დეჟა ვაი!


ეხლა ვნახე “ალ ჯაზირაზე” საქართველოს ექს-ლიდერის და ვაშინგტონში თათარიახლად დაარსებული “ახალი საერთაშორისო ლიდერობის ინსტიტუტის” დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარის, – მიხეილ შეფარდებულის ინტერვიუ, და ჩემს თავს კითხვა დავუსვი
– ეს კაცი რომ ისევ საქართველოს პრეზიდენტი ყოფილიყო, რა ვითარება გვექნებოდა დღეს ქვეყანაში?

ალბათ, აი, ასეთი:

- საქართველოს სამხედრო ძალების მინიმუმ რამდენიმე ბატალიონი ან ერთი დივიზია ეყოლებოდა გაგზავნილი უკრაინაში, ფრონტის წინა ხაზზე;
– უკრაინაში გვეყოლებოდა რამდენიმე ათეული დაღუპული და დაჭრილი, რომელთა შესახებ მხოლოდ უცხოური მედიიდან თუ გავიგებდით შემთხვევით, ხოლო დაღუპულთა ოჯახებს ისევ ძველებურად აიძულებდნენ, რომ მიცვალებული ღამით ჩუმად დაემარხათ.
– რუსეთის მიერ დაწესებული იქნებოდა უკმაცრესი აკრძალვა ქართული პროდუქციის რუსეთში შეტანაზე და დიდი ალბათობით, რამდენიმე ათასი ქართველი იქნებოდა სასწრაფოდ დეპორტირებული, ხოლო რამდენიმე ათეული – დაპატიმრებული შპიონაჟის ან ტერორისტული აქტის მოწყობის ბრალდებით;
– გაძლიერდებოდა აფხაზების და ოსების მიერ საქართველოს მოქალაქეების გატაცების და დაპატიმრების ფაქტები ზემოთხსენებული ბრალდებებით. არაა გამორიცხული, გორის მახლობლად რუსული სამხედრო ტექნიკის დემონსტრაციული გამოყვანის შემთხვევებიც გვეხილა;
– მოიმატებდა დე-ფაქტო საზღვრისპირა რეგიონებიდან ლტოლვილთა ნაკადი;
– შეწყვეტილი იქნებოდა რუსეთთან საჰაერო მიმოსვლა;
– თბილისის და საქართველოს სხვა ტერიტორიის თავზე რუსული თვითმფრინავები განახორციელებდნენ დემონსტრაციულ გადაფრენებს მოსახლეობის დაშინების მიზნით;
– საქართველოში ჩავარდებოდა ტურისტული სეზონი;
– საქართველოს ნაცმთავრობა ისევ მოაწყობდა წითელი ხიდის მახლობლად კაზანტიპზე უფრო მრავალრიცხვოვან აქციას – ოჯახის წევრებისა და ქონების სახალხო-საჯარო დემონსტრირებით;
– მიხეილ სააკაშვილის ჰალსტუხების კოლექციას ისევ დაემუქრებოდა ლიკვიდაციის საფრთხე;
– მიხეილ სააკაშვილი უფრო მეტ ინტერვიუს მისცემდა საერთაშორისო მედიას, ვიდრე უკრაინის მთელი მთავრობა – ერთად აღებული;
– მაპს მაინც არ მოგვცემდნენ;
– ერთადერთი, უკრაინელი ხალხიც და ხელისუფლებაც ნამდვილად უფრო მადლიერი იქნებოდა ჩვენი…

რამე გამომრჩა?

misha-sardal


მესამე მსოფლიო ღომი (ტრაგედია კომიკურ ფერებში)


პუტინ-პოროშენკო-ეშტონ-ლუკაშენკო

მოკლედ, ასეა ეს ამბავი – მთელი მსოფლიო ებრძვის აგრესორს, რომელსაც პირობითად „რუხეთი“ დავარქვათ.

ბრძოლა მიდის აღმავალი ხაზით – ჯერ იყო დაკვირვებების და გაკვირვებების კანტი-კუნტი სროლა. მერე გაძლიერდა შეშფოთებები, რომელმაც რუხეთის მიერ ღირიმის მწვანე კაცუნებით შეტევისა და რეფერენდუმული ანშლუსის ფონზე საარტილერიო ზალპის სახეც მიიღო. ზალპურმა შეშფოთებებმა გვარიანად ასიამოვნა რუხეთის პრეზიდენტი რუტინი, რომელმაც ამის საპასუხოდ მწვანე კაცუნები აღმოსავლეთ უღრაინაშიც მოთესა და მოსავალს გატრუნული დაელოდა.

ამაზე მსოფლიო სულ გადაირია და გამოაცხადა მასიური და გეომეტრიულად პროგრესირებადი სანქციები! სანქციები იმდენად მასიური იყო, რომ თავიდან მისი ადრესატების სია A4 ფორმატის გვერდის 1/8-ზე ვერ ეტეოდა. უღრაინის რაც უფრო მეტ დასახლებულ პუნქტს იკავებდნენ უნიშნო, უსახო და უსახელო მწვანე კაცუნები, მით უფრო იზრდებოდა სანქციებში ჩართული ქვეყნების რაოდენობა, რომელთა უმრავლესობის ლიდერები დილიდანვე გმობდნენ რუხეთის მოქმედებებს და გულში მჯიღს იცემდნენ, რათა საღამოსვე დაერეკათ რუტინისათვის და სამშვიდობო პროცესში აქტიური ჩართვა შეეთავაზებინათ, თან ელეგანტურად ბოდიშიც მოეხადათ მჯიღის ცემის ზედმეტი ექსპრესიულობის გამო…

უღრაინის ლიდერშიფმა უყურა ამ კატავასიას, უყურა და მიხვდა, რომ შეშფოთებებიდან აღშფოთებებამდე უსასრულო გზაზე უღრაინისაგან 1/8-ც აღარ დარჩებოდა, ამიტომ აქტიური ბრძოლის მივიწყებულ მეთოდებზე გადავიდა. იმდენად მივიწყებულზე, რომ დღეში 1 თვითმფრინავს და 2 ვერტმფრენს კარგავდა, ხოლო მწვანე კაცუნები ჰამასის მსგავსად გათხრილი გვირაბებიდან (ან სულაც ღია სასაზღვრო პუნქტიდან) ახალ-ახალ ამოუცნობ სატანკო ელემენტებს იღებდნენ… ნუ, ხომ ხვდებით, რომ მწვანე კაცუნები მწვანე ტანკების გარეშე წარმოუდგენელია, მათი სიმბიოზი კი ისეთივე სანუკვარი და გულისამაჩუყებელია, როგორც დედაზე აკრული ბემბი… არა, უფრო – როგორც იმპერიულ „სათნოებაზე“ და „მოყვასზე ზრუნვაზე“ მილესილი სეპარატიზმი…

თუმცა თანდათან მდგომარეობა შეიცვალა. რადგან გაგიკვირდებოდათ, მაგრამ როცა აქციების ადრესატთა სიებში რუხეთის ყველაზე პტივსაცემი რუხი მგლების სახელებიც დაფიქსირდა, რუტინმა თავი მოიქექა და აღიარა, რომ ღირიმში ის მწვანე კაცუნები მისი კაცუნები იყვნენ (ოღონდ, ტანკებზე არ გამოტყდა სათუთი… ტანკის ზღაპარი უფრო კარგად „პრავდება“, ეტყობა, და არც არავინ უსვამდა დასავლეთიდან ამ უხერხულ კითხვას!), მაგრამ ამავე დროს მკვეთრად გაემიჯნა აღმოსავლეთ უღრაინაში ზუსტად ისეთნაირივე მწვანე კაცუნებს და მათ არანაკლებ ანშლუსურ რეფერენდუმების მცდელობებს. საქმე იქამდე მივიდა, რომ კაცუნებმა გვარების გადაკეთებით მოიწყეს სარდლობები და პრეზიდენტობები და უკვე ცოტა უკლდათ, რომ აღმოსავლეთ უღრაინაში ფულის ერთეულიც გრივნას ნაცვლად გირკა გამხდარიყო, მათი ლიდერის უკვდავსაყოფად… მაგრამ იმ დროს, როცა თავად ხატზე იფიცებდნენ, რუტინი ჩვენ არაფერს გვაძლევს, ეგ გადამგდებიო, სწორედ იმ დღეებში მსოფლიოს მორიგი უღრაინული ბომბდამშენის განადგურება უპატაკეს და მალევე პირკატა ეცათ, როცა გაიგეს, რომ ეს სამგზავრო თვითმფრინავი იყო – სულაც დასავლური ქვეყნიდან, სადაც ერთ დროს რუხეთის მეფე განათლებას იღებდა და დროშაც კი წამოიღო იქედან…

მერე კი აშკარა გახდა, რომ თვითმფრინავი იმ ტიპის რაკეტით ჩამოაგდეს, რომელსაც აფთიაქში ნამდვილად ვერ იყიდი (თუმცა, ეშმაკმა იცის, რუხულ აფთიაქში იქნებ მოგცენ კიდეც, თავის ტკივილის ასალაგმავად)…

მალე აღმოჩნდა და გამოჩნდა, რომ თვითმფრინავის და უდანაშაულო შემთხვევითი ადამიანების დაღუპვამ ელვისებურად სწრაფად ითამაშა დასავლურ შეშფოთებებსა და აღშფოთებებს შორის არსებული უხილავი ზღვრის გადამლახავი ფაქტორის როლი. მთელი ორი კვირის განმავლობაში (!) მართლაც გაერთიანებული დასავლეთი იქამდე მივიდა, რომ სანქციების ადრესატთა სიამ უკვე ერთ გვერდს გადააჭარბა და ბატონ რუტინს თავის ქექვა ქრონიკულ ჩვევაში გადაუვიდა. მაგრამ აქ კიდევ ერთი ინოვაციური მეთოდი გამოიყენა.

რამდენადაც სანქციები ძირითადად მისი ჰელიტის მიმართ იყო მიმართული, ასე არ უნდაო, და თავად დაუწესა მთელ ხალხს სანქციები – თქვენ რას გვიზამთ იმისთანას, ჩვენ რომ არ გვიქნია ამათთვისო! და პირდაპირ მასობრივი კვებითი ხარაკირი გამოაცხადა – აწი, აღარაფერს ვიყიდით თქვენგან და სულ შიმშილით რომ დაიხოცება ჩვენი მოსახლეობა, მერე ნახეთ, რა მოგივათ, გულები რომ დაგეთუთქებათ და მორალი რომ ბოყინით მოგკლავთო!

გაოგნებულმა დასავლეთმა ჯერ ერთმანეთს გადახედა, ეს ალაოდ ხომ არ არისო, და რომ მიხვდნენ, არ იყო ეს ბლეფი, გაფითრდნენ და აღშოთებების ტონუსი მკვეთრად ჩამოუვიდათ შეშფოთებების დონის ქვემოთ, რამეთუ, მართალია, რუხეთის მოსახლეობას იმაზე ცოტად ნაკლებადაც ნაღვლობდნენ, ვიდრე უღრაინისას, მაგრამ იმას კი მაშინვე ზურგის ტვინით მიხვდნენ, რომ ასე თუ გაგრძელდებოდა, ყველიც ოხრად დარჩებოდათ, და ფუა-გრაც! და ფუა-გრა თუ ოხრად დაგრჩა, მერე მარტო ვიაგრა რას გიშველის 21-ე საუკუნის განათლებულ საბაზრო საზოგადოებას?!

ყველაზე საშინელება კი ის იყო, რომ ამ გარდამტეხ მომენტში უღრაინელებმა შეუტიეს, მარა რა შეუტიეს!.. თანდათან გაახსენდათ ძველი ტრადიციული ბრძოლა, და მართალია, თვითმფრინავებს ისევ ხშირად კარგავდნენ, მაგრამ სამაგიეროდ მწვანე კაცუნებს დაადეს მიტკლისფერი… და ამბოხებული აღმოსავლეთ უღრაინა შაგრენის ტყავივით შეავიწროვეს…
აყვირდა უკვე სერიოზულად შეშფოთებული და სახეწამოწითლებული ფეოლა-დასავლეთი – „ხვედელიძე, დაცვას მიხედე, დაცვასო!“ და შიგადაშიგ, ოლღა ბებიასავით გამოურია – „მოაბრუნე, ილარიონ, მოსაწველია, რძე შეაწუხებსო!“, მაგრამ უღრაინის პრეზიდენტმა ილარიონის ნაცვლად, იროდიონივით გადაწყვიტა, ტემპი არ დაეკარგა და „ხვედელიძე“-ზე ხომ, საერთოდ სულ არ რეაგირებდა!

- არ გვინდოდა, ჩვენ, ეს გლახა ამბავიო! – გულწრფელად წუწუნებდნენ მისტრალების და მერსედესების მწარმოებლები, მაგრამ რუტინს რა ენაღვლებოდა, სულ რძესავით თეთრები ჰქონდა მოსხმული დედა ტერეზასავით და იძახდა, – ახია თქვენზეო. მერე როგორც იქნა მოლბა და ხრისტიანულად თავი მდაბლა დახარა – ჯანდაბას, ვინმეს ხომ უნდა შეეცოდოს ხალხი, ვინმემ ხომ უნდა იზრუნოს გაჭირვებულ ადამიანებზე და ჩემზე უკეთ, ხომ ვიცი, ეს არავის გამოუვა (განდიც მკვდარია, და ტერეზაცო!)

ჰოდა, იმისთანა უნივერსალური იარაღი დააძრო, ყველამ ხელი აწია – 300 სპარტელი და 300 არაგველი რა მოსატანია, 300 რძისფერი ტროას „ღრუზავიკი“ გამოიღო სახელოდან და „ჰუმანიტარიუს“ დააწერა მისტიურ სიტყვად ჩვენი დროის ჯადოქარმა. დაიძრნენ „ღრუზავიკები“ ხვნეშა-ხვნეში (თუმცა ნახევრად ცარიელები იყო, მაგრამ მაინც ხვენშდნენ ყასიდად – „ქალაქი ანარას“ გმირი „გრელკებიანი ვაშკაცივით“) და რაც უნდოდათ, ის შეიტანეს უღრაინაში, და უფრო მეტად, რაც უნდოდათ, ის გამოიტანეს – უთვალავი იარაღი და დანახშირებული მწვანე კაცუნების გვამები, რომ „ძერჟავას“ რძესავით ქათქათა რეპუტაციას ჩრდილი არ მისდგომოდა…

და ამ უნივერსალური იარაღით თვითნებურ შეჭრას (ხალხი იღუპება, და – რა დროს წესებიაო, მოუკვდა პატრონი, კამაზით შემოვარდნილა რუტინი ბატონი) მეორე დღესვე საკვირველი შედეგი მოჰყვა – მწვანე კაცუნებმა უცებ ლამის მთელი უღრაინის ჯარების ტოლი არტილერიით და ტანკებით რომ დაცხეს, ეს არაფერი. ამას ის დაემატა, რომ გულზეშემოყრილმა დასავლეთმა პირდაპირ განაცხადა ფრაუ მერხელის პირით, ძაან გვინდა უღრაინის ბედნიერება, მაგრამ მხოლოდ ისეთი, რუხეთის ბედნიერებას რომ არ ხელყოფსო… თან ყველა ძაან გვიყვარხართ, მაგრამ თავო და თავო, ხომ გაგიგონიათო… და ჩვენი ფერმერები ანერვიულდნენ, ემანდ ჩილემ და არგენტინამ არ ჩაგვანაცვლონ აგრესორ იმპერიაშიო…

უღრაინის პრეზიდენტიც ადგა და წავიდა კანოსაში (ნუ, თითქმის იქვე) თავისი ფეხით…
დანარჩენი ტექნიკის ამბავია…

ასე გადაარჩინა ჰუმანიტარულმა ტროას ცხენებმა მსოფლიო მესამე მსოფლიო ომისაგან!

და შედეგად მივიღეთ ნელა მოთუხთუხე მესამე მსოფლიო ღომი…

= = = = = = = = = =

ეპილოგი:

ათასობით ხალხია დახოცილი – უკრაინელებიც და რუსებიც. არა მარტო სამხედროები, არამედ სამოქალაქო პირებიც, ამ ტრაგიკული ადამიანური მსხვერპლის გარდა, რაც მართლაც საშურია, რომ სასწრაფოდ შეჩერდეს, ქვეყანა სულ უფრო პარტახდება. აშკარაა, რომ რუსეთი ცდილობს სეპარატისტული ანკლავი დონბასში და ლუგანსკში რამენაირად ავტონომიურ ერთეულად დააფიქსიროს და შემდეგ ისევე მოახდინოს ნელი მოქმედების ბომბის ხელახალი აფეთქება, როგორც ეს გააკეთა აფხაზეთში, სამხრეთ ოსეთში, დნესტრისპირეთში, ყირიმში… და როგორც შეიძლება, მომავალში გეგმავდეს, გააკეთოს ეს ლონდონში, პრაღაში თუ ბრონქსში, თუმცა ეს დღეს მართლაც აბსაურდული ზღაპარად ჩანს, მაგრამ სულაც არაა ზღაპარი, რომ ზუსტად იგივე თავად რუსეთს მალე გაუკეთოს ჩინეთმა ციმბირში და შორეულ აღმოსავლეთში…

თანამედროვე დასავლური სამყარო რბილად მოქმედებს. ამაში არის პოზიტიური მომენტიც და ნეგატიურიც. თავის დროზე ჰიტლერის დაშოშმინება სერიოზული მარაზმი აღმოჩნდა. ვნახოთ, ახლა რამდენად პოზიტიური იქნება დაშოშმინების პოლიტიკა. ისიც უნდა ვაღიაროთ, რომ არჩევანი ფაქტიურად არც არის, რადგან ადამიანური სიცოცხლის ღირებულების, როგორც განუმეორებელი განზომილების მუდმივმა ზრდამ მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში მსოფლიო მიიყვანა იქამდე, რომ მხოლოდ თავდაუზოგავ ავკაცებს არ ედარდებათ არაფერი და დაუფიქრებლად მიდიან სამხედრო ავანტურაზე…

რეცეპტები არ არის… არის მწარე სარკაზმი და მარადიული დეჟავიუს განცდა… რუსეთი სულ უფრო ემსგავსება კამორას, რომლის წინააღმდეგ ბრძოლა არავის სურს, ხოლო რუსეთს თავისი კამორობა არ ეთმობა და მზადაა ისევ დაბრუნდეს ტოტალიტარულ იზოლაციაში, რაც მართლაც არ იქნება გამოსავალი, თუ გავიხსენებთ, რომ საზარელ 1914 წელს არანაკლებ საზარელი 1917 წელი მოჰყვა…


გამანადგურებელი არგუმენტები


kaxidze

მიხეილ სააკაშვილს ბრალი დაუმძიმდა …
ეს უკვე მესამედ.

იტყვით თქვენ – არც პირველია ეგ და არც – უკანასკნელიო. და მართალიც იქნებით, სავარაუდოდ.
და მაინც ეს ბრალდება, 8.8 მილიონი ლარის გაფლანგვაზე ძალიან სერიოზული და გარდამტეხი შეიძლება აღმოჩნდეს.

არა – ჩვენთვის…
– ჩვენ ხომ ვიცოდით ეს ყველაფერი, ვიცოდით, რა აუცილებელი იყო ჩვენი პრეზიდენტის დაჭიმული კისრისათვის კბენითი მასაჟები, როგორ სჭირდებოდა ქალაქის მერის ქონშეპარულ სხეულს განწმენდითი მკურნალობა და როგორ შეყვარებულია იგი სწორედ ავსტრიის სამედიცინო დაწესებულებებზე, როგორ გარდარეული შიმშილი აქვთ კრეატიულ პირებს მკერდითნახატ ხელოვნების ნიმუშებზე და რაოდენ კათარზისს განიცდის ხელისუფლების უმაღლესი პირი, როცა არამარტო თავის მინისტრს, არამედ მისი ოჯახის წევრებსაც თვითმფრინავის ბილეთებს ფეშქეშ ჩაუკუჭავს გულიჯიბეში!..

ჩვენთვის გაცილებით სერიოზულად ჟღერს იმ 60-ზე მეტი ქუჩებში დახვრეტილი ახალგაზრდის სახელები, გაცილებით საზარელია პოლიციელების მიერ თანამდებობის უმაღლესი პირების თანამეცხედრეების ხუშტურის გამო დახოცილი, ნაცემი და დაპატიმრებული პირების ისტორიები, გაცილებით გამაოგონებელია იმის გააზრება, რომ უმაღლესი ხელისუფლება როგორ გულდასმით გეგმავდა მკლელობის ორგანიზებას, მიფუჩეჩებას, მკვლელობის სურათის გაყალბებას, თუ მკვლელების გამართლებას – მომავალი მკვლელობების მაღალ დონეზე შესასრულებლად პროფესიონალები რომ არ მოკლებოდათ… გაცილებით სულისშემძვრელია იმის ცოდნა, რომ ნიჭიერ ავაზაკთა ბანდა იყო ქვეყნის სათავეში, რომელიც მეთოდურად ახდენდა ნებისმიერი მოქალაქის შემოსავლების სკურპულოზურ აღრიცხვას, მათი შემდგომი სკურპულოზური რეკეტირებისა და ნატიფად გატყავების კეთილშობილური მიზნებით გაცისკროვნებულები…

ეს ჩვენთვის… მაგრამ რატომღაც ასე მგონია, რომ იმ უცხოელი პოლიტიკოსებისათვის, რომელთაც მიხეილ სააკაშვილი ჯერაც STATESMAN-ად მიაჩნიათ, სწორედ ეს ბოლო ბრალდებები იქნება სწორედაც რომ გამაოგნებელი და მათ წარმოსახვაში Misha the Beacon (მიხეილ შუქუროვანის) იმიჯში სერიოზული ბზარის წარმომქმნელი ფაქტორი…

რაღაც ვერ ვიხსენებ, რომელი დემოკრატიული ქვეყნის ლიდერი (განსაკუთრებით კი – კორუფციასთან შეუპოვრად მებრძოლი ლიდერი!) იყო, ვისაც კბენითი მასაჟის სეანსები სახელმწიფოს ხარჯზე უქეს და უდიდეს მადლიერმა თანამოქალაქეებმა, ვისაც ფეხქვეშ დაუყარეს ძვირადღირებული ქაშმირის პალტოები და ხელით ნაკერი კოსტუმები – ალალი იყოს შენზე, ჩვენო ვარსკვლავო და ვარდოვო! ვისაც მადლობა უთხრეს იმისთვის, რომ მისი გუნდის წევრების დასასვენებლად გაჭირვებული მოქალაქეების ჯიბეებიდან ჩუმად იღებდა ფულს და მორცხვად ჩუმადვე ხარჯავდა… ვინც პლასტიკური ქირურგიის ნოვატორული მეთოდების ხელშეწყობაზე ომწაგებული ქვეყნის ბიუჯეტიდან უხვად ხარჯავდა ათეულ და ასეულ ათასებს, რომ მუცლის ყოველდღიური ამოყორვით გატანტალებული ფორმები აჟურში მოეყვანა…

რაო, რა სთქვა ცისიერმა ოთო კახიძემ?
– არაფერი უკანონო ამაში არ ყოფილაო?
ქართული სახელმწიფოებრიობის ფუძემდებელია ესე და როგორ თუ ხარჯი დაუთვალეთო? ამანო, თქვენი ბიუჯეტი 11-ჯერ გაზარდა და თქვენ, რაებსაა რომ კადრულობთ, თქვე „მელოჩნიკებოო“?..

არა, ნეტარი გოკა გაბაშვილი და დავით დარჩიაშვილი რომ მოიხმობდნენ ამ „რკინის არგუმენტს“, ეს მოსალოდნელი კი არა, უეჭველიც იყო, მაგრამ კაცი, რომელიც თანამედროვე ქართული და საერთაშორისო სამართლის და იუსტიციის ბურჯად თვლის თავს, თუ აქამდე მივიდოდა, არ მეგონა…

გამოდის, რომ ნებისმიერ პრეზიდენტს (ანუ უმაღლესი თანამდებობის პირს) – არაფერი აქვს აკრძალული? ნებისმიერი ფულადი ხარჯი საკუთარი თავისთვის, საკუთარი ოჯახის წევრებისთვის, საკუთარი გარემოცვისთვის, საკუთარი ფავორიტებისთვის და მათი ოჯახის წევრებისთვის, ან უბრალოდ ხუშტურისათვის – თურმე გამართლებული და კანონიერი ყოფილა???

35,350 ლარი გადახდილი უცხოეთში მოგზაურობების დროს ველოსიპედების დაქირავებაში?? რატომ, – მაინტერესებს… – თუ ასეთი ტრფიალია ცხოვრების ჯანსაღი წესის, და უველოსიპედოდ ვერც ბარსელონაში ძლებს და ვერც ტორონტოში, არ შეიძლება, რომ 2-3 ველოსიპედი ჩაეგდო იმ თავის თვითმფრინავში და სადაც წავიდოდა, იქ წაეღო? რა თქმა უნდა, ოთო კახიძე გაამართლებს ამას, არ იყო აკრძალული კანონითო, მაგრამ 35 ათასის მაგიერ რომ 35 მილიონი ყოფილიყო, მაშინაც მოუტრიალდებოდა ენა? სად გადის ის ზღვარი ოთო კახიძესათვის, როცა იგი იტყვის, რომ ეს არ იყო გამართლებული ხარჯი, და რომ ეს სახელმწიფო სახსრების არამიზნობრივი ხარჯვა ან გაფლანგვა იყო? თუ უბრალო მოქალაქეებს რამდენიმე ათეული ლარის არამიზნობრივ ხარჯვისთვის ციხეში ისტუმრებდნენ, რატომ არის კანონი დაუწერელი პრეზიდენტისათვის? თუ ის ფაქტი, რომ მიხეილ სააკაშვილის დროს ბიუჯეტი 11-ჯერ გაიზარდა, იმის უცილობელი პირობაა, რომ მიხეილ სააკაშვილმა 11-ჯერ, ან 111-ჯერ მეტი უნდა ხარჯოს თავის თავზე, ვიდრე ედუარდ შევარდნაძე ხარჯავდა? ან იქნებ ეს მაგიური 11 მეთერთმეტე ხარისხშია ასაყვანი, რომ გასხივოსნებული შუქურის ზღვრული ნეტარების აპოგეა გამოვთვალოთ?

მაგრამ ისე, ჭიკჭიკის ტემბრის შედარებით დაბალ ობერტონებზე და ნაკლებ რიხზე, ოდნავ დაბლა დახრილ თვალებზე, ეტყობოდა ოთო კახიძეს, რომ „ვერ იყო მატორზე“…
დღეს ოდნავ მოცოცხლებულმა კი განაცხადა, ეგრეო, გამსახურდიასაც კი უთვლიდნენ პიჯაკებსო, და საერთოდ, ბარაკ ობამამ 44 მილიონი დახარჯა თავის ვიზიტებზეო… ახლა, ობამაზე საუბრისას ურიგო არ იქნებოდა გაეხსენებინა, რამდენია ამერიკის ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტი, რამდენია მინიმალური ხელფასი და პენსია და ამერიკის მოსახლეობის რამდენი პროცენტი ცხოვრების სიდუხჭირის ზღვარს მიღმა (მაგალითად, რამდენს აქვს დღეში 2 დოლარზე ნაკლები შემოსავალი ოჯახის თითოეულ წევრზე) და ეს ყველაფერი შეედარებინა საქართველოს ანალოგიურ მაჩვენებლებთან, ხოლო ბოლოს იმასთან, რომ მიხეილ სააკაშვილის მიერ აღმართული საპრეზიდენტო სასახლე თეთრ სახლზე უფრო დიდია, თურმე… ზვიად გამსახურდიაზე ლაპარაკისას კი პირში წყალი გამოივლოს, მასაჟისტების და საყვარლების ავიარეისებზე და საჩუქრებზე არ უხარჯავს გამსახურდიას ქვეყნის ბიუჯეტი…

იუსტიციის ყოფილი მინისტრ ადეიშვილის ყოფილი მოადგილის კახიძის არგუმენტები ყოფილი პრეზიდენტის სააკაშვილის დასაცავად ძირითადად იმას ეხება, რომ რადგან ეს ყველაფერი – ეს სხვა ხარჯები, მათი ზომა, მათი გასაიდუმლოება – არ იყო რეგულირებული, ამიტომ კანონიც არ დარღვეულა და მხოლოდ ეთიკურად შეიძლება შევაფასოთ, – ან მოვიწონოთ ან არაო! თან იმაზეც გააკეთა აპელირება, რადგან კაცმა ბიუჯეტი ასე გაზარდა, იქნებ არ ღირს მისი მკაცრად განსჯაო! გამოდის, ბიუჯეტი თავის სახრავად გაუზრდია ექს-პრეზიდენტს, და არა – ქვეყნის სასარგებლოდ. მაგრამ, საინტერესოა, იმ დროში, როცა მიხეილ სააკაშვილი იმას აკეთებდა, რაც უნდოდა, და მაშინ, როცა მოეპრიანებოდა, როცა მისი ჯიბის პარლამენტი თვალდახუჭული ურტყამდა ბეჭედს პრეზიდენტის ნებისმიერ ხუშტურზე, როგორ წარმოუდგენია ადვოკატ კახიძეს – რამდენი ათწლეულის შემდეგ მოუვიდოდა თავში ნეტარ მიხეილს საკუთარი უფლებების დარეგულირება და საერთაშორისო ნორმებთან თუ საღ აზრთან შესაბამისობაში მოყვანა? ან თუნდაც, მინიმუმ ის, რომ იდუმალების ფარდა აეხადა მისი გაცხენების რეალური სურათისათვის?

ჩემი აზრით, იურისტ ოთო კახიძეს იურისტმა მიხეილ სააკაშვილმა აჯობა… უფრო სწორედ, როგორც პოლიტიკოსი, მიხეილ სააკაშვილი მშვენივრად მიხვდა, რომ უცხოელ დამცველთა თვალში მძიმე დარტყმა მიიღო… და ეს მის ერთდღიან დუმილში და დღევანდელ გაკაპასებაში იგრძნობოდა…

ორიდან ერთი (მცირე!) პრობლემა იმაშია, რომ სააკაშვილს ასეთი ხარჯები ჰქონდა, მაგრამ მეორე, და უფრო დიდი (!), პრობლემა იმაშია, რომ სააკაშვილმა მშვენივრად იცოდა, რაოდენ უკანონო ან ამორალური იყო მისი ეს ხარჯები და ამიტომ ეს ყველაფერი მიზანდასახულად გაასაიდუმლოვა!
როცა 2009 წელს მთელმა მსოფლიომ დოქტორ დოტის დღიურებიდან შეიტყო მისი #1 კლიენტის – პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის შესახებ (თავად დოტი ამაყად წერდა – ცნობილი პიროვნებები კი მყოლია კლიენტებად, მაგრამ პრეზიდენტი – არასოდესო!), ამ უკანასკნელმა ის დასკვნა კი არ გამოიტანა, რომ ეს ყველაფერი სრულიად მიუღებელი იყო და ამისთვის წერტილი უნდა დაესვა, არამედ ის, რომ ეს ყველაფერი კარგად უნდა შეენიღბა და დაემალა!

ამით კი მიხეილ სააკაშვილმა, ერთი მხრივ, თითქოს აირიდა საზოგადოების გაკიცხვა თუ კრიმინალური პასუხისმგებლობა, მაგრამ ამავდროულად დღეს ვერაფრით ვერ იტყვის მიამიტად (a-la-Otto Kakihdze), რა მოხდა, რა იყო ამაში უკანონოო?.. არა, კი იტყვის, ეგ ის ჩიტი არაა, რომ რაიმეს თქმის შერცხვეს, მაგრამ ვაი, რომ უცხოელ დამცველებს გაუჭირდებათ მისი მიამიტობის ატაცება და ბანის მიცემა!

დავიჯერო, ჯონ მაკკეინი იტყვის, ალალი იყო ჩემ მიშაზე პლასტიკური ოპერაციები და მასაჟისტები, მართლა ჰქონდა სათუთი კისერი დაჭიმული 2009 წელსო?
თუ კემერონი მოუწონებს ბიუჯეტის ხარჯზე იტალიაში იახტით გრიალს?
თუ სარკოზი (უჰ, პარდონ, იმას თავისი გაჭირება ეყოფა…)…
თუ რასმუსენი იტყვის, დანიელებსაც ძალიან გვიყვარს ველოსიპედი და ველოსიპედის დაქირავებაში გადახდილ ათეულ ათასობით ევროსთვის როგორ შეიძლება სპორტმოყვარე ადამიანის გაკიცხვაო?
თუ კარლ ბილდტი გამოექომაგება, მეც მიყვარს ჩემი მინისტრთა კაბინეტის წაყვანა ტაილანდის სასტუმროებში, ვენის გასახდომ კლინიკებში და მომხიბლავი მინისტრებისთვის საჩუქრების კეთება და მათი ნათესავების განებივრება თვითმფრინავის ბილეთებითო?

- რაღაც არა მგონია…

რადგან მიშას მოწონება ერთია და დასავლელი პოლიტიკოსებისთვის საკუთარი საშინაო რეპუტაცია – სულ სხვა! და თუ პოლიტიკოსი სხვაზე გაიძახის, მერე რა, რომ ბიუჯეტი გამოხრა, მერე რა, რომ ხარჯები სპეციალურად გასაიდუმლოებული ჰქონდა, მერე რა, თუ გადასახადის გადამხდელების ხარჯზე და მათგან მალულად ნუვორიშივით ცხოვრობდა, გულაობდა და სხვებსაც აგულავებდა ჩემი მეგობარიო, – ასეთი პოლიტიკოსის დღეები ნორმალურ დემოკრატიულ ქვეყნებში ისევე დათვლილი იქნება პოლიტიკაში, როგორც მიხეილ სააკაშვილის თოვლივით წყლადქცეული რეპუტაცია…

საბჭოთა ეპოქის მშვენიერ კომედიაში (Sic! საბჭოთა ეპოქაზე არ მითქვამს „მშვენიერი“, ფილმზე – მხოლოდ!) „კავკასიელი ტყვე ქალი“ ფრუნზიკ მკრტჩიანის ამორალური გმირი ვლადიმერ ეტუშის არანაკლებ ამორალურ გმირს პირში მიახლის ასეთ მწარე სიმართლეს: „А ты не путай свою личную шерсть с государственной!“

https://www.youtube.com/watch?v=BVCIiRyV6nI

სწორედ ეგ აღრევა მოუვიდა ოთო კახიძეს, რომლის ლოგიკა ტავარიშჩ გამაიუნის ლოგიკამდეც კი ვერ მივიდა და იმის ანგარიში დაიწყო, რა მაფიოზური წილი ეკუთვნოდა 11-ჯერ გაზრდილი ბიუჯეტიდან დემოკრატიის შუქურობაზე თავდადებულ და სინამდვილეში კი ექს-პრემიერ ჯულიო ანდრეოტივით გასვრილ მიხეილ სააკაშვილს. ფაქტიურად, სწორედაც რომ ტავარიშჩ საახოვივით დემაგოგიური და აფერისტული დაცვა გამოუვიდა, მედიდურად რომ პასუხობს – „А я для того здесь и поставлен, товарищ Аджабраил, чтобы блюсти государственные интересы!“

გამანადგურებელი არგუმენტი იყო ოთო კახიძის სიტყვები… თვითგამანადგურებელი, ანუ…


Primum Noli Nocere! / “უპირველეს ყოვლისა – არ ავნო!” (ჰიპოკრატე) – სავალდებულო რეცეპტების შესახებ


დავიწყებ იმით, რომ ჯანდაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილება მედიკამენტების დიდი ჯგუფისათვის რეცეპტების სავალდებულო გამოყენების შესახებ (http://www.moh.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=29&info_id=2108) დადებითი და გამართლებული ნაბიჯი მგონია.
ყოველ შემთხვევაში, მას სარგებელი გაცილებით მეტი აქვს, ვიდრე ნაკლოვანი მხარე. ხოლო ნაკლოვან მხარეებს რაც შეეხება, მათი ნიველირება არაა შეუძლებელი.

ავადმყოფისათვის რეცეპტით მედიკამენტის შეძენა არის განვითარებული ქვეყნებისათვის დამახასიათებელი რეგულაცია, რომელიც პაციენტის უსაფრთხოების მნიშვნელოვან გარანტიად განიხილება. ამერიკის თუ დასავლეთ ევროპის ქვეყნების აბსოლუტურ უმრავლესობაში ძალიან ბევრ მედიკამენტს – ციტოსტატიკურ, ჰორმონალურ, ნეიროტროპულ, საანესთეზიო პრეპარატებს თუ ანტიბიოტიკებს ურეცეპტოდ ვერ შეიძენ. გარდა ამისა, ზოგიერთ ამ ქვეყანაში, მაგალითად სკანდინავიის ქვეყნებში, ჩეხეთში, უნგრეთში – იმ ჯგუფის პრეპარატების მიმართ, რომელთა შეძენა შეიძლება რეცეპტითაც და ურეცეპტოდაც, მოქმედებს სერიოზული ფინანსური ბერკეტი – რეცეპტით ასეთი პრეპარატის შეძენა გაცილებით იაფი ჯდება, ვიდრე – ურეცეპტოდ.

როდესაც ადამიანი წამალს ურეცეპტოდ იძენს, რისკი ყოველთვის მეტია. მე პირადად, მაინცდამაინც არ ვემხრობი 1-წლიანი რეცეპტების შემოღებას და აი, რატომ – შეიძლება ქრონიკული დაავადებით შეპყრობილ ავადმყოფს აღნიშნული პრეპარატი მართლაც დაენიშნა რამდენიმე თვის წინ, მაგრამ შემდეგ მას მკურნალობის პროცესში განუვითარდა რიგი არასასურველი, ე.წ. გვერდითი მოვლენები, რის გამოც მკურნალობა ან უნდა შეწყდეს, ან დროებით შეჩერდეს მაინც. ამის შეფასება კი მხოლოდ ექიმს ხელეწიფება.

რაც შეეხება ჯანდაცვის სამინისტროს რეგულაციის უარყოფით მხარეს – დიახ, ნამდვილად არაკომფორტული იქნება პაციენტებისათვის დროის ხარჯვის გამო, და ზოგჯერ შეიძლება დამატებითი ხარჯიც იყოს ექიმის კონსულტაციის მიღება, მაგრამ ეგ დაახლოებით იგივეა, მავანმა რომ თქვას, მართვის კურსები რა ჯანდაბად მინდა, ზედმეტი ხარჯი და დროის კარგვაა, დავჯდები და წავიყვან მანქანას, ხომ ნანახი მაქვს, მეზობელი როგორ ატარებსო… ეკონომია ზოგჯერ სახიფათო შეიძლება იყოს და მიუხედავად იმისა, რომ წამლის ურეცეპტოდ შეძენას შეიძლება სავალალო შედეგი პაციენტთა მხოლოდ მცირე ნაწილში შეიძლება მოჰყვეს, არავინ არაა გარანტირებული, რომ სწორედ თავად არ აღმოჩნდება ამ „მცირე ნაწილში“…

მეორე და მესამე ჯგუფის მედიკამენტების ცხრილებს რომ გადავხედე, რამდენიმე ხარვეზი თვალსაჩინოა, მაგრამ ამავდროულად – ადვილად გამოსწორებადი:

1) ზოგიერთ პრეპარატს ცხრილში არ აქვს მითითებული ფარმაკოთერაპიული ჯგუფი (მაგ. სოლკოსერილი), ან ჯგუფის მაგიერ უწერია კონკრეტული აქტიური სუბსტანცია, რომელსაც იგი წარმოადგენს (მაგ. ანაპენს ფარმაკოთერაპიულ ჯგუფში უწერია „ადრენალინი“, უნდა ეწეროს – „ადრენერგული საშუალება“).

2) ანთებისსაწინააღმდეგო პრეპარატების დიდი ნაწილი მე-3 (თავისუფალ) ჯგუფშია მოხვედრილი, ხოლო საკმაოდ პოპულარული ნიმესილი – მე-2-ში, და მისი შეძენა რეცეპტით იქნება საჭირო. მოვისმინე რამდენიმე პატივსაცემი ექსპერტის აზრიც იმის თაობაზე, რომ ნიმესილის გამოყენებას შეიძლება საშიში გართულება მოჰყვეს ღვიძლის დაზიანების მხრივ. მე მგონი, ასპირინის ან ინდომეტაცინის გამოყენებას არანაკლები საშიში გართულებები შეიძლება მოჰყვეს და თუ ნიმესილი იმიტომ „დაზარალდა“, რომ ის ძალიან ფართოდ გამოიყენება თავის ტკივილის თუ სხვა ზოგადი ტკივილის დროს, ალბათ ასეც უნდა ითქვას. ამავდროულად მე ვეთანხმები იმ მიდგომას, რომ ერთიდაიმავე საშუალების საინექციო ფორმები შესაძენად მიზანშეწონილია იყოს სავალდებულო რეცეპტი, ხოლო ტაბლეტირებული ფორმა – რეცეპტის გარეშე.

3) მიმაჩნია, რომ ფართო მოხმარების ზოგიერთ პრეპარატებზე, რომლებიც მე-2 ჯგუფშია შეტანილი, გამართლებული იქნებოდა დროებით (მაგალითად, – 6 თვის ან 1 წლის ვადით) დაწესებულიყო შემდეგი ტიპის რეგულაცია, რომელიც მომხმარებლებს თანდათან შეაჩვევდა რეცეპტის გამოყენების აუცილებლობას და დადებით მხარეს – რეცეპტის წარდგენის შემთხვევაში მომხმარებელს ექნებოდა 10%-იანი ფასდაკლებით სარგებლობის უფლება (ან პირიქით, პირი, რეცეპტის არქონის შემთხვევაში იძულებული იქნებოდა 10%-ით მეტი გადაეხადა). კერძოდ, ამ ტიპის პრეპარატებად მიმაჩნია – ა)ადგილობრივი მოხმარების კორტიკოსტეროიდული მალამოები; ბ) ნაზალური კორტიკოსტეროიდული სპრეი, გ) წნევის დამწევი საშუალებები (მაგალითად აგფ ინჰიბიტორები და/ან კალციუმის ანტაგონისტები), ზოგიერთი ანტიბიოტიკი (პენიცილინი, ამოქსიკლავი) და ა.შ. ასეთი დროებითი ღონისძიება უფრო ადვილად შესაგუებელს გახდიდა ახალი რეგულაციების დანერგვას – ამ გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში დაიხვეწებოდა როგორც ექიმისა და პაციენტის, ასევე პაციენტისა ქცევის ნორმები და პოლიტიკა უფრო ადვილად მოერგებოდა რეალობას, ნაკლებად მტკივნეული იქნებოდა ახალი წესების მიჩვევა. ასეთი ხერხით მიღებული 10%-იანი შემოსავლები კარგი იქნებოდა მიმართულიყო სოციალურად დაუცველი ფენებისათვის აუციელებელი მედიკამენტების შესაძენად…

ფარმაცევტულ ბიზნესზე წესით რეცეპტურის შემოღებამ პოზიტიური ეფექტი უნდა იქონიოს. არ დამავიწყდება საოცარი შემთხვევა 90-იანი წლებიდან – ამერიკის საელჩოს გვერდით რაღაც აფთიაქი იყო, სადაც წამლის შესაძენად შესულს თვალში მომხვდა ჩემთვის რაღაც უცნობი პრეპარატი. დავინტერესდი და ვიკითხე, რა იყო – მითხრეს, ჩიყვის სამკურნალოდ გამოიყენებაო . ინსტრუქციას რომ გადავხედე, ელდა მეცა – ქიმიოთერაპიული საშუალება იყო, ძალიან ძლიერი ციტოსტატიკი, რომელიც სიმსივნეების (მათ შორის ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს) სამკურნალოდ იყო მოწოდებული და უამრავი ძალზე სახიფათო გვერდითი ეფექტი და უკუჩვენება გააჩნდა… მართალია, დღეს ჩვენი ფარმაცევტული სექტორი გაცილებით დაცულია მსგავსი სიტუაციისაგან, მაგრამ ექიმის მხრიდან დამატებითი კონტროლი შესაძლო რისკს კიდევ უფრო შეამცირებს. ხოლო ფარმაცევტულ კომპანიებს უბიძგებს საკუთარი რეკლამა კიდევ უფრო მეტად გადმოიტანონ ზოგადად საზოგადოებიდან – სამედიცინო საზოგადოების წარმომადგენლებზე. ვინც ნორმალური ბიზნესის მომხრეა, ამ შეზღუდვას აუცილებელ რეგულაციად ჩათვლის, და ვისაც სწრაფი ფული უყვარს, რა თქმა უნდა, იმის წინააღმდეგიც არ იქნებოდა, წამალს შეფუთვა და ინსტრუქციის ჩანართიც რომ არ ჭირდებოდეს – ხომ აშკარაა, რომ ასე მეტი მოგება დარჩება…

მომხმარებელი კი უფრო მეტად იქნება დაცული. სადღეისო მიდგომა, როცა პაციენტი ზოგჯერ მეზობლის ან არამედიკოსი ახლობლის რჩევით იღებს გადაწყვეტილებას პრეპარატის დანიშვნის შესახებ, აბსოლუტურად გაუმართლებელია. ასევე მიუღებლად მგონია ისიც, რომ ზოგიერთი ექიმი, რომლის კომპეტენციაში არ შედის ფარმაკოთერაპია – მაგალითად ექოსკოპიის სპეციალისტი, ექიმი-ლაბორანტი, რენტგენოლოგი ან თავად ფარმაცევტი, აძლევს დანიშნულებას პაციენტს. მთელ მსოფლიოში რეცეპტი კვლავაც რჩება პაციენტების უსაფრთხოების დაცვის ქმედით მექანიზმად. ასე რომ ველოსიპედის გამოგონება ეს ნამდვილად არ არის…

ჯანდაცვის სამინისტროსთვის აუცილებელ საკითხად მიმაჩნია, რომ დაარეგულიროს პაციენტის ექიმთან ვიზიტის ხარჯების საკითხი. თორემ ზოგმა ექიმმა რეცეპტი ფულის საჭრელ მანქანად აქციოს და ყოველ მედიკამენტზე ცალ-ცალკე დაიბაროს პაციენტი გამოსაწერად, ხოლო ამ ვიზიტებს ცალკე კონსულტაციების ხასიათი (და ნიხრი!) მისცეს, რაც ავადმყოფის თუ სადაზღვევო კომპანიის ხარჯებს კატასტროფულ დარტყმას მიაყენებს. რჩევის მიცემისაგან თავს შევიკავებ (არ ვიცი, როგორ), მაგრამ ეს საკითხი გასათვალისწინებელი და მოსაწესრიგებელია… თორემ დღეს უკვე მოვისმინე, წინა ხელისუფლების ერთ-ერთი მინისტრი, რომელმაც მინისტრად მხოლოდ ორიოდ თვე დაჰყო, როგორ მსუყედ საუბრობდა ახალი რეგულაციების “დამანგრეველ ეფექტებზე”…

P.S.
გუშინ ამ საკითხზე გაზეთ Financial-ის ჟურნალისტის მადონა გასანოვას კითხვები მომივიდა – აზრის გამოთქმას მთხოვდა. დრო ძალიან ცოტა მქონდა, და ლამის უარი ვუთხარი. მაგრამ რომ დავფიქრდი, არაა ეს ისეთი საკითხი, რომელზეც უარი უნდა მეთქვა, მით უფრო, რომ დაახლოებით 10 წელი კლინიკური ფარმაკოლოგიის კურსის ასისტენტი ვიყავი და ეს სფერო ჩემთვის ახლობელია. მერე კი გადავწყვიტე, რომ არამარტო Financial-ის ინგლისურენოვანი აუდიტორიისათვის, არამედ საკუთარი ბლოგის მკითხველებისთვისაც გამეზიარებინა ჩემი აზრი.
ასე რომ, მადლობა მადონას :)

RX-19c-3


ორტურიანი დემოკრატია – ტური I


არჩევნები2014

“ცუდ მთვრობას ირჩევენ ის კარგი ადამიანები, ვინც არჩევნების დღეს შინ რჩებიან” (უინსტონ ჩერჩილი)

პირველ რიგში დასწრების შესახებ:
შედეგი ასეთია: მოსახლეობის ნახევარზე მეტმა, ხოლო თბილისში – ორმა მესამედმა არჩევნები ფეხებზე დაიკიდა და უბნებზე არ მივიდა.
თუ იმას გავითვალისწინებთ, რომ ეს პრაქტიკულად იგივე ამომრჩეველია, ვინც 2012 წელს არჩევნებზე საოცარი აქტივობა (და ზოგან – გმირობაც!) აჩვენა, საუბარი იმაზე, რომ ჩვენს მოსახლეობას არჩევნების მნიშვნელობა არ ესმის, არასწორი მგონია! ძალიან კარგად ესმით, და როცა მოტივირებულები (!) არიან – სამოქალაქო გმირობაზეც მიდიან!

მაშინ, გამოდის, რომ ამომრჩეველი იმიტომ დარჩა სახლში, რომ:
ა) საქმეები საქართველოში კარგად მიდის, და ამომრჩეველმა, რომელიც ძირითადად ხელისუფლების კმაყოფილია, გადაწყვიტა, რომ ზედმეტი აქტიურობა არაფერი საჭიროა, რადგან მის გარეშეც ხელისუფლებას შეცვლა არ ემუქრება;
ან
ბ) ამომრჩეველი ხელისუფლების უკმაყოფილოა, მაგრამ არც იმდენად, რომ აქტიური პროტესტი ჰქონდეს და თან ვერ ხედავს ღირსეულ და კარგად ორგანიზებულ ოპონენტ ძალას, რომელსაც თავისი აქტიური მხარდაჭერით დაეხმარებოდა ხელისუფლების შეცვლაში.
არაა გამორიცხული, ნაწილობრივ ორივე ეს ჰიპოთეზა მართალი იყოს, ამას მომავალი დაგვანახებს.

არჩევნების პირველი (წინასწარი) შედეგები:
მე მგონი, რაოდენ პარადოქსულად არ უნდა ჟღერდეს, “ქართული ოცნების” ყველაზე სერიოზული მონაპოვარი სწორედ თბილისში მეორე ტურის ჩატარება იქნება!
ჯერ ერთი დამტკიცდება, რომ არჩევნების შედეგების “მისადაგება” სასურველ შედეგზე, როგორც ეს მიხეილ სააკაშვილმა მოახდინა 2008 წელს, როდესაც ჯერ დააწერინა თავის “გრინბერგ-ქვინლან-როსნერს” 53% და მერე გადააწერინა თავის ლევან თარხნიშვილს სწორედ ეს პროცენტი, – აღარ ხდება! დამეთანხმეთ, რომ გაყალბება რომ ხდებოდეს, ნარმანიასთვის 4%-ის დამატება წარმოუდგენლად იოლი ამოცანა იქნებოდა.
და მეორეც, იმედია, მეორე ტურში მხოლოდ ნაცმოძრაობის მხარდამჭერები არ იქნებიან მობილიზებული და ამომრჩევლის მეტი აქტივობის ფონზე უფრო ცხადად გამოჩნდება, რეალურად რა მხარდაჭერა აქვს ნაციონალურ მოძრაობას (ვფიქრობ, ეს ციფრი 27%-თან შედარებით გაცილებით დაბალია)
რეგიონებში სურათი თითქოს გაცილებით უფრო შთამბეჭდავია. გამგებლების არჩევნებში 74-დან მხოლოდ 4 რაიონია (ხონი, ტყიბული, თერჯოლა და მარტვილი), სადაც ნაცმოძრაობის კანდიდატებს სერიოზული შანსები აქვთ. მარნეულის რაიონშიც კი, რომელიც წინასწარ ლამის მოგებულად გამოაცხადეს, ნაცმოძრაობის კანდიდატი ჯერჯერობით სერიოზულად ჩამორჩება ოცნების კანდიდატს (თუმცა, გააჩნია, რომელი უბნებია აქ დასათვლელი). სამაგიეროდ, არის რაიონები, სადაც მეორე ადგილზე არა ნაციონალური მოძრაობა, არამედ სხვა ოპოზიციური პარტიების – ნინო ბურჯანაძის, სალომე ზურაბიშვილის, ირმა ინაშვილის – წარმომადგენლები არიან.
თვითმმართველი ქალაქების მერების კონკურსშიც თელავის, რუსთავის, მცხეთის, გორის, ოზურგეთის, ფოთის და ბათუმის არჩევნებშიც სავარაუდოდ, მეორე ტური იქნება დანიშნული. და აქაც, ხაზი უნდა გაესვას, რომ ამ შვიდი ქალაქიდან მხოლოდ 3-ში იქნება ხელისუფლების ოპონენტი კანდიდატი ნაციონალური მოძრაობიდან, ხოლო დანარჩენ 4-ში – პატრიოტთა ალიანსის, ირაკლი ოქრუაშვილის და მწვანეთა პარტიის წარმომადგენლები.
მოკლედ, როდესაც ამ არჩევნების შედეგები დალაგდება, მერე (თუ მაჟორიტართა არჩევნებში რაღაც მოულოდნელი სასწაული არ მოხდა) ნათლად გამოჩნდება, რომ ხმები ნაციონალური მოძრაობის ხელისუფლებაში დაბრუნების შესახებ აშკარად და უსაშველოდ გადაჭარბებულია.

თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ ხელისუფლებას საზეიმოდ აქვს საქმე.
მოსახლეობის (განსაკუთრებით საკუთარი გუშინდელი და ჯერ კიდევ პოტენციური მხარდამჭერების) ასეთი დაბალი აქტივობა ნიჰილიზმის საწყის ნიშნად უნდა ჩაითვალოს, და “ქართულმა ოცნებამ” ძალიან სერიოზულად უნდა გაანალიზოს ეს გზავნილი (და სხვა არასასურველი ტენდენციები), რომ ისე ნაგვიანებად არ დაინახოს შეცვლილი რეალობა, როგორც ეს ნაცმოძრაობას მოუვიდა 2012 წელს…

მე პირადად, ძირითადად, კმაყოფილი ვარ – მეორე ტურიც ძალიან მომწონს, ნარმანიას საბოლოო გამარჯვებაშიც ეჭვი არ მეპარება, “ქართულ ოცნებას” ეყოლება უმრავლესობა თბილისშიც და რეგიონებშიც, მაგრამ თვითდამშვიდების საფუძველიც არ აქვს, შეიძლება რამდენიმე ოპოზიციონერი მერიც კი ვიხილოთ, რაც ახალი ხილი იქნება 10 წლიანი მონოპოლიის შემდეგ… საბოლოო ჯამში, არა მგონია, რომ ნაცმოძრაობის წარმომადგენლობა თვითმმართველობაში (ჯამურად = მერები+ გამგებლები+პროპორციული დეპუტატები+მაჟორიტარები) 10%-ს აცდეს.
და ალეკო ელისაშვილის გამარჯვება განსაკუთრებით მიხარია, რადგან ოცნების უმრავლესობას საკრებულოში მშვიდი განცხრომის საშუალება არ ექნება. პირიქით, დარწმუნებული ვარ, რომ ალეკოს გვერდით მათი ნაწილი ალეკოს მსგავსად ხალხის და ქალაქის საჭიროებებზე უფრო მოტივირებული გახდება, ხოლო დანარჩენი ნაწილი (თუ ასეთი იქნა), თავის ლუსტრაციას მოახდენს.
მოკლედ, ნორმალური დემოკრატიული სახელმწიფოსაკენ კიდევ ერთი ნაბიჯი გადავდგით და იმედია, არანაციონალური ოპოზიციაც მიხვდება, რომ გაერთიანება იყო ის ყველაზე სერიოზული ნაბიჯი, რაც მათ ნაციონალური მოძრაობის ჩასაჩოჩებლად დააკლდათ…

P.S. ხელისუფლებისთვის სერიოზული პრობლემა იქნება ის, რომ არჩევნების მეორე ტური თუ ივლისის ბოლოს ჩატარდა, ამ დროს თბილისი საკმაოდ დაცლილია მოსახლეობისაგან, და თუ ვინმე დისციპლინირებულად დაბრუნდება აგარაკებიდან და უცხოეთიდან – ეს ძირითადად სწორედ ნაციონალების მხარდამჭერები იქნებიან მხოლოდ, რომელთაც დისციპლინაში (ან – კომპრომატის მიმართ შიშში) სერიოზული უპირატესობა გააჩნიათ…


წინასაარჩევნო ფიქრები ბრიუსელზე


ხვალ საქართველოში ადგილობრივი არჩევნებია და გადავწყვიტე, ბრიუსელზე დამეწერა ბლოგი.

ოღონდ, არ ვაპირებ ამ ბლოგში ნატოზე, ევროკავშირზე, ევროპულ პარლამენტზე და სხვა იმ საერთაშორისო სტრუქტურებზე ვილაპარაკო, რომელბისკენაც საქართველო მიისწრაფის. აქვე დავამატებ, რომ საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის მხარდამჭერთა შორის ჩემს თავსაც მოვიაზრებ.

აბა, რა შუაშია, საქართველოს არჩევნების წინ ბრიუსელზე ბლოგი – რა გეჩქარებოდაო?

თუ ცოტას მოითმენთ, მიხვდებით, რა შუაშიცაა.

ბრიუსელში ბევრი ლამაზი და თანამედროვე შენობაა, ბევრი ძველი არქიტექტურის მომხიბლავი ძეგლი, ბევრი ლამაზი ქანდაკება, ღირშესანიშნავი მუზეუმი (ხელოვნების მუზეუმი, მაგრიტის მუზეუმი), ძალიან კარგი მეტროს და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემა, ბელგიური ლუდიც განთქმულია და შოკოლადიც, აქაური მაღაზიები (განსაკუთრებით ისინი, რომლებიც უძველეს შენობებში და გალერიებში, მაგ. მეფის გალერეაში, არიან განთავსებული, თავისი სილამაზით (და სიძვირით!) მოგჭრით თვალს… მოკლედ, ბევრი რამაა ისეთი, საუბრის და ბლოგის ღირსი რომაა…
მაგრამ დღეს მინდა ბრიუსელის პარკებზე შევჩერდე – რამაც კიდეც მომხიბლა და გულიც დამწყვიტა.

სამეფო პარკი (Royal park, Warrandepark)
Royal Palace-2

Parlementbelgiumbrussels

angel

angels-2

walkers

woman statue

ამ პარკის გვერდით ვცხოვრობდი და თუ დრო მქონდა მეტროთი სიარულს ფეხით სიარულს ვამჯობინებდი. არ დაგიმალავთ, სამუშაო ადგილამდე ნახევარსაათიანი მოციონის სურვილი სწორედ ამ პარკის ტერიტორიაზე გავლის სიამოვნებას უკავშირდებოდა. ივნისის თვეში პარკის ტერიტორიაზე უამრავი ცაცხვის ხე ისეთ სურნელს აფრქვევს, თავი სამოთხეში გეგონება.
პარკს 13 ჰექტარი ტერიტორია უკავია და ძალიან მნიშვნელოვან შენობებს შორისაა მოქცეული – სამეფო სასახლე, ბელგიის პარლამენტი (მისი ქვედა პალატა მართავს აქ სხდომებს), იუსტიციის სამინისტრო, მეცნიერებათა აკადემია და … აშშ საელჩო.
პარკი სწორი მართკუთხა ფორმისაა და 1776-1783 წლებში აშენდა, როცა აქ მის ახლოს ჯერ კიდევ ე.წ. კუდენბერგის სასახლე იყო, რომელიც 1900 წლიდან ბელგიის სამეფო სასახლედ გადაკეთდა. პარკს გარედან ისეთი მონუმენტალური რკინის მესერი და გრანდიოზული ჭიშკრები აკრავს, რომ იფიქრებ, შესვლა აკრძალულიაო. სინამდვილეში იგი ყველასთვის ღიაა და მუდამ იზიდავს უამრავ ხალხს, განსაკუთრებით დილა-საღამოს, როცა ბევრისთვის ამ პარკის ირგვლივ სირბილი ჯანმრთელობის შენარჩუნების ყველაზე ადვილი მეთოდია. სამეფო პარკი ქალაქის ცენტრშია და ძალიან ადვილი მისასვლელია, რადგან მეტროს სამი სადგური აკრავს ირგვლივ (Park, Trone/Troon და Art-Loi/Kunst-Wet). ბევრი შაბათ-კვირას ამ პარკში ბავშვებს ასეირნებს – აქ მათთვის სპეციალური მშვენიერი სათამაშო ადგილია, დაბალი მესრით შემოღობილი და ძაღლებისაგან თავისუფალი, რაც სულაც არ ითვლება ცხოველების დისკრიმინაციად, ბევრი კიდევ საყვარელ ადამიანთან ერთად ბალახზე წამოგორებული წიგნებს კითხულობს ან მუსიკას უსმენს. რამდენიმე ადგილზე ბედნიერად ჩაძინებული ლოთებიც ვნახე, რომელთა ირგვლივ ჩიტები საკვებს კენკავდნენ ბალახში. ჩემი ვიზიტის პერიოდში იხვების ოჯახმა პატარა ტბორში ჭუჭულები დააფრთიანა და მათი ცურვის პროგრესი ბავშვების თუ დიდების მუდმივი ინტერესის საგანი იყო…

people sitting

birds

ducks

ჯოგინგის თუ სეირნობის მოყვარულთათვის ამ და ბრიუსელის სხვა პარკებშიც ხშირად რაღაც დეკორატიული თუთისმაგვარი ხეების ორმაგი ხეივნებია მოწყობილი. თუთა ნამდვილად არ არის, რადგან ნაყოფის ნატამალი ვერ შევნიშნე, თუმცა ფოთლები ძალიან ჰგავდა. Lime tree წერია ზოგან პარკის დახასიათებაში, მაგრამ ლიმონისგანაც ძალიან შორს იყო ამ ხის ფოთლები. ყველაზ საინტერესო ისაა, რომ ამ ხეების ტოტებით ვერტიკალური ტალავრებია შექმნილი და ისინი ძალიან მჭიდრო ფოთლოვანი კედლით მშვენიერ ჩრდილს ქმნიან, ხოლო რადგან ორი რიგია, დილა იქნება თუ საღამო, რომელიმე მხარეს მაინც იქნება ამ ხეების მწკრივიდან ზაფხულში ასე სანატრელი ჩრდილი და სიგრილე.

Lime tree talaver

ხელოვნებათა ბაღი (Kunstberg, Jardin du Monts des Arts)

სამეფო ბაღის დასავლეთით, ცენტრალური სადგურის მიმართულებით თუ წასვლას დააპირებთ, კიბეებით დაეშვებით პატარა, მაგრამ ძალიან ლამაზი ბაღისაკენ, რომელსაც ხელოვნების ბაღი ან ხელოვნების ბორცვის ბაღი ჰქვია. მეფე ლეოპოლდ მეორეს მე-19 საუკუნის ბოლოს ამ ადგილზე მდებარე ბორცვის ადგილზე ხელოვნებათა სასახლეების უბნის გაშენება სურდა, მან მთელი უბანი შეისყიდა (!!! კარგად დააკვირდით! „მეფემ ქალაქისაგან უბანი შეისყიდა“!… გვახსოვს, ჩვენმა ყოფილმა მერმა სულ სხვანაირად როგორ „შეისყიდა“/გადაყიდა რიყის უბანი…), მაგრამ დაწყებული პროექტი მე-20 საუკუნის დასაწყისში უსახსრობის გამო შეჩერდა და მეფემ 1910 წლის ბრიუსელის ექსპოს წინა პერიოდში ლანდშაფტის არქიტექტორს (ნეტა ჩვენ როდესმე თუ გვეყოლება ასეთი სპეციალისტი) დაავალა, ამ ადგილზე დროებით ბაღი გაეშენებინა. შედეგად, კიბეებით, შადრევნებით, ქანდაკებებით და მცენარეებით შექმნილი არქიტექტურული კომპოზიცია მივიღეთ, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში ფერებს იცვლის და უამრავ ტურისტს თუ ადგილობრივს იზიდავს. მართალია, 50-იან წლებში სამეფო ბიბლიოთეკის, კონგრესის სასახლის, ფილმების სამეფო მუზუმის და სხვა მასიურმა შენობებმა ძალიან შეავიწროვა ბაღი, მაგრამ უკვე ლანდშაფტის არქიტექტორ რენე პაშერის დიზაინით მან მაინც შეინარჩუნა ქალაქის ერთ-ერთი ულამაზესი მწვანე კუნძულის რეპუტაცია.

Jardin from top

ხელოვნების ბაღთან ახლოს არის ბელგიის ხელოვნებათა სამეფო მუზეუმი და საკათედრო ტაძარი. ბაღის შუა ნაწილში ალბერტინას მოედანზე ერთმანეთის პირდაპირ ცხენზე მჯდარი მეფე ალბერტ I-ის და ბელგიის დედოფალ ელიზაბეტ ბავარიელის ქანდაკებებია. ბაღის ზემო წერტილიდან კარგად ჩანს ქალაქის ადმინისტრაციის შენობა (სიტიჰოლი) და მშვენიერი ხედი იშლება.

ბოტანიკური ბაღი (Le Botanique / Kruidtuin) –

ქალაქის ჩრდილოეთ ფინანსურ ნაწილში, მეტროს სადგურებს Botanique/Kruidtuin-სა და Rogier-ს შორის განთავსებულია თანამედროვე მაღლივი შენობებით გარშემორტყმული ლამაზი ორანჟერეა და ბაღი, რომლის ხილვა და სადაც გავლა სამუშაოდან წამოსული ადამიანებისათვის ალბათ ისეთივე შვება არის, როგორც ჩემთვის იყო ათიოდე დღის განმავლობაში. ეს ბაღი სამეფო პარკზე დაახლოებით ორჯერ უფრო მცირეა.

Botanical-1-S

Botanical-7-S

Botanique_01

ამ ადგილზე პირველი პარკის დიზაინი 1826 წელს მოამზადა არქიტექტორმა Tilman-François Suys-მ, რომელმაც სწორედ ორანჟერეის გუმბათიანი შენობა და მისი მიდებარე ბაღი დააპროექტა. მაგრამ შემდეგ ბელგიის სახელმწიფოს შექმნიდან (1830 წლიდან) დიდი ხნის განმავლობაში ფინანსების მოზიდვა ვერ მოხერხდა. საბოლოოდ ბელგიის ხელისუფლებამ 1870 წელს შეისყიდა პარკის ტერიტორია და გამოჰყო ფინანსები, რომ ამ ტერიტორიაზე 50-მა ქანდაკება დაედგათ და ბაღი გაშენებულიყო.
Botanical-2-S

Botanical-3-S

Botanical-4-S

Botanical-5-S

Botanical-6-S

მართალია, მეორე მსოფლიო ომის წინ ბელგიელებმა გაცილებით უფრო დიდი ბოტანიკური ბაღი გააშენეს, რომელიც თავის სახელს – სამეფო ბოტანიკური ბაღი – უფრო ამართლებს, მაგრამ რამდენადაც იგი ქალაქგარეთაა (ფორმალურად ბრიუსელს კი არ ეკუთვნის, არამედ მეისს), მას შეიძლება არ ჰყავდეს იმდენი სტუმარი, სამუშაო დღეებში მაინც, როგორც Le Botanique-ს.

=====
ბრიუსელში კიდევ ბევრი პარკია, თავად ქალაქის ცენტრშიც: შუმანის პარკი, იუბილეუმ პარკი, მალოუს პარკი, იოსაფატის პარკი, მაქსიმილიან პარკი, მაალბეკის პარკი, ასევე – გარეუბანშიც: ელიზაბეტის პარკი, მეფე ბადევინის პარკი, ვან ლაკენის პარკი, ოსეგემის პარკი, ტყის პარკი, დუდენის პარკი, ზაველენბერგი, ვოლუვეს პარკი, წყაროების პარკი, ჰერცოგინიას პარკი, პარმენტიეს პარკი, ტერვურენის პარკი (სადაც ცენტრალური აფრიკის სამეფო მუზეუმია – ძალიან საინტერესო მუზეუმი, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც კოლონიური აფრიკის ისტორია აინტერესებს).

და მაინც, როდესაც ადგილობრივებს ვესაუბრები, სულ ჩივიან, რომ ქალაქს სიმწვანე აკლია, რომ სუფთა ჰაერის და სასეირნო ადგილების ნაკლებობა მათთვის მზარდი პრობლემაა, რომ მეტი მონდომება უნდა გამოიჩინონ ქალაქის ეკოლოგიური და ურბანული სახის შერსანარჩუნებლად, მწვანე საფარის ზოლების დასაცავად და მეტიც – გასაფართოებლად.

ინფორმაცია დასაფიქრებლად:
ბრიუსელის პარკების და ბაღების ტერიტორია 8000 ჰექტარს აღწევს.
თუმცა აქედან ქალაქის ცენტრში მხოლოდ 10%-ია, ანუ 800 ჰექტარი.

თბილისში? თბილისში რამდენი ჰექტარი დაგვრჩა მწვანე საფარი?
ნაწყვეტი 2012 წელს ჟურნალ „ლიბერალში“ ეკა მაღალდაძის სტატიიდან „თბილისის ფილტვები“:
ვერის პარკის მთლიანი ტერიტორიის ძირითადი დაუნაწევრებელი ნაწილიდან 2008 წელს 93% იყო დარჩენილი, 2011 წელს კი – 72%.
ბავშვთა ქალაქ “მზიურის” დაუნაწევრებელი ტერიტორიის ფართობი 2000-2007 წლებში მართალია შემცირდა, მაგრამ თავდაპირველი მოცულობის 90%-ს შეადგენდა, მაშინ, როცა 2011-2012 წლებში ეს მაჩვენებელი 7%-მდე შემცირდა.
ვაკის პარკის დაუნაწევრებელი ტერიტორიის ფართობი კი 2002-დან 2012 წლებში 66%-მდე დაიწია.
დიღმის ტყე-პარკის ტერიტორია მთლიანად დანაწევრდა და გაიყიდა, თუმცა, 2007–2012 წლებში სახელმწიფოს მთელი 205,000 კვ. მ.–ის 38,44% დაუბრუნდა.“

მე მხოლოდ ერთი ციფრი მოვიძიე – 2001 წელს თბილისში ერთ სულზე 5.6 კვ. მ მწვანე საფარი მოდიოდა, რაც კომუნისტების პერიოდის ნორმაზე (15 კვ.მ-ზე) ლამის სამჯერ ნაკლებია! დღეს თბილის აგრონორმა საერთოდ არ გააჩნია! თუ გავითვალისწინებთ, რომ ნაცმოძრაობის მმართველობის პერიოდში თბილისის მოსახლეობა გაიზარდა, ხოლო მწვანე საფარი, სავარაუდოდ, შემცირდა, დღეს ეს მონაცემი 5 კვ.მ-ზე მეტი არ უნდა იყოს, გამოდის, რომ თბილისში დაახლოებით 600 ჰექტარი მწვანე საფარი გვქონია.

ალბათ, არც ქუთაისში, ბათუმში, ზუგდიდში თუ გორში არის უკეთესად საქმე. კარგად დავფიქრდეთ, მგონი, ბოლო 25 წლის განმავლობაში საქართველოს არცერთ ქალაქში ერთი პარკი, ერთი ბაღიც კი არ გაშენებულა, ხოლო ხეების გაჩეხვა და პარკებში მასშტაბური მშენებლობები – გაგიხარია…

ხვალ არჩევნებია. როდესაც არჩევნებზე წავალთ, სხვა ფიქრებთან ერთად, ვიფიქროთ იმაზეც – ექნებათ თუ არა ჩვენს შვილებს და შვილიშვილებს წინა თაობების მიერ შექმნილი პარკები და ბაღები, რომლებიც არა მარტო ფილტვებია ნებისმიერი ნორმალური ქალაქისათვის, არამედ ადამიანების ბუნებასთან ერთიერთობის და ჰარმონიული განვითარების აუცილებელი პირობა…

მე პირადად, ხმას ვაძლევ კანდიდატს, რომელიც, ვიცი, რომ თბილისის პარკებზე და ბაღებზე განუხრელად იზრუნებს, რადგან ამას ისედაც აკეთებს უკვე დიდი ხანია :)


ნდობა ჩვენი არსობისა


არჩევნებიდან – არჩევნებამდე

მოვიდა არჩევნები – ჩვენი ცხოვრების უკვე ჩვეული მოვლენა.
ჩვეული, თუმცა ჯერ მაინც ვერ შეჩვეული… არაგაცნობიერებული… ბევრისათვის – ჯერაც ზედმეტი… ზოგისათვის – ჯერაც – ოციოდ ლარის, თუ მომავალში კოორდინატორობის იმედით „გასხივოსნებული“ პროცესი…
არჩევნები – დრო, როცა ნებისმიერი მთავრობა უფრო ნერვიულობს და უფრო გულუხვი ხდება. არჩევნები, როცა ნებისმიერ ოპოზიციას, თუნდაც სრულიად უმაქნისს, მცონარას და უკეთურსაც კი – ბედნიერი ხილვები თუ ზმანებები უშლის საღერღელს… არჩევნები, – დრო, როდესაც პესიმიზმი და ოპტიმიზმი რიგრიგობით ეჯახება ჩვენი ოჯახის ნაპირს…
როდესმე, როცა რომელიმე მეისტორიე ქართული სახელმწიფოებრიობის აღდგენის ძალიან მტკივნეულ პროცესს უფრო მეტი ობიექტურობით და ნაკლები ემოციურობით აღწერს, დარწმუნებული ვარ, ყველას მიეგება საკუთარი წილი პატივი თუ საყვედური, დიდება თუ განქიქება, სახელი თუ სირცხვილი, ტაში თუ ლაფი… და ასე მგონია, რომ მომავალ თაობებს უფრო სწორად ექნებათ გაცნობიერებული, თუ რაოდენ მძიმე დანაშაულია ადამიანებისათვის არჩევნის წართმევა და არჩევნების გაყალბება.
თუ არ არის არჩევნები, ეს მონობის გზაა. როცა ვინმე ადამიანებს თავისუფალ არჩევანს უყალბებს ან – სულაც ართმევს, მას სწორედ ამ ადამიანების დამონება სურს, რაოდენ „კეთილშობილი“ ფრაზებით არ უნდა ფარავდეს იგი თავის ამ მიზანს.
რა თქმა უნდა, დემოკრატია ბედნიერების გარანტია არ არის. მეორეს მხრივ, ყველაზე საშინელი დიქტატურის პირობებშიც კი არამარტო ცალკეული ადამიანები, არამედ მთელი ერებიც კი, ხანდახან დაუფარავ ბედნიერებას გამოხატავენ ხოლმე… თუმცა ეს ზოგჯერ გულწრფელი კი არა, მოდელირებული ემოციაა.
===================================

პოსტოქტომბრული პარადოქსი
2012 წლის 1 ოტომბრის ისტორიული არჩევნების შემდეგ (რომელიც არც მშვიდი იყო, არც – თავისუფალი, და არც – თანასწორი, მაგრამ ხალხის ნებას გაცილებით უკეთ გამოხატავდა, ვიდრე რამდენიმე წინა არჩევნები) და 2013 წლის 27 ოქტომბრის (უფრო მშვიდი და გაცილებით ნორმალური) არჩევნების შემდეგ, საქართველოს მოსახლეობის დიდ ნაწილს, ახლა ისევ სერიოზული თავსატეხი გაუჩნდა.

არ ვიცი, რამდენად სერიოზულ ბარომეტრად გამოდგება ინგა გრიგოლიას გადაცემა „რეაქციის“ ინტერაქტიული გამოკითხვა, მაგრამ ხელაღებით უარსაყოფი არ მგონია იყოს, რომ მონაწილეთა ლამის 85% თავის ეკონომიური მდგომარეობის გაუმჯობესებას უარყოფს, ხოლო მთავრობას – მხოლოდ 25% ენდობა. არც NDI-ის ლუის ნავაროს და მისი ფავორიტი CRRC-ის ყბადაღებული კვლევებია „გელაპის“ თანაზომადი, მაგრამ უკეთესის არქონის პირობებში მაინც უნდა აღვნიშნოთ, რომ ხელისუფლების მხარდაჭერის მაჩვენებელი აქაც 39-42% შორის მერყეობს, თუმცა კი 3-4-ჯერ მაინც ასწრებს ნებისმიერი ოპოზიციური პარტიის რეიტინგს.
ის, რომ არც ხელისუფლება და არც ოპოზიცია საჭიროდ არ თვლიან ობიექტური, მიუკერძოებელი და ავტორიტეტული ორგანიზაციის მიერ სოციოლოგიური გამოკითხვის აუცილებლობას, მაფიქრებინებს იმას, რომ სარკის დაკიდებას და შიგ ხშირად ჩახედვას ყველა ერიდება – გასაგები მიზეზების გამო.
მაგრამ პრობლემა არა იმდენად სოციოლოგიური გამოკითხვების და ობიექტურობის გამჭვირვალედ დაფიქსირების სურვილის თვალშისაცემი დეფიციტია, როგორც ის საყოველთაო გაურკვევლობა, რაც ჩემს ირგვლივ – ჩემს ნაცნობებში და ახლობლებში იგრძნობა. ფეისბუქზე გამოკითხვა არ ჩამიტარებია, მაგრამ პირადი საუბრების შედეგად ნაცნობების დაახლოებით ნახევარზე მეტი ჩემს კითხვას უკან მიბრუნებს და ასე მპასუხობს – „არ ვიცი“… „ვერ გადავწყვიტე“… „ძალიან დაბნეული ვარ“… „კი ვაპირებ, რომ მივცე ხმა (და ასახელებენ პარტიას ან კანდიდატს), მაგრამ მერე რომ დავფიქრდები, მგონი, არ ღირს“…

უცნაურიცაა ეს… და – ერთდროულად და პარადოქსულად – გასაგებიც.
საქმე იმაშია, რომ სახელისუფლებო გუნდი, ერთი მხრივ, მთელი რიგი პარამეტრებით შეუდარებლად სჯობნის თავის მთავარ დეკლარირებულ ოპონენტს (წინა ხელისუფლებას) – „ქართულმა ოცნებამ“ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მედიის თავისუფლება და სასამართლოს დამოუკიდებლობა, ძალოვანი უწყებები აღარ არის პოლიტიზირებული და არ გამოიყენება ოპოზიციის დათრგუნვის და ანგარიშსწორების იარაღად, ბიზნესს მოეხსნა წნეხი, ციხეებში შეწყდა წამება და უკეთესი მდგომარეობაა პატიმრების უფლებების დაცვის მხრივ, განსაკუთრებით – ჯანმრთელობის დაცვის მხრივ, არჩევნებზე ნაწილობრივ მაინც აღდგა ნაციონალების მიერ გაუქმებული 50%-იანი ბარიერი, გაუმჯობესდა მოსახლეობის ხელმისაწვდომობა ჯანდაცვაზე, განსაკუთრებით, – ქირურგიული ოპერაციების საფასურის დაფარვის კუთხით, უფასო გახდა საბავშვო ბაღები, შედარებით მოითქვა სული სოფელმა, გაუმჯობესდა აგრარული პროდუქციის გასაღება (ძირითადად, – რუსეთის ბაზრის გახსნის ხარჯზე), იგრძნობა მეტი ინტერესი აგრარული ბიზნესის თუ ეკონომიკის სხვა სექტორების გააქტივების მხრივ, საერთაშორისო ორგანიზაციების პროგნოზებით გაუმჯობესდა საქართველოს ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებლები და ა.შ.

ამავდროულად, ისიც რეალობაა, რომ მთელი რიგი დაპირებები – პირველ რიგში, სამართლიანობის აღდგენა (დამნაშავეების დასჯა , უდანაშაულოთა რეაბილიტაცია, წართმეული ქონებების დაბრუნება…) უმუშევრობის დაძლევა, საწარმოების ამოქმედება, განათლების და მეცნიერების ხელშეწყობის გაუმჯობესება, საწვავზე ფასების შემცირება, ეკოლოგიის და ქალაქდაგეგმარების მიხედვა, ხელფასების და პენსიების რეალურად მიახლოება საარსებო კალათის რეალურ დონესთან… – ჯერ კიდევ ძალიან შორსაა შესრულებისაგან.
ყველაზე სავალალო კი არის იმ ტენდენციების გამოკვეთა, რომ ყოფილი ხელისუფლების მთელი რიგი შეცდომები, გადაცდომები, და დანაშაულებიც კი, არ არის აღმოფხვრილი, და რაც უარესია, – არ იგრძნობა, რომ ამ მხრივ ხელისუფლება სასწრაფო ცვლილებების აუცილებლობას იაზრებდეს.
ეს იქნება მოსმენების შესახებ კანონის, თუ ადვოკატების უფლებების გაზრდის ინიციატივების გადავადება, ხელისუფლების დაუსაბუთებელი ხარჯების პრევენციის ქმედითი ნაბიჯების, დაუსაბუთებელი პრემიების თუ ძვირადღირებული საგნებისთვის გამოყოფილი თანხების მოწესრიგების, საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მუშაობის, კლანურობის და ნეპოტიზმის პრევენციის ზომების დაგვიანება, საარჩევნო კანონმდებლობის ცვილებებისას ისეთ რეფორმატორულ ნაბიჯებზე უარის თქმა, რასაც ოპოზიციაში ყოფნისას თავადვე აუცილებლად აცხადებდნენ, წინა ხელისუფლების მიერ მოსახლეობის ძირითადი უფლებების დარღვევაში შემჩნეული კადრების „გადმობარება“ და „შერგება“, და სულ ბოლო „ინოვაცია“ – ის რომ ოპოზიციის უკვე პარტიულ სიებში მყოფი ადამიანები უარს ამბობენ არჩევნებში მოანწილეობაზე და სიებს ტოვებენ, რაც ამ პარტიების დისკვალიფიკაციის საფუძველი შეიძლება გახდეს… ამ საეჭვო ნაბიჯებს თუ უმოქმედობას ემატება ასევე ის პიარის სფეროშიც გამოჩენილი მოუქნელობა, უნიათობა და უგერგილობა, რაც წინა ხელისუფლების მზაკვრობაში გამოწვრთნილ და იდეოლოგიური ომისა და დემაგოგიის დიდოსტატებს საშუალებას აძლევს უტიფრად იმასლაათონ, რომ ქვეყანაში, თურმე, ყველაფერი ისევ ისე დარჩა, და რომ მათი ვალია, დააბრუნონ „აღმშენებლობა“, „პროგრესი“ და „იმედი“. ამ უნიათობისა და ძალოვან სტრუქტურებში კადრების არასწორი შერჩევის შედეგია ისიც, როგორ ბრავადულად ყელყელაობენ დემაგოგი ნაცმოყვარულები ნეპოტიზმის, ფუფუნების სიყვარულის, მერაბიშვილის უფლებების დარღვევის ყოველი კონკრეტული შემთხვევით. ერთიცაა, ცოდვა გამხელილი ჯობს – ირმა ნადირაშვილის, გია ბარამიძის თუ ოთო კახიძის ხელისუფლებისადმი ბრალდებებში ხშირად მიუღებელი სწორედ ამ პიროვნებების ოდიოზურობა და მათი ყოფილი modus Vivendi-ა, თორემ არც ნათესავების სიების გამო ცილისწამებისათვის სარჩელი შეუტანია ვინმეს, და ისიც ვერავინ აგვიხსნა, ქრონიკულად ბოლო ეტაპზე მყოფი ჟვანიას სიკვდილის საქმე რატომ ქრონიკულად არ იხსნება და რატომ არავინ იბარებს დაკითხვაზე გულში მჯიღის ამაყად მცემ, უცოდველობის ნიმბით შემოსილ გიორგი ბარამიძეს.

ყოველივე ამის გამო შეიქმნა პარადოქსული სიტუაცია, როცა ჩოგმბჯენში მყოფი (და ბევრის მოლოდინით, ქართული ნიურნბერგის პროცესის ღირსეული კანდიდატი) ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა არამცთუ თავის დაცვას ცდილობს, არამედ ძალიანაც უტევს „ქართულ ოცნებას“, რომელიც თანდათან კარგავს ხალხის ნდობას – ერთი იმით, რომ ვერ ახერხებს ათასობით ძველ დანაშაულთა დროულ და ეფექტურ გამოძიებას, უსამართლო განჩინებების გადახედვას, რაც აჩენს კითხვებს – „თუ არავის სჯიან, აბა, მაშინ რა იყო ეს ამდენი დანაშაული – უსაფუძვლო ეჭვი? თუ ისე სუსტები არიან, რომ ბრალის დამტკიცება არ შეუძლიათ?“… ხოლო მეორეს მხრივ, საუკეთესო თავდაცვად გამოყენებული ნაცმოძრაობის მხრიდან წარმოებული თავდასხმები და ბრალდებები აჩენს ეჭვს და ნიჰილიზმის ნიადაგს – „ნუთუ ესენიც ისეთები არიან?“

მწარედ კომიკურია სიტუაცია, როცა გივი თარგამაძე, რომელიც სულის ამოხდით გვემუქრებოდა და რომლის დაპირებებში 2008 წლის ომის წინ ჟანგიანი ტანკების მქონე რუსული არმიის როსტოვამდე დევნა შედიოდა – ახლა ახალ მთავრობას ბრალს სდებს ადამიანის უფლებების დარღვევებში, პოლიტიკას და თავდაცვით სტრატეგიას უწუნებს, როცა ყოფილი ზონდერები – დღეს ადვოკატების და უფლებადამცველების ქურქომოსხმულები დაუდეგრად ამხელენ ხელისუფლებას მოწმეებზე ზეწოლასა თუ მათი დაცვის მყოფების უფლებების ნებისმიერ დარღვევაში, როცა მოსმენების ინიციატორი და ფარული მოსმენების შედეგად გაჟღერებული უსაფუძვლო ბრალდებებით მოაპელირე გენპროკურორი დღეს ამ მავნე პრაქტიკის დასაგმობად წყალგარეულ ბოდიშს მხოლოდ იმიტომ იხდის, რომ მყისვე შეტევაზე გადმოვიდეს და დაგმოს თავისი პოლიტიკური ოპონენტები.

სულ უფრო მეტი ადამიანი იჯერებს, რომ ეს უაზროდ გაწელილი ცუგცვანგი იმდენად ნაციონალური მოძრაობის მითიური სიძლიერის დამსახურება კი არაა, როგორც „ქართული ოცნების“ უკვე გამჭვირვალე სურვილისა, რომ ასეთი უკეთური და ათას ცოდვებში ეჭვმიტანილი ოპოზიციის ყოლით მარადიული უპირატესობა მოიპოვოს, როგორც იმ ხიბლდაკარგულმა ლამაზმანმა, რომელიც საკუთარი მომხიბვლელობის გახანგრძლივების იოლ გზად ფონად სიმახინჯის გამოყენება აქცია… რაც ხატოვნადაა გადმოცემული გურულ ფრაზაში – „მის ვარესს ჯობია!“
თუ ეს ეჭვი სინამდვილესთან ახლოსაა, ისმება კითხვა, მაშინ „ქართული ოცნებისათვის“ ძალაუფლების დიდხანს შენარჩუნების გარანტიად ამ „სწორუპოვრად ვარესის“ მარადიული შენარჩუნება ხომ არ გვევლინება?

===============================

ჩემი არჩევანი
ვფიქრობ, მომავალი არჩევნები წინა ორისაგან განსხვავებით, ამოამრჩეველთა უფრო დაბალი აქტივობით იქნება განსხვავებული. ამის ერთ-ერთი მიზეზი კი სწორედ ამომარჩევლის დაბნეულობა მგონია.

ბევრი ადამიანი სვამს კითხვას – “რა უნდა ვქნათ?” „ვის მივცეთ ხმა?“
ძნელია არამცთუ სხვის მიერ დასმულ ასეთ კითხვაზე ერთმნიშვნელოვანი რჩევის გაცემა, არამედ საკუთარი თავისთვისაც კი იმ პრინციპების ჩამოყალიბება, რომელიც სწორ არჩევნამდე მიგვიყვანს.

შევეცდები, საკუთარ პრინციპებზე მაქსიმალურად გულწრფელად გითხრათ. და არჩევანი თავად გააკეთეთ.

1) მიუხედავად იმისა, რომ მომავალში დასაშვებად და საკმაოდ მისაღებად მიმაჩნია ქართული პოლიტიკის ფარვატერში რამდენიმე საგარეო ვექტორის სრულფასოვანი კონკურენცია, მაგრამ სადღეისოდ ერთმნიშვნელოვნად გამოვრიცხავ ჩემი მხრიდან იმ ძალების და კანდიდატების მხარდაჭერას, რომლებიც იმედს რუსულ ვექტორზე და კერძოდ ვლადიმერ პუტინზე აკეთებენ. მიმაჩნია, რომ რუსეთი პუტინის ხელმძღვანელობით ეს არის სახელმწიფო, რომელიც სრულიად რეტროგრადულია და აბსოლუტურად ემიჯნება სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების მიღებული ნორმების დაცვას, აპირებს რუსული იმპერიის აღდგენას და ქართული სახელმწიფოს მოხრჩობას. აფხაზეთში და ოსეთში დაღუპული ჩვენი თანამემამულეების ხსოვნა, ჩვენი გაუბედურებული და გადახნული ნასოფლარები და სასაფლაოები, ნამდვილად არ მომცემს იმის უფლებას, რომ პრორუს პოლიტიკოსებს დავეხმარო იმ გეგმის ასრულებაში, რომ პუტინმა მთელი საქართველო ისევ რუსულ იმპერიაში შეათრიოს და ამაყად განაცხადოს, რომ მთელი ის პოლიტიკა – გათიშვის და ბატონობის 200-წლეულიც და, განსაკუთრებით, – ბოლო 25-წლეული, – სწორი იყო. სწორი იყო აფხაზეთის მოგლეჯაც, ცხინვალის ომიც, შინაომების პროვოცირებაც… რადგან თუ ჩვენ ყოველგვარი გარანტიების თუ ტერიტორიების დაბრუნების გარეშე რუსეთს ამას ყველაფერს მივუტევებთ, მაშინ მართლა ღირსები ვიქნებით, რომ ჟირინოვსკის და ზატულინის მსგავსი შოვინისტები მასხრად გვიგდებდნენ და ჩვენს მეფისნაცვლებად მობრუნდნენ… და თუ ეს ასე მოხდა (დაგვიფაროს ღმერთმა!) ნურავის ექნება იმედი, რომ რუსეთი ან ენას შეგვინარჩუნებს, ან – კულტურას! ამ შეცდომებს აღარ გაიმეორებს და არაა გამორიცხული, აფხაზეთში გამოცდილი მაჰაჯირობა და სხვა ერების აქ ჩამოსახლება გაცილებით ქმედითად გამოიყენოს.

2) არ ვაპირებ, ხმა მივცე იმ პოლიტიკოსებს, ვინც წლების და ათწლეულების განმავლობაში კორუფციისა და ხალხის გატყავების სათავეებთან იდგა. სავლედან პავლემდე სავალი გზა კი ყველასთვის ხსნილია, ოღონდ, მისი გავლა გულწრფელი აღიარებით და ჭეშმარიტი მონანიებით იწყება. აი, ამას კი ვერ ვატყობ მავანთ.

3) წინამდებარე არჩევნები ადგილობრივი არჩევნებია და ყველაზე გამართლებული მგონია გადაწყვეტილება, რომ კონკრეტულ ადამიანებს მივცეთ ხმა! – არა იმათ, ვინც რომელიმე სახელოვან პარტიას ეკუთვნის, არა იმათ, ვინც რომელიმე ლიდერმა მოგვიყვანა და სამაგალითოდ დაგვისახა, არამედ იმას, ვინც ჩვენთვის ნაცნობია თავისი საქმით, თავისი პატიოსნებით, თავისი გულწრფელობით, თავისი განათლებით, თავისი მოკრძალებით, თავისი ადამიანობით!..

გავრცელებული ფრაზაა – პოლიტიკა ბინძური საქმეაო!
უნდა ვცადოთ, რაღაც დოზით მაინც ამ ბინძურ საქმეში პატიოსანი ხალხის მოყვანა! ისინი ხომ ისევე გამორჩეულნი იქნებიან ამ სიბინძურის კასრში, როგორც ნათელი კელაპტარი – უკუნეთში, როგორც თვალი პატიოსანი – ნახშირის გორაზე…
ალბათ ვინმე შემეპასუხება – ერთი მერცხალი გაზაფხულს ვერ მოიყვანსო! მართალია, და მაინც, ყველა სოფელში თუ სახლის ჭერქვეშ არის სწორედ ერთი მერცხალი, რომელიც სხვებზე ადრე მოფრინდება ხოლმე. ვინ იცის, ჩვენმა მცდელობამ, რომ ერთი-ორი დიმიტრი გელოვანი სიცოცხლეშივე მოვნახოთ, აღმოვაჩინოთ და გამოვაჩინოთ, იქამდე მიგვიყვანოს, რომ მერე სხვებიც გამოჩნდნენ ქვეყანაში… და მაშინ პოლიტიკურ პარტიებიც მიხვდებიან, რომ ვინმე ახალი, მაგრამ უსახური არ უნდა მოიყვანონ, ანაც – ვინმე ისეთი, ვინც შორიდან ბრწყინავს ხოლმე და ახლოდან ხვდები, რომ ოქრო კი არა, ოქროსფერი უსაქმურია…

მმართველ გუნდში არიან ადამიანები, რომლებიც, ჩემი აზრით, მხარდაჭერას მართლაც იმსახურებენ. მე პირადად, თბილისის მერობის ყველა დანარჩენ კანდიდატზე ნამდვილად უკეთესი მგონია დავით ნარმანია. უნაკლო ადამიანი არაა, მაგრამ ვფიქრობ, იმაზე გაცილებით კარგი მერი იქნება, ვიდრე დღემდე გვყოლია დამოუკიდებლობის პერიოდში – საქმიანიცაა, პატიოსანიც, განათლებულიც და პოპულიზმისგანაც საკმარისად დისტანცირებულია. ასევე ძალიან მომწონს გულიკო ზუმბაძე – საქმიანი, პატიოსანი და პრინციპული ადამიანი
თბილისის საკრებულოში, რომელიც მედგრად დაუპირისპირდა არა მარტო „ძირძველ“, არამედ – ფერნაცვალ ნაციონალებსაც, თბილისელების ინტერესის დასაცავად…
და მაინც, არის ერთი მიზეზი, რის გამოც გადავწყვიტე, რომ ეს სტატია არ მიმეძღვნა არც დავით ნარმანიასთვის (მიუხედავად იმისა, რომ 2012 წელსაც მომწონდა მინისტრობის კანდიდატად და ახლაც მხარს ვუჭერ) და არც ქ-ნ გულიკოსათვის (რომლის საკრებულოში საქმიანობა ნამდვილად სამაგალითოდ მიმაჩნია), არც იმ ზოგიერთი სხვა ნიჭიერი და პატიოსანი ადამიანისათვის, რომლებიც სხვა პოლიტიკურ ძალებში აღმოჩნდნენ გაერთიანებული (მაგ. გიორგი საჯაია – ნინო ბურჯანაძის ბლოკში).

მიზეზი მარტივია.
გავიმეორებ – მინდა, ამჯერად იმ ადამიანებზე გავაკეთო აქცენტი, ვინც რომელიმე პოლიტიკურ პარტიას არ წარმოადგენს! განსაკუთრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ არც საპრეზიდენტო არჩევნებია და არც – საპარლამენტო, როცა გინდა-არგინდა, ხშირად ისეთ ადამიანს უნდა მისცე ხმა, რომელიც მხოლოდ ტელეეკრანებზე თუ გინახავს…
ასე მგონია, რომ მოვიდა დრო, უბრალო ადამიანებმა, პოლიტიკაში დღემდე არმყოფმა ადამიანებმა აქტიურად დაიწყონ პოლიტიკაში (ადგილობრივ დონეზე მაინც!) ჩაბმა – არ დაელოდნონ იმ დროს, როცა რომელიმე პოლიტიკური ლიდერი იკადრებს და თავისი ფერუმარულგახუნებული პოლიტიკური იმიჯის გამოსაცოცხლებლად და მოწყალედ მიიპატიჟებს მათ თავის გუნდში. ვფიქრობ, მოვიდა დრო, რომ პატიოსანმა ადამიანებმა თავისი პატიოსნება და იმიჯი არ დააყენონ ჩრდილში.
მეორე პრობლემა ისაა, რომ პოლიტიკურ პარტიას თავისი კანონები აქვს. და დისციპლინარული კოდექსი მოითხოვს, რომ პარტიის ყველა წევრი ზემოთ მიღებულ გადაწყვეტილებას უნდა დაექვემდებაროს. ეს პრინციპი ზოგჯერ გამართლებულია (ძირითადად – საგარეო საქმეების და სტრატეგიული საკითხების განხილვისას), მაგრამ თუ საქმე შენს რეგიონში ასაშენებელ ჰესს, ან რაიმე მავნე წარმოებას ეხება, თუ ტყის გაჩეხვა ან ტბის დაშრობაა ზემოდან წამოსული დირექტივა, ვის უფრო ენდობა მოსახლეობა ამ საკითხის სამართლიანად და მოსახლეობის სასარგებლოდ გადაწყვეტაში – იმ ადამიანს, რომელიც პატიოსანი, მაგრამ მაინც პარტიის ერთგული ჯარისკაცია, თუ იმას, – ვისი მთავარი და ერთადერთი პრიორიტეტი მისი თანამოქალაქეების და თანაუბნელების, მისი უშუალო ამომრჩევლების ჯანმრთელობა და კეთილდღეობაა?
აქვე დავძენ, რომ პოლიტიკურ ასპარეზზე გამოსვლა, რა თქმა უნდა, გაცილებით მეტს მოითხოვს კანდიდატებისაგან, ვიდრე მხოლოდ მათი საქმიანი თვისებები თუ პრინციპულობაა. მაგრამ ისიც ხომ ფაქტია, რომ ადგილობრივ არჩევნებში ადრეც და ახლაც დასახელებულთა 80-90% მაინც მოკლებულია ასეთ გამოცდილებას?! ამიტომ, თუ ადამიანი აპირებს პოლიტიკურ საქმიანობაში ძალების მოსინჯვას, სწორედ ადგილობრივი არჩევნები (მერია, გამგეობები, საკრებულოები…) არის საუკეთესო დრო და ასპარეზი.
=================

ადამიანები, რომელთაც ვენდობით

აი, ორი ადამიანი, რომელიც მე ასეთი უპარტიო – „ადამიანური არჩევნის“ ნიმუშად წარმომიდგენია:

თამაზ მაყაშვილი – დამოუკიდებელი დეპუტატი, გორის მერობის კანდიდატი, (#17 საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „ერთიანობის დარბაზი“)
თამაზ მაყაშვილი-ოჯახი
თამაზ მაყაშვილს არასოდეს შევხვედრივარ, მაგრამ ვიცნობ სოციალური ქსელიდან. ვიცნობ მასაც და მის მეუღლესაც. ვიცნობ ადამიანებს, რომლებიც ახლოს იცნობენ ამ ოჯახს, მათ შესანიშნავ 4 ვაჟიშვილს და იციან, როგორი ადამიანია ფიზიკოსი თამაზ მაყაშვილი. ეროვნულ მოძრაობაში 1989 წლიდან ჩაება. 2004 წლამდე იყო ედპ-ს წევრი, რომელიც თავისი სურვილით დატოვა. 2009-2013 წლებში იყო პარტია „თავისუფალი დემოკრატების“ (ირაკლი ალასანიას) გორის ადგილობრივი ორგანიზაციის დამფუძნებელი და ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. მისი ინიციატივით და ხელმძღვანელობით 2012 წელს შეიქმნა გორის „საზოგადოებრივი დარბაზი“, – ორგანიზაცია, რომელშიც გაერთიანებულია გორის სამოქალაქო საზოგადოების დიდი ნაწილი. სხვათა შორის, ამჟამად არჩევნებში მისი კონკურენტებიც ამ დარბაზის წევრები არიან – რადგან ეს ორგანიზაცია წამყვან როლს თამაშობს აქტიური, არაინერტული ადამიანების გაერთიანებაში. ასე რომ კარგა ხანია, ბ-ნი თამაზი საჯარო ფიგურაა და აქვს საიმისო გამოცდილება, რომ აქტიურად ჩართოს გორის საზოგადოება ქალაქის აღმშენებლობაში და პოლიტიკის განსაზღვრაში.
2009 წლის 8 აპრილს (9 აპრილს დაგეგმილი დიდი მიტინგის წინადღით) თამაზ მაყაშვილი – ახლადშექმნილი პარტიის „თავისუფალი დემოკრატების“ გორის ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, პოლიციელებმა მოძრაობის წესების დარღვევის და პოლიციისათვის წინააღმდეგობის გაწევის შეთითხნილი ბრალდებით დააკავეს და წვრილმანი ხულიგნობის მუხლით 10-დღიანი პატიმრობა მიუსაჯეს .
აღნიშნული ფაქტის მიუხედავად, თამაზ მაყაშვილს შემდგომშიც არასოდეს დაუხუჭავს თვალი ხელისუფლების არასწორ ქმედებაზე. 2011 წელს სააკაშვილის ხელისუფლებამ სცადა, ბ-ნი თამაზის პოლიტიკური ნეიტრალიზაცია მისი ოჯახის წევრებზე ზეწოლით მოეხდინა, და მისი მეუღლის – ია ბჟალავას – უფროსს, გორის მე-9 საჯარო სკოლის დირექტორს მარინა მახარაშვილს დაავალეს ქ-ნი იას სამსახურიდან განთავისუფლება. ქ-ნ იას მიმართ გაღიზიანებას, ქმრის დასჯის სურვილის გარდა, ისიც ამძაფრებდა, რომ 2010 წლის ადგილობრივი არჩევნების დროს იგი გორის საარჩევნო კომისიის წევრი იყო და უბანზე ოპოზიციური პარტიისათვის ხმების დაკლების მცდელობის შეეწინააღმდეგა. მე-9 სკოლის დირექტორმა პოლიტიკური დავალების შესრულებაზე უარი განაცხადა, რაც უკვე მასვე დაუჯდა სამსახურის ფასად – სკოლაში ფინანსური ინსპექცია მიავლინეს და აღმოჩენილი ხარვეზების მომიზეზებით მ. მახარაშვილი სამსახურიდან დაითხოვეს. ხოლო ახალმა დირექტორმა – ე. ხაჩიძემ – წინამორბედის მწარე გამოცდილების გათვალისწინებით – უსიტყვოდ შეასრულა ხელისუფლების დავალება და სერტიფიცირებული პედაგოგი (რაც იმ დროს გორში დიდი იშვიათობა იყო) ია ბჟალავა 2012 წლის იანვარში სამსახურიდან უმიზეზოდ (სამუშაო კონტრაქტის დასრულების საბაბით, რაც სინამდვილეში არ არსებობდა – კონტრაქტის ვადა არ იყო დასრულებული!) გაანთავისუფლა. ქ-ნმა იამ რამდენჯერმე სცადა უკანონო გადაწყვეტილების გასაჩივრება, მაგრამ მისმა საჩივრებმა ნაყოფი მხოლოდ ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ გამოიღო. 2012 წლის დეკემბერში თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ია ბჟალავა სამსახურში აღადგინა.

თამაზ მაყაშვილი ყოველთვის კორექტულად, მაგრამ პრინციპულად გამოდიოდა უსამართლობის და არასწორი ქმედების წინააღდეგ, მათ შორის მაშინაც, თუ ასეთი ქმედებები შიდაპარტიულ ხასიათს ატარებდა. ამავდროულად, ჩემი გორელი მეგობრებისაგან ვიცი, რომ ბ-ნი თამაზი, მიუხედავად მისი პრინციპულობისა, არაა კონფლიქტური პიროვნება და დაპირისპირებაზე მხოლოდ მაშინ მიდის, თუ დიალოგის და კონსენსუსის ალბათობა და შანსი ამოწურულია.

თამაზ მაყაშვილმა გადაწყვიტა არა როგორც პარტიულ დეპუტატს, არამედ, როგორც საზოგადოების წარმომადგენელს მიეღო მონაწილეობა ადგილობრივ არჩევნებში. მართლაც კარგი იქნება, რომ სადმე შეიქმნას პრეცედენტი – მრავალჯერ გახუნებული პარტიულ კანდიდატურების ფონზე საზოგადოებამ არა პარტიას, არამედ დამოუკიდებელ, ანუ – მხოლოდ ამომრჩეველზე დამოკიდებულ ადამიანს მიცეს ხმა, რომლის უკან არ დგას პოლიტიკური პარტია თუ ცენტრალური ხელისუფლება. ასეთი ადამიანი ხომ მხოლოდ საკუთარ მოსახლეობასთან იქნება ანგარიშვალდებული და არა პარტიასთან/ხელისუფლებასთან, რომელსაც შესაძლებელია სულაც სხვა პოლიტიკის განხორცილებება უნდოდეს საქართველოს მასშტაბით და ამ რეგიონის ხარჯზე მოინდომოს სხვა რეგიონის უპირატესი განვითარება. სახელისუფლებო კანდიდატი ზემოდან ასეთ მცდელობას, სავარაუდოდ, წინ ვერ ან არ აღუდგება.
თამაზ მაყაშვილის მსგავსი დამოუკიდებელი საჯარო ფიგურის მერად არჩევა გახდებოდა ჭეშმარიტი თვითმმართველობის და ჭეშმარიტად ევროპული არჩევნის საქმით რეალიზაცია, რაც ხალხს მისცემს რეალურ შანსს, მონაწილეობა მიიღოს ქალაქის განვითარებაში. რომ მოსახლეობამაც იგრძნოს პასუხისმგებლობა თავისი ქალაქის ბედზე და მარად არ ელოდოს თბილისიდან მოსულ გადაწყვეტილებებს. ბატონი თამაზი ნამდვილად არ არის პოპულისტი და თავის დაპირებებში ისეთი გულუხვი არაა, როგორც ზოგიერთი ოპონენტები. სამაგიეროდ, ნებისმიერი მისი დაპირება – განსაკუთრებით ქალაქის ახალგაზრდობისთვის განათლების, აქტიური დასვენებისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვის, გარემოვაჭრეებისათვის ადამიანური სამუშაო პირობების შექმნის და ამავდროულად მომხმარებელთა უსაფრთხოების დაცვის, ლტოლვილების და გაჭირვებულების დახმარების უფრო ქმედითი ღონისძიებების გასატარებლად – ხანგრძლივი ფიქრის, ამ ადამიანებთან მრავალი შეხვედრის, მათი ტკივილის გათავისების შედეგია. და თუ თამაზ მაყაშვილი უდროოდ და უსაზღვროდ არ არიგებს დაპირებებს, ეს მისი საქმისკაცობით და საკუთარი სიტყვის ფასის ცოდნით აიხსნება. იგი პოპულიზმით და ზღვარგადასული რეკლამებით არ აპირებს გორელების გულის მოგებას, მას დაპირებებით გაბერილი გორი კი არ სჭირდება, არამედ მზადაა გორს თავისი სიტყვისკაცობით და ენერგიით დაეხმაროს, და გამარჯვების შემთხვევაში სწორედ გორელებთან ერთად გადაწყვიტოს, რა და როგორ დახარჯოს, რაზე გააკეთოს ეკონომია და რას მიანიჭოს პრიორიტეტი.

ალეკო ელისაშვილი – #42 – საბურთალოს დამოუკიდებელი კანდიდატი

ALEKO - PLAKATI

აბა, ამ ადამიანზე რა უნდა ვთქვა?
უფრო სწორედ, რა უნდა გითხრათ მე – საბურთალოზე 10-წლიანი ცხოვრების სტაჟის მქონე დაბადებით ქუთაისელმა, თქვენ – საბურთალოელი ალეკო ელისაშვილის ამომრჩევლებს?

ალბათ, იმით უნდა დავიწყო, რომ ამ არჩევნებში ნამდვილად გამიმართლა!
გამიმართლა, რომ ასეთი დეპუტატობის კანდიდატი მყავს და არავითარი ეჭვი იმაში, ვის უნდა მივცე ხმა, წამითაც არ გამივლია, მიუხედავად იმისა, რომ პირადად მასაც არ ვიცნობ (მაგრამ ასე მგონია, რომ ბევრ ჩემს ნაცნობზე კარგად, იმდენად გულწრფელია ალეკო).

ალეკო არის ადამიანი, რომელიც დაბადებულია იმისათვის, რომ თბილისს ემსახუროს! დიდი ხანია, იგი ამას ისედაც აკეთებს ძალიან უანგაროდ და ლამაზად. მაგრამ იგი ჭირდება სწორედ თბილისის საკრებულოს – არა იმიტომ, რომ საკრებულოში უფრო მეტად მოინდომებს, არამედ იმიტომ, რომ გაცილებით მეტის გაკეთების შესაძლებლობა ექნება. ისევე როგორც ექნება იმის შესაძლებლობა, რომ დაბლოკოს ის საშინელებები და მარაზმი, რაც თბილისში ბოლო ხანებია უხვად ხდებოდა და დღემდე ხდება! რომ ქალაქს სული დაუბრუნოს, სახე დაუბრუნოს და ისტორიული თბილისის ლამაზ სახეზე გადადღაბნილი მახინჯი ნაჯღაბნი და ზიზილ-პიპილო ჯინჯილები მოაშოროს…

მეტიც, ალეკო იმიტომ სჭირდება თბილისის საკრებულოს, რომ მჯერა, იგი იქნება საუკეთესო ეტალონი იმისა, როგორი უნდა იყოს ქალაქის დეპუტატი, და მის გვერდზე მყოფ კოლეგებს ძალიან გაუჭირდებათ, არამცთუ – ხელი შეუშალონ, არამედ უბრალოდ – მხარი არ აუბან ალეკოს. რადგან ჩვენ ძალიან კარგად დავინახავთ, და გავარჩევთ შავს და თეთრს. ამდენად, ასე მგონია, რომ ალეკო ელისაშვილი საკრებულოს გაადამიანურებას და თბილისის სამსახურში მყოფი ადამიანების გუნდის (ან – ბირთვის მაინც) ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს.

ბევრი რამ აქვს კარგი თვისება ალეკოს – პირში მთქმელია ბოლომდე! საოცრად დაუღლელია! უამრავი საქმის კეთებას ასწრებს! ძალიან სასარგებლო მოძრაობას – თბილისის ჰამქარს ჩაუყარა საფუძველი და ყოველთვის ბოლომდე იბრძოდა ძველი თბილისის თვითმყოფადობის ხელუხლებლად შესანარჩუნებლად და ამ წადილში ჭეშმარიტი სიყვარული და თანადგომაც მოიპოვა. ფანტასტიური წიგნი უძღვნა თბილისს, რომელიც სიყვარულის წიგნია ნამდვილად! ზრდილობიანი ადამიანია, მაგრამ უკან არ დაიხევს…

ძალიან ახალგაზრდააო, – ვიღაცამ მითხრა. და უცებ გამახსენდა, რომ წინა ხელისუფლებაში – განსაკუთრებით, და ახლაც, ნამეტანი ახალგაზრდა ხალხის მოზღვავებას რამდენი უარყოფითი მოჰყვა… როგორ გავიმსჭვალეთ ეჭვით ახალგაზრდობის, – როგორც დაუღვინებლობის, აცუნდრუკების, ხეშტეობის, უკმეხობის, მედიდურობის, გულცივობის, ზედაპირულობის, დაუფიქრებლობის, თუ უცოდინრობის შესაძლო რისკ-ფაქტორების „თაიგულის“ მიმართ!

მაგრამ ალეკო სულ სხვაა! და ალეკოსნაირი დაფიქრებული, გულშემატკივარი, და ჭკვიანი ახალგაზრდები რომ მეტი გვყავდეს, ნამდვილად უფროსი თაობის არცერთი ადამიანი არ იქნებოდა ამის წინააღმდეგი. ის ხომ ისეთია, როგორ შვილსაც, როგორ ძმასაც და როგორ მამასაც ყველა ინატრებს – მართალი, შეუდრეკელი, და უაღრესად ადამიანური და თბილი.
ფეისბუქზე მის გვერდს რომ გადავავლე თვალი, ერთი სურვილი ყველაზე ხშირად დავაფიქსირე მისი მომხრეებისაგან გამოთქმული – „ნეტავ ბევრი ალეკოსნაირი გვყავდეს!“, „ნეტავ ჩვენთანაც ალეკო იყრიდეს კენჭს!“… ვიხუმრე კიდეც – დეპუტატის კლონირების სურვილის მანია გვემუქრება მეთქი. სინამდვილეში კი ძალიან კარგია, თუ ჩვენ პოლიტიკურ ცხოვრებაში ალეკო და სხვა დამოუკიდებელი დეპუტატები გაჩნდებიან, როგორც პოლიტიკოსის ახალი ეტალონი. ახალი modus Vivendi… მერე, იმედია, თანდათან გაქრება შავი ფრაზა იმაზე, რომ პოლიტიკა ბინძური საქმეა და იქ მხოლოდ ბინძურ ადამიანებს თუ ესაქმებათ…
კიდევ ორი რამ, რასაც არ შემიძლია, არ შევეხო – ომში იყო ალეკო რეზერვისტად და მისი დღიურები, რომელიც შარშან „კვირის პალიტრაში“ დაიბეჭდა, საოცარი ნაზავია ომის საწინააღმდეგო და სამშობლოს სიყვარულის უმძაფრესი ემოციებისა. და ძალიან გამიხარდა იმის მოსმენა, როგორ ახასიათებს ალეკოს ქართველი სამხედრო, მისი თანამებრძოლი! მართლაც ძალიან ძლიერი უნდა იყო ადამიანი, რომ ყოველგვარი გამოცდილების და მომზადების გარეშე უცებ ჯოჯოხეთში აღმოჩნდე, ნახო ასეთი უბადრუკი უთაობა, ლამის ღალატი, და მაინც არ დაკარგო სულის სიმტკიცე და ისე იქცეოდე, რომ პროფესიონალი მებრძოლის გაოცება და პატივისცემაც დაიმსახურო!

დაბოლოს, არ შემიძლია ეს არ აღვნიშნო, – ალეკო ჟურნალისტია. საოცარ რამეს ვიტყვი – იმედი მაქვს, მისი ეს პროფესია მალე, დროებით მაინც დასრულდება. ნუ შეცბუნდებით – ამას რომ ვამბობ, ესეიგი, არჩევნებში გამარჯვებას ვუსურვებ (მაშინ ვეღარ იჟურნალისტებს :) .
მაგრამ მინდა ყველას შეგახსენოთ, რომ გარდა ავტორიტეტების მიმართ ყალბი პიეტეტის არქონისა, გარდა იმ პირდაპირობისა, რომელსაც იგი ყოველთვის იჩენდა პოლიტიკოსების მიმართ, და რაც უდავოდ იმის საფუძველია, რომ იგი ჩამოყალიბებული საზოგადოებრივი აქტივისტია, ხალხის ხმაა და არა – ვინმეს ხმა, ან – რომელიმე პარტიის ხმა, ალეკოს ქართულ ჟურნალისტიკაში იშვიათ გამონაკლისად ქცეული ერთი დიდებული თვისებაც გააჩნია – მას შეუძლია ადამიანს მოუსმინოს, და აზრის გამოთქმა აცალოს!
ეს თვისება პოლიტიკაშიც ფასდაუდებელი იქნება…
=====================

ბოლოთქმა:
ჩემი პირველი ბლოგი – სიმონ დოლიძის ფსევდონიმით – 2008 წლის 21 მაისის არჩევნების წინ დაიწერა, როგორც მწარე გაფრთხილება.
მას შემდეგ არცერთი არჩევნები არ გამომიტოვებია, რომ ბლოგი არ დამეწერა, რადგან მჯერა, რომ სწორი და სამართლიანი არჩევნების გარეშე ვერ ვისწავლით დემოკრატიას და ვერ გავაუმჯობესებთ ხელისუფლებაში მოყვანილი ადამიანების და გუნდის პასუხისმგებლობას. რა თქმა უნდა, საქართველოში ამ ორი პიროვნების გარდა კიდევ არიან ადამიანები, რომლებიც მონდომებული არიან თავისი პატიოსნებით და საქმიანობით და პირველ რიგში, თავისი დამოუკიდებლობით ხალხს ემსახურონ და არა – ხალხი იმსახურონ. მაგალითად, როგორც გავიგე, ჩემს მშობლიურ ქუთაისშიც არის საკრებულოს დამოუკიდებელი კანდიდატი – ალეკოს მსგავსად #42-ით რომ იყრის კენჭს – ნათია გუდავა.
წარმატებას ვუსურვებ მათ, რადგან ასე მჯერა, რომ სერიოზული და ჭეშმარიტად დამოუკიდებელი კანდიდატის წარმატება საქართველოს წარმატება იქნება – რეალური დამოკიდებლობისაკენ რთულ ბილიკზე სიარულში. რამეთუ სწორედ ხელისუფლების მაკონტროლებელი და მთავრობისათვის პასუხის მომთხოვი საზოგადოება და ხალხის მიმართ პასუხისმგებელი ხელისუფლება – არის ქვეყნის დემოკრატიისა და მასზე დაფუძნებული კეთილდღეობის მთავარი საფუძველი.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 165 other followers