისპირებაში ხალხის ხოცვა-ჟლეტის სეზონი არ გაეხსნათ) და დასავლეთსაც, (პირველ რიგში, ამერიკის საელჩოს) რომელმაც ჩვენს შემთხვევაში უფრო აშკარა და გადამწყვეტი ნაბიჯები გადადგა ხალხის არჩევნის მხარდასაჭერად… აღარაფერს ვამბობ ივანიშვილზე, აქ მგონი, განგებას უნდა ვუთხრათ მადლობა…

მაგრამ პირველ რიგში, მაინც საკუთარ თავს უნდა ვუთხრათ მადლობა – მთელ ხალხს, რომელმაც ყბადაღებული “ერთი ფოთლის არჩამოგდების” სტრატეგია აირჩია… დღეს სულ არ მეღიმება ამაზე… :(

მთელი გულით თანავუგრძნობ უკრაინელ ხალხს, რომელიც ძალიან მიყვარს და ძალიან იმსახურებს, რომ მონობაში არ ცხოვრობდეს! რომ თავისუფალი არჩევნის უფლება ჰქონდეს! რომ ასეთ ძმათამკვლელ ომში არ ჩაებას…
ვუსურვებ მათ უფრო დაფიქრებულ ნაბიჯებს, უფრო გონიერ და პატიოსან პოლიტიკოსებს, უკეთეს ბედს და ამ ძალიან მწარე გაკვეთილიდან სწორი დასკვნების გამოტანას!

ბრძოლა არ დამთავრებულა. იგი მხოლოდ იწყება!
მაგრამ ბრძოლა საარჩევნო ყუთებთან უნდა გაგრძელდეს!

:(
kiev-dead


მოსაზრება სამთავრობო ავტომობილების რეგულაციების შესახებ


skoda-octavia
გამოცხადდა, რომ სამთავრობო კომისია მუშაობს იმ საკითხზე თუ როგორ უნდა იქნას დარეგულირებული სახელისუფლებო პირებისათვის მანქანების შეძენის საკითხი, რომ ეს ცალკეული პირის სურვილებზე და ფანტაზიის გაქანებაზე არ იყოს დამოკიდებული.

1) ვფიქრობ, ამ მხრივ ყველაზე კარგი გამოსავალი იქნება შესაძენი ავტომობილების ფასის რანჟირება და მიბმა ისეთ ცვლად ინდიკატორთან, როგორც მინიმალური ხელფასის [ან - მინიმალური პენსიის] დონეა.

თუ მინიმალური ხელფასის დონეს აღვნიშნავთ MS-ით, დავუშვათ, რომ
- უმაღლესი რანგის თანამდებობის პირების – პრეზიდენტი, პრემიერ-მინისტრი, პარლამენტის თავ-რე მანქანის ზღვრული ფასი შეიძლება იყოს, დავუშვათ, – 500*MS,
- მინისტრებისა – 400*MS,
- პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილეების, ფრაქციების თავმჯდომარეების, მინისტრების მოადგილეების – 350*MS,
- პარლამენტარების – 300*MS, და ა.შ…

იტყვით, რატომ პირდაპირ ფასს არ მიუთითებო?

მართლაც, შეიძლებოდა ფასების გაწერა ლარებში (ან დოლარებში), მაგრამ მინიმალურ ხელფასსზე მიბმა იმით მიმაჩნია უკეთესად, რომ ხელისუფლებას ამ მინიმალური ხელფასის მატების სტიმული მოემატოს :).

მაგრამ, ძალიანაც რომ არ გაერთოს და ინფლაციას არ უბიძგოს, ამისათვის მინიშვნელოვანია რომ ეს დონეები სწორედაც რომ ლარში განისაზღვროს. ასე რომ, თუ მთავრობა ინფლაციას „წააქეზებს“, სინამდვილეში “წაგებული” გამოვა, რადგან ლარში განსაზღვრული ზღვრის გამო ხელისუფალთ დოლარში უფრო იაფი მანქანის შეძენა მოუწევთ.

2) აქედან გამომდინარე, ხელისუფლების წარმომადგენელს შეუძლია აირჩიოს – ან ახალი და შედარებით იაფი – „სიტროენი“ თუ „შკოდა“, ან – უფრო ძვირიანი, მაგრამ მეორადი მანქანა – მაგალითად, „მერსედესი“, „ტოიოტა პრადო“, ან „ლექსუსი“ (ყველა შემთხვევაში შესაძენი მანქანის ასაკი, ალბათ არ უნდა აღემატებოდეს 10 წელს).

3) მაგრამ რამდენადაც უფრო ძვირიანი და მეორადი მანქანების დაზღვევის და რემონტის ხარჯები უფრო მაღალია, ისიც შეიძლება დადგინდეს, რომ ხელისუფლების პირი, რომელიც ასეთ არჩევანს აკეთებს, რემონტის 20-30%-ის თანადაფინანსებას უნდა დათანხმდეს, ხოლო ვინც ახალ მანქანას შეიძენს, მას დაზღვევის თუ რემონტის 100%-ს სახელმწიფო დაუფარავს.

4) უნდა განისაზღვროს ავტოპარკის განახლების სიხშირე – გამომდინარე უცხოური ანალოგიური ნორმატივებიდან. ამ მხრივ მიზანშეწონილია, რომ „შკოდას“, „ნისან-ტიიდას“, “ტოიოტა-ჰაილუქსის” და და სხვა შედარებით იაფი მანქანების განახლება უფრო ხშირ-ხშირად მოხდეს, ვიდრე უფრო გამძლე, მაგრამ ძვირიანი მანქანებისა (“მერსედესი”, “ტოიოტა პრადო”, ან “ლექსუსი”).

5) ავტომანქანის ახალი თანამდებობის პირისათვის გადაცემის შემთხვევაში უნდა იქნას გათვალისწინებული ამ პირის ინდივიდუალური სურვილები და მოხდეს მათი დაკმაყოფილება მიზანშეწონილობის ფარგლებში (მაგალითად, სხვადასხვა სუნის მოშორება დეოდორიზაციის წესით, ხოლო უსაფრთხოების მიზნით საჭირო გადაკეთებები – შესაბამის სერვის ცენტრებში).

6) უნდა დაწესდეს მაღალი გამავლობის მანქანების აუცილებლობის დასაბუთების ნორმები. არაა გამორიცხული, რომ რამდენიმე ასეთი მანქანა რეზერვში ჰყავდეს კონკრეტულ სამსახურს – პარლამენტს თუ სამინისტროს, – და არ იყოს მუდმივად რომელიმე კონკრეტულ თანამდებობის პირზე გაპიროვნებული.

7) უნდა დაწესდეს იმ მანქანების ჩამონათვალი, რომლებიც სახელმწიფო სამსახურში გამორიცხულია, იყოს – მაგალითად, სუპერქარის ტიპის (“ფერარი”, “ლამბორჯინი”, “ბუგატი”)…

8) თუ პირი უარს ამბობს სამსახურებრივი მანქანის და მძღოლის გამოყენებაზე, და ეს დასაშვებია უსაფრთხოების კუთხითაც, ალბათ, მიზანშეწონილი იქნება, დაზოგილი თანხის რაღაც პროცენტის (მაგალითად, 10%-ის) პრემირება აღნიშნული პიროვნებისათვის.

9) გასათვალისწინებელია ეკოლოგიური, ე.წ. “მწვანე მანქანების”, და ალტერნატულ საწვავზე მომუშავე ან ჰიბრიდული ავტომობილების გამოყენების საკითხი. ოღონდ, ისე, რომ ეს არ უკავშირდებოდეს კოლოსალურ ხარჯებს.

ჯერჯერობით, სულ ესაა… სიამოვნებით ვნახავდი საზოგადოების, ავტოსპეციალისტების, ეკონომისტების, თუ ხელისუფლების წარმომადგენლების გამოხმაურებებს.


საზოგადოებრივი მაუწყებლის კონცეფციის მონახაზის შესახებ (ზვიად კირტავა / სოლომონ თერნალელი)


მეგობრებო, ზოგიერთმა თქვენთაგანმა ალბათ იცის, რომ მონაწილეობას ვიღებ საზოგადოებრივი მაუწყებლის საბჭოს არჩევნებში.

მადლობელი ვარ სამეურვეო საბჭოს საკონკურსო კომისიისა, რომ მათ ჩემი მოკრძალებული ღვაწლი, დოკუმენტები და გამოსვლა დადებითად შეაფასეს და როგორც ახლახანს გავიგე, 27 შერჩეულ პიროვნებაში ჩემი გვარიც არის!

მართლაც დიდ წარმატებად მიმაჩნია ეს, თუ გავითვალისწინებთ, რამდენი ღირსეული პიროვნება იღებდა მონაწილეობას ამ კონკურსში! ახლა საბოლოო სიტყვა პარლამენტზეა, რომელიც კომისიის 9 წევრს შეარჩევს…

აქვე მინდა გითხრათ, რომ ძალიან გვიან – ფაქტიურად საკონკურსო დოკუმენტების ბოლოს დღეს – 12 დეკემბრის ნაშუადღევს გადავწყვიტე მონაწილეობის მიღება და სტუდენტების და რეზიდენტების გადამკიდე მხოლოდ 4 საათზე მოვხვდი კომპიუტერთან, ამიტომ ძალიან ცოტა დრო მქონდა, რომ ან ჩემი ქართული CV მომეყვანა წესრიგში და ან – კონცეფცია მომემზადებინა, უბრალოდ სიჩქარეში 16 პუნქტი ჩამოვწერე და კონკურსის ვადამდე 11 წუთით ადრე მოვასწარი ამ და მობილურზე გადაღებული დოკუმენტების (დიპლომები, შრომის წიგნაკი…) გაგზავნა პარლამენტის ელ-ფოსტაზე.

მერე, რომ ჩავუჯექი, გაცილებით ნორმალურად დავწერე კონცეფციის მონახაზი, მაგრამ სამწუხაროდ, მისი სრულყოფილად წარდგენის შანსი 5-7 წუთიან პრეზენტაციაზე არარეალური იყო. თუმცა ნაწილობრივ, კითხვებზე პასუხის დროსაც მომეცა ამის შანსი… არ ვიცი, როგორ დამთავრდება ეს კონკურსი, ჩემთვის ამ 27 არჩეულში მოხვედრაც წარმატებაა, მაგრამ მინდა, რომ თქვენც გაგიზიაროთ ის, რას ვფიქრობ საზოგადოებრივი მაუწყებლის გაუმჯობესების და ჩვენი საზოგადოების განვითარების საჭირბოროტო საკითხებზე – ერთი არატელეპროფესიონალი მოქალაქე…

====================================

გამოგიტყდებით, რომ სერიოზულად არ მიფიქრია განაცხადის შემოტანა – 12 დეკემბრამდე, როცა საბჭოს შემრჩევი კომისიის შემადგენლობა გავიგე. მაგრამ კომისიის შემადგენლობამ მაფიქრებინა, რომ არჩევანი წინა წლებისაგან განსხვავებით ახლა ნამდვილად გაცილებით სამართლიანი იქნება. ეტყობა, ბევრმა სხვამაც ასე იფიქრა, რადგან ასეთი კონკურსი – 7:1-ზე – მას მერე არ მახსოვს, რაც 70-იან წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტზე ვაბარებდი. :)

აღარ დავიწყებ სათითაოდ იმ აქსიომების გამეორებას, რაც უკვე დავწერე კონცენფციის იმ პირველ ვერსიაში – 16 პუნქტისაგან რომ შედგება, და რომელიც საბუთების გაგზავნამდე დარჩენილ ცაიტნოტში სულ რაღაც 40 წუთში დავწერე. ამ პუნქტებს, რა თქმა უნდა, არ ვემიჯნები! უბრალოდ, კონცეფციის ფორმა ჩემს დაწრდგენილ დოკუმენტს არ აქვს და ისე სისტემატიზირებული არ არის, როგორც უნდა იყოს…

საერთოდ კი არ ვიცი, რამდენად სწორია თუნდაც ამ ვერსიისათვის, რომელიც უკვე მოგვიანებით შევადგინე და მინდა დღეს წარმოგიდგინოთ, კონცეფციის დარქმევა… ალბათ, უფრო მონახაზია, ან – „ხედვები“…

1) საზოგადოებრივი მაუწყებლის მისია მე ასე მესმის: სიახლე, სიმართლე, ობიექტურობა, ინტერაქტიულობა – საზოგადოების და ქვეყნის სამსახურში

2) ძირითადი ამოცანები ცნობილია – ინფორმირებულობა, განათლება და გართობა…

3) განმასხვავებელი ფაქტორები: თავიდან ვიფიქრე, რომ ამდენი გართობაზეორიენტირებული და მძლავრი ფინანსური რესურსის მქონე კერძო სატელევიზიო არხის პირობებში ეს „გართობა“ სულაც ხომ არ შევატოვოთ მათ ხელში- მეთქი, მაგრამ მერე ვერ „გავწირე“, რადგან გართობის გარეშე ზედმეტად დიდაქტიკური-მენტორული გამოვიდოდა, რეიტინიგის აწევაც გართულდებოდა, და ვიფიქრე, რომ სხვანაირი გართობა უნდა მოვიფიქროთ! და ასე მივედი იქამდე, რომ საზოგადოებრივი არხის პრიორიტეტი უნდა იყოს განსხვავებული, ე.წ. „გემოვნებიანი გართობა“. ხოლო აქედან მივედი საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ ქვაკუთხედამდე:

3ა) საზოგადოებრივი არხის მთავარი ფუნქცია გემოვნებიანობის ხელშეწყობა, საზოგადოების განათლება და უკეთესი გემოვნების ჩამოყალიბება უნდა გახდეს!

კონკრეტულად რას ვგულისხმობ: – ძალიან უცნაური იქნება, რომ შეიკრიბოს სამეურვეო საბჭოში „9 განრისხებული პიროვნება“ და საზოგადოებას დაუწყონ ჭკუის სწავლება… გემოვნების ჩამოყალიბების კურსები გახსნან და სერტიფიკატები ბეჭდონ. მით უფრო, რომ სწორედ „ახალი ადამიანის“ აღზრდის ნეობოლშევიკურ-იმპერატიული სურვილი, ალბათ, მიგვაჩნდა, თქვენც, მეც და მრავალ სხვა კანდიდატსაც წინა ხელისუფლების სერიოზულ შეცდომად.

რა თქმა უნდა, სამეურვეო საბჭო ვერ იქნება პროკრუსტეს სარეცელი საზოგადოების გემოვნებისთვის. მიდგომა უნდა იყოს კარდინალურად განსხვავებული. საზ. მაუწყებელმა საზოგადოებას უნდა შესთავაზოს არენა სამოქალაქო დებატებისათვის სწორედ ამ მაღალი (ან, მინიმუმ – უკეთესი) გემოვნების ჩამოსაყალიბებლად!

3ბ) მეორე ქვაკუთხედი – საზოგადოების აქტიურობის წახალისება, დისპუტები/დებატები და ინტერაქტიულობა, საზოგადოების ფართო ფენების ჩართვა – იმის გამორკვევაშიც – რა და როგორ გვინდა, და მერე – ამ ყველაფრის გაშუქებაშიც… საზოგადოებრივ მაუწყებელი უნდა იყოს – საზოგადოებისათვის და საზოგადოება უნდა წარმოჩნდეს საზოგადოებრივ მაუწყებელში.

სწორედ თოქ-შოუს (თუმცა ეს ტერმინი ძალიან გაუფასურდა) ანუ სამოქალაქო-პროფესიული დისპუტის ტიპის დებატებში, რომელიც სასურველია არხის განახლებული და ფუნქციონალურად თანამედროვე ინტერნეტ-გვერდის და ფეისბუქის აუდიტორიის ჩართვითაც იყოს გამორჩეული, უნდა მოხდეს თანდათანობით ჩვენი დღევანდელი საზოგადოების შემღვრეული რიტორიკის, დისკუსიების ტემბრის დაწმენდა, კამათის გრადუსის დაწევა და სასურველ ნორმამდე მიყვანა… სწორედ ასეთ არენაზე თვალსაჩინოდ და თანდათან უნდა მოხდეს საზოგადოების დარწმუნება – არგუმენტის და მსჯელობის ძალით (და არა დიქტატით და კარნახით!) რა არის სწორი და რა – არასწორი, სად მთავრდება სიმართლე, გამჟღავნდეს – სად არის გულწრფელობა და პროფესიონალიზმი, და სად – ბლეფი და დემაგოგია. და აი ასე მოვახერხებთ თავად სამოქალაქო აქტივობის საშუალებით საკითხების გადაჭრის ინიცირებასაც და თავად ამ სამოქალაქო საზოგადოების აქტივაციასაც. იმედია, გემოვნების გაუმჯობესების წახალისებასაც მოვახერხებთ.

3ბ) მესამე ქვაკუთხედი – რას უნდა შეეხებოდეს დებატები? – ყველაფერს, რაც გვტკივა!

მინდა გითხრათ, რომ ცოცხალი ორგანიზმის ცხოვრებაში ტკივილი საშინელი სტრესული ფაქტორია, მაგრამ ამავდროულად ტკივილი ასრულებს ძალიან მნიშვნელოვან როლს. ის არის არასასიამოვნო, მაგრამ აუცილებელი ინდიკატორი, სიგნალი, რომელიც გვეუბნება, რომ რაღაც არ არის წესრიგში. და მხოლოდ იმ ორგანიზმს ან იმ საზოგადოებას აქვს გადარჩენის სერიოზული შანსი, ვინც ამ სიგნალს დროულად და სწორად აფასებს და სათანადო ყურადრებას აქცევს.

ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ამ პროფესიულ-სამოქალაქო ტიპის დებატები შეეხოს ყველაფერს, რაც გვტკივა (ან უნდა გვტკიოდეს!) – დევნილები, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირები, მიუსაფარნი, სკოლის გარეთ დარჩენილი და უდედმამო ბავშვები, სოფლის და მთიანი რეგიონების მაცხოვრებლები, პენსიონერები, მარტოხელა დედები, სხვადასხვა სახის უმცირესობები, უმუშევრები, ავადმყოფები, მიგრანტები, ტრეფიკინგის მსხვერპლნი, სტიგმატიზირებული პირები და ფენები!.. ადამიანები, ვისაც თანადგომა ჭირდება, ვისაც ჩვენი ყურადღება ჭირდება… ხალხი, ბუნება, ეკოლოგია, ისტორია, კულტურა, სოფლის მეურნეობა, ქართული ჯარი, და – ქვეყანა (საიდანაც ხალხი, სამწუხაროდ, დღემდე გარბის!)

ოღონდ ეს არ უნდა იყოს „გადაცემა გადაცემისათვის“, უნდა შევეცადოთ, რომ მათ ჰქონდეთ follow-up, როდესაც ჩვენ შევეცდებით, მსმენელს ვუამბოთ, რა ხდება იმ თემაზე, რაც განვიხილეთ 1, 3 თუ 6 თვის წინ. და ეს სიუჟეტის გამოძახილი უკვე უნდა იყოს სახელისუფლებო პირებისა კომენტარების მოსმენით და იმის განხილვით, რამდენად სწორი იყო ჩვენი მიდგომები და რამდენად თანხვედრილი და დროული – ხელისუფლების ქმედებები… სხვანაირად ჩვენი ინტერესი და ტკივილის თანაგრძნობა მხოლოდ პიარისთვის გამიზნულ ქმედებას დაემსგავსება…

4) კადრები! – მთლიანობაში, კადრების ოპტიმიზაცია არ მიმაჩნია გამოსავლად. უფრო – ტრენინგების მეშვეობით პროფესიული სტანდარტების ამაღლება. და მაინც კარგი იქნებოდა რამდენიმე ახალი სახის – წამყვანების აყვანა შტატში, ცოტა ბრენდინგი არ გვაწყენდა… კარგი იქნება, ყოველ გადაცემას ორი მორიგე წამყვანი ჰყავდეს. ვფიქრობ, კონკურენცია კარგი წამახალისებელია. ნელ-ნელა თემატიკის მეტნაკლებად „სპეციალიზიაციაც“ შეიძლება ამ თოქ-შოუებში.

5) პროფესიონალური ვექტორი (პროფესიონალთა კლუბი) - გადაცემის წამყვანი და გადაცემის ექსპერტები… გადაცემის წამყვანები ვახსენე. მაგრამ არანაკლებ და იქნებ გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია საზოგადოებისთვის პროფესიონალების აზრი, რომლებიც გადაცემების თანაწამყვანის როლს ითამაშებენ. არაა აუცილებელი, რომ ყოველთვის ერთიდაიგივე ადამიანები ასრულებდნენ ამ როლს. პირიქით… ხშირად საქმის მცოდნე და ნიჭიერი ადამიანები არ არიან ძალიან ცნობილნი და საზოგადოებრივი მაუწყებლის როლია აღმოაჩინოს ასეთი ადამიანები და გამოიყვანოს თოქ-შოუების ასპარეზზე, მისცეს მათ ახალი ხედვების და პერსპექტივების წარდგენის შანსი. სხვათა შორის, დღეს კანდიდატებად წარმოდგენილი ადამიანების უმრავლესობა, ალბათ საკმაოდ კარგად შეასრულებს ამ როლს, და ამ პროფესიონალთა კლუბიდან შეიძლება შეიქმნას გარკვეული მრჩეველთა საბჭო, რომელიც სამეურვეო საბჭოსთვის საკონსულტაციო როლსაც შეასრულებდა…

თავისთავად ჭეშმარიტებაც და უკეთესი გემოვნებაც ცვლადი კატეგორიებია. თუმცა არის რაღაცეები, რაც უეჭველად მარად დარჩება ამ ორივე რანგში – რუსთაველი იქნება ეს, შექსპირი, ვივალდი თუ ბოტიჩელი… და სწორედ ამ და მსგავსი მარადიული ღირებულებების გაცნობიდან და ცოდნის და აზროვნების განვითარებით უნდა დავიწყოთ სიარული იმისაკენ, რაც ჩვენი ზეამოცანა უნდა იყოს – განათლებული, განვითარებული, კულტურული და პოტენციურად – უკეთესი საზოგადოებისაკენ, სადაც განათლება, კულტურა, რწმენა და თავისუფლება სასურველია, ერთმანეთის შემავსებელი კატეგორიები გახდეს, და არა – გამომრიცხველი…

როგორ?

6) ძირითადი ვექტორი – განათლება და კულტურა

ძალიან მნიშვნელოვანია, ყველაზე მნიშვნელოვანი – განათლება! და ჩვენი განათლება დღეს სავალალო დღეშია. ის, რომ გვყოლია რუსთაველი და გურამიშვილი, ვერაფერი სალბუნია ჩვენი განათლების დღევანდელი სიმწირის დასაფარავად. საგანმანათლებლო-შემეცნებითი პროგრამები, თან ისე მოფიქრებული და განხორციელებული, რომ ცოდნის მიღების ინტერესს გააღვიძებს, სწორედ ეს უნდა იყოს საზოგადოებრივი არხის მთავარი პრიორიტეტი. აქვე უნდა დაემატოს კულტურის სფეროს საგანმანათლებლო-შემეცნებითი პროგრამები. არ ვარ იმის იმედზე, რომ ეს თავიდანვე მხოლოდ, და ძირითადად ქართული პროგრამები იქნება. არის საკმაოდ დიდი რესურსი BBC-ის, Discover-ის, National Geographic-ის, ARTE-ს და სხვა არხებზე და ეს უნდა გამოვიყენოთ!

ძალიან ძვირია? შევიძინოთ ცოტა უფრო ძველი პროგრამები და გადაცემები, ჩვენთვის ჯერჯერობით ესეც საკმაოდ ახალი იქნება. რა თქმა უნდა ისტორიაზე და ეროვნულ კულტურაზე ჩვენი ორიგინალური პროგრამების მომზადებაც უნდა დავიწყოთ. საინტერესო იქნება ჩვენი მუზეუმების გამოცდილების და მდიდარი მასალების აქტიურად გამოყენება. ტელევიზიის ამოცანა არაა ჩაანაცვლოს კულტურის მთელი ტრადიციული პლასტი – უნდა ვუბიძგოთ ადამიანებს (მოზარდ თაობას), რომ მათ გაეღვიძოთ ან დაუბრუნდეთ თატრებში, მუზეუმებში, გამოფენებზე სიარულის სურვილი და ტრადიცია! ამაზე უნდა დამყარდეს სწორედ ამ ტიპის ორგანიზაციებთან აქტიური თანამშრომლობა, რაც ორმხრივ სასარგებლო იქნება.

7) დებატები რელიგიის და საზოგადოების აქტუალურ საკითხებზე.

საქართველოში გვაქვს ტელეარხები, რომელიც მთლიანად რელიგიურია. არის ისეთი არხიც, რომელიც საერთოდ არ მიიჩნევს მართლამდიდებლურ რელიგიას იმის ღირსად, რომ მას ტრიბუნა დაუთმოს. ჩვენი ამოცანა უნდა იყოს, რომ მოახერხოს ისეთი ველის შექმნაც, სადაც რელიგიის, ფილოსოფიის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერების, თეოლოგების, ათეისტების და უბრალო ადამიანების ღირსეული და ერთმანეთის პატივისმცემელი კამათის არეალი უნდა გახდეს. და ეს კამათი არ უნდა იყოს მიმართული იმისაკენ, რომ რომელიმე მხარემ სრული გამარჯვება მოიპოვოს მეორე მხარის კაპიტულაციის ხარჯზე. დისპუტის მთავარი მიზანი უნდა იყოს საზოგადოებრივი თანაცხოვრების, ჰარმონიის შენარჩუნება, შეთანხმება იმაზე, რა არის მისაღები და მიუღებელი. სხვანაირად, მძიმე პრობლემები დაგვიდგება (უკვე გვიდგას, თუმცა ხშორად ხელოვნურად ინსპირირებულიც შეიძლება იყოს) და ამაზე თვალის დახუჭვა არავის გვარგებს. რა თქმა უნდა, ძნელი იქნება! რა თქმა უნდა სხვადასხვა არხებზე იზოლირებული არსებობა და ველის მონოპოლიზაცია თითქოს უფრო ადვილი ჩანს, მაგრამ კარგად უნდა გვესმოდეს, რომ ეს გზა საზოგადოების გათიშვაზე გადის. და როგორც კატასტროფული იყო 100%-იანი ათეისტური საზოგადოების კულტივაციის მცდელობა ბოლშევიკებისაგან, ისევე მიუღებელი შეიძლება აღმოჩნდეს 100%-იანი თეისტური საზოგადოების შექმნის მცდელობა. ამის აცილების ხერხი კი ურთიერთპატივისმცემელი მსჯელობა და განსჯაა.

8) ინფორმირებულობა ევროპელობის და ევროპული ფასეულობების კუთხით

ინფორმირებულობა ასევე უნდა ეფუძნებოდეს არა მარტო ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებას, არამედ დებატებით იმის გაზომვას, რამდენად კარგად მიდის ეს ინფორმაცია მოსახლეობამდე. ჩვენ შეგვიყვარდა საუბარი ჩვენს „ევროპელობაზე“, „ევროპული არჩევნის“ ერთადერთობაზე და არაალტერნატიულობაზე. როგორც ევროპული არჩევნის მხურვალე მხარდამჭერმა, ამავე დროს არ შემიძლია არ ვთქვა, რომ კითხვები მაქვს – არა იმდენად იმის მიმართ, რა გვინდა ჩვენ ევროპისაგან, არამედ იმაზე, რამდენად გვესმის ჩვენ ეს ყველაფერი – რა არის ევროპული არჩევანი, რა არის ევროპული ფასეულობები… იმიტომ რომ ძალიან დიდხანს, როცა ჩვენში ევროპული ფასეულობების მონოპოლისტებად თავს წარმოგვიჩენდნენ ნაციონალური მოძრაობის ფსევდოდემოკრატები, როდესაც „ნატოს“ ისეთივე მაგიურ-დოგმატური ნიმბი მიენიჭა, როგორც ადრე – „სკკპ“-ს და „კომუნიზმს“, ახლა ჩვენ საზოგადოების გარკვეულ ნაწილში ქანქარის საწინააღმდეგო მხარისკენ მოძრაობას ვხედავთ, როდესაც „დემოკრატიის“ და „ევროპელობის“, „ევროპული ფასეულობების“ ცნებებს სერიოზული დევალვაციის და შეგნებული დისკრედიტაციის მცდელობები ემუქრება. საჭიროა სწორი, და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაციის მიწოდება და კრიტიკულ დებატებში ჩაბმა… სხვანაირად, სწორედ იმავე საფრთხეს შეიძლება დავეჯახოთ, როგორც კომუნიზმის მშენებლობისას, როდესაც რაც უფრო ენერგიულად გვიბიძგებდნენ იქეთ და რაც უფრო არარეალური და აცდენილი ჩანდა მიზანი და რეალობა, მით უფრო მეტად რწმუნდებოდა ყველა, რომ ეს არასწორი გზა და მიმართულება იყო. მცოდნე პროფესიონალები… ადამიანები, ვისაც საკუთარი რეპუტაცია ხელისუფლების რუპორობით არ შეულახიათ… სამართლიანი დებატები, სადაც პრორუსული, პროთურქული თუ პროამერიკული/პროევროპული ვექტორების მომხრეები საზოგადოებას დაანახებენ თავიანთ შეხედულებებს, არგუმენტებს, კონტრარგუმენტებს, და სადაც აღარ დარჩება სანავარდო ველი ნებისმიერი – ჰაიჰარად მოტანილი, უსაფუძვლო – ილუზიებისა თუ ბინძური ინსინუაციებისათვის, აი, ჩვენი საზოგადოების ინფორმირების და პოლიტიკური და განათლების ნამდვილი სკოლა…

9) სამართლიანობის აღდგენა – უნდა იყოს დებატების თუ ჟურნალისტური გამოძიების სერიოზული თემა.
ხელისუფლება ვერ მოახერხებს ამ თავის უპირველეს დანაპირებზე უარის თქმას და მოსალოდნელია, რომ მინიმუმ კიდევ ერთი წელი ეს თემა საკმაოდ „ცხელი“ დარჩეს. რა თქმა უნდა, კატეგორიულად უნდა გამოირიცხოს შურისძიების ჟინი და მოლოდინი. დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლო, და არა – სამართლის თავადაღმსრულებელი მასა, უნდა გახდეს ქვეყნის დემოკრატიზაციის გარანტი, ხოლო ის პრობლემები, რაც არის, უნდა იყოს ტელევიზიის სერიოზული განხილვების თემა. მონანიების, მიტევების, კომპენსაციის და შერიგების საკითხები ძალიან სერიოზულად არის როგორც საფრთხე შემდგომი დაპირსპირებისა, ასევე იმედი და საყრდენი საზოგადოების შესაძლო გაერთიანებისა. ამავდროულად, ნამდვილად არ ვფიქრობ, რომ პოლიტიკა ზოგადად და თუნდაც სამართლის აღდგენა უნდა იყოს პირველი არხის წამყვანი თემა (დროის მიხედვით), ალბათ იგი მეორე არხზე უნდა იყოს, თუმცა არხების გადანაწილების ჩემეული ვერსიას ბოლოს მოგახსენებთ.

10) ურთიერთობა ხელისუფლებასთან – კრიტიკული თანამშრომლობა

აუცილებლია, რომ არსებული მთავრობა გრძნობდეს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მხრიდან ყურადღებას. სასურველი იქნებოდა, როგორც პერიოდული ბრიფინგების და მიღწევების პოპულარიზაცია, ასევე „პრეს-პრესის“ ტიპის კრიტიკული გადაცემების მომზადება. ხელისუფლება უნდა აბარებდეს ანგარიშს ხალხს! და საზოგადოებრივი არხი, რომელიც ასევე ხალხის ფულით ფინანსდება, ამ ანგარიშგების საუკეთესო ასპარეზია. ეს ანგარიშგება, ოღონდ, არ უნდა დაემსგავსოს კომპარტიის პარტიული ყრილობების ანგარიშგებებს, “одобрямс!”-ს რომ წარმოადგენდა.

უნდა გვახსოვდეს, რომ ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლების სრული დეგრადაციის დაწყებას წინ უძღოდა კრიტიკული აზრის, კრიტიკული მედიის, პერიოდული ანგარიშგების, ჟურნალისტებთან მთავრობის წევრთა შეხვედრების და წინსაწარდაუგეგმავ კითხვებზე პასუხის გაცემის, განსაკუთრებით კი – ჟურნალისტური გამოძიებების სრული გაქრობა ტელეეთერიდან. მსგავსი შეცდომის გამეორება დაუშვებელი იქნება და დათვურ სამსახურს გაუწევს თავად ხელისუფლებასაც, ქვეყანაზე რომ არაფერი ვთქვათ.

11) გართობა – პრობლემები და იმედები

დაბოლოს დავუბრუნდები ისევ იმას, რითაც დავიწყე – გემოვნებიანი გართობა. დიახ, გართობა საჭიროა. გართობის გარეშე არხს მაყურებელი მოაკლდება! ხოლო რეიტინგის, მაყურებელთა რიცხვის ზრდა ჩვენი სერიოზული ამოცანა უნდა იყოს.

ჩემს შვილს ვკითხე აზრი და მითხრა, რომ თინეიჯერებისათვის დიდაქტიკური და ლექცია-დისპუტებით სავსე არხი შეიძლება მოსაწყენი (boring) იყოს. გავმეორდები და ვიტყვი:

ა) უნდა ვეცადოთ გემოვნებიანი მომხმარებლის თანდათან ჩამოყალიბებას

და

ბ)ამავდროულად, უეჭველად უნდა გავითვალისწინოთ ამ მომხმარებლის ინტერესებიც!

რამდენიმე ალტერნატივის ჩვენების შემდეგ უნდა გავიგოთ, რაა ის, რაც უფრო მოსწონთ და რატომ! ინტერაქტიულობა უნდა გახდეს არხის წარმატების საწინდარი! რათქმა უნდა, ბრმად არ უნდა დავემორჩილოთ იმას, რასაც მომხმარებელი ითხოვს და არ უნდა დავიდეთ მასკულტურის სტანდარტზე, მაგრამ უეჭველად რაღაც ე.წ. feedback უნდა გავითვალისწინოთ კიდეც. ცდის, შეცდომების და უკუკავშირის გამოყენების გარდა არაფერი ახალი მოფიქრებული არ არის და ვერც იქნება, უბრალოდ, უკუკავშირი ხდება სულ უფრო დახვეწილი და სწრაფი. ეს ძალიან კარგია… ფეისბუქი და ტვიტერიც უნდა გამოვიყენოთ. მედია უფრო ინტეგრირებული უნდა გავხადოთ, დროული და ეფექტური უკუკავშირისათვის, ისევე როგორც მასალების უფრო ფართოდ გავრცელების მიზნით, ტელევიზიის პარალელურად, ინტერნეტი და მობილური ტექნოლოგიები უნდა გამოვიყენოთ. წარმატებული კონკურენტისგან დამარცხების თავდაღწევის ყველაზე სწორი გზა ხანდახან სწორედ მასთან ინტეგრაციაზე გადის…

გართობის გარეშე ძალიან დიდ ფენას ჩვენი საზოგადოებისა დავკარგავთ, ეს კი საზოგადოებრივი არხისათვის დაუშვებელი ფუფუნებაა. და მაინც, გარკვეულ მომენტებს უნდა შევეგუოთ. პირველი ორი წელი მაინც, არა მგონია, გვქონდეს „Voice“-ის, „ცეკვავენ ვარსკვლავების“, „ნიჭიერის“ და სხვა მსგავსი ძვირადღირებული გასართობი პროგრამების განხორციელების ფუფუნება. ამიტომ ძალიან ყურადღებით უნდა მოვეკიდოთ შედარებით მწირი რესურსების გამოყენებას. სხვადასხვა ასაკისთვის ტელევიქტორინების, ან სწორედ ამ თაობათა წარმოამდგენლების მიერ გარკვეული მოდური სიახლეების – ახალი ჰიტების, ახალი ფილმების, ახალი კონცერტების, პოპის, როკის თუ კლასიკის რეიტინგების განხილვა (თავად ახალგაზრდების მიერ!) ალბათ ასევე მიღწევადია და ახალგაზრდა თაობის მოზიდვასაც შეუწყებს ხელს. აუცილებელია უმცროსი ასაკის ბავშვების გასართობი პროგრამების შერჩევაში ბავშვთა ფსიქოლოგების ჩართვა და სხვა ქვეყნების გამოცდილების გაზიარება. ჩემი აზრით, დღევანდელი ანიმაციური ფილმები ხშირად ძალიან აგრესიულია და უარყოფითი ზეგავლენის მოტანა შეუძლია. „უმჯობესია ცოტა და კარგი!“! კარგი იქნება, ტელევიზიის ციფრული ფორმატის დანერგვის კვალობაზე საბჭო შეეცადოს, რომ ტელეგასართობი პროგრამები – ინტერაქტიულობის გამოყენებით – კომპიუტერომანიის ეფექტური კონკურენტი გახდეს.

ტექნიკური მხარეა დასახვეწი – ფეისბუქის და მობილურ აპლიკაციების გამოყენება. შეიძლება ინფორმაციების ნაწილის განთავსება ფეისბუქის გვერდზე, მოკლე კლიპების და ანონსების დაგზავნა მობილური ინტერნეტის მეშვეობით.

12) საზოგადოებრივი მაუწყებლის არხები: ჩემი აზრით, საზოგადოებრივ მაუწყებელს უნდა შეუნარჩუნდეს 3 სატელევიზიო და 3 რადიო არხი.

მე ეს ასე წარმომიდგენია:

მე-2 არხი – პოლიტიკა (ძირითადად შენარჩუნდება) + ეთნოუმცირესობების პრობლემები. იქნება ყოველსაათობრივი საინფორმაციო მოკლე გადაცემები (5 წუთი, რამდენჯერმე სრული საინფორმაციო გამოშვება), პრაიმ-ტაიმის დროს – ახალი ამბები უმცირესობების ენებზე! + პარლამენტის სხდომები, პარტიების და პოლიტიკოსების ბრიფინგები. ასევე სასურველია ეკონომიკური ბლოკების და გადაცემების მომზადება, აქვე იქნება დამატებითი პოლიტიკური თოქ-შოუ(ები)ც და დღის ბრიფინგები. უნდა ითქვას, რომ ჩემი აზრით, მეორე არხი ახლოსაა საჭირო კონდიციასთან, თუმცა სტილის და ფორმატის დახვეწა საჭიროა, ბადეც – მოსაწესრიგებელი. ამავე არხზე დილით და საღამოობით შეიძლება იქნეს ქართული ენის კურსი, ისევე როგორც, დასაშვებია – გაკვეთილები სხვადასხვა საგანში ქართულ ენაზე.


მე-3 არხი: – ძირითადი მიმართულება – რეგიონები/სოფელი + განათლება რეგიონებისათვის.
ეს არხი ძირითადად იქნება ორიენტირებული რაიონების და სოფლის მოსახლეობაზე. რეგიონების და რაიონების პრობლემების დაიჯესტი, რასაც რეგიონული მაუწყებლების მასალებზე დაყრდნობით მოამზადებენ. სწორედ ეს, და არა რადიო „თავისუფალ ევროპაზე“ კალკირებული ერზაც-გლობალური „პიკ“-ი უნდა ყოფილიყო საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ამოცანა.

ვფიქრობ, მე-3 არხი, ძირითადად, უნდა ახდენდეს საგანმათლებლო პროგრამების მიწოდებას იმ ხელმოკლე ოჯახებისათვის და ფენებისათვის, სადაც ბავშვების განათლების რესურსები შეზღუდულია. დასამალი არაა, რომ ჯერჯერობით სკოლებში განათლების დონე მთლიანად ქვეყნის მასშტაბით არასაკმარისია. სხვათაშორის, ვერ ვიტყვით, რომ თბილისში საშუალო სკოლის მოსწავლეებისთვის სასკოლო განათლება მნიშვნელოვნად უკეთესია, ვიდრე რაიონებში. მაგრამ თბილისში მოსახლეობის რაღაც ნაწილი მაინც (ვფიქრობ 20-30%) ახერხებს ბავშვების მომზადებას კერძო მასწავლებლებთან, ხოლო თითქმის იმდენივე – კერძო სკოლებში დადის. სოფლის მოსახლეობა (და რაიონებისაც!) ამ შესაძლებლობას თითქმის სრულად მოკლებულია. ამიტომ, სხვადასხვა საგნებში გაკვეთილების თუ ამოცანების განხილვა/გაცნობა, საშინაო დავალებების მიცემა და იმ ტიპის ლექციების ჩატარებაც, როგორც ჩვენს ახალგაზრდობაში თამაზ კვაჭანტირაძე კითხულობდა, საკმაოდ საჭირბოროტდ მიმაჩნია. მესმის, რომ ბევრში ეს ირონიულ ღიმილს გამოიწვევს – რაღა დროს ლექციებიაო. ჯერ ერთი, ვერ ვხვდები, რატომ არ უნდა ვეცადოთ, რომ სოფელში ბავშვების განათლების/მომზადების დონე ავამაღლოთ საზოგადოებრივი ტელევიზიის გამოყენებით – ეს ხომ სერიოზული სოციალური დაკვეთა იქნება! და თან, არა მარტო სოფლებში, და არა მარტო ბავშვები გაეცნობიან სხვადასხვა საინტერესო ლექციებს, თუ მათ მაღალი რანგის პროფესიონალები მოამზადებენ. დარწმუნებული ვარ, ბევრი ცნობილი მეცნიერისათვის თვეში 1 ლექციის მომზადება არ იქნება ძალიან ძნელი ამოცანა და ალბათ, უმრავლესობა, ამას განსაკუთრებული ანაზღაურების გარეშეც დათანხმდება. ეს ლექციები შეიძლება შეეხებოდეს არა მარტო სკოლის საგნებს, არამედ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის აქტუალურ საკითხებს (მაგალითად C ჰეპატიტს თუ ნარკოტიკებს), ან კიდე კულტურის ისტორიას, ქართულ ფოლკლორს… შეიძლება იყოს გადაცემები ავადმყოფის მოვლის თუ ქრონიკული პაციენტების განათლების აქტუალურ საკითხებზე, ხელსაქმის და კულინარიის სფეროებში, თუ რჩევები სხვადასხვა დარგის სპეციალისტებისათვის – განსაკუთრებით სოფლის მეურნეობის და შინამეურნეობის მიმდევრებისათვის, თან თუ ეს ყველაფერი თანხლებული იქნება ფეისბუქის და მობილური აპლიკაციების დანართებით, ნელნელა, მაგრამ მაინც, ეს საზოგადოებრივი არხის პოპულარობას გაზრდის სწორედ იქ და სწორედ მათთვის, სადაც ამის ყველაზე დიდი საჭიროება არსებობს რეგიონებში, სოფლებში, იქ სადაც საზოგადოებრივი არხი ფლობდა უპირატეს რეიტინგს და უნდა დაიბრუნოს.

დაბოლოს, ის წარმატებული გადაცემები, რომელთა რეტინიგის მაჩვვენებლები ზრდას დაგვანახებს, უნდა თანდათან (ნაწილობრივ მაინც) გადმოვიდეს/გამეორდეს მეორე და მესამე არხებიდან პირველ არხზეც. არაა აუცილებელი, რომ ყველა გადაცემა მეორდებოდეს. მაგრამ ეს მიდგომა, – უკეთესის დაწინაურება და წახალისება დროითაც და მატერიალურადაც – უნდა გახდეს სანიმუშო მიდგომა როგორც ჟურნალისტების, ასევე – გადაცემების კარიერული საფეხურების დაგეგმვაში. საერთოდ კი, ალბათ, პირველ არხზე თანდათან პოლიტიკის ხვედრითი წონა დაიკლებს, ხოლო განათლების, ეკოლოგიის, ურბანული პრობლემების, სოციალური ერთობის, ჯანდაცვის და განათლების ხარისხის და ხელმისაწვდომობისა – მოიმატებს.


ფიქრები უკრაინაზე (2013 წლის 1-2 დეკემბერი)


Ukraine-pro

1 დეკემბერი, 20:30 –
ვფიქრობ, უკრაინაში მიმდინარე მომწიფებული რევოლუციის უკან ან არავინ არ დგას (დასავლელ ლიდერებს ვგულისმობ), ან თუ ვინმე დგას, ეს შეიძლება სულაც ვლადიმერ პუტინი იყოს!
პუტინი არ აპატიებს იანუკოვიჩს იმას, რომ მან ლამის მოაწერა ხელი ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებას, და შეეცდება, ახლა ისეთივე (ან მეტი!) სარგებელი ნახოს უკრაინაში დაწყებული არეულობიდან, როგორც 2008 წელს საქართველოში ნახა.

რა თქმა უნდა, იგი ვერ მოახერხებდა უკრაინაში ტანკების შესაყვანად ნიადაგის მომზადებას, მაგრამ ახლა, თუ იანუკოვიჩმა ხელისუფლება ვერ შეინარჩუნა (და ამაში მას, ალბათ, აღარავინ დაეხმარება), სერიოზული შანსია, რომ უკრაინა ორად გაიხლიჩოს და აღმოსავლეთ უკრაინამ რუსეთს პროტექტორატი თხოვოს.

ვლადიმერ პუტინი ერთადერთი “რიცკიანი” მოთამაშეა, რომელიც ასეთ ვა-ბანკზე შეიძლება წავიდეს!

რაც დავწერე, სულაც არ ნიშნავს, რომ იანუკოვიჩს მხარს ვუჭერ! მაგრამ თითქმის დარწმუნებული ვარ, რომ მისი გადადგომის შემთხვევაში პროდასავლელი ლიდერის მოსვლას აღმოსავლეთ უკრაინის პრორუსული მოსახლეობა და მათი პროტექტორი რუსეთი არავითარ შემთხვევაში არ დაუშვებს!
და საკითხი ასე შეიძლება დადგეს – ან უკრაინას კიდევ უფრო პრორუსი ლიდერი ეყოლება, ან ქვეყანა შეიძლება ორად გაიყოს!

1 დეკემბერი – 23:45
კიევის მილიცია არაოფიციალურად (!!!) ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ქალაქში 1,6 მილიონი ადამიანი გამოსული ქუჩებში საპროტესტო მიტინგებზე! ამავე დროს იგივე მილიცია ოფიციალურად მხოლოდ 40,000 პროტესტანტის შესახებ იუწყება! ანუ, ეს აშკარა დეზინფორმაციაა, რომ საკუთარი ქვემდებები და ძალადობა გაამართლონ, ამავდროულად გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქალაქისაკენ ტანკები მოდის!
აი, ეს არის ბიბისის 6-7 საათის წინანდელი კადრები – სადმე იგრძნობა, რომ აქ ათობით ათასი ადამიანია? აღარ ვამბობ ასობით ათასზე და მილიონებზე? და დააკვირდით, რას ამბობს ბიბისის ჟურნალისტი, რომ მილიცია უცებ კვირას სადღაც გაქრა და არავინ უშლის ხელს ხალხს, ააგონ ბარიკადები… სპეციალურად დადგმულ პროვოკაციას ჰგავს ეს – 26 მაისის მსგავსად უნდათ გამოაცხადონ, რომ ქვეყანაში გადატრიალება მზადდებოდა. სამწუხაროდ, მოლოტოვისა კოქტეილებიც იქნება და უარესიც, ალბათ… http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-25174937

2 დეკემბერი – 00:25
თუ ტანკები მართლა მოდის კიევისაკენ, ეს იმას ამტკიცებს, რასაც ვამბობდი.
ეს რევოლუცია იმიტირებულ სპექტაკლს ჰგავს – 45 მილიონიან ქვეყანაში 3,000 კაციანი მიტინგი არ იღებს პრეზიდენტის სასახლეს, თუ ეს ყველაფერი დადგმული არაა.
მოლოტოვის კოქტეილებით “შეშინებულ იანუკოვიჩს” ტანკები შემოჰყავს ქალაქში? D:D
ბარემ ყინწვისის შეთქმულების და “ზილის” ზღაპრებიც მოჰყვნენ…

საინტერესოა, იგივე ევროპელები, რომლებიც 26 მაისის მერეც სააკაშვილის “პროგრესულობაზე” და “დემოკრატიულობაზე” გვაბოლებდნენ – ლისეკი, ბილდტი, ევროპის სახალხო პარტია და სხვები, და მიშას დადგმულ სპექტაკლებზე რომ კურცხლი სდიოდათ, ახლა როგორ აღშფოთდებიან…
D:D:D – ხალხია ცოდო… იმედია, უკრაინულ ოპოზიციას ეყოფა ჭკუა, არ აჰყვეს ამ პროვოკაციას და 2015 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე შეინარჩუნოს ძლიერი საპროტესტო მუხტი ლოზუნგით – “ევროპაში – იანუკოვიჩის გარეშე!”

2 დეკემბერი, 01:29

მიმაჩნია, რომ კიევში მიმდინარე პროტესტი ევროპიდან არ იმართება!

ორი ვარიანტია – ან
1)საერთოდ არც იმართება და ქაოტური მრისხანებაა, რაც სრულიად გასაგებიც იქნებოდა ასეთი ფრუსტრაციის ფონზე, როცა ერთი კვირის წინ ყველას სჯეროდა, რომ ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერა უცილობელი ფაქტი იყო, ან -
2) თუ იმართება, სწორედაც რომ პუტინისაგან იმართება!

ამ ბოლო ვერსიას ორი ქვევარიანტი აქვს -
2ა) – პუტინი ამას იანუკოვიჩის ხელით მართავს და ეს ყველაფერი იანუკოვიჩის ხელისუფლების გასამყარებლადაა, ან
2ბ) – პუტინი ამას იანუკოვიჩის გადმოსაყუდებლად, და უფრო მეტად კი – უკრაინის ორად გასახლეჩად აკეთებს, რათა “ნიღაბი” ისე ჩამოიგლიჯოს, რომ 2008 წელს გამოჩენილი სიფათი ბავშვურ ღიმილად მოეჩვენოს ყველას მსოფლიოში!

თუ ეს ასეა – ძალიან დიდ ვა-ბანკზე მიდის, მაგრამ აქამდე გამოსდიოდა, და გასაგებია, რომ ვისაც გამოსდის, იმას თავს გასდის!
ძალიან მეეჭვება, დღეს ჭკუათმყოფელ უკრაინელ ოპოზიციონერ პოლიტიკოსს იანუკოვიჩის რევოლუციური გადმოგდება ჰქონდეს ერთადერთ და სსასწრაფო ნატვრად… არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ პუტინს აღმოსავლეთ უკრაინაში სპეციალური მე-5 კოლონა არ ჭირდება. იქ მოსახლეობის დიდი ნაწილი სწორედაც რომ პრორუსულია და ეკონომიურადაც ჭიპლარითაა მიბმული რუსეთის ეკონომიკაზე. ხოლო უკრაინის ეკონომიკის 2/3, თუ მეტი არა, სწორედ აღმოსავლეთ უკრაინაზე მოდის…


მედიაკოკონა


BIDZINA3

ვაჰ, მედიავ, რაშიგან ხარ, რას გვაბრუნებ, რა ზნე გჭირსა…
—————————————————–
მართლაც რა არის მედია? საიდან მოდის და სად მიდის??

როგორი უნდა იყოს? რას უნდა გვიამბობდეს? უნდა გვაფხიზლებდეს თუ უნდა გვაგიჟებდეს? თუ „ნანას“ უნდა გვიმღერდეს და შაქარყინულივით გვატკბობდეს?

სინამდვილეში ჩვენ ეს არ ვიცით.
ვიცით, რომ მედია უნდა ასახავდეს სიმართლეს!
ადვილი სათქმელია! და რომელ სიმართლეს, მაპატიეთ?

განა ეკა კვესიტაძის სიმართლე როდესმე რამეთი დაემსგავსება ნინო ჟიჟილაშვილის სიმართლეს? განა როდესმე ერთ ტემბრში და ერთნაირი არგუმენტებით მოჰყვებიან სიმართლეს თამარა ჩერგოლეიშვილი და ია ანთაძე?
მედია უნდა იყოს ხალხის – საზოგადოების ინტერესების სადარაჯოზე! სწორია!.. მაგრამ სად გადიოდა ეს საზოგადოების ინტერესების სადარაჯო 2003-ში? 2004-ში? 2005-ში? 2006-ში? 2007-ში? 2008-ში? 2009-ში? 2010-ში? 2011-ში?
და ვინ ავლებდა ამ სადარაჯოს წრფეს? – ინგა გრიგოლია თუ ნანა ლეჟავა? თუ – ნანუკა ჟორჟოლიანი?

და თუ ვინმეს აკრიტიკებს მედია – ვინც არ უნდა იყოს ეს კრიტიკის ობიექტი – რომელიმე ყოფილი ფუნქციონერი იქნება, თუ მოქმედი პრემიერ-მინისტრი, აქვს თუ არა ამ პიროვნებას კრიტიკაზე პასუხის უფლება? რა თქმა უნდა აქვს! სხვანაირად ხომ გამოვა, რომ მედია კი არა, რელიგიური დოგმა ყოფილა?!
და თუ აქვს კრიტიკაზე პასუხის უფლება, როგორ უნდა გამოიყენოს ეს უფლება – იგნორი ჰქმნას? კონკრეტული დამრღვევის მიმართ სასამართლოს მიმართოს? თუ უბრალოდ განაცხადოს, რომ ეს და ეს კრიტიკა არ იყო არგუმენტირებული და მომავალში მაინც ნუ გააკეთებთ ასეო?

გგონიათ, რომ ბიძინა ივანიშვილის დაცვას ვაპირებ და ჟურნალისტებთან მისი შეხვედრა სწორი ფორმატის არჩევნად მიმაჩნია?

ცდებით…

მე მხოლოდ ის ვთქვი, რომ ბიძინა ივანიშვილს, ისევე როგორც ნებისმიერ სხვა მოქალაქეს (და არამოქალაქესაც) აქვს უფლება კრიტიკაზე არგუმენტაცია მოითხოვოს, თავისი კონტრარგუმენტაცია მოიშველიოს, თუ საჭიროდ მიიჩნევს – სტატია გამოაქვეყნოს, და თუ გადაწყვეტს – სასამართლოშიც იჩივლოს.

მაგრამ ის, რაც დღეს ვიხილე, ჩემი აზრით არ იყო სწორი არჩევანი.

როდესაც ვინმეს ხელისუფლება გააჩნია, მას მეტი პასუხისმგებლობა უნდა ჰქონდეს კიდეც. და ძალიან ფრთხილად უნდა იყოს, რომ მისი ნაბიჯები არ (და ვერ!) შეფასდეს ზეწოლად, ანგარიშსწორებად, დაშინების მცდელობად, კრიტიკის ჩახშობად, პირის აკვრად და მედიის კონტროლად! ამიტომ, რამდენადაც საქმე არა საშუალო რანგის ყოფილ ფუნქციონერს, არამედ მოქმედ პრემიერ-მინისტრს ეხება, ნამდვილად აჯობებდა, ეს შეხვედრა ან საერთოდ არ ყოფილიყო, ან პრემიერის რეზიდენციაში მაინც არ ყოფილიყო. აბსოლუტურად უნდა გამორიცხულიყო იმის მინიშნებაც კი, რომ პრემიერ-მინისტრი უფრო კომფორტულად იგრძნობდა თავს, თუ მედია ნაკლებს გააკრიტიკებდა მას და მთავრობას, მეტ კარგს დაწერდა და ქებით მოიხსენიებდა.
მედია ნამდვილად არ არის კეთილშობილ ქალთა პანსიონი და სადაც მედია იქცევა ისე, როგორც კეთილშობილ ქალთა პანსიონი, იქ ხშირად უკვე საკმაოდ რესპექტაბელური ბორდელია ჩამოყალიბებული.

რატომღაც მგონია, რომ პრემიერის დღევანდელი შეხვედრა უფრო მომგებიანი სწორედ იმ ჟურნალისტებისათვის აღმოჩნდა, ვისაც პრემიერმა დიდი დრო დაუთმო. ჩემი აზრით, ინგა გრიგოლიას საკმაოდ შეფერთხილმა რეიტინგმა სერიოზულად იმატა დღეს და ქ-ნი ინგა დღევანდელი შეხვედრიდან მაქსიმალურად გამოწურავს დივიდენდებს. თორემ აგერა ხართ თქვენ და აგერაა ინგაც!..

პრემიერ-მინისტრის მხრიდან საუკეთესო დაცვა და პრევენციაც არა დღევანდელი შეხვედრა, არამედ ის მინისტრები იყო, ვინც უკვე იყო დვანსა და დიცშიც და ვინც, დარწმუნებული ვარ, კიდევ უფრო ხშირად გამოჩნდება მომავალში. პრემიერის საუკეთესო თავდაცვა იქნება არა ნინო ჯანგირაშვილის ეკონომიკური ცოდნის პირადად შემოწმება, არამედ ეკონომიკის სფეროში წინგადადგმული ნაბიჯები – როგორც ინვესტიციების მხრივ, ასევე, ამ ინვესტიციების კარგად და კონკრეტულად გაშუქების მხრივ! თუ არ მოგვწონს, რას წერს მედია მთავრობის საქმიანობაზე, მოდით, ისიც ვიკითხოთ, რამდენ პრეს-რელიზს აწვდიან შესაბამისი სამინისტროს წარმომადგენლები და საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურები მედიას? სადაც სამინისტროს ოფიციალური პირები მედიასთან რეგულარულად ურთიერთობენ, დავიჯერო, იმ სამინისტროების შესახებაც არავითარი პოზიტიური ნიუსი არ ვრცელდება? თუ მიხეილ სააკაშვილის მთავარი იდეოლოგ-პროპაგანდისტი თამარა ჩერგოლეიშვილი ახერხებს, რომ საელჩოებს, დიპლომატებს, ბიზნესმენებს ინგლისურენოვანი შხამიანი „ტაბულა“ ციმციმ მიართვას, პრემიერ-მინისტრის აპარატის შესაბამისი სამსხური ვერ უნდა ახერხებდეს ყოველკვირეული ინგლისურენოვანი დაიჯესტის გამოშვებას და გავრცელებას? მართალია, ბოლო 2 თვეა ასეთ დაიჯესტს – CGS Group Weekly Report on Georgia/Caucasus მე პირადად უკვე ვღებულობ ელექტრონული ფოსტით ყოველ სამშაბათს, მაგრამ ეს მაინც არ არის მთავრობის ოფიციალური ორგანო, და თან არაა გამორიცხული, რომ სხვა პრობლემაც იყოს – ახლა უკვე ინგლისურად კი არის, მაგრამ ქართულად თუ იღებს ანალოგიურ დაიჯესტს ქართული მედია?

პრემიერ-მინისტრის აპარატი ძალიან ბევრ ნიჭიერ ადამიანს აერთიანებს, რომელთაც მედიასთან და არასამთავრობო სექტორთან ურთიერთობა ნამდვილად არ უნდა უჭირდეთ – ნათია ლაზაშვილი, კოკა ყანდიაშვილი, თამარ ჩუგოშვილი… დავიჯერო, ისინი უფრო უმტკივნეულოდ არ მიიტანდნენ ივანიშვილის გულისტკივილს და სათქმელს ქართული პოლიტიკური ტელემედიის წარმომადგენლებთან?

არ ვიცი, ხელმძღვანელობს თუ არა ბატონი ბიძინა ნაპოლეონის დევიზით – „თუ გინდა, რომ საქმე კარგად გაკეთდეს, თავად გააკეთეო“, მაგრამ ვშიშობ, ეს ფრაზა დღეს აქსიომად კი არა, აფორიზმადაც უკვე ძნელად თუ ჩაითვლება.

==================================

მაგრამ ეს ყველაფერი იმიტომ არ მითქვამს, რომ ამ შეხვედრაზე მედია უპირობო გამარჯვებულად, ან უპირობოდ მართალ მხარედ მიმაჩნია…
სამწუხაროდ, დღევანდელმა შეხვედრამ კიდევ ერთხელ დაგვანახა, რომ ქართული მედია და, კერძოდ ტელემედია, მათი წარმომადგენლების დიდი ნაწილის სახით, საკმაოდ მწყრალადაა თავის წილი პასუხისმგებლობის აღებაზე და გაღმა შედავება მიაჩნია საუკეთესო თავდაცვად. თუ პროფესიონალიზმის ხშირ დეფიციტსაც გავითვალისწინებთ, და იმასაც, რომ კრიტიკის არგუმენტაციის თაობაზე თხოვნა საკმაოდ ლოგიკურია, და ისიც, რომ მხოლოდ ერთი მხარის წარმომადგენელი რესპოდენტის ჩაწერა ვერ ჩაითვლება ჟურნალისტურ სტანდარტად… მოკლედ, საკრიტიკო ნამდვილად შეიძლება ბევრი მოინახოს ქართველი ჟურნალისტების მიმართ…
და აბა, ურნალისტებზე რაღა უნდა ითქვას?! და იმ შეხვედრაზე რამდენიმე ტიპური და შეფარული ურნალისტიც იყო. და ზოგიერთები კიდე როგორ უდროოდ დააკლდნენ ახლახანს…

თუ პრემიერის მხრიდან ცოტა უხერხულიც იყო თავის თავზე რამდენჯერმე გამეორებული ფრაზა იმაზე, როგორ რისკზე და პოტენციურ მსხვერპლზე წავიდა იგი, როცა პოლიტიკურ ბრძოლაში ჩაება (თავადაც აღნიშნა ეს უხერხულობა), ჟურნალისტების მხრიდან მართლაც ცოტა უმადურობას ჰგავს ამ ფაქტის სრული იგნორირება.

თუ პრემიერის მხრიდან ტონი მიუღებელი იყო და მართლაც გამოსჭვივოდა სურვილი იმისა, რომ ასწავლოს ჟურნალისტებს, სად, რა და როგორ თქვან, და როგორი არგუმენტები მოიყვანონ (ვიმეორებ, რომ არა ივანიშვილის სტატუსი, ეს შეიძლება არც ისე მიუღებელი ყოფილიყო საკუთარი კრიტიკით გაღიზიანებული რიგითი მოქალაქის მხრიდან), ასევე ნაკლებად მისაღები მგონია ჟურნალისტების მხრიდან პრემიერისათვის იმის კატეგორიული ტონით რჩევა, როდის და სად უნდა ჩავიდეს.

თუ ბიძინა ივანიშვილის მხრიდან შეთავაზებულ შეხვედრას მხოლოდ უარყოფით კონტექსტში განიხილავენ, რატომ არ იხსენებენ იმას, რომ მიხეილ სააკაშვილი მათ დიდ ნაწილს (რამდენიმე რჩეული ურნალისტის გარდა), წლების განმავლობაში არამცთუ არ შეხვედრია, საერთოდ წერილობითი ურთიერთობის სურვილიც არ გასჩენია! ნუთუ ვერ ხვდებიან, რომ თუ ბიძინა ივანიშვილის მხრიდან გულწრფელად გამოხატული ჭკუის დარიგება აღმაშფოთებლად მიაჩნიათ, ხოლო მიხეილ სააკაშვილის მხრიდან კარგად შენიღბულ, მაგრამ ყველასთვის გასაგებ ტვინების გასწორებაზე დუმდნენ, დუმდნენ იმაზე, ნაცმოძრაობის რეჟიმმა როგორ მოსპო და მიითვისა 12-დან 11 დამოუკიდებელი ტელევიზია, როგორ დახურა უამრავი გაზეთი და ჟურნალი, როგორ და რატომ დაარბიეს „იმედი“, რა გაუკეთეს ვახო კომახიძეს, როგორ ებრძოდნენ „მაესტროს“, „ბათუმელებს“, „პალიტრას“… – ნუთუ მართლა ვერ ხვდებიან, რა საოცრად მარაზმატულია ასეთი ორმაგი სტანდარტი, რომელიც უფლებას გაძლევს დაუსრულებლად აკრიტიკო ის, ვინც ადამიანად გთვლის, მაშინ როცა 10 წელი ელაქუცებოდი და შესციცინებდი მას, ვინც ძაღლადაც არ გაგდებდა? რა თქმა უნდა, ეს ყველას არ ეხება, თუმცა ის, რომ ზოგადად მედიის და ცალკეული ჟურნალისტების დამოუკიდებლობის ხარისხიც და პირშიმთქმელობაც შესამჩნევად გაიზარდა 2012 წლის 1 ოქტომბრის შემდეგ, ეს ეჭვს არ იწვევს.

მოკლედ, ეს სახელიც სწორედ ამიტომ ავირჩიე ამ სტატიისთვის.
„მედიაკოკონა“ იმ ჭიაკოკონობას ვუწოდე, რაც დღეს პრემიერის და ჟურნალისტების ერთობლივი მეცადინეობით ვიხილეთ.

პრემიერს დაავიწყდა, რომ ის ჩვეულებრივი მოქალაქე კი არა, პრემიერია. და მიუხედავად იმისა, რომ გულწრფელობაც და საკუთარი ღირსების განცდაც აძლევს უფლებას, რომ მისი მაკრიტიკებელ ჟურნალისტებს არგუმენტაცია მოთხოვოს და კორექტულობა თხოვოს, სწორედ მისი პრემიერობის სტატუსი უზღუდავს ამ შანსს, რადგან თმენის მეტი ვალდებულებაც აქვს და თან ძალიან ადვილია, რომ მავანმა ეს შინ და გარეთ მის მიერ მედიაკონტროლად და ცენზურის მცდელობად წარმოაჩინოს. ეჭვი არ მეპარება, რომ თამარა ჩერგოლეიშვილის „ტაბულა“ უკვე გამალებული მუშაობს ამ „გაცდენილი“ შეხვედრის ინგლისური ტიტრებით გამდიდრებაზე და მთელ მსოფლიოში „გამოფენაზე“. ამ მხრივ, პოტენციური ზიანი პრემიერისათვის თვალსაჩინოა.

ჟურნალისტებს დაავიწყდათ, რომ ისინიც არ არიან უნაკლო ანგელოზები. რომ მათაც აქვთ თმენის ვალდებულება, როცა აკრიტიკებენ. რომ თუ პრემიერის მხრიდან იყო ეს ცოტა უცნაური ფორმატი, თავად კრიტიკის საგანი სულაც არ იყო ხელწამოსაკრავი… და რომ ქართულ საზოგადოებას შეიძლება მათ მიმართაც ჰქონდეს კითხვები იმაზე, რამდენად მომზადებულები არიან ისინი, რამდენად სწორედ და დაკვირვებით არჩევენ არგუმენტებს თუ კვალიფიციურ რესპოდენტებს, რამდენად სუფთაა მათი წარსული ან აწმყო, და როგორ სწორად ესმით მათ მედიის როლი და მოვალეობა (არა მარტო უფლებები!).

მედიაკოკონის კიდევ უფრო გაღვივების შედეგი შეიძლება ორგვარი იყოს:
ა) თუ მედია კიდევ უფრო მეტი დაჟინებით გააგრძელებს ივანიშვილის მთავრობის კრიტიკას, იმ ფონზე, როცა კოჰაბიტაციის და უსასრულოდ გადადებული სამართლის ასრულების პირობებში ნაციონალების კრიტიკა უკვე მინავლდა და აღარც იმდენად აინტერესებს საზოგადოებას, ხოლო ნინო ბურჯანაძე სარგებლობს იმით, რომ იგი ლამის ერთადერთი არასახელისუფლებო პოლიტიკური ძალაა, რომელსაც მხოლოდ კითხვები აქვს დღევანდელი ხელისუფლების ყველა შტოს მიმართ, და პასუხს კი მხოლოდ 5 წლის წინანდელ და ადრინდელ წარსულზე თუ თხოვენ, ამას შეიძლება ის შედეგი მოჰყვეს, რომ მედია სულ უფრო მეტად დაასხამს წყალს ბურჯანაძის წისქვილზე და მის შანსებს გაზრდის. ამის ბოლო კი ის შეიძლება იყოს, რომ ბურჯანაძე თუ პრეზიდენტი გახდება, ივანიშვილი დაპირებისამებრ თავის ვალდებულებებს მოიხსნის, სულაც წავა საქართველოდან და ეკონომიკურად საკმაოდ მძიმე სიტუაციაში მყოფი საქართველო სამოქალაქო დაპირისპირების ახალ ტალღაზე “გადატეხავს” ეკონომიკურ პრობლემებს. ჟურნალისტების სამწუხაროდ მინდა ვთქვა, რომ ამ შემთხვევაში დღევანდელი პირობები და თავისუფლების დონე შეიძლება მოენატროთ.

ბ) თუ მედია (მიუხედავად დღევანდელი მედგარი წინააღმდეგობისა), მართლაც ხმას ჩაიგდებს, მორჩილ კეთილშობილ ქალთა პანსიონად იქცევა, ხელისუფლების ქება-დიდებას გაიხდის ხელობად, მაშინ ეს მთავრობაც ისევე შეიძლება გატუტუცდეს, როგორც ნაცმოძები და ეს იგივე დიქტატურამდე მიგვიყვანს, რომელსაც ქართველი ხალხი, გაჭირვებით მაგრამ მაინც ისევე (ან – უფრო უარესადაც მოიშორებს), როგორც ეს ნაცმოძრაობის მიმართ უკვე გაუკეთებია.

გამოსავალი კი ისაა, რასაც დასავლურ დემოკრატიულ ქვეყნებში დიდი ხანია, მიხვდნენ – მთავრობა მედიას არ უნდა ტუქსავდეს, მაგრამ მედია საკუთარი პროფესიონალიზმის, ეთიკურობის და სტანდარტების ამაღლებაზე თავად უნდა ზრუნავდეს, და თავად უნდა ცდილობდეს სარეველებისაგან განთავისუფლებასაც. მთავრობას ისევე ძალიან სჭირდება კრიტიკული და ფხიზელი მედია, როგორც მედიას – დისტანცირებული და არადამპურებელი, სამართლიანი და პროფესიონალი მთავრობა. სწორედ ასეთი გრილ-გესლიანი, მაგრამ კორექტული თანამშრომლობაა იმის საწინდარი, რომ საზოგადოება ჯანსაღი იყოს და განვითარდეს.

არაა ეს ადვილი! არცერთი მხრიდან არაა!
მაგრამ სხვა გზაც რომ არაა?!

P.S. კიდევ ერთი რამ უნდა დავამატო – დღევანდელი დებატების უშუალო, მოკლევადიანი შედეგი შეიძლება იყოს ის, რომ ივანიშვილზე კიდევ რამდენიმე კრიტიკული სტატია დაიწერება დასავლეთში, სამაგიეროდ, მისი რეიტინგი მოიმატებს საქართველოში :)


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 148 other followers